Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:52

Πώς λοιπόν αυτός που δεν πιστεύει στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αν και αναμένεται ότι όλοι θα αναστηθούν; Είναι λοιπόν σαφές στον καθένα πλέον ότι ο Χριστός συνηθίζει να ονομάζει ζωή το να ζει κανείς με αγαλλίαση και δόξα μακροχρόνια, χωρίς ποτέ να φτάνει σε τέλος, πράγμα το οποίο έχει θησαυριστεί ως ελπίδα για τους αγίους. Όπως λοιπόν λέει ότι αυτός που απειθεί στον Υιό δεν πρόκειται να δει τη ζωή, αν και όλοι αναμένεται να αναβιώσουν, μην υποδηλώνοντας σε αυτές τις περιπτώσεις τη ζωή του σώματος, αλλά την αγαλλίαση που έχει ετοιμαστεί για τους αγίους, ονομάζοντάς την έτσι· με τον ίδιο τρόπο, νομίζω, λέει ότι αυτός που θα σταθεί γενναίος και σθεναρός φύλακας των θείων του λόγων δεν θα δει θάνατο στον αιώνα, και δεν εννοεί διόλου με αυτό τον θάνατο του σώματος, αλλά την κόλαση που έχει ετοιμαστεί για τους αμαρτωλούς. Διότι, όπως σε εκείνες τις περιπτώσεις η αγαλλίαση υποδηλώνεται μέσω της ζωής, έτσι και εδώ μέσω του θανάτου υποδηλώνεται η κόλαση. <Του είπαν οι Ιουδαίοι: Τώρα καταλάβαμε ότι έχεις δαιμόνιο.> Κατηγορούν και πάλι την αλήθεια αυτοί, οι οποίοι, επειδή ακριβώς αποκαλέστηκαν ψεύστες, δυσανασχετούσαν θεωρώντας ότι υβρίστηκαν· επιβεβαιώνουν όμως, έστω και ακούσια, τους λόγους του Σωτήρα, και μέσα από αυτά με τα οποία τον ατιμάζουν, αποδεικνύουν ότι αυτός δεν ψεύδεται.

Τυφλοί λοιπόν είναι αυτοί οι άθλιοι, και έχουν την καρδιά τους γεμάτη από τόση αμάθεια, ώστε να μην κατανοούν καθόλου ότι πρέπει να αποτινάζουν αυτά για τα οποία εγκαλούνται, αλλά να περιπίπτουν διαρκώς σε χειρότερα κακά από τα προηγούμενα και να πιάνονται στις δικές τους παγίδες. Διότι ιδού, ιδού και μέσα από αυτά με τα οποία νομίζουν ότι απολογούνται, ότι δηλαδή δεν τον λοιδόρησαν μάταια, αποδεικνύονται μέσω αυτών ακόμη περισσότερο ψεύτες, και σφίγγονται εντονότερα σαν με αλυσίδες από τα ίδια τους τα αμαρτήματα. Πολύ ανόητα δε λένε και εδώ το «Τώρα καταλάβαμε»· διότι αυτοί που πολλές φορές τον κατακραύγαζαν και διέδιδαν ότι έχει δαιμόνιο, τώρα λένε ότι κατάλαβαν, καταδικάζοντας την προηγούμενη αθυροστομία τους. Διότι αν τώρα κατάλαβαν, τότε παλαιότερα δεν γνώριζαν. Πώς λοιπόν ισχυρίζονταν ότι δαιμονίζεται αυτόν που δεν είχε ακόμη καταδικαστεί, όπως τουλάχιστον οι ίδιοι νόμισαν; Ήταν λοιπόν ανέκαθεν και από πριν ψεύτης ο ασεβής λαός των Ιουδαίων, και με στόμα αχαλίνωτο ξερνούσε κατά του Χριστού την κακία που προερχόταν από τον διάβολο. Αρπάζουν δε, προς επιβεβαίωση της δικής τους φλυαρίας, τα όσα ειπώθηκαν από τον Σωτήρα μας Χριστό, εξαιτίας της πολλής τους, όπως είναι φυσικό, παράνοιας, νομίζοντας ότι συνταιριάζουν την αλήθεια με το ψέμα.

Διότι ούτε με τον λόγο και τις διδασκαλίες μεταπείθονται ώστε να θελήσουν να σκεφτούν τα καλύτερα, ούτε βλέποντας με τα μάτια της διανοίας την βασίλισσα των πάντων φύση, την λιθοβολούν, σαν με πέτρες, με υπερβολές ατιμίας, ή μάλλον ο καθένας λιθοβολεί την ίδια του την ψυχή. «Ο Αβραάμ πέθανε και οι προφήτες πέθαναν, και συ λέγεις: Εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν θα γευθεί θάνατο στον αιώνα.» Όταν, καταψευδόμενοι τον ίδιο τους τον εαυτό, τα πάντολμα πλήθη των Ιουδαίων λένε στον Σωτήρα «Έχεις δαιμόνιο», δεν θέλουν να υπονοήσουν τίποτε άλλο, παρά ότι κάνεις τον εαυτό σου Θεό, σφετεριζόμενος κατά κάποιον τρόπο την τιμή και την δόξα που οφείλεται στην θεία φύση. Διότι αυτό είναι συνήθεια των δαιμονίων, όπως ακριβώς έχουμε πει και σε άλλα σημεία. Δεν κατανοούν όμως τίποτε περισσότερο από τα ορατά, ούτε επιγινώσκουν τον Θεό Λόγο που βρίσκεται στην ανθρώπινη σάρκα, αλλά ούτε και απομακρύνουν τον νου τους έστω και λίγο από τα σωματικά, παρά, έχοντας προσηλωθεί μόνο στα επίγεια, περιστρέφονται μόνο γύρω από τα κατώτερα, που υποπίπτουν στις αισθήσεις.

Διότι ο Αβραάμ και οι προφήτες, αν και τήρησαν τον λόγο του Θεού, δεν αντιτάχθηκαν στους νόμους της φύσεως, αλλά κάμφθηκαν και έπεσαν σε αυτόν τον κοινό θάνατο του σώματος. Έπειτα εσύ λες ότι εκείνος που φυλάττει τους δικούς σου λόγους θα μείνει εντελώς άγευστος θανάτου. Πώς λοιπόν, λέει, τα δικά σου δεν είναι ανώτερα από τα δικά Του; Και αυτός που υπέθεσε ότι θα ξεπεράσει τον Θεό, πώς να μην είναι ολοφάνερα παράφρων; Διότι νομίζουν από πολλή αμάθεια ότι ο Κύριος υποδηλώνει εδώ μόνο τον θάνατο του σώματος, και ότι υπόσχεται σε όσους τον υπακούν πως δεν θα πεθάνουν κατά σάρκα, αν και βεβαίως θα ήταν έργο συνετών ανθρώπων να κατανοήσουν ότι τίποτα δεν πεθαίνει για τον Θεό, αλλά ακόμη κι αν πεθάνει, ζωοποιείται. Διότι, αν από την ανυπαρξία ήρθε στην ύπαρξη, πώς δεν θα είναι πολύ πιο έτοιμο και πιο εύκολο να κληθεί ξανά στην ύπαρξη αυτό που ήδη δημιουργήθηκε, έστω κι αν θεωρείται ότι κοιμήθηκε για λίγο κατ' οικονομίαν;

Του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, εις το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον. Βιβλίο ενδέκατο. Κεφάλαιο Α΄. Ότι το Άγιο Πνεύμα είναι φυσικώς εκ του Θεού και εν τω Υιώ, και δι' αυτού και μέσα στην ουσία του. «Εκείνος θα με δοξάσει, διότι θα λάβει από το δικό μου και θα το αναγγείλει σε εσάς». Επειδή το Άγιο Πνεύμα επρόκειτο να αποκαλύψει το μυστήριο του Χριστού σε εκείνους που ήταν άξιοι να το λάβουν, και να υποδείξει με ακρίβεια ποιος είναι αυτός κατά φύση, πόση είναι η δύναμη και η εξουσία του, και ότι βασιλεύει στα πάντα μαζί με τον Πατέρα, αναγκαίως λέει ότι «εκείνος θα με δοξάσει». Διότι ανυψώνει τον νου μας πάνω από τα ιουδαϊκά φρονήματα, και δεν μας επιτρέπει να έχουμε μια τόσο μικρή και χαμερπή αντίληψη, ώστε να νομίζουμε ότι είναι ένας απλός άνθρωπος, ή ότι ξεπερνά ελάχιστα το μέτρο των προφητών, ή ακόμη ότι υπολείπεται της δικής τους δόξας. Διότι θα διαπιστώσουμε ότι τέτοια φρονήματα είχαν γι' αυτόν οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων, οι οποίοι, αγνοώντας το μυστήριο της ευσέβειας, εκτόξευαν συχνά βλασφημίες κατά του Χριστού, και αντιπαραθέτοντας τη δική τους αφροσύνη στα όσα έλεγε εκείνος, έλεγαν κάποτε: «Εσύ ποιος είσαι; Ο Αβραάμ πέθανε και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες, Εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα. Ποιον θεωρείς τον εαυτό σου;»

Διότι θα είναι και ελεύθεροι από την αμαρτία και πλήρεις αγιασμού, και ανώτεροι από τον θάνατο, και γεμάτοι από τις ελπίδες που προέρχονται από τον Θεό, μέτοχοι της διηνεκούς ευφροσύνης. <Εξέλιπε ο άνομος, και χάθηκε ο υπερήφανος, και εξολοθρεύτηκαν αυτοί που παρανομούν από κακία, και όσοι κάνουν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν με τον λόγο τους· και θα βάλουν πρόσκομμα σε όλους όσους ελέγχουν στις πύλες, και παραγκώνισαν τον δίκαιο με άδικες κρίσεις.> Επειδή απομακρύνθηκαν και αποβλήθηκαν από την οικειότητα με τον Θεό όσοι προέρχονται από τον Ισραήλ, αν και όχι εξ ολοκλήρου· διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Λέει λοιπόν ότι εξέλιπε ο άνομος και ο υπερήφανος. Άνομοι μεν, διότι δεν τήρησαν ούτε τον ίδιο τον νόμο, αλλά στράφηκαν μάλλον σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων· υπερήφανοι δε πάρα πολύ και φοβερά αλαζόνες, διότι ατίμασαν τον Χριστό. Διότι άλλοτε μεν έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο γιος του ξυλουργού, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Πώς λοιπόν λέει ότι κατέβηκε από τον ουρανό;» Άλλοτε πάλι έλεγαν: «Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες, Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου, δεν θα δει θάνατο στον αιώνα. Ποιον θεωρείς τον εαυτό σου;» Και βέβαια και αλλού θα μπορούσε κάποιος να δει τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους να λένε με τον πιο ανίερο τρόπο: «Έχει δαιμόνιο και είναι παράφρων, γιατί τον ακούτε;»

Το ότι μάλιστα τον χλεύασαν, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το διαπιστώσει κανείς από όσα έχουν γραφτεί γι' αυτόν. Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των όλων έλεγε: «Αμήν, αμήν σας λέω: εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια»· και προσέθετε ότι «δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα». Εκείνοι όμως απαντούσαν σκληροί και υπερόπτες, και εξαιτίας της υπερβολικής τους ασυνεσίας, μη κατανοώντας τα λεγόμενα, εναντιώνονταν λέγοντας: «Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες: Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου, δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα; Για ποιον περνάς τον εαυτό σου;». [Επομένως, άλλοτε μεν τον έβαζαν σε πειρασμό, άλλοτε δε τον χλεύαζαν τρίζοντας τα δόντια τους εναντίον του, έχοντας την καρδιά τους γεμάτη από διαβολική μανία και δαιμονιώδη ωμότητα. Αλλά, ω Κύριε, λέει, πότε θα επιβλέψεις;

Βλέπεις πώς συνεχώς επαναλαμβάνει το ίδιο, θεραπεύοντας εκείνη την καχυποψία, και στη συνέχεια και μέσα από τα επόμενα λόγια του, διαλύοντας την εχθρότητά τους προς αυτόν τόσο με τον φόβο όσο και με την υπόσχεση ευεργεσίας, και χρησιμοποιώντας εδώ πάλι μεγάλη συγκατάβαση στα λόγια του; Διότι δεν είπε: «Αυτός που ακούει τους λόγους μου και πιστεύει σε εμένα». Επειδή θα θεωρούσαν ότι αυτό ήταν αλαζονεία και περιττός κομπασμός. Διότι, αν μετά από τόσο χρόνο και αναρίθμητα θαύματα το υποπτεύθηκαν αυτό, όταν Εκείνος μίλησε με αυτόν τον τρόπο, πολύ περισσότερο θα το έκαναν τότε. Γι' αυτό και του έλεγαν τότε: «Ο Αβραάμ πέθανε και οι προφήτες πέθαναν, και πώς εσύ λες: "Εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, στον αιώνα δεν θα γευτεί θάνατο";». Για να μην εξαγριωθούν, λοιπόν, και εδώ, δες τι λέει: «Αυτός που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε Εκείνον που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια». Και αυτό δεν καθιστούσε καθόλου λίγο πιο ευπρόσδεκτο τον λόγο, εννοώ το να μάθουν ότι εκείνοι που τον ακούνε, πιστεύουν στον Πατέρα. Διότι, εφόσον θα το δέχονταν αυτό με προθυμία, επρόκειτο να δεχτούν ευκολότερα και τα υπόλοιπα. Ώστε, το να πει κάτι ταπεινό συνέβαλλε και προετοίμαζε τον δρόμο για τα υψηλά. Και αφού είπε: «Έχει ζωή αιώνια», προσθέτει: «Και σε κρίση δεν έρχεται, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή»· καθιστώντας με αυτά τα δύο τον λόγο του ευπρόσδεκτο, αφενός με το ότι αντικείμενο της πίστης είναι ο Πατέρας, και αφετέρου με το ότι εκείνος που πείθεται απολαμβάνει πολλά αγαθά. Όσο για το «σε κρίση δεν έρχεται», αυτό σημαίνει ότι δεν τιμωρείται.

«Αμήν, αμήν σας λέγω, εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν θα δει θάνατο στον αιώνα.» Εδώ δεν εννοεί μόνο την πίστη, αλλά και τον καθαρό βίο. Και προηγουμένως μεν έλεγε: «Θα έχει ζωή αιώνια»· εδώ όμως λέει: «Δεν θα δει θάνατο». Συγχρόνως δε υπονοεί ότι δεν μπορούν να του κάνουν τίποτα. Διότι, εάν εκείνος που τηρεί τον λόγο του δεν πρόκειται να πεθάνει, πολύ περισσότερο δεν πρόκειται να πεθάνει ο ίδιος. Αντιλαμβανόμενοι λοιπόν αυτό και οι ίδιοι, λένε: «Τώρα γνωρίσαμε ότι έχεις δαιμόνιο. Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν. Δηλαδή, εκείνοι που άκουσαν τον λόγο του Θεού πέθαναν, και όσοι ακούν τον δικό σου δεν θα πεθάνουν; Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Αβραάμ;» Ω της κενοδοξίας! Πάλι καταφεύγουν στη συγγένειά τους με αυτόν. Αν και το λογικό θα ήταν να πουν: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον Θεό; Ή μήπως όσοι σε ακούν είναι ανώτεροι από τον Αβραάμ;» Όμως δεν λένε αυτό, επειδή τον θεωρούσαν κατώτερο ακόμη και από τον Αβραάμ.

Αρχικά, λοιπόν, τους απέδειξε δολοφόνους και με αυτόν τον τρόπο τους απέκοψε από τη συγγένεια. Επειδή όμως εκείνοι επέμεναν, το χειρίζεται πάλι με διαφορετικό τρόπο, δείχνοντας ότι κοπιάζουν μάταια, και σχετικά με τον θάνατο δεν τους ανέφερε τίποτα, ούτε τους αποκάλυψε, ούτε τους είπε για ποιον θάνατο μιλάει. Εν τω μεταξύ, τους πείθει ότι είναι ανώτερος από τον Αβραάμ, ώστε να τους εντρέψει και με αυτό. Διότι, λέει, ακόμη και αν ήμουν ένας τυχαίος άνθρωπος, δεν θα έπρεπε να πεθάνω εφόσον δεν έχω αδικήσει σε τίποτα. Όταν όμως και την αλήθεια λέω, και δεν έχω καμία αμαρτία, και είμαι απεσταλμένος από τον Θεό, και είμαι ανώτερος από τον Αβραάμ, πώς δεν διακατέχεστε από παράνοια και δεν κοπιάζετε μάταια, επιχειρώντας να με θανατώσετε; Τι απάντησαν λοιπόν εκείνοι; Τώρα καταλάβαμε ότι έχεις δαιμόνιο.

Και σήκωσαν πέτρες για να τις ρίξουν επάνω του. Και όταν εκτεινόταν σε μακρούς λόγους για τα μυστήρια, λέγοντας: «Και ο άρτος όμως, τον οποίο εγώ θα δώσω για τη ζωή του κόσμου, είναι η σάρκα μου», έλεγαν: «Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει;». Και εξαιτίας αυτού, πολλοί από τους μαθητές του επέστρεψαν πίσω και δεν τον ακολουθούσαν πλέον. Τι έπρεπε λοιπόν να κάνει; Πες μου· να επιμένει συνεχώς στα υψηλότερα διδάγματα, με αποτέλεσμα να αποδιώξει το θήραμα και να απομακρύνει τους πάντες από τη διδασκαλία; Αλλά αυτό δεν ήταν γνώρισμα της φιλανθρωπίας του Θεού. Διότι, και πάλι, όταν είπε: «Εκείνος που ακούει τον λόγο μου, δεν θα γευθεί θάνατο στον αιώνα», του έλεγαν: «Δεν λέγαμε εμείς σωστά ότι έχεις δαιμόνιο; Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες ότι ''εκείνος που ακούει τον λόγο μου δεν θα γευθεί θάνατο'';». Και τι το περίεργο αν το πλήθος είχε τέτοια διάθεση, από τη στιγμή που και οι ίδιοι οι άρχοντες είχαν αυτή τη γνώμη;

Διότι ο θάνατος ήταν διπλός, και των ψυχών και των σωμάτων· και μάλιστα απομάκρυνε τον φύλακα και φρούραρχο της βασιλείας του, λέγοντας: Απομακρύνσου από εμένα, Ιησού βασιλιά· δεν επιθυμούμε να γνωρίζουμε τις οδούς σου. Και τη σεβάσμια εικόνα του που βρισκόταν στη Χαλκή Πύλη, την πετροβολούσαν και της πετούσαν κοπριές και λάσπες, φτύνοντας στο πρόσωπό του, και την συνέτριψαν ρίχνοντάς την στο έδαφος. Οι Ιουδαίοι βέβαια κάποτε τον λιθοβόλησαν, αποκαλώντας τον Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, αλλά αυτός πέρασε ανάμεσά τους και αναχώρησε· αυτοί όμως έπραξαν χειρότερα από εκείνους. Όντως «ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και λαός άφρων παρόξυνε το όνομά του.» Διότι και ο ίδιος ο Κύριος, κρατώντας στα χέρια του την εικόνα του Καίσαρα Τιβερίου και λέγοντας: «Τίνος είναι αυτή η εικόνα και η επιγραφή;», δεν την ύβρισε, αλλά απέδωσε τα οφειλόμενα στον Καίσαρα και πλήρωσε τον φόρο. Ω λαέ άνομε, μωρέ και ασύνετε, εναντίον ποιου ανοίξατε το στόμα σας και εναντίον ποιου αφήσατε ελεύθερη τη γλώσσα σας; Αλλά πόσα πάσχει και τώρα ο Λόγος, βλασφημούμενος από τους ασεβείς, και εντούτοις ανέχεται την ύβρη· διότι είναι μακρόθυμος· ενώ από τους ευσεβείς δοξάζεται, και παρατείνει τα της μακροθυμίας του, δίνοντας στους μεν ίσως καιρό για μετάνοια, και δοκιμάζοντας τον δικό μας πόθο, εάν δεν αποκάμνουμε στις θλίψεις και στους αγώνες υπέρ της ευσέβειας.

«Εσείς λοιπόν», λέγει, «επειδή τιμώ τον Πατέρα μου ο οποίος υβρίζεται από εσάς, που τον συκοφαντείτε υποστηρίζοντας ότι είναι δικός σας πατέρας, για τον λόγο αυτό με ατιμάζετε. Αλλά εάν και εγώ δεν εκδικούμαι για τον εαυτό μου και ανέχομαι να υβρίζομαι, μην νομίζετε ότι αυτή η ύβρις θα αφεθεί ατιμώρητη. Διότι υπάρχει ο Πατέρας, ο οποίος θα εκδικήσει εμένα που υβρίζομαι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή δηλαδή τον υπερασπίζομαι, και δεν ανέχομαι εσάς που παρουσιάζετε τους εαυτούς σας ως υιούς εκείνου. Υπάρχει, λοιπόν, αυτός που επιζητεί τη δόξα μου, και όχι μόνο την επιζητεί, αλλά και δύναται να κρίνει και να καταδικάσει αυτούς που με υβρίζουν παραλόγως. Διότι πολλές φορές κάποιος ζητά μεν να εκδικηθεί την ύβρι, αλλά δεν μπορεί ο ίδιος να κρίνει· ο Πατέρας όμως και επιζητεί τη δόξα του Υιού, και δύναται να κρίνει. Γι' αυτό λοιπόν είπε: "Υπάρχει εκείνος που ζητά και κρίνει." "Αμήν, αμήν σας λέγω, εάν κάποιος τηρήσει τον δικό μου λόγο, δεν θα αντικρίσει θάνατο στον αιώνα. Είπαν, λοιπόν, σε αυτόν οι Ιουδαίοι: Τώρα πλέον καταλάβαμε ότι έχεις δαιμόνιο. Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες, και εσύ λες: Εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν θα γευθεί θάνατο στον αιώνα." Ω της φιλανθρωπίας! Εκείνοι μεν τον υβρίζουν, αυτός δε, αναθέτοντας την αναζήτηση της δόξας του και την εκδίκηση στον Πατέρα, στρέφεται στην παραίνεση και τη διδασκαλία, ευεργετώντας αυτούς που τον υβρίζουν.»