Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 9:37

Διότι μόνο αυτό του λείπει, εφόσον είναι προετοιμασμένος για εκείνο, όπως είπαμε. <Και ο Ιησούς είπε: Και τον έχεις δει, και εκείνος που μιλάει μαζί σου αυτός είναι.> Ερωτώμενος σε ποιον πρέπει να πιστέψει, του υποδεικνύει τον εαυτό Του, και δεν λέει απλώς «Εγώ είμαι», αλλά αναφέρει ότι αυτός που βλέπει και του μιλά είναι ο Υιός του Θεού, προνοώντας παντού για τη δική μας ωφέλεια, και υφαίνοντας με ποικίλους τρόπους τα βοηθήματα για την αλάνθαστη και αδιαστρέβλωτη πίστη, ώστε να μην πέσουμε σε βρόχους και σε διαβολική παγίδα ενώ νομίζουμε ότι δείχνουμε ευσέβεια, αποστρεφόμενοι ασύνετα την αλήθεια του μυστηρίου. Διότι ήδη μερικοί ακόμη και από αυτούς που θεωρούνται Χριστιανοί, μην έχοντας κατανοήσει με ακρίβεια τον σκοπό της ένσαρκης οικονομίας, τόλμησαν να διαχωρίσουν από τον Θεό Λόγο τον ναό που ελήφθη για εμάς από γυναίκα, και καταμέρισαν σε δυάδα υιών τον έναν και αληθινό Υιό, και το γεγονός ότι έγινε άνθρωπος· επειδή, εξαιτίας της μεγάλης τους παραφροσύνης, απαξιώνουν, όπως φαίνεται, να ομολογήσουν αυτό που δεν απαξίωσε να πράξει για εμάς ο Μονογενής.

Για αυτήν λοιπόν την αιτία, πολύ προνοητικά πάλι ο Κύριος, ερωτώμενος «Ποιος είναι ο Υιός του Θεού;», δεν είπε «Εγώ»· διότι υπήρχε η πιθανότητα, όπως ήταν φυσικό, να υποθέσουν κάποιοι ασύνετα ότι με αυτό υποδηλωνόταν μόνο ο Λόγος που φανερώθηκε από τον Θεό και Πατέρα. Αλλά προαποδεικνύοντας τον εαυτό Του για εκείνους που φαίνονταν να αμφιβάλλουν με το να πει «Και τον έχεις δει», καταδεικνύει και τον Λόγο που ενοικεί στη σάρκα, λέγοντας πάλι και προσθέτοντας «Και εκείνος που μιλάει μαζί σου, αυτός είναι». Βλέπεις λοιπόν πόσο μεγάλη ένωση έχει ο Λόγος· διότι δεν έθεσε διαφορά, αλλά λέει ότι είναι ο ίδιος, και αυτός που υποπίπτει στα μάτια του σώματος, και αυτός που γνωρίζεται από την ομιλία. Είναι λοιπόν εντελώς απαίδευτο και ασεβές να λένε κάποιοι απερίσκεπτα: «Ο άνθρωπος του Χριστού»· διότι, όντας Θεός, έγινε άνθρωπος αδιαίρετος, όσον αφορά το ότι παραμένει Θεός και Υιός και με την πρόσληψη της σάρκας, καθώς σε αυτά έγκειται η τελειότατη ομολογία και γνώση της πίστης σε Αυτόν. <Εκείνος δε είπε: Πιστεύω, Κύριε· και Τον προσκύνησε.> Γρήγορος, εννοώ, στην ομολογία της πίστης, και θερμός στην ευσέβεια στάθηκε ο άλλοτε τυφλός.

Διότι, επειδή θεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό, και εμφύτευσε σε αυτόν το γλυκό, αν και ασυνήθιστο για τον ίδιο, φως, δικαίως θαυμαζόταν από όλους. Αλλά αυτός που είχε απαλλαγεί από την πάθηση ανακρινόταν από τους Ιουδαίους και ομολογούσε τον ιατρό του. Όταν δε ο Χριστός τον συνάντησε, έλεγε: «Εσύ πιστεύεις στον Υιό του Θεού;». Και όταν εκείνος αναφώνησε, «Ποιος είναι, Κύριε, για να πιστέψω σε αυτόν;», απάντησε λέγοντας: «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου εκείνος είναι». Εκείνος δε είπε: «Πιστεύω, Κύριε». Και τον προσκύνησε. Εντούτοις, πώς δεν είναι σε όλους προφανές ότι η θεία και ανώτατη φύση είναι εντελώς αόρατη; «Διότι τον Θεό δεν τον έχει δει ποτέ κανείς», σύμφωνα με τη Γραφή. Εάν λοιπόν, διαχωρίζοντας από τον εαυτό του το ανθρώπινο στοιχείο και έχοντας φανερωθεί ακριβώς με αυτόν τον τρόπο, ο εκ του Θεού Πατρός Λόγος αξίωνε να γίνεται πιστευτός γυμνός και μόνος, γιατί δεν παρότρυνε τον ευεργετηθέντα να αναλογιστεί μάλλον ποια μπορεί να είναι η φύση του Θεού, αλλά του υπέδειξε τον εαυτό του σωματικά, ώστε να τον βλέπει παρόντα με τα ίδια του τα μάτια; Διότι είπε: «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου εκείνος είναι». Δεν θα πούμε άραγε ότι υπέδειξε τη σάρκα του; Β— Και βέβαια. Α— Έπειτα, πώς λοιπόν θα μπορούσε να ταυτιστεί με τη σάρκα, αν δεν νοούνταν καθ' ένωσιν, με το να είναι ο ίδιος ένα με το δικό του σώμα, όπως ακριβώς βεβαίως θα συνέβαινε και σε εμάς; Διότι θα μπορούσε κανείς να υποδείξει, όχι μερισμένα ούτε ατελώς, τον καθ' ημάς άνθρωπο, αυτόν δηλαδή που αποτελείται από ψυχή και σώμα, ακόμη και από μόνη τη σάρκα του.

Δεν πιστεύεις στα λόγια μου; Πίστεψε στον πέλεκυ· το σπρώχνω, και το ρίχνω· δώσε μου φωτιά, και το καίω. Αυτό είναι πάθος μέθης· ο νόμος τα τιμωρεί αυτά, και εσύ τα θεοποιείς; Μήπως δεν έχεις οφθαλμούς; Βλέπεις ότι υπάρχει ανάγκη να σου δημιουργήσω οφθαλμούς διά του λόγου; Επειδή και οι Ιουδαίοι τέτοιοι ήταν· οφθαλμούς είχαν, και δεν έβλεπαν· ο τυφλός δεν είχε, και έβλεπε. Λέει στον τυφλό ο Χριστός: «Πιστεύεις εσύ στον Υιό του Θεού;» Και εκείνος λέει: «Πιστεύω», και προσκύνησε· ενώ οι Ιουδαίοι, αν και έβλεπαν, σταύρωσαν. Ο τυφλός προσκυνά, και ο βλέπων σταυρώνει· γι' αυτό λέει: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο τούτον, ώστε οι μη βλέποντες να δουν, και οι βλέποντες να γίνουν τυφλοί». Μήπως τάχα έχεις οφθαλμούς;

«Και ποιος είναι, Κύριε, για να πιστέψω σε αυτόν;» Τα λόγια αυτά φανερώνουν ψυχή που ποθεί και αναζητά διακαώς. Εκείνον για τον οποίο συζήτησε τόσα πολλά, αυτόν αγνοεί, για να κατανοήσεις τη φιλαλήθειά του. Διότι δεν τον είχε δει ακόμη. Του λέει: «Και τον έχεις δει, και εκείνος που μιλάει μαζί σου, αυτός είναι». Δεν είπε, «Εγώ είμαι», αλλά εκφράστηκε με τρόπο μετριοπαθή και συγκρατημένο: «Και τον έχεις δει». Αυτό όμως ήταν ακόμη ασαφές· γι' αυτό πρόσθεσε το πιο ξεκάθαρο: «Εκείνος που μιλάει μαζί σου, αυτός είναι». Λέει: «Πιστεύω, Κύριε»· και αμέσως τον προσκύνησε.

Αλλά τίποτε από αυτά δεν είπε, αν και γνώριζε ότι η πρόθεση με την οποία τον ρωτούσαν ήταν πονηρή. Διότι, το να τον περικυκλώσουν και να πουν: «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;», φαινόταν ότι προερχόταν από κάποιον πόθο και φιλομάθεια· η διάνοια όμως με την οποία ρωτούσαν ήταν διεφθαρμένη και ύπουλη. Επειδή, δηλαδή, τα μεν έργα του δεν επιδέχονταν συκοφαντία και κακοήθεια, ενώ στα λόγια του μπορούσαν να επιτεθούν, παρερμηνεύοντάς τα σε σχέση με το πώς είχαν λεχθεί, του έθεταν συνεχώς ερωτήσεις, θέλοντας να τον αποστομώσουν με βάση τα λόγια του. Και επειδή δεν μπορούσαν να κατηγορήσουν σε τίποτα τα έργα του, επιθυμούσαν να βρουν κάποια λαβή από τα λόγια του. Γι' αυτό έλεγαν: «Πες μας»· αν και πολλές φορές το είχε πει. Διότι και στη Σαμαρείτιδα έλεγε: «Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλάει»· και στον τυφλό: «Και τον έχεις δει, και εκείνος που μιλάει μαζί σου, αυτός είναι». Αλλά και σε αυτούς το είχε πει, κι αν όχι με τον ίδιο τρόπο, πάντως με άλλα λόγια. Καίτοι, αν είχαν ορθή σκέψη και ήθελαν να εξετάζουν τα πράγματα σωστά, δικό τους χρέος ήταν πλέον να τον ομολογήσουν με λόγια· διότι ο ίδιος μέσω των έργων του το είχε αποδείξει αυτό πολλές φορές. Τώρα, όμως, πρόσεξε τη διεστραμμένη και φιλόνικη στάση τους. Όταν, δηλαδή, ομιλεί δημόσια και καθοδηγεί με λόγια, του λένε: «Τι σημείο δείχνεις;» Όταν όμως παρέχει τις αποδείξεις μέσω των έργων του, του λένε: «Αν εσύ είσαι ο Χριστός, πες το μας ξεκάθαρα»· ενώ τα έργα φωνάζουν, αυτοί αναζητούν λόγια· και όταν τα λόγια διδάσκουν, αυτοί καταφεύγουν στα έργα, τασσόμενοι πάντοτε στην αντίθετη πλευρά.

Αποκρύπτεται δε από τους Ιουδαίους, για να μην αυξήσουν και αυτοί τον φθόνο τους εναντίον του· διότι το άκουσμα του οράματος άλλους τους οδηγεί στην πίστη, ενώ άλλους τους εξάπτει προς φθόνο. Γνωρίζει δηλαδή τον φθόνο των Ιουδαίων, ότι δεν θέλουν να είναι αυτός ο Χριστός, αλλά και εάν κάποιος τον ομολογήσει ως Χριστό, είχαν διατάξει να αποβάλλεται από τη συναγωγή. Και ο ίδιος βέβαια ομολόγησε τον εαυτό του ως Χριστό στη Σαμαρείτιδα και στον τυφλό· διότι, όταν εκείνη μιλούσε για τον Μεσσία Χριστό, αυτός είπε: «Εγώ είμαι, που σου μιλώ»· και στον άλλο, που ρωτούσε: «Και ποιος είναι, Κύριε, ο Υιός του Θεού, για να πιστέψω σε αυτόν;», λέει και σε αυτόν ότι: «και τον έχεις δει και αυτός που μιλάει μαζί σου εκείνος είναι». Εκείνος δε είπε: «Πιστεύω, Κύριε· και τον προσκύνησε». Σε αυτούς μεν, λοιπόν, επειδή είναι ταπεινοί και γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι εάν ακούσουν, θα πιστέψουν εύκολα, φανερώνει τον εαυτό του· σε αυτούς όμως που νομίζουν ότι είναι ανώτεροι, στους Φαρισαίους και στους γραμματείς, αποκρύπτει τον εαυτό του, όχι για να παραμείνουν άπιστοι, αλλά για να κατευνάσει τον φθόνο τους και σιγά-σιγά, μέσα από τις θεοσημείες του, να τους διασώσει οδηγώντας τους στην πίστη. Γι' αυτό και έλεγε: «αν δεν πιστεύετε σε εμένα, πιστέψτε τουλάχιστον στα έργα μου» και ότι «τα έργα τα οποία εγώ κάνω στο όνομα του Πατέρα μου μαρτυρούν για εμένα ότι εγώ είμαι αυτός» και ότι «εσείς έχετε στείλει απεσταλμένους στον Ιωάννη και εκείνος μαρτύρησε την αλήθεια».

Από το κατά Ιωάννην άγιο Ευαγγέλιο. Άκουσε ο Ιησούς ότι έβγαλαν τον άλλοτε τυφλό έξω, και αφού τον βρήκε του είπε: Εσύ πιστεύεις στον Υιό του Θεού; Εκείνος αποκρίθηκε και είπε: Και ποιος είναι, Κύριε, για να πιστέψω σε αυτόν; Του είπε δε ο Ιησούς: Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλάει μαζί σου, εκείνος είναι. Ο δε είπε: Πιστεύω, Κύριε, και τον προσκύνησε.

Άλλο, κατά την ευαγγελική αντιπαραβολή. 14. Αν τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ, όπως εξήγησε ο μονογενής Υιός του Πατρός, ο οποίος είναι και ο ίδιος Θεός, πώς λέει στον τυφλό που ανέβλεψε: «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου, εκείνος είναι»; Επομένως, ο ίδιος είναι και ορατός και αόρατος. Το μεν ένα κατά την απερίγραπτη φύση του, διότι το απερίγραπτο είναι αόρατο, το δε άλλο κατά την περιγεγραμμένη ανθρωπότητά του, διότι το περιγεγραμμένο είναι ορατό. Πράγμα που είναι αληθές.

«Εσύ πιστεύεις στον Υιό του Θεού;» Εκείνος αποκρίθηκε και είπε: «Και ποιος είναι, Κύριε, για να πιστέψω σε αυτόν;» Και ο Ιησούς του είπε: «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλάει μαζί σου, εκείνος είναι.» Και εκείνος είπε: «Πιστεύω, Κύριε»· και τον προσκύνησε. Όσο μεν περίμεναν ότι ο άνθρωπος θα έλεγε πράγματα ευάρεστα σε αυτούς, τον προσκαλούσαν και τον ρωτούσαν, και αυτό όχι μόνο μία φορά· όταν όμως κατάλαβαν από τις απαντήσεις του ότι δεν φρονεί τα δικά τους, αλλά τάσσεται με το μέρος της αλήθειας, τον εξουθενώνουν θεωρώντας τον ως γεννημένο μέσα σε αμαρτίες· προβάλλοντάς του εντελώς ανόητα την τύφλωσή του, και νομίζοντας ότι ως καταδικασμένος και πριν από τη γέννησή του καταδικάστηκε να γεννηθεί τυφλός, πράγμα που στερούνταν λογικής· και τον εκδιώκουν έξω από το ιερό ως ομολογητή της αλήθειας οι υιοί του ψεύδους. Αλλά δες το κέρδος: Εκδιώχθηκε από το ιερό, και αμέσως τον βρήκε ο Δεσπότης του ιερού· ατιμάστηκε φαινομενικά για τον Χριστό, και τιμήθηκε με την επίγνωση του Υιού του Θεού. Διότι, λέει, τον βρήκε ο Ιησούς, σαν να είχε έλθει επίτηδες για αυτό, για να τον παρηγορήσει, όπως ακριβώς ένας αγωνοθέτης υποδέχεται έναν αθλητή που κόπιασε πολύ και στεφανώθηκε. Και τι λέει; «Πιστεύεις στον Υιό του Θεού;» Τι σημαίνει αυτό; Μετά από τόση αντιλογία προς τους Ιουδαίους, μετά από τόσα λόγια τον ρωτά αν πιστεύει; Δεν το κάνει αυτό επειδή αγνοεί την πίστη του, αλλά επειδή επιθυμεί να κάνει τον εαυτό του γνωστό στον τυφλό.

Διότι, επειδή δεν Τον είχε δει καθόλου ούτε μετά τη θεραπεία (πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού τον περιέφεραν δεξιά και αριστερά τα χείριστα σκυλιά, οι Ιουδαίοι;), για τον λόγο αυτόν τον ρωτά τώρα, ώστε όταν εκείνος ρωτήσει: «Και ποιος είναι ο Υιός του Θεού;» στη συνέχεια να του φανερώσει τον εαυτό Του. Συγχρόνως δε του δείχνει ότι εκτιμά πολύ την πίστη του, σαν να έλεγε: «Με ύβρισε τόσο μεγάλο πλήθος, αλλά εγώ δεν δίνω καμία σημασία σε αυτούς· ένα με νοιάζει, το να πιστέψεις εσύ». Και εκείνος ρώτησε: «Και ποιος είναι, Κύριε, ο Υιός του Θεού;» Προέφερε λόγια ψυχής που ποθούσε. Και Εκείνος είπε: «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου, εκείνος είναι». Δεν είπε: «Εγώ είμαι αυτός που σε θεράπευσε, που σου είπε: Πήγαινε, νίψου», αλλά συγκρατημένα μεν στην αρχή και ασαφώς είπε: «Και τον έχεις δει»· έπειτα δε πιο φανερά: «Και αυτός που μιλά μαζί σου, εκείνος είναι». Φαίνεται δε ότι ο Κύριος είπε επίτηδες το «Τον έχεις δει», ώστε με κάθε τρόπο να του φέρει στη μνήμη τη θεραπεία του, και ότι από Εκείνον έλαβε τη δύναμη της οράσεως. Και εκείνος αμέσως πιστεύει, και επιδεικνύει έργο θερμής και αληθινής πίστεως με το να Τον προσκυνήσει, επιβεβαιώνοντας τον λόγο με το έργο, και αποδεικνύοντας ότι Τον δοξάζει ως Θεό· διότι ασφαλώς θεωρείται νόμιμο η προσκύνηση να απονέμεται μόνο στον Θεό. Να εκλάβεις δε αυτό το θαύμα ως επιτελεσθέν και πνευματικώς.

Διότι τότε θα προσκυνήσει περισσότερο τον Χριστό, ως κάποιον που φαίνεται μεν ως άνθρωπος, αλλά είναι και Υιός του Θεού. Διότι δεν είναι άλλος ο Υιός του Θεού και άλλος αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία (γιατί αυτό είναι το ασέβημα του Νεστορίου), αλλά ένας και ο αυτός Υιός του Θεού και του ανθρώπου. Διότι δες πώς ο Κύριος, όταν ο πρώην τυφλός είπε «Και ποιος είναι ο Υιός του Θεού, για να πιστέψω σε αυτόν;», του λέει «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου, εκείνος είναι.» Ποιος λοιπόν ήταν αυτός που μιλούσε; Δεν ήταν οπωσδήποτε αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία; Ο ίδιος όμως είναι και Υιός του Θεού, επομένως δεν είναι άλλος και άλλος. Γι' αυτό και η αγία Μαρία είναι κυρίως Θεοτόκος, εφόσον γέννησε τον Υιό του Θεού που έγινε σάρκα, ο οποίος είναι αδιαίρετος και ένας αν και διπλός, ο οποίος είναι ο Χριστός και Κύριος. «Και είπε ο Ιησούς: Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτο τον κόσμο, ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να δουν, και αυτοί που βλέπουν να γίνουν τυφλοί. Και τα άκουσαν αυτά κάποιοι από τους Φαρισαίους που ήταν μαζί του και του είπαν: Μήπως είμαστε και εμείς τυφλοί; Τους είπε ο Ιησούς: Αν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία. Τώρα όμως λέτε ότι βλέπουμε, επομένως η αμαρτία σας παραμένει.»