Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:47

Κεφάλαιο Βʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που είναι από τον Θεό ακούει τα λόγια του Θεού. ΛΟΥΚΑΣ. Και του ανήγγειλαν λέγοντας: Η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω, θέλοντας να σε δουν. Εκείνος δε, αποκριθείς, τους είπε: Μητέρα μου και αδελφοί μου είναι αυτοί που ακούν τον λόγο του Θεού και τον εφαρμόζουν. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εσείς είστε φίλοι μου, εάν πράττετε όσα εγώ σας παραγγέλλω. ΠΡΟΣ ΡΩΜ. Διότι όσοι καθοδηγούνται από το Πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού.

Διότι αυτοί ήταν οι καθοδηγητές, οι οποίοι έπειθαν τους υπηκόους τους να συμπράττουν στα δικά τους ανοσιουργήματα. Γι' αυτόν τον λόγο κατηγορούνται δικαίως ως εκείνοι που αφαίρεσαν το κλειδί της γνώσης, και ούτε οι ίδιοι εισέρχονται, αλλά εμποδίζουν και τους άλλους. Επομένως, το «και εσείς» έχει μια πιο ειδική αναφορά προπάντων προς τους ηγέτες. <«Εκείνος που είναι εκ του Θεού ακούει τα λόγια του Θεού· γι' αυτό εσείς δεν ακούτε, επειδή δεν είστε εκ του Θεού».> Το ότι κάποιοι είναι «εκ του Θεού» πρέπει να νοηθεί σε αυτήν την περίπτωση, όχι με την έννοια ότι γεννήθηκαν από την ουσία Του· διότι αυτό είναι ανόητο· ούτε όμως και σύμφωνα με εκείνο που λέγεται από τον Παύλο «Τα πάντα προέρχονται από τον Θεό»· επειδή, δηλαδή, είναι ο δημιουργός και ο γενεσιουργός των πάντων, αυτός που δίνει στα πάντα το είναι, ο θεσπέσιος Παύλος λέει ότι τα πάντα προέρχονται από αυτόν. Αλλά σε αυτά εδώ τα χωρία δεν αρμόζει να το εννοήσουμε έτσι· διότι όλοι προέρχονται από τον Θεό, και οι πονηροί και οι αγαθοί, καθόσον είναι δημιουργός των πάντων. «Εκ Θεού», λοιπόν, ονομάζει εκείνον που έχει οικειωθεί με τον Θεό μέσω της αρετής και της σύμφωνης με τον νόμο πολιτείας, και έχει αξιωθεί, τρόπον τινά, τη συγγένεια μαζί Του, καθόσον μάλιστα καταξιώνει να κατατάσσει τέτοιους ανθρώπους ανάμεσα στα παιδιά Του.

Όταν δε λέγει ο Χριστός «Εκείνος που είναι από τον Θεό ακούει τα λόγια του Θεού», ας μη νομίζει κανείς ότι μας προστάζει να δεχόμαστε τις θείες φωνές μόνο με την ακοή του σώματος. Διότι ποιος άνθρωπος, έστω κι αν είναι εντελώς φαύλος, δεν θα άκουγε τη φωνή οποιουδήποτε μιλά, εκτός εάν κάποια ασθένεια του είχε στερήσει την αίσθηση; Αλλά το «Ακούει» το χρησιμοποιεί εδώ με την έννοια ότι συγκατατίθεται, πείθεται και τα αποθησαυρίζει μέσα στον νου του, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί στο βιβλίο των Παροιμιών: «Ο σοφός θα δεχθεί εντολές στην καρδιά». Διότι στους ανόητους, δηλαδή τους περιφρονητές, ο λόγος φτάνει σαν κάποιος ασαφής ήχος και σαν κάποιος χτύπος που ενόχλησε μάταια, και αμέσως χάνεται από αυτούς που τον άκουσαν, ενώ εισδύει στην καρδιά των συνετών σαν σε εύφορο αγρό. Ελέγχοντας λοιπόν πολύ σοφά την αφροσύνη των Ιουδαίων ο Κύριος, και αποδεικνύοντας ότι βλασφημούν αδιάντροπα, λέγει ότι οι δικοί Του λόγοι είναι λόγοι του Θεού.

Και αυτό σήμαινε ξεκάθαρα ότι, από τη μία, απέδιδε στον εαυτό του την ύψιστη καθαρότητα, εξαιτίας της αδυναμίας του να υποπέσει σε αμαρτία· και από την άλλη, λέγοντας ότι οι Ιουδαίοι είναι τέκνα του Σατανά, τους καταδίκαζε ως μολυσμένους και ως έχοντας τον νου γεμάτο από κάθε ακαθαρσία, πράγμα το οποίο είναι και αληθές. Επομένως, για αυτούς τους λόγους τον αποκαλούν Σαμαρείτη, και πάλι λένε ότι δαιμονίζεται, επειδή είναι συνήθεια των δαιμονίων να μεταφέρουν στον εαυτό τους την τιμή που οφείλεται στον Θεό, και να αρπάζουν αφειδώς τη δόξα του Θεού. Νομίζουν δε ότι ακριβώς αυτό έπραττε ο Χριστός, όταν, αν και άνθρωπος, τοποθετούσε τον εαυτό του στη θέση του Θεού λέγοντας: «Εκείνος που προέρχεται από τον Θεό ακούει τα ρήματα του Θεού». Διότι υπονοεί, λένε, κάτι τέτοιο για τα δικά του λόγια. Αυτή, λοιπόν, ήταν για τους Ιουδαίους η πρόφαση για τη λοιδορία, ή μάλλον για τη δυσφήμιση, εναντίον του και η αφορμή για να πουν εκείνα τα λόγια, τα οποία τους εξασφάλιζαν ως αρραβώνα την αιώνια φλόγα. Μου προκαλεί δε κατάπληξη η στάση τους και σε αυτό. Διότι, επειδή οργίζονται που αποκαλέστηκαν πολλές φορές υιοί του διαβόλου και ψεύτες, αποδεικνύουν έμπρακτα ότι τους ανήκει αυτή η κατηγορία, την οποία μάλλον έπρεπε να αποβάλουν μέσω της κλίσης προς την αρετή. Διότι το να αρέσκεται κανείς γενικά να λοιδορεί, και το να αποδίδει σε κάποιους πράγματα που δεν τους ανήκουν, είναι κάτι που ταιριάζει απόλυτα, όχι σε εκείνους που συγκαταλέγονται στα τέκνα του Θεού, αλλά στους υιούς του διαβόλου.

Πρέπει λοιπόν κάθε άνθρωπος που έχει συνηθίσει να σκέφτεται σώφρονα, να αποφεύγει να προσκρούει έστω και στο ελάχιστο στον αγαθό Θεό. Διότι, επειδή δεν επιφέρει αμέσως την οργή Του σε όσους σφάλλουν απέναντί Του, δεν πρέπει εξαιτίας αυτού να είμαστε ράθυμοι. Διότι είναι μεν αγαθός, «μη επιφέροντας οργή κάθε μέρα, αλλά αν δεν επιστρέψουμε θα ακονίσει τη ρομφαία Του» σύμφωνα με τη Γραφή, και θα τεντώσει το τόξο Του εναντίον μας, στο οποίο βρίσκονται τα όργανα του θανάτου, δηλαδή κάθε είδους βάσανο και ανυπόφορη συμφορά. <Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα.> Θεωρεί περιττό το να αντιπαραθέτει μακρές απολογίες σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να κατηγορούν. Διότι στρέφεται προς αυτό που ήταν αναγκαίο, εννοώ την κλήση μέσω της πίστης στην αιώνια ζωή, και, σχεδόν αποχαιρετώντας όσους Τον λύπησαν εξαιτίας της αμάθειάς τους, με κάποια τέχνη αναμειγνύει πάλι τον δικό Του λόγο. Διότι, έχοντας πει προηγουμένως, σαν να μιλούσε για τον Θεό, ότι «Αυτός που είναι από τον Θεό ακούει τα λόγια του Θεού», αμέσως λέει «Εάν κάποιος τηρήσει τον δικό μου λόγο», δείχνοντας έτσι ότι ο Ίδιος είναι κατά φύση Θεός. Και μέσα από αυτό διδάσκει ότι καμία υπερβολή ασέβειας δεν έμεινε χωρίς να διαπραχθεί από τους Ιουδαίους, όταν μάλιστα είπαν ότι έχει δαιμόνιο Αυτός που δίνει την αιώνια ζωή σε όσους επιθυμούν να τηρούν τον λόγο Του. Διότι δεν θα αναγνωριστεί και μέσα από αυτό ότι είναι κατά φύση Θεός;

ΣΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΗΣ ΕΚΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΠΟΥ ΛΕΕΙ «ΟΤΑΝ ΒΓΗΚΕ Ο ΙΗΣΟΥΣ ΣΤΗΝ ΞΗΡΑ ΤΟΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΝΔΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΔΑΙΜΟΝΙΑ ΑΠΟ ΑΡΚΕΤΑ ΧΡΟΝΙΑ» «Εκείνος που προέρχεται από τον Θεό ακούει τα λόγια του Θεού», λέει ο Κύριος, δηλαδή υπακούει στις εντολές του Θεού, κάνοντας πράξη τα λόγια, ζώντας και συμπεριφερόμενος σύμφωνα με τον Χριστό και κάνοντας το θέλημα του επουράνιου Πατέρα, και γίνεται κληρονόμος του Θεού και συγκληρονόμος του Χριστού. Εκείνος όμως που παρακούει τον Θεό και διαπράττει την αμαρτία και προσκολλάται αμετανόητα σε αυτήν, είναι δούλος της αμαρτίας και δεν προέρχεται από τον Θεό, αλλά από τον πονηρό, παραμορφώνοντας τη φύση που έλαβε από τον Θεό με την κακή του προαίρεση και εξομοιώνοντάς την με τον πατέρα της απώλειας. Γι' αυτό και προς τους Ιουδαίους έλεγε ο Κύριος: «Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο, και θέλετε να κάνετε τις δικές του επιθυμίες».

«Τοποθέτησε τον θησαυρό σου σύμφωνα με τις εντολές του Υψίστου, και θα σε ωφελήσει περισσότερο από το χρυσάφι.» «Όχι καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε, θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημα του Πατέρα μου του εν ουρανοίς. Καθένας, λοιπόν, που ακούει αυτούς τους λόγους μου και τους εφαρμόζει, θα τον παρομοιάσω με συνετό άνθρωπο, ο οποίος οικοδόμησε το σπίτι του πάνω στον βράχο· και έπεσε η βροχή και ήλθαν τα ποτάμια και φύσηξαν οι άνεμοι και προσέκρουσαν στο σπίτι εκείνο, και δεν έπεσε. Διότι είχε θεμελιωθεί πάνω στον βράχο.» «Όποιος πράξει το θέλημα του Θεού, αυτός είναι αδελφός μου και αδελφή και μητέρα.» «Εκείνος που είναι από τον Θεό, ακούει τα λόγια του Θεού.» «Εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και θα έλθουμε σε αυτόν και θα κάνουμε κατοικία κοντά του.» «Η περιτομή δεν είναι τίποτε, ούτε η ακροβυστία, αλλά η τήρηση των εντολών του Θεού.» «Εκείνος που τηρεί την εντολή Του, μένει ενωμένος με Αυτόν, και Αυτός με εκείνον.» Ό,τι ακριβώς είναι η τέχνη για την κιθαρωδία, αυτό είναι για τους νόμους του Θεού η απόδειξή τους μέσω των έργων.

Όταν η θεία Γραφή κάνει λόγο περί Θεού, μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι χρησιμοποιεί την έκφραση «είναι εκ κάποιου» ως εξής: κατά έναν μεν τρόπο, κατά αιτία· και μάλιστα κατά αιτία με την έννοια της ενέργειας· όπως ακριβώς τα δημιουργήματα προέρχονται εκ του Θεού, ως αποτέλεσμα της ενέργειάς Του· διότι αυτά δεν προέρχονται εκ του Θεού ως προερχόμενα εκ της ουσίας Του. Κατά δεύτερον τρόπο, κάτι προέρχεται εκ του Θεού κατά αιτία, ως προερχόμενο εκ της φύσεώς Του· διότι λέμε ότι η θεία ενέργεια προέρχεται εκ του Θεού, ως εκ της φύσεώς Του. Κατά άλλον τρόπο λέμε ότι κάτι προέρχεται εκ του Θεού κατά αιτία, ως εκ της υποστάσεως· και αυτό γίνεται με δύο τρόπους, είτε κατά άρρητη γέννηση, όπως ο Υιός εκ του Πατρός, είτε κατά την απόρρητη πρόοδο (εκπόρευση), όπως το Πνεύμα εκ του Πατρός· διότι και τα δύο προέρχονται εκ του Πατρός κατά την υπόσταση. Κατά διαφορετικό τρόπο λέμε ότι κάτι προέρχεται εκ του Θεού, όχι κατά αιτία, αλλά κατά λόγο οικειώσεως· διότι λέει ο Κύριος στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Εκείνος που είναι εκ του Θεού, τα λόγια του Θεού ακούει». Παράλληλα με όλα αυτά, το να είναι κάτι εκ κάποιου λέγεται και κατά άλλον τρόπο, που δηλώνει την ομοουσιότητα των προσώπων μεταξύ τους· και αυτός ο τρόπος λέγεται ομοίως τόσο για τα θεία όσο και για τα ανθρώπινα πρόσωπα· σύμφωνα με αυτή τη σημασία λέμε ότι ο Ιωάννης είναι εκ της ουσίας του Πέτρου, και του Παύλου· και ο Παύλος εκ των ανθρώπων· όχι επειδή έχει γεννηθεί από όλους αυτούς, αλλά επειδή είναι ομοφυής με αυτούς και έχει την ίδια ουσία με αυτούς. Και σύμφωνα με αυτή τη σημασία, οι θείοι πατέρες αποφαίνονται ότι το Άγιο Πνεύμα είναι εκ της ουσίας του Πατρός και του Υιού, θέλοντας να παραστήσουν τη συμφυΐα του Πνεύματος προς αυτούς.

«Επειδή δεν μπορείτε να ακούτε τα λόγια μου», και λίγο πιο κάτω: «Εκείνος που είναι από τον Θεό, ακούει τα λόγια του Θεού· γι' αυτό εσείς δεν τα ακούτε, επειδή δεν είστε από τον Θεό. Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο, και τις επιθυμίες του πατέρα σας θέλετε να πράττετε.» Εάν λοιπόν και εσείς, εξαιτίας της απιστίας και της πονηρίας, καθώς και της αμέλειας και της παραβάσεως των εντολών, είστε σαρκικοί, έχετε δηλαδή πωρωμένες τις καρδιές και τα αυτιά της βουλωμένα, ενώ το μάτι της ψυχής είναι καλυμμένο από τα πάθη, πώς άραγε θα μπορέσετε να αναγνωρίσετε έναν πνευματικό και άγιο άνθρωπο;

Αλλά «και στην αλήθεια δεν στάθηκε εκείνος,» αλλά είναι πατέρας του ψεύδους. Και εσείς λοιπόν, λέγοντας ψέματα εναντίον μου και ισχυριζόμενοι ότι δεν προέρχομαι από τον Θεό, μη στεκόμενοι στην αλήθεια, ούτε εμμένοντας στον δικό μου λόγο, είστε τέκνα εκείνου, αυτού που γέννησε το ψεύδος. Διότι εκείνος και τον Θεό συκοφάντησε στους ανθρώπους, λέγοντας στην Εύα ότι «επειδή σας φθονεί, σας απέκλεισε από το δέντρο»· και πάλι προς τον Θεό συκοφάντησε τους ανθρώπους, όπως τον Ιώβ, λέγοντας: «Μήπως δωρεάν σέβεται ο Ιώβ τον Θεό;». Όταν λοιπόν λαλεί το ψεύδος, από τα δικά του λαλεί· δηλαδή, οι άνθρωποι μεν που χρησιμοποιούν το ψεύδος, το μεταχειρίζονται ως κάτι ξένο· ο διάβολος όμως χρησιμοποιεί το ψεύδος ως κάτι δικό του. Διότι είναι δικό του γέννημα, και αυτός είναι ο κατεξοχήν ψεύστης, και ο πατέρας του, δηλαδή του ψεύδους, είναι αυτός ο ίδιος. Διότι είπε προς την Εύα ότι «όποια ημέρα φάτε, θα γίνετε σαν θεοί.» Αυτοί όμως αντιθέτως τρύγησαν τον θάνατο. «Εγώ όμως», λέει, «επειδή λέω την αλήθεια, δεν με πιστεύετε». Επειδή λοιπόν δεν έχετε τίποτε άλλο για το οποίο να με κατηγορήσετε, παρά μόνο για την αλήθεια, γι' αυτό λυσσάτε εναντίον μου, ως υιοί του πατέρα του ψεύδους. «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία; Εάν όμως λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε; Αυτός που είναι από τον Θεό, ακούει τα λόγια του Θεού. Γι' αυτό εσείς δεν ακούτε, επειδή δεν είστε από τον Θεό.»

Αποκρίθηκαν οι Ιουδαίοι και του είπαν: «Δεν λέμε εμείς σωστά ότι εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς: «Εγώ δαιμόνιο δεν έχω, αλλά τιμώ τον Πατέρα μου, και εσείς με ατιμάζετε. Εγώ όμως δεν ζητώ τη δόξα μου· υπάρχει εκείνος που ζητά και κρίνει». Επειδή ονόμαζαν τους εαυτούς τους υιούς του Θεού, λέγει: «Αν είστε υιοί του Θεού, οφείλετε οπωσδήποτε να μισείτε αυτόν που αμαρτάνει. Αν, λοιπόν, και εμένα, τον οποίο μισείτε, μπορείτε να με ελέγξετε ότι αμαρτάνω, είναι πρόδηλο ότι δικαίως με μισείτε· εάν όμως κανείς δεν μπορεί να με ελέγξει, είναι φανερό ότι με μισείτε εξαιτίας της αλήθειας». Ποια αλήθεια όμως; Εκείνη πάντως με την οποία αποκαλούσε τον εαυτό του Υιό του Θεού, πράγμα το οποίο είναι πέρα για πέρα αληθινό. «Εκείνος που προέρχεται από τον Θεό ακούει τα ρήματα του Θεού»· ώστε και εσείς, εάν ήσασταν τέκνα του Θεού, δεν θα με παρακούατε, ούτε θα επιζητούσατε να φονεύσετε τον άνωθεν ελθόντα Υιό του Θεού, ο οποίος φθέγγεται τα λόγια του Θεού. Ο μεν Κύριος, λοιπόν, μιλούσε τόσο πράα· εκείνοι όμως προχωρούν σε ύβρεις. «Διότι δεν λέγαμε εμείς σωστά», λένε, «ότι εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο;» Τον αποκαλούσαν, λοιπόν, Σαμαρείτη, ως παραβάτη των ιουδαϊκών εθίμων, όπως αυτού του Σαββάτου· διότι οι Σαμαρείτες δεν ιουδάιζαν με ακρίβεια· δαιμονισμένο δε τον αποκαλούν, ίσως και με την ίδια λογική με την οποία έλεγαν ότι εκβάλλει τα δαιμόνια με τη δύναμη του άρχοντα των δαιμονίων.