Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 9:15

Και καθιστώντας μας σαφές ο μακάριος Ευαγγελιστής ότι δυσφορούν υπέρμετρα επειδή κατασκευάστηκε πηλός κατά την ημέρα του Σαββάτου, επισημαίνει εύστοχα τη γελοιότητα του γεγονότος, προσθέτοντας το: Ήταν δε Σάββατο την ημέρα που ο Ιησούς έφτιαξε τον πηλό. <Τον ρωτούσαν, λοιπόν, πάλι και οι Φαρισαίοι: Πώς ανέβλεψες;> Περιεργάζονται τον τρόπο της θεραπείας, αναζωπυρώνοντας τρόπον τινά μέσα τους πιο θερμά το πυρ του φθόνου, και ρωτούν με υπερβολική περιέργεια, ενώ δεν αγνοούν, όπως τουλάχιστον μου φαίνεται, το παράδοξο. Διότι πώς να μην είναι εντελώς ανόητο, εκείνοι που είχαν φτάσει σε αυτούς φέρνοντας τον άλλοτε τυφλό, να μην πουν οπωσδήποτε την αιτία της προσαγωγής του; Και σαν να μην αρκούσαν εκείνοι για να κατηγορηθεί ο Χριστός, αναγκάζουν και τον ίδιο με τη δική του φωνή να ομολογήσει τα πεπραγμένα, πιστεύοντας ότι μέσω αυτού η δύναμη της συκοφαντίας θα γίνει ισχυρότερη.

Πρόσεξε, λοιπόν, πως δεν ρωτούν απλώς αν μόνο θεραπεύθηκε, αλλά ζητούν μάλλον να ακούσουν πώς ανέβλεψε. Και αυτό το έκαναν επειδή πολύ επιθυμούσαν να ακούσουν ότι «έκανε πηλό και μου έχρισε τους οφθαλμούς». Διότι σε αυτό, ασύνετα, νόμιζαν ότι βρισκόταν όλη η παράβαση του νόμου· και, προβάλλοντας ως πρόσχημα ότι είχαν υβρισθεί οι άνωθεν θεσμοί, συλλογίζονταν ότι δικαίως πλέον αγανακτούν και ότι πρέπει να ζητήσουν ευθύνες από εκείνον που τους λύπησε. «Εκείνος δε τους είπε· Πηλό έβαλε επάνω στους οφθαλμούς μου, και νίφτηκα, και βλέπω.» Δέχονται πρόθυμα την ομολογία του θαύματος σαν κάποια τροφή του φθόνου τους, και με χαρά αρπάζουν την αφορμή της μανίας τους εναντίον Του. Διότι ο τότε τυφλός διηγείται με μεγάλη απλότητα αυτό που συνέβη, και με σύντομες ομολογίες, σαν να ανυμνεί τον ιατρό του, λέγει κάτι που ήταν πολύ οδυνηρό για την κακεντρέχειά τους. Καταπλήσσεται, κατά κάποιον τρόπο, από τη φύση του πράγματος, αναλογιζόμενος προφανώς εκείνο: ότι, αφού του άλειψε τα μάτια με πηλό, με ένα ασυνήθιστο φάρμακο, του χάρισε παραδόξως την όραση. Μου φαίνεται μάλιστα ότι είπε με τον πιο φανερό τρόπο και από πικρούς λογισμούς: «Έκανε πηλό και μου έχρισε τους οφθαλμούς.» Διότι είναι σαν να υπέθετε κανείς ότι εκείνος έλεγε: «Γνωρίζω βέβαια κι εγώ ο ίδιος ότι μιλώ σε αυτιά φθονερών ανθρώπων· όμως, παρ’ όλα αυτά, την αλήθεια δεν θα την αποκρύψω.»

Θα ανταμείψω με ευχαριστίες τον ευεργέτη μου, θα φανώ ανώτερος από την άκαιρη σιωπή· θα τιμήσω με ομολογίες τον ιατρό, που δεν εφάρμοσε σε εμένα κάποιον περίπλοκο τρόπο θεραπείας, που δεν επενέργησε στην περίπτωσή μου με νυστέρι και ανατομές, που δεν παρασκεύασε το ωφέλιμο φάρμακο με ποικίλα μείγματα, που δεν χρησιμοποίησε κάποια συνηθισμένη μέθοδο, αλλά μάλλον έδρασε αποτελεσματικά με παράδοξες επινοήσεις. «Έφτιαξε πηλό και έχρισε τα μάτια μου, και νίφτηκα, και βλέπω». Μπορεί κανείς να θαυμάσει, και πολύ δικαιολογημένα, τον άνθρωπο αυτόν που στα λόγια του για αυτά, σαν κάποιο επιστέγασμα, πρόσθεσε το χρήσιμο «Βλέπω», διότι σχεδόν με αυτό λέει: Δεν θα παρουσιάσω ως μάταιη τη δύναμη αυτού που με θεράπευσε, δεν θα αρνηθώ τη χάρη· διότι έχω πλέον αυτό που από παλιά ποθούσα· εγώ ο ίδιος, λέει, που ήμουν τυφλός κατά τις ωδίνες του τοκετού, που νοσούσα ήδη ως έμβρυο μέσα στη μήτρα, αφού χρίστηκα με πηλό θεραπεύτηκα, και βλέπω, δηλαδή, δεν δείχνω απλώς τον οφθαλμό μου ανοιχτό, ενώ κρύβει στο βάθος το σκοτάδι, αλλά πραγματικά βλέπω. Έχω λοιπόν μπροστά στα μάτια μου όσα προηγουμένως απλώς άκουγα. Ιδού, λαμπρό φως του ήλιου με καταυγάζει· ιδού, το κάλλος πρωτόγνωρων θεαμάτων περιβάλλει τον οφθαλμό μου. Μόλις τώρα γνώρισα την Ιερουσαλήμ, και βλέπω τον θείο ναό να αστράφτει μέσα σε αυτήν, και αντικρίζω στο μέσο της το όντως σεπτό θυσιαστήριο· και αν βρεθώ πέρα από την πύλη, θα παρατηρήσω γύρω μου όλη την Ιουδαία, και θα γνωρίσω τι είναι βουνό και τι είναι φυτό.

Σε εμένα όμως φαίνεται ότι και η αθρόα παρουσία του νερού υπαινίσσεται σε εμάς κάποιο απόρρητο μυστήριο. Ποιο είναι άραγε αυτό; Το απροσδόκητο της επιφανείας και πέρα από κάθε ελπίδα. Αλλά πρόσεξε το φρόνημα του τυφλού που υπακούει στα πάντα. Διότι δεν είπε: «Αν πράγματι ο πηλός ή το σάλιο είναι αυτό που χαρίζει την όραση, τι μου χρειάζεται ο Σιλωάμ; Και αν χρειάζεται ο Σιλωάμ, ποια η χρεία του πηλού; Γιατί με έχρισε; Γιατί με διέταξε να νιφτώ;». Αλλά τίποτε από αυτά δεν συλλογίστηκε· αντίθετα, ήταν προετοιμασμένος μόνο για ένα πράγμα, να υπακούει σε όλα εκείνον που τον πρόσταζε, και τίποτε από όσα συνέβαιναν δεν τον σκανδάλιζε. Αν όμως κάποιος πει: «Πώς λοιπόν απέκτησε την όρασή του αφού αφαίρεσε τον πηλό;», δεν πρόκειται να ακούσει τίποτε άλλο από εμάς, παρά το ότι δεν γνωρίζουμε τον τρόπο. Και τι το θαυμαστό, αν εμείς δεν γνωρίζουμε; Διότι ούτε ο ευαγγελιστής τον γνώριζε, ούτε ο ίδιος ο θεραπευμένος· αλλά γνωρίζει μεν αυτό που συνέβη, τον τρόπο όμως δεν μπορεί να τον κατανοήσει. Και αυτό ακριβώς έλεγε όταν τον ρωτούσαν: «Πηλό έβαλε πάνω στα μάτια μου, και νίφτηκα, και βλέπω». Το πώς όμως έγινε αυτό, δεν μπορεί να το πει, έστω κι αν τον ρωτήσουν χιλιάδες φορές. Οι γείτονες λοιπόν, αναφέρει, και εκείνοι που τον έβλεπαν προηγουμένως ότι ήταν ζητιάνος, έλεγαν: «Δεν είναι αυτός που καθόταν και ζητιάνευε;». Άλλοι έλεγαν: «Αυτός είναι». Διότι το παράδοξο του γεγονότος τους οδηγούσε στην απιστία· μολονότι είχαν οικονομηθεί τόσα πολλά από τη θεία πρόνοια, ώστε να μην απιστήσουν.

Διότι δεν είπαν: «Πώς βρήκες το φως σου;», αλλά: «Πώς σου άνοιξε τα μάτια;», δίνοντάς του αφορμή να τον κατηγορήσει για την εργασία που έκανε. Αυτός όμως, απευθυνόμενος σε ανθρώπους που ήδη γνώριζαν, εκφράζεται πιο σύντομα. Διότι χωρίς να αναφέρει το όνομα, ούτε ότι: «Μου είπε, πήγαινε και νίψου», λέει αμέσως: «Έβαλε πηλό πάνω στα μάτια μου, νίφτηκα και βλέπω». Επειδή είχε ήδη προηγηθεί πολλή συκοφαντία, και εκείνοι είχαν πει: «Κοιτάξτε τι έργα κάνει ο Ιησούς το Σάββατο, αλείφει πηλό». Εσύ όμως παρατήρησε πώς δεν ταράζεται ο τυφλός. Διότι, όταν μιλούσε μπροστά σε εκείνους, απαντώντας ακίνδυνα, δεν ήταν τόσο σπουδαίο το να πει την αλήθεια· το θαυμαστό όμως τώρα είναι ότι, αν και βρέθηκε σε μεγαλύτερο φόβο, ούτε αρνείται ούτε λέει πράγματα αντίθετα από τα προηγούμενα. Τι έκαναν λοιπόν οι Φαρισαίοι; Ή μάλλον και οι άλλοι; Τον έφεραν με σκοπό να τον κάνουν να τα αρνηθεί· έπαθαν όμως το αντίθετο από αυτό που ήθελαν, και έμαθαν τα γεγονότα με μεγαλύτερη ακρίβεια. Και αυτό το υφίστανται παντού σχετικά με τα θαύματα· ή μάλλον στη συνέχεια θα το αποδείξουμε αυτό πιο ξεκάθαρα. Τι έλεγαν λοιπόν οι Φαρισαίοι; Έλεγαν μερικοί, όχι όλοι, αλλά οι πιο θρασείς: «Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι από τον Θεό, διότι δεν τηρεί το Σάββατο»· άλλοι έλεγαν: «Πώς μπορεί ένας αμαρτωλός άνθρωπος να κάνει τέτοια θαύματα;». Βλέπεις ότι μέσα από τα θαύματα ανυψώνονταν πνευματικά;

Δεν γνωρίζω. Οδηγούν αυτόν που ήταν άλλοτε τυφλός στους Φαρισαίους. Ήταν δε Σάββατο όταν ο Ιησούς έφτιαξε τον πηλό και του άνοιξε τα μάτια. Πάλι λοιπόν τον ρωτούσαν οι Φαρισαίοι, πώς ανέβλεψε. Εκείνος δε τους είπε: Πηλό έβαλε στα μάτια μου, και νίφτηκα, και βλέπω. Έλεγαν λοιπόν μερικοί από τους Φαρισαίους: Αυτός ο άνθρωπος δεν προέρχεται από τον Θεό, διότι δεν τηρεί το Σάββατο.

Αυτός όμως, επειδή απευθυνόταν σε ανθρώπους που ήδη είχαν ακούσει, δεν μνημονεύει ούτε το όνομα του Ιησού ούτε τι του είπε ο Κύριος, παρά μόνο ότι «Έβαλε πηλό επάνω στα μάτια μου, και νίφτηκα, και βλέπω». Διότι ήταν επόμενο να είχαν πληροφορηθεί οι Φαρισαίοι προηγουμένως από εκείνους που τους οδήγησαν τον τυφλό, οι οποίοι ίσως να διέβαλλαν τον Κύριο και να έλεγαν: «Δείτε τι κάνει την ημέρα του Σαββάτου ο Ιησούς».