Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 9:11

Εάν, όπως λέτε, ανέβλεψα κατά σύμπτωση, γιατί παρουσιάσατε τους γονείς μου; Μάταια θορυβείσθε· δεν μπορείτε να αποκρύψετε το θαύμα· διότι και αν ακόμη εγώ σιωπήσω, οι οφθαλμοί μου βοούν. Κάποιος άνθρωπος που ονομάζεται Ιησούς, του οποίου και το όνομα σημαίνει ίαση, άλειψε με πηλό τους οφθαλμούς μου και μου είπε: «Πήγαινε να νιφτείς στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ». Και αφού πήγα, νίφτηκα· και αφού νίφτηκα, τον μεν πηλό απέβαλα, το δε φως δέχθηκα.

Ακούγοντας αυτά οι Φαρισαίοι κριτές, και καθώς συγκεντρωνόταν άπειρο πλήθος· διότι ήταν Σάββατο όταν έκανε αυτό το θαύμα ο Ιησούς· τον ρωτούσαν τα ίδια με τους Ιουδαίους λέγοντας: Γνωρίζεις, άνθρωπε, σε ποιον τόπο παρίστασαι, και ότι το παρόν δικαστήριο είναι αμείλικτο, και ότι δεν είναι δυνατόν να περάσει ποτέ εδώ απαρατήρητη η απάτη. Πες μας με κάθε ακρίβεια: Πώς ανέβλεψας; Τι σου έκανε εκείνος ο άνθρωπος, τον οποίο αναφέρεις; Εκείνος δε, υψώνοντας το βλέμμα του προς το δικαστήριο των Φαρισαίων, αποκρίθηκε: Πώς ανέβλεψα, πάλι περιεργάζεστε; Πάλι σαν κατάδικο με ανακρίνετε, λέγοντάς μου: Πώς ανέβλεψας; Αν σας το πω, πάλι θα θορυβηθείτε. Το πώς ανέβλεψα, εγώ θα σας το πω. Τον τρόπο της διαδικασίας τον λέω, την εξουσία όμως της θαυματουργίας δεν μπορώ να την εξηγήσω· «Διότι, ποιος εγνώρισε τον νου του Κυρίου; Ή ποιος έγινε σύμβουλός του; Ή ποιος του έδωσε κάτι πρώτος, ώστε να του ανταποδοθεί;» Αν θέλετε να μάθετε τη διαδικασία, είναι αυτή που ήδη σας προείπα: «Έφτιαξε πηλό και μου άλειψε τα μάτια· και μου είπε: Πήγαινε να νιφτείς στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Εγώ πήγα, νίφτηκα, και αμέσως ανέβλεψα·» όχι επειδή ενέργησε το νερό, αλλά επειδή θαυματούργησε το πτύελο.

Πώς λοιπόν εσύ επιμένεις λέγοντας ότι κάποιος Άνθρωπος που λέγεται Ιησούς έχρισε με πηλό τα μάτια μου, και νίφτηκα, και βλέπω; Ακούγοντας αυτά εκείνος που ανέβλεψε, και κατανοώντας την κακία τους, τους αποκρίθηκε λέγοντας: Απορώ εάν λέτε την αλήθεια ισχυριζόμενοι αυτά. Θα μπορούσαν άραγε οι γονείς να απαρνηθούν το ίδιο τους το παιδί, και μάλιστα η μητέρα το άρρεν, ή ο πατέρας χωρίς να έχει εξοργιστεί; Μου φαίνεται εντελώς απίστευτο αυτό που λέγεται, και απαράδεκτο για τα αυτιά μου. Εάν όμως πράγματι συνέβη αυτό, δεν είναι καθόλου παράδοξο· διότι αυτό είναι ίδιον της ανθρώπινης φύσης, γι' αυτό και θα αξιωθούν συγγνώμης, επειδή το έπραξαν από φόβο. Εσείς οι γραμματείς απαρνείστε τον Θεό, και συμπεριφέρεστε σαν να μην πράττετε τίποτα το φαύλο. Και κάνετε λόγο για τους γονείς μου· αυτό που εσείς κάνετε απέναντι στον Θεό, διαβάλλετε τους γονείς μου ότι το κάνουν απέναντι σε εμένα. Μήπως για εσάς δεν αναφώνησε ο Κύριος προ πολλών ετών μέσω του προφήτη Ησαΐα, λέγοντας: «Υιούς γέννησα και εξύψωσα· αυτοί όμως με αθέτησαν;» Επομένως, έστω κι αν σε εσάς είναι αρεστό το να απαρνείστε, εγώ ωστόσο δεν ανέχομαι να πράξω κάτι τέτοιο.

Διότι συνηθίζεται κάπως πάντοτε σε αυτούς που θαυμάζουν, να έχουν την περιέργεια να ρωτούν με μεγαλύτερη ακρίβεια και να περιεργάζονται τον τρόπο με τον οποίο συνέβησαν τα γεγονότα. Αυτό βέβαια αποφάσισαν να το κάνουν όχι χωρίς τη θεία πρόνοια, κατά τη δική μας τουλάχιστον αντίληψη, αλλά για να μάθουν, έστω και χωρίς να το θέλουν, τη δύναμη του Σωτήρα μας, καθώς ο τυφλός το διηγούνταν και τους το ανήγγειλε με σαφήνεια. Αυτό θα το εκλάβεις ως μια ωραία εικόνα του γεγονότος ότι εκείνοι που προσήλθαν από τα έθνη έγιναν διδάσκαλοι σε εκείνους από τον Ισραήλ, και αφού απέφυγαν την παλαιά τυφλότητα, κέρδισαν τον φωτισμό από τον Σωτήρα μας Χριστό μέσω του Πνεύματος. Και ότι αυτό που ειπώθηκε είναι αληθινό, θα το διαλαλήσουν τα ίδια τα πράγματα. «Αποκρίθηκε εκείνος: Ο άνθρωπος που λέγεται Ιησούς έφτιαξε πηλό και έχρισε τα μάτια μου και μου είπε: Πήγαινε να νιφτείς στον Σιλωάμ. Αφού λοιπόν πήγα και νίφτηκα, ανέβλεψα». Φαίνεται ότι αγνοεί ακόμη πως ο Σωτήρας είναι Θεός κατά φύση· διότι διαφορετικά δεν θα μιλούσε τόσο ταπεινά γι' αυτόν. Μοιάζει όμως να φρονεί και να συλλογίζεται γι' αυτόν σαν να πρόκειται για κάποιον από τους αγίους, έχοντας πιθανότατα αντλήσει αυτή την αντίληψη από κάποια πιο αμυδρή φήμη που κυκλοφορούσε σε ολόκληρη την Ιερουσαλήμ, και από τα λόγια που είχαν διαδοθεί παντού για αυτόν. Εξάλλου, βλέπουμε ότι δεν υπάρχει μεγάλη προθυμία σε όσους έχουν το σώμα τους ακρωτηριασμένο και μάχονται με την απόλυτη ένδεια, να ασχολούνται με τη γνώση των άλλων, επειδή η αδυσώπητη φτώχεια απορροφά όλη τους τη μέριμνα.

Θα ανταμείψω με ευχαριστίες τον ευεργέτη μου, θα φανώ ανώτερος από την άκαιρη σιωπή· θα τιμήσω με ομολογίες τον ιατρό, που δεν εφάρμοσε σε εμένα κάποιον περίπλοκο τρόπο θεραπείας, που δεν επενέργησε στην περίπτωσή μου με νυστέρι και ανατομές, που δεν παρασκεύασε το ωφέλιμο φάρμακο με ποικίλα μείγματα, που δεν χρησιμοποίησε κάποια συνηθισμένη μέθοδο, αλλά μάλλον έδρασε αποτελεσματικά με παράδοξες επινοήσεις. «Έφτιαξε πηλό και έχρισε τα μάτια μου, και νίφτηκα, και βλέπω». Μπορεί κανείς να θαυμάσει, και πολύ δικαιολογημένα, τον άνθρωπο αυτόν που στα λόγια του για αυτά, σαν κάποιο επιστέγασμα, πρόσθεσε το χρήσιμο «Βλέπω», διότι σχεδόν με αυτό λέει: Δεν θα παρουσιάσω ως μάταιη τη δύναμη αυτού που με θεράπευσε, δεν θα αρνηθώ τη χάρη· διότι έχω πλέον αυτό που από παλιά ποθούσα· εγώ ο ίδιος, λέει, που ήμουν τυφλός κατά τις ωδίνες του τοκετού, που νοσούσα ήδη ως έμβρυο μέσα στη μήτρα, αφού χρίστηκα με πηλό θεραπεύτηκα, και βλέπω, δηλαδή, δεν δείχνω απλώς τον οφθαλμό μου ανοιχτό, ενώ κρύβει στο βάθος το σκοτάδι, αλλά πραγματικά βλέπω. Έχω λοιπόν μπροστά στα μάτια μου όσα προηγουμένως απλώς άκουγα. Ιδού, λαμπρό φως του ήλιου με καταυγάζει· ιδού, το κάλλος πρωτόγνωρων θεαμάτων περιβάλλει τον οφθαλμό μου. Μόλις τώρα γνώρισα την Ιερουσαλήμ, και βλέπω τον θείο ναό να αστράφτει μέσα σε αυτήν, και αντικρίζω στο μέσο της το όντως σεπτό θυσιαστήριο· και αν βρεθώ πέρα από την πύλη, θα παρατηρήσω γύρω μου όλη την Ιουδαία, και θα γνωρίσω τι είναι βουνό και τι είναι φυτό.

Καθώς δε η ώρα μεταβάλλεται προς το βράδυ, το κάλλος των άνω θαυμάτων δεν θα διαφεύγει πλέον από το μάτι μου, ούτε ο λαμπρός χορός των άστρων, αλλά ούτε και η ολόχρυση λάμψη της σελήνης. Θα εκπλαγώ μέσω αυτού με την τέχνη του Τεχνίτη, από την ομορφιά των κτισμάτων θα επιγνώσω κι εγώ τον Δημιουργό. Λοιπόν, όσον αφορά το πλάτος των θεωρημάτων και την κομψότητα των λόγων, κάποια τέτοια δύναμη κυοφορεί αυτό που ειπώθηκε, αναφέρομαι και στο «Βλέπω» και στο «Έφτιαξε πηλό και έχρισε τους οφθαλμούς μου». Διότι η χάρη στις θεωρίες δεν εξοβελίζεται, ούτε ο δικός μας, δηλαδή ο εκκλησιαστικός, λόγος την απορρίπτει ως κίβδηλη. Επομένως, διατηρώντας στ' αλήθεια αδιαβάλητη τη δύναμη εκείνου που τον θεράπευσε, όσο εξαρτιόταν από τον ίδιο, λέει αυτά, αυτός ο οποίος, επειδή ακριβώς ελεήθηκε από τον Χριστό, δικάζεται από τους ιερείς. <Έλεγαν, λοιπόν, μερικοί από τους Φαρισαίους: Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι από τον Θεό, επειδή δεν τηρεί το σάββατο.> Λένε φλυαρώντας ότι δεν είναι από τον Θεό αυτός που έχει τη δυνατότητα να ενεργεί τα έργα του Θεού, και βλέποντας τον Υιό να στεφανώνεται με ίσο μέτρο δόξας με τον παντοδύναμο Πατέρα, δεν ντρέπονται να του προσάπτουν παράλογα την κατηγορία της ασέβειας, αλλά παραμερίζοντας τη βοή που προκαλεί το παράδοξο γεγονός, αντιπαρατάσσουν τον δικό τους φθόνο απέναντι στον θαυματουργό, και κατηγορούν απερίσκεπτα ως παραβάτη αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία.

Πώς, λοιπόν, κατά τη βασιλεία του πατέρα του, ο οποίος βασίλευσε επί δεκατέσσερα έτη, ενώ προφητευόταν ο Εμμανουήλ που επρόκειτο να γεννηθεί από παρθένο, επρόκειτο να γεννηθεί ο Εζεκίας, ο οποίος ανέλαβε τη βασιλεία σε ηλικία είκοσι ετών μετά τον πατέρα του, και δεν θα γίνει μάλλον φανερό στους συνετούς ότι ήταν ήδη γεννημένος, όταν ο προφήτης προφήτευσε τον λόγο αυτόν κατά τη βασιλεία του Άχαζ, του πατέρα του Εζεκία; Μάλιστα ούτε η γυναίκα του Άχαζ ήταν προφήτιδα, όπως είναι φανερό σε όλους. Η Μαρία, όμως, είναι αυτή που είπε και προφήτευσε: «διότι από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές της γης»· προς την οποία εισήλθε ο Γαβριήλ και ευαγγελίστηκε ότι το Πνεύμα, που μίλησε μέσω του Ησαΐα, θα έλθει επάνω της και θα γεννήσει Υιό, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, διά Πνεύματος Αγίου και όχι από σπέρμα ανδρός, όπως αυτοί βλασφημούν, παραλογιζόμενοι και πλανώμενοι. 32. Έχει δε ελεγχθεί η πλάνη του ματαιόφρονος και για την τήρηση του Σαββάτου και για την περιτομή και για τους καθημερινούς βαπτισμούς που τελούνται από αυτόν· διότι το Σάββατο ο Ιησούς επιδιώκει να επιτελεί τις περισσότερες θεραπείες. Και όχι μόνο θεραπεύει, αλλά ιάται και με δύο τρόπους. Διότι παραγγέλλει σε όσους θεραπεύθηκαν κατά το Σάββατο να σηκώσουν τον κράββατό τους και να περπατήσουν, αλλά επιπλέον το Σάββατο, αφού ζύμωσε πηλό, τον τοποθέτησε στα μάτια του τυφλού· και το να ζυμώσει κανείς πηλό συνιστά εργασία (έργο).

Διότι, έχοντας την απειλή να ηχεί ακόμη στα αυτιά του, θα φοβόταν μήπως πάθει κάτι χειρότερο, αφού είχε λάβει τα μέγιστα δείγματα της δυνάμεως του ιατρού· εξάλλου, εάν ήθελε να τον διαβάλει, θα αποσιωπούσε τη θεραπεία του, θα ανέφερε την παράβαση και θα τον κατηγορούσε. Αλλά δεν συμβαίνει αυτό, δεν συμβαίνει· αντιθέτως, τα λόγια του φανερώνουν πολλή παρρησία και ευγνωμοσύνη, και ανακηρύσσει τον ευεργέτη του ουδόλως λιγότερο από ό,τι ο τυφλός. Διότι τι λέει εκείνος; «Έκανε πηλό και έχρισε τα μάτια μου»· έτσι και αυτός: «Ο Ιησούς είναι εκείνος που με έκανε υγιή». Κατεδίωκαν, λοιπόν, τον Ιησού οι Ιουδαίοι και ζητούσαν να τον θανατώσουν, επειδή τα έκανε αυτά την ημέρα του Σαββάτου. Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός; «Ο Πατήρ μου έως τώρα εργάζεται, και εγώ εργάζομαι».

Διότι το ότι ήταν άξιος να θεραπευθεί, και αν έβλεπε, θα πίστευε και θα Τον πλησίαζε, και αν άκουγε από κάποιον ότι είναι παρών, ούτε και τότε θα αδιαφορούσε, καθίσταται φανερό από τα όσα ακολουθούν, από την ανδρεία του, από την ίδια του την πίστη. Διότι ήταν φυσικό να σκεφθεί και να πει: Τι είναι άραγε τούτο; Έφτιαξε πηλό, άλειψε τα μάτια μου και μου είπε: «Πήγαινε, νίψου». Δεν μπορούσε να με θεραπεύσει, και έπειτα να με στείλει στον Σιλωάμ; Πολλές φορές νίφτηκα εκεί μαζί με πολλούς άλλους, και καμία ωφέλεια δεν αποκόμισα. Αν διέθετε κάποια δύναμη, θα με θεράπευε όντας παρών· πράγμα το οποίο έλεγε και ο Νεεμάν προς τον Ελισσαίο.

βʹ. Πρόσεξε πόσο φιλαλήθης είναι. Δεν είπε από τι το έφτιαξε· διότι ό,τι δεν γνωρίζει, δεν το λέει. Ούτε βέβαια είδε ότι έφτυσε στο χώμα· το ότι όμως τον έχρισε, το αντιλήφθηκε διά της αισθήσεως και της αφής. Και μου είπε: Πήγαινε, νίψου στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Και αυτό το επιβεβαίωσε η ακοή. Και από πού αναγνώρισε τη φωνή του;

Για να μάθεις ότι και εκεί ο Χριστός τον θεράπευσε και ότι ο Σιλωάμ είναι τύπος του Χριστού. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός είναι πνευματική πέτρα, έτσι και ο Σιλωάμ είναι πνευματικός. Και όπως αυτός ο χείμαρρος του Σιλωάμ εμφανιζόταν ξαφνικά και κατά τρόπο εκπληκτικό με κάποιο φοβερό ρεύμα, έτσι και η παρουσία του Κυρίου, που είναι κρυφή και άγνωστη στους αγγέλους, κατακλύζει με τη δύναμή της όλη την αμαρτία. «Οι γείτονες, λοιπόν, που τον έβλεπαν προηγουμένως, επειδή ήταν τυφλός, έλεγαν: Δεν είναι αυτός που καθόταν και ζητιάνευε; Άλλοι έλεγαν ότι αυτός είναι, ενώ άλλοι ότι του μοιάζει. Εκείνος όμως έλεγε ότι εγώ είμαι. Του έλεγαν λοιπόν: Πώς ανοίχτηκαν τα μάτια σου; Αποκρίθηκε εκείνος και είπε:

«Κάποιος άνθρωπος που λέγεται Ιησούς έφτιαξε πηλό, άλειψε τα μάτια μου και μου είπε: Πήγαινε στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ και νίψου. Και αφού πήγα και νίφθηκα, ανέβλεψα». Οι γείτονες, εκπλησσόμενοι από το παράδοξο του θαύματος, δυσπιστούσαν· καίτοι η μετάβασή του στον Σιλωάμ με χρισμένα τα μάτια από πηλό έγινε ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, για να τον δουν πολλοί και να μην τον αρνούνται αργότερα, προσποιούμενοι δήθεν άγνοια· αλλά όμως ακόμη δυσπιστούν. Και δεν επισημαίνει τυχαία ο ευαγγελιστής ότι ήταν επαίτης, αλλά για να δείξει την άφατη φιλανθρωπία του Κυρίου, το πώς συγκατέβαινε μέχρι και στους πιο ταπεινούς, ώστε να θεραπεύει και επαίτες με πολλή κηδεμονία, και για να μάθουμε εξ αυτού κι εμείς να μην καταφρονούμε τους ελάχιστους.