Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 9:39

Επομένως, για να δώσει τη μαρτυρία του και να αναδεχθεί τον θάνατο για χάρη μας, καθώς και για να αναστήσει τους ανθρώπους και να καταλύσει τα έργα του διαβόλου, ήλθε ο Σωτήρας, και αυτή είναι η αιτία της ένσαρκης παρουσίας του. Διότι διαφορετικά δεν θα γινόταν ανάσταση, εάν δεν είχε προηγηθεί ο θάνατος· και πώς θα μπορούσε να υπάρξει θάνατος, εάν δεν είχε λάβει σώμα υποκείμενο σε θάνατο; Μαθαίνοντας το αυτό από τον ίδιο, και ο Απόστολος έλεγε: «Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά συμμετέχουν σε αίμα και σάρκα, έτσι και αυτός με παρόμοιο τρόπο συμμετείχε σε αυτά, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει εκείνον που έχει την εξουσία του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους αυτούς που, εξαιτίας του φόβου του θανάτου, ήταν υποδουλωμένοι σε όλη τους τη ζωή»· και αλλού: «Διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών»· και πάλι: «Διότι εκείνο που ήταν αδύνατο στον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, στέλνοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας και ως προσφορά για την αμαρτία, κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα, ώστε το δικαίωμα του νόμου να εκπληρωθεί σε εμάς, οι οποίοι δεν ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα». Και ο Ιωάννης επίσης αναφέρει: «Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού». Και πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε: «Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε όσοι δεν βλέπουν να δουν, και όσοι βλέπουν να γίνουν τυφλοί».

Επομένως, για να δώσει μαρτυρία και να υποστεί τον θάνατο για χάρη μας, και για να αναστήσει τους ανθρώπους και να «λύσει τα έργα του διαβόλου», ήλθε ο Σωτήρας, και αυτή είναι η αιτία της ένσαρκης παρουσίας του. Διότι διαφορετικά δεν θα γινόταν ανάσταση, εάν δεν είχε προηγηθεί θάνατος· και πώς θα επερχόταν ο θάνατος, εάν δεν είχε λάβει σώμα που υπόκειται στον θάνατο; Μαθαίνοντας αυτό από τον ίδιο, και ο Παύλος έλεγε: «Επειδή τα παιδιά συμμετέχουν στο αίμα και στη σάρκα, έτσι και αυτός παρομοίως έλαβε μέρος σε αυτά, ώστε μέσω του θανάτου να καταργήσει εκείνον που έχει την εξουσία του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους εκείνους που, από τον φόβο του θανάτου, ήταν καταδικασμένοι σε δουλεία σε όλη τους τη ζωή» και «επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου η ανάσταση» και πάλι: «Διότι αυτό που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, το έπραξε ο Θεός, αποστέλλοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας και ως προσφορά για την αμαρτία, καταδικάζοντας την αμαρτία στη σάρκα, ώστε το δίκαιο αίτημα του νόμου να εκπληρωθεί σε εμάς, οι οποίοι δεν συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα». Και ο Ιωάννης επίσης αναφέρει: «Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να καταδικάσει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος μέσω αυτού». Και πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί».

Ποιος, λοιπόν, έκανε τον βλέποντα και τον τυφλό; Βλέποντα, προφανώς, τον Προφήτη, επειδή δύναται με την οξυδέρκεια της διανοίας του να ενατενίζει εκ των προτέρων το μέλλον· τυφλό δε (εκείνον που τυφλώθηκε εξαιτίας της κακίας του), προκειμένου να μη δουν βέβηλοι οφθαλμοί τα θεάματα των μακαρίων. Γι' αυτό και ο Κύριος λέει: «Για κρίση εγώ ήλθα στον κόσμο αυτόν, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί».

Επειδή όμως δεν έγινε αποδεκτός, μεταθέτει τη χάρη στα έθνη, και φωτίζεται μεν ο κόσμος διά της μετάνοιας και της πίστεως, αν και τον είχε αγνοήσει στην αρχή, ο δε Ισραήλ οπισθοδρομεί στο σκοτάδι από το οποίο είχε εξέλθει· γι' αυτό ακριβώς έλεγε και ο Σωτήρας: «Για κρίση ήρθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». <Σε όσους δε τον δέχτηκαν, έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, σε εκείνους που πιστεύουν στο όνομά του.> Κρίση δίκαιη όντως και θεοπρεπής. Ο πρωτότοκος Ισραήλ αποβάλλεται· διότι δεν θέλησε να παραμείνει στην οικειότητα με τον Θεό, ούτε αποδέχτηκε τον Υιό, όταν ήρθε στα δικά του, αποδοκίμασε τον χορηγό της ευγένειας, απώθησε τον δοτήρα της χάριτος, ενώ τα έθνη τον αποδέχτηκαν διά της πίστεως.

Και το να μακρηγορήσουμε για αυτά δεν θα ήταν δύσκολο. Αλλά θέτοντας το πρέπον μέτρο στα όσα ειπώθηκαν, θα αποφύγουμε προς το παρόν την παράθεση των χωρίων. Όμως ας υπενθυμίσουμε πάλι εκείνο, ότι ο άλλοτε τυφλός εκπλήρωνε καλά τον τύπο της λατρείας των εθνών, συνδέοντας άμεσα την προσκύνηση με την ομολογία της πίστεως. <Και είπε ο Ιησούς: Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί.> Εξηγώντας μας την αιτία της φανερώσεώς Του, εννοώ σε τούτον τον κόσμο, ο Χριστός λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε, με απέστειλε να ευαγγελιστώ σε φτωχούς, να κηρύξω άφεση σε αιχμαλώτους και ανάβλεψη σε τυφλούς». Αλλά και κάπου αλλού λέει: «Οι κωφοί ακούστε, και οι τυφλοί αναβλέψτε για να δείτε». Εφόσον λοιπόν λέει ότι για αυτήν την αιτία έχει οριστεί από τον Θεό και Πατέρα, για να κηρύξει στους τυφλούς την ανάβλεψη, πώς εδώ λέει: Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί; «Άραγε λοιπόν, θα πει κάποιος, είναι ο Χριστός υπηρέτης της αμαρτίας, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου; Μη γένοιτο». Διότι ήλθε για να εκπληρώσει τον σκοπό που προέκυψε από την προς εμάς αγαθότητά Του, δηλαδή, να καταφωτίσει τους πάντες με τη δαδουχία του Πνεύματος.

Επειδή όμως είχε λεχθεί από αυτόν ακόμη με τρόπο γενικό και αόριστο το: «Για να γίνουν τυφλοί εκείνοι που βλέπουν», μη έχοντας ακόμη την ευκαιρία να τον εγκαλέσουν ευλόγως ως δήθεν υβρισθέντες, διερωτώνται πανούργα, στρέφοντας το νόημα των λεγομένων στο δικό τους πρόσωπο, και αξιώνοντας τρόπον τινά να πει σαφέστερα αν αποκαλεί και αυτούς τυφλούς, ώστε να τον κατακρίνουν πάλι ότι αδίκησε τη νομική εντολή. Διότι γνώριζαν καλά, αναδιφώντας άνω και κάτω τα γράμματα του Μωυσή, ότι είναι γεγραμμένο: «Άρχοντα του λαού σου δεν θα κακολογήσεις». Είτε λοιπόν προσδοκώντας να υβριστούν τα λένε αυτά, προκειμένου να φανεί ότι ευλόγως του επιτίθενται και αγανακτούν και ότι καθιστούν πλέον ακατηγόρητη την επιβουλή τους εναντίον του Χριστού, είτε επειδή έχουν πράγματι κάτι πιο πικρό στον νου τους, κυοφορώντας το είδος της συκοφαντίας που τους ταιριάζει. Επειδή δηλαδή ο Χριστός είπε «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο τούτο, για να βλέπουν εκείνοι που δεν βλέπουν», και με αυτά υποδήλωνε την ανάβλεψη του τυφλού, μη δυνάμενοι να υποφέρουν την ανάμνηση του παραδόξου θαύματος, ξεσηκώνονται πάλι ακονισμένοι από τον φθόνο, και επιχειρούν να εναντιωθούν στα λόγια του, σχεδόν μη διστάζοντας να πουν: Καυχάσαι για φοβερά πράγματα, εσύ, χωρίς να έχεις κατορθώσει τίποτε από όσα νομίζεις ότι έχεις εργαστεί· μήπως άραγε θέλεις, λένε, να πλάσεις ψεύτικη θαυματουργία και σε εμάς τους ίδιους; Μήπως θα έχεις το περιθώριο να πεις ότι εθεράπευσες και εμάς που είμαστε τυφλοί;

Διότι την κατέλαβε, και αντιστάθηκαν στον Σωτήρα όλων Χριστό, κατά τον καιρό της παρουσίας του, οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ όντας χωλοί και τυφλοί· διότι δεν γνώριζαν να βαδίζουν ορθά. Αλλά ούτε και δέχονταν στον νου τους το θείο φως, εκείνοι που δεν αποδέχονταν την πίστη, και κυρίως οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. Και γι' αυτό είπε μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Υιοί αλλότριοι με εξαπάτησαν, υιοί αλλότριοι πάλιωσαν και χώλαναν από τα μονοπάτια τους». Τους γράφει δε και ο Παύλος λέγοντας: «Γι' αυτό ανορθώστε τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα, και κάντε ευθείες τις τροχιές για τα πόδια σας, ώστε να μην εκτραπεί το χωλό μέλος, αλλά μάλλον να θεραπευτεί». Και ότι ήταν επίσης τυφλοί, το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο τούτο, ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να δουν, και αυτοί που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». Διότι ανέβλεψαν μεν τα έθνη, αν και ποτέ πριν δεν έβλεπαν. Τυφλώθηκαν δε τα πλήθη των Ιουδαίων, αν και έβλεπαν το μυστήριο του Χριστού, τουλάχιστον όσον αφορά τη μυσταγωγία μέσω του νόμου. Ταλανίζει, λοιπόν, την Ιερουσαλήμ και λέει: Αλίμονο πόλη Αριήλ, την οποία πολέμησε ο Δαβίδ· την ονομάζει δε Αριήλ, χρησιμοποιώντας το όνομα που είχε επικρατήσει ως συνήθεια στους πολλούς. Διότι το Αριήλ ερμηνεύεται ως λέων Θεού.

Αν όμως δεν συμβαίνει αυτό, αλλά στρέψουμε τη δύναμη του νοήματος στο πρόσωπο του Ισραήλ, πάλι λέμε εκείνο, ότι και αυτός έχει ταχθεί για κρίση από τον Θεό· και το για κρίση εννοούμε, για κατάκριση. Γι' αυτό άλλωστε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε κάπου για τους Ιουδαίους: «Για κρίση εγώ ήρθα σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί»· και το για κρίση, λέει, σημαίνει για κατάκριση. Έχει κατακριθεί λοιπόν ο Ισραήλ ως αδικητής, ως καταφρονητής των νόμων, ως κάποιος που έχει λυπήσει σε μεγάλο βαθμό τον Δεσπότη των όλων. Εμένα όμως, λέει, δηλαδή τον Προφήτη, με έπλασε, δηλαδή με δημιούργησε και με προετοίμασε για την ανάγκη να ελέγξω την παιδαγωγία που όρισε εναντίον του· διότι ο πόλεμος επιφέρθηκε στον Ισραήλ ως παιδαγωγία και μάστιγα, και το συμβάν ήταν τρόπος τιμωρίας, όχι απλώς επιχείρηση των Βαβυλωνίων. Αν πάλι κάποιος ρωτούσε και έλεγε: «Για ποιον λόγο άραγε έχει τεθεί ως τιμωρός ο Βαβυλώνιος, ή μάλλον ο Ισραήλ οδηγήθηκε σε κατάκριση και σε πάθημα;», θέτοντας αυτό το ερώτημα θα λάβει την εξής απάντηση: Ότι ο οφθαλμός του Δεσπότη είναι καθαρός, και δεν θα ανεχόταν ποτέ να γίνει θεατής πονηρών και ανόσιων πραγμάτων, ούτε θα έστρεφε το βλέμμα του στους πόνους που προκαλούνται στους πιο αδύναμους από αδικίες και πλεονεξία. Διότι αποστρέφει πάντοτε τον οφθαλμό του από εκείνους που συνηθίζουν να πράττουν τέτοια.

Αλλά ήταν αναγκαίο να προαναγγελθεί και το τέλος της θείας οικονομίας, δηλαδή ο υπέρ πάντων ημών θάνατος, τον οποίο εκούσια υπέμεινε, παραδίδοντας το ίδιο του το σώμα στον σταυρό, πάνω στον οποίο προσέκρουσε και το έθνος των Ιουδαίων, και έτσι αποβλήθηκε από την οικειότητα προς αυτόν. Επειδή, αφού οι άθλιοι δεν κατανόησαν το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας, έγιναν κυριοκτόνοι, γι' αυτό ακριβώς και πολύ εύλογα ξέπεσαν από την ελπίδα, και κακοί όντες κακώς καταστράφηκαν, πέφτοντας σε δεινές και αναπόφευκτες συμφορές. Παρομοιάζει λοιπόν με λάκκο τον σταυρό του Σωτήρα. Διότι έπεσαν σαν σε λάκκο αυτοί που έχυσαν το δεσποτικό αίμα και τόλμησαν να παραδώσουν στον σταυρό τον αρχηγό της ζωής. Αν πάλι λέγεται ότι ο ίδιος ο Πατέρας έσκαψε τον λάκκο, ας μην σκανδαλίζεται κανείς, αλλά μάλλον ας κατανοήσει ότι ο λόγος είναι κατά κάποιον τρόπο γεμάτος από την έννοια της οικονομίας. Διότι αυτό είναι παρόμοιο με εκείνο που ειπώθηκε από τον Χριστό με σοφία και ακρίβεια: «Για κρίση ήρθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να δουν, και αυτοί που βλέπουν να γίνουν τυφλοί.» Αν και πώς να μην είναι αληθές να πούμε ότι δεν ήρθε για αυτή την αιτία, δηλαδή για να γίνουν κάποιοι τυφλοί, αλλά η φαυλότητα εκείνων που δεν κατανοούσαν, σχεδόν διαστρέβλωσε τον τρόπο της άριστης οικονομίας. Διότι δεν ήθελαν να βλέπουν, αν και μπορούσαν να μετάσχουν στο θείο φως. Έτσι θα κατανοήσεις και εδώ. Διότι ο Πατέρας έστειλε τον Υιό, «για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού».

Και πάλι ο Σωτήρας λέει για τον εαυτό του: «Για κρίση ήρθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να δουν, και αυτοί που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». Όταν λοιπόν έγινε άνθρωπος για να εκπληρώσει αυτά τα έργα, και να γίνει η αρχή τέτοιων οδών, εύλογα θα μπορούσε να πει για τον εαυτό του: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του». Διότι δεν κτίστηκε προκειμένου να έρθει στην ύπαρξη, αλλά, ενώ είναι και υπάρχει πάντοτε, κτίστηκε ως σάρκα για τους προαναφερθέντες λόγους.

2. Διότι αυτό είναι εκείνο για το οποίο τώρα ο προφήτης εκπλήσσεται, για το οποίο και ο Κύριος με θαυμασμό έλεγε: Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτο τον κόσμο, για να βλέπουν όσοι δεν βλέπουν, και όσοι βλέπουν να γίνουν τυφλοί. Αλαλάξτε προς τον Κύριο, πάσα η γη. Δικαίως, επειδή τα αγαθά είναι κοινά· διότι το τετελεσμένο μυστήριο δεν αφορά πλέον μία χώρα, όπως την Ιουδαία, ή ένα έθνος, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα, για το οποίο και θέλει να αλαλάζουν ως νικητές σε έναν κοινό πόλεμο. Διότι ως «γη» ονόμασε τον άνθρωπο γενικά, όπως στα όσα ακολουθούν λέγεται με μεγαλύτερη σαφήνεια. Ψάλτε ωδές, και αγαλλιάσθε, και ψάλατε. Επομένως, δεν πρόκειται να μιλήσει για το στοιχείο της ξηράς, αλλά για τους ανθρώπους. Γι' αυτόν τον λόγο απευθύνεται προς αυτούς ως προς πλήθος· και προστάζει πρώτα να ψάλλουν ωδές, και μετά από αυτό να αγαλλιούν, έπειτα δε πρόσθεσε το να ψάλλουν, ώστε να έχουμε τη δοξολογία προς αυτόν ως αρχή και τέλος της χαράς του Θεού. Ψάλατε στον Κύριο με κιθάρα, με κιθάρα και φωνή ψαλμού, με σφυρήλατες σάλπιγγες, και με φωνή κεράτινης σάλπιγγας. Αλαλάξτε ενώπιον του βασιλέως Κυρίου. Αν και υπήρξε εποχή που χρησιμοποιούσαν αυτά τα όργανα για τη δοξολογία του Θεού, εμείς όμως ας νοήσουμε ως κιθάρα τη συμφωνία των αρετών, η οποία δεν κατορθώνεται διαφορετικά, παρά μόνον όταν νεκρώσουμε τη σάρκα, ώστε μέσα σε αυτές, δίκην χορδών, να παράγεται ο φθόγγος των αρετών, και να αναπέμπεται στον ουρανό φωνή ψαλμού αρεστή στον Θεό.

Και πρόσεξε πού το έκανε αυτό· όχι σε χέρι και σε πόδι, αλλά στους οφθαλμούς, στο ωραιότερο και αναγκαιότερο από τα μέλη μας, από το οποίο κανένα άλλο μέλος δεν μας είναι πολυτιμότερο. Εκείνος δε που μπόρεσε να πλάσει το ωραιότερο και αναγκαιότερο, εννοώ τους οφθαλμούς, είναι ολοφάνερο ότι μπορεί να κατασκευάσει και χέρι και πόδι και τα υπόλοιπα μέλη. Ω, μακάριοι εκείνοι οι οφθαλμοί, που έγιναν θέαμα για όλους τους παρευρισκομένους, και τους είλκυσαν όλους προς το μέρος τους, και εξέπεμψαν φωνή μέσω της ομορφιάς τους, διδάσκοντας σε όλους τους παρόντες τη δύναμη του Χριστού. Και ήταν παράδοξο αυτό που συνέβαινε· διότι ο τυφλός δίδασκε εκείνους που έβλεπαν πώς να βλέπουν. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας και ο Χριστός έλεγε: «Για κρίση ήλθα στον κόσμο αυτόν, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». Ω, μακάρια πήρωση! Διότι αυτούς που δεν έλαβε από τη φύση, τους έλαβε από τη χάρη, χωρίς να ζημιωθεί από την καθυστέρηση τόσο, όσο κέρδισε από τον τρόπο της δημιουργίας τους. Διότι τι θα μπορούσε να σταθεί πιο θαυμαστό από εκείνους τους οφθαλμούς, τους οποίους άμωμα και άγια χέρια καταδέχτηκαν να πλάσουν; Και ό,τι συνέβη στην περίπτωση της στείρας, αυτό ακριβώς έγινε και εδώ.

Δεν πιστεύεις στα λόγια μου; Πίστεψε στον πέλεκυ· το σπρώχνω, και το ρίχνω· δώσε μου φωτιά, και το καίω. Αυτό είναι πάθος μέθης· ο νόμος τα τιμωρεί αυτά, και εσύ τα θεοποιείς; Μήπως δεν έχεις οφθαλμούς; Βλέπεις ότι υπάρχει ανάγκη να σου δημιουργήσω οφθαλμούς διά του λόγου; Επειδή και οι Ιουδαίοι τέτοιοι ήταν· οφθαλμούς είχαν, και δεν έβλεπαν· ο τυφλός δεν είχε, και έβλεπε. Λέει στον τυφλό ο Χριστός: «Πιστεύεις εσύ στον Υιό του Θεού;» Και εκείνος λέει: «Πιστεύω», και προσκύνησε· ενώ οι Ιουδαίοι, αν και έβλεπαν, σταύρωσαν. Ο τυφλός προσκυνά, και ο βλέπων σταυρώνει· γι' αυτό λέει: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο τούτον, ώστε οι μη βλέποντες να δουν, και οι βλέποντες να γίνουν τυφλοί». Μήπως τάχα έχεις οφθαλμούς;

Βεβαίως δεν ειπώθηκε αυτό, ότι δηλαδή δεν υπήρχε· διότι υπήρχε· αλλά για να φανερωθεί και σε αυτόν. Τι λοιπόν, λέγει; Αδικήθηκε για τη δόξα του Θεού; Ποια αδικία; Πες μου· διότι, τι θα γινόταν αν δεν ήθελε καθόλου να τον φέρει στην ύπαρξη; Εγώ μάλιστα λέγω ότι έχει ευεργετηθεί από την τύφλωση. Διότι ανέβλεψε με τους εσωτερικούς οφθαλμούς. Διότι, τι όφελος έχουν οι Ιουδαίοι από τα μάτια τους; Επειδή υπέστησαν μεγαλύτερη τιμωρία, καθώς τυφλώθηκαν ενώ έβλεπαν. Και ποια βλάβη υπέστη αυτός από την τύφλωση; Διότι μέσω αυτής ανέβλεψε. Όπως λοιπόν τα κακά της παρούσας ζωής δεν είναι πραγματικά κακά, έτσι ούτε τα αγαθά είναι πραγματικά αγαθά· αλλά μόνο η αμαρτία είναι κακό, ενώ η τύφλωση δεν είναι κακό. Εκείνος δε που τον έφερε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, είχε την εξουσία να τον αφήσει και σε αυτήν την κατάσταση. Μερικοί μάλιστα υποστηρίζουν ότι αυτό το επίρρημα δεν είναι αιτιολογικό, αλλά δηλώνει την έκβαση· όπως για παράδειγμα όταν λέγει: «Για κρίση ήλθα εγώ σε αυτόν τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». Και όμως, δεν ήλθε για αυτόν τον λόγο, για να γίνουν τυφλοί όσοι βλέπουν. Και πάλι ο Παύλος λέγει: «Διότι ό,τι είναι γνωστό για τον Θεό είναι φανερό ανάμεσά τους, ώστε να είναι αναπολόγητοι». Καίτοι δεν τους το φανέρωσε γι' αυτόν τον λόγο, για να στερηθούν την απολογία, αλλά για να επιτύχουν σωτηρία μέσω της απολογίας. Και πάλι αλλού: «Ο νόμος δε εισήλθε, για να πλεονάσει το παράπτωμα». Καίτοι δεν εισήλθε γι' αυτόν τον λόγο, αλλά για να εμποδιστεί η αμαρτία.

Και δεν είπε: «Εγώ είμαι αυτός που σε θεράπευσε, αυτός που σου είπε: Πήγαινε, νίψου στον Σιλωάμ»· αλλά, αποσιωπώντας όλα εκείνα, λέει: «Πιστεύεις στον Υιό του Θεού;». Έπειτα εκείνος, φανερώνοντας τη μεγάλη του προθυμία, τον προσκύνησε αμέσως· πράγμα που έπραξαν λίγοι από όσους θεραπεύτηκαν, όπως οι λεπροί και ίσως κάποιος άλλος, φανερώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη θεία Του δύναμη. Διότι, για να μη νομίσει κανείς ότι αυτά που ειπώθηκαν ήταν μόνον λόγια, πρόσθεσε και την πράξη. Αφού δε τον προσκύνησε, λέει ο Χριστός: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». Αυτό λέει και ο Παύλος: «Τι θα πούμε λοιπόν; Ότι τα έθνη που δεν επιδίωκαν τη δικαιοσύνη, κατέκτησαν δικαιοσύνη, και μάλιστα δικαιοσύνη που προέρχεται από την πίστη στον Ιησού· ενώ ο Ισραήλ, που επιδίωκε τον νόμο της δικαιοσύνης, δεν έφτασε στον νόμο της δικαιοσύνης».

Λέγοντας δε το «Για κρίση εγώ ήλθα σε τούτον τον κόσμο», και εκείνον τον έκανε πιο ένθερμο στην πίστη, και αφύπνισε αυτούς που τον ακολουθούσαν· διότι τον ακολουθούσαν Φαρισαίοι. Το δε «για κρίση» το έλεγε υποδηλώνοντας μεγαλύτερη τιμωρία, δείχνοντας ότι εκείνοι που τον καταδίκασαν, αυτοί είναι οι καταδικασμένοι· εκείνοι που τον κατέκριναν ως αμαρτωλό, αυτοί είναι οι κατακριμένοι. Εδώ δε αναφέρεται σε δύο ειδών αναβλέψεις και σε δύο ειδών τυφλότητες, τόσο την αισθητή όσο και τη νοητή.

Και δεν τους ονομάζει πλέον πρόβατα, αλλά τέκνα, και την ίδια κυνάριο. Τι κάνει λοιπόν η γυναίκα; Από τα ίδια του τα λόγια πλέκει την υπεράσπισή της. Διότι, αν είμαι κυνάριο, λέει, δεν είμαι ξένη. Δικαίως έλεγε ο Χριστός: «Για κρίση εγώ ήλθα». Η γυναίκα φιλοσοφεί και επιδεικνύει πλήρη καρτερία και πίστη, και αυτά παρότι υβρίζεται· ενώ εκείνοι, αν και θεραπεύονται και τιμώνται, ανταποδίδουν τα αντίθετα. Διότι το ότι βέβαια η τροφή είναι αναγκαία για τα τέκνα, λέει, το γνωρίζω και εγώ· πλην όμως ούτε και εγώ αποκλείομαι, όντας κυνάριο. Επειδή, αν δεν είναι θεμιτό να λάβω, τότε δεν είναι θεμιτό ούτε από τα ψίχουλα να μεταλάβω· αν όμως επιτρέπεται να συμμετέχω έστω και σε κάτι ελάχιστο, τότε ούτε εγώ εμποδίζομαι, έστω κι αν είμαι κυνάριο· αντιθέτως, μάλιστα με αυτόν ακριβώς τον τρόπο μετέχω, εφόσον είμαι κυνάριο. Για τους λόγους αυτούς καθυστερούσε ο Χριστός· διότι γνώριζε ότι επρόκειτο να πει αυτά· για αυτόν τον λόγο αρνούνταν τη δωρεά, ώστε να καταδείξει τη φιλοσοφία της.

Για παράδειγμα, ήλθε ο Χριστός και έκανε τον τυφλό να αναβλέψει· και εκείνος μεν τον προσκύνησε, ενώ οι Ιουδαίοι, μετά τη θεραπεία του, έκαναν τα πάντα για να συγκαλύψουν το θαύμα, και κατεδίωκαν τον Χριστό. Τότε λοιπόν λέει: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο αυτόν, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί». Άραγε λοιπόν γι' αυτό ήλθε, για να γίνουν εκείνοι τυφλοί; Δεν ήλθε γι' αυτό, αλλά αυτό προέκυψε ως αποτέλεσμα, και παρουσίασε την έκβαση με σχήμα αιτιολογίας. Πάλι, ο νόμος δόθηκε για να ανακόψει την ορμή των αμαρτημάτων, για να κάνει πιο επιεικείς αυτούς που τον δέχθηκαν. Αλλά συνέβη το αντίθετο εξαιτίας της ραθυμίας τους· διότι αυξήθηκαν τα αμαρτήματα. Και λέει ο Παύλος: «Ο νόμος δε παρεισήλθε, για να πλεονάσει το παράπτωμα»· και όμως δεν εισήλθε γι' αυτόν τον λόγο, αλλά για να ελαττώσει το παράπτωμα.

Διότι δεν συνέβη επειδή το προείπε, αλλά επειδή οπωσδήποτε επρόκειτο να συμβεί, γι' αυτό το προείπε. «Για να γίνουν φανεροί μεταξύ σας οι δόκιμοι». Για να λάμψουν περισσότερο. Αυτό δε που θέλει να πει είναι το εξής, ότι δηλαδή τους δόκιμους και τους σταθερούς, όχι μόνο δεν τους βλάπτει καθόλου αυτό, αλλά μάλλον τους αναδεικνύει, και τους καθιστά λαμπρότερους· διότι το «για να» (ίνα) δεν δηλώνει αιτιολογία, αλλά σε πολλές περιπτώσεις δηλώνει και την έκβαση των πραγμάτων. Όπως όταν λέει ο Χριστός: «Για κρίση ήρθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που δεν βλέπουν να είναι τυφλοί». Και βέβαια δεν ήρθε γι' αυτόν τον λόγο, για να γίνουν τυφλοί εκείνοι που βλέπουν, αλλά για το αντίθετο, για να δουν οι τυφλοί· τούτο όμως συνέβη ως αποτέλεσμα. Έτσι και εδώ πρέπει να κατανοήσουμε το, «Για να γίνουν φανεροί οι δόκιμοι». «Όταν λοιπόν συνέρχεστε στον ίδιο τόπο, αυτό δεν είναι για να φάτε το Κυριακό δείπνο». Δεν είπε: όταν συνέρχεστε, δεν είναι για να φάτε από κοινού, αλλά πάλι με άλλον και πολύ φοβερό τρόπο τους επιπλήττει, παραπέμποντάς τους σε εκείνη τη βραδιά, κατά την οποία ο Χριστός παρέδωσε τα σεπτά και φρικτά μυστήρια. «Διότι ο καθένας κατά το φαγητό βιάζεται να φάει πρώτος το δικό του δείπνο». Δες πώς δείχνει ότι ντροπιάζουν τους ίδιους τους εαυτούς τους, εφόσον μετατρέπουν το Κυριακό δείπνο σε ιδιωτικό. Λέει λοιπόν, ότι το Κυριακό δείπνο πρέπει να είναι κοινό. «Και ο ένας πεινάει, ενώ ο άλλος μεθάει».

Περί του ότι δεν αντιφάσκει, έστω κι αν φαίνεται σε κάποιους, το «για κρίση εγώ στον κόσμο... Περί του ότι δεν αντιφάσκει, έστω και αν φαίνεται σε κάποιους, το «για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο» με το «δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω». Το «για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο» και το «δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω» όχι μόνο δεν φέρουν καμία αντίθεση μεταξύ τους, αλλά μάλλον δείχνουν και πολλή συνέπεια και συμφωνία. «Για κρίση», λέει, «ήλθα εγώ στον κόσμο»· διότι όσοι όφειλαν να βλέπουν τυφλώνονται με τη θέλησή τους, και όσοι νομιζόταν ότι είναι τυφλοί αποδείχθηκαν ότι βλέπουν το φως της αλήθειας. Διότι οι μεν δεν αποδέχθηκαν τη σωτηρία, ενώ οι δε, όταν αυτή παρουσιάστηκε, προσέδραμαν προς αυτήν· ώστε, λέει, έστω κι αν η δική μου έλευση έγινε για τη σωτηρία του κόσμου, εντούτοις εκείνοι που με κακόβουλη ροπή αυθαδιάζουν ενάντια στο ίδιο τους το συμφέρον, μετέτρεψαν με τις πράξεις τους τη δική μου παρουσία σε κρίση για τους εαυτούς τους. Γιατί λοιπόν δεν κατεβάζεις πυρ, ούτε σείεις τη γη εναντίον τους, ούτε ανοίγεις τους καταρράκτες του ουρανού για να καταποντίσεις την παράνοιά τους; Επειδή «δεν ήλθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω», και για να τους ανακαλέσω· γι' αυτό μακροθυμώ, γι' αυτό αναβάλλω την κρίση· διότι ο καιρός της πρώτης μου παρουσίας δεν είναι καιρός κρίσεως, αλλά φιλανθρωπίας, συμπάθειας, ευμένειας και ανακλήσεως.

Εξάλλου, οι έννοιες «κρίμα» και «κρίσις» συμπίπτουν μεν σε πολλά, επιδέχονται όμως και διαφορά· διότι το μεν «κρίμα» δηλώνει μάλλον την καταδίκη, ενώ η «κρίσις» αποβλέπει στην απονομή του αρμόζοντος. Για «κρίμα», λοιπόν, ήλθε ο Σωτήρας στον κόσμο, δηλαδή κατέστη αφορμή καταδίκης για όσους δεν θέλησαν να αποβλέψουν στη δική τους ωφέλεια, ούτε επέδειξαν τη σύνεση να επιγνώσουν τη δική τους απολύτρωση. Σε αυτούς, λοιπόν, κατέστη για καταδίκη ο κοινός μας Σωτήρας, όχι επειδή ο Ίδιος έγινε αίτιος του να υπόκεινται σε τιμωρία, αλλά επειδή εκείνοι μετέτρεψαν το σωτήριο φάρμακο σε ολέθριο για τον εαυτό τους· διότι το «για να γίνουν τυφλοί αυτοί που βλέπουν» και τα εξής δεν αποτελεί ένδειξη αιτίας, αλλά περιγραφή εκείνων που, με εκούσια κακή προαίρεση, προέταξαν τα χειρότερα από τα καλύτερα. Επομένως, το να καταστήσουν τους εαυτούς τους ένοχους καταδίκης και να μην αποδεχθούν τον κοινό Σωτήρα αποτελεί απόδειξη της δικής τους μοχθηρίας, και σε τίποτα δεν αντιβαίνει προς Εκείνον που είπε ότι ήλθε όχι για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να τον σώσει. Απεναντίας, τούτο μαρτυρεί άπειρο πέλαγος φιλανθρωπίας, αφενός διότι ανέλκυσε πολλούς από την πλάνη, και αφετέρου διότι όσους απείθησαν και έθεσαν εαυτούς υπό καταδίκη, δεν τους εγκαλεί ούτε τους τιμωρεί ούτε τους κατακρίνει, αλλά δείχνει χρηστότητα και προς τους απειθούντες· διότι λέγει, «όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό που απειθεί και αντιλέγει».

Αν πάλι κάποιος ήθελε να το εκβιάσει κάπως πιο τολμηρά και να εκλάβει το «κρίμα» ως διάκριση και διαχωρισμό, νομίζω πως δεν θα έβρισκε στα ιερά κείμενα τη λέξη να έχει αδιαπτώτως αυτή τη σημασία στη χρήση της. Θα βρει ίσως όμως νοήματα που δεν είναι καθόλου ασύμβατα με τέτοιες σημασίες, όπως: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να φέρω ειρήνη στη γη· δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα· διότι ήρθα να διχάσω τον άνθρωπο από τον πατέρα του, και τη θυγατέρα από τη μητέρα της, και τη νύφη από την πεθερά της»· και: «Εκείνου που το λιχνιστήρι είναι στο χέρι του και θα καθαρίσει το αλώνι του, και το μεν σιτάρι θα το συνάξει στην αποθήκη, ενώ το άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστο πυρ», καθώς και κάποια άλλα παρόμοια. Πλην όμως, ούτε έτσι δεν πρόκειται επ' ουδενί να προκύψει αντίφαση ανάμεσα στα ιερά λόγια για αυτόν που τα μελετά, εννοώ δηλαδή ανάμεσα στο «για κρίση ήρθα εγώ στον κόσμο» και στο «δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να τον σώσω».

Έτσι, λοιπόν, με σαφήνεια ο προφήτης αποδίδει την αιτία της τύφλωσης και της κώφωσης στην ιουδαϊκή νοοτροπία και προαίρεση, και σε καμία περίπτωση δεν εισάγει κάποια θεϊκή απόφαση που να επιβάλλει αυτά στους Ιουδαίους. Όπως ακριβώς εκείνον τον καιρό, στηλιτεύοντας τους αγνώμονες εκ των Ιουδαίων, ο προφήτης έλεγε ότι δεν θέλησαν ούτε τα μάτια τους να ανοίξουν ούτε τα αυτιά τους να διαθέσουν για να ακούσουν *** τη σωτήρια και θεοπρεπή διδασκαλία Του. Αλλά εξαιτίας των αμαρτημάτων που συνήθως διέπρατταν, και κυρίως εξαιτίας της έπαρσης, της αλαζονείας και της ροπής τους προς την πλάνη μάλλον παρά προς την ευσέβεια, έκλειναν τα μάτια και έφραζαν την ακοή τους, καθιστώντας οι ίδιοι τους εαυτούς τους τυφλούς και κουφούς. Και το χειρότερο είναι ότι, ενώ είχαν περιέλθει σε αυτή την κατάσταση, νόμιζαν ότι έβλεπαν καλύτερα από τους άλλους και φλέγονταν από το πάθος της οιήσεως, διότι θεωρούσαν ότι ήταν νομομαθείς και περιέφεραν στα χείλη τους τα λόγια των προφητών (πράγμα που επέτεινε περισσότερο την καταδίκη τους)· γι' αυτό και καθιστούσαν ανίατη την ασθένειά τους. Έτσι, ενώ από τη μία πλευρά ο Σωτήρας έδειχνε τον εκ γενετής τυφλό να βλέπει, από την άλλη, επειδή εκείνοι κινούσαν τη θεομάχο γλώσσα τους προς ύβριν αντί να υμνούν τον Θεό, λέει: «Εγώ ήρθα σε αυτόν τον κόσμο για κρίση, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί», και μάλιστα όταν οι Φαρισαίοι αποκρίθηκαν: «Μήπως είμαστε κι εμείς τυφλοί;», «

Δες τι συμβαίνει· «Υψώθηκε», λέει, «το υπέρθυρο από τη φωνή», δηλαδή αποσύρθηκε η άνωθεν σκέπη και προστασία που συγκρατούσε τον ιουδαϊκό ναό και λαό, και γέμισε ο οίκος από καπνό, δηλαδή από ερήμωση και σκοτάδι, πλάνη και άγνοια· προσέξτε με ακρίβεια, παρακαλώ· όταν όλη η γη ήταν άδοξη μέσα στην πλάνη και την άγνοια, ο οίκος του ιουδαϊκού ναού ήταν πλήρης δόξας· όταν όμως όλη η γη έγινε πλήρης δόξας και επίγνωσης του Θεού, «Τότε ο οίκος του Ισραήλ γέμισε από καπνό», επειδή έσβησε για αυτούς ο λύχνος του Νόμου· έτσι ώστε, όπως λέει ο Χριστός, εμείς που δεν βλέπαμε, να δούμε, και οι Ιουδαίοι που έβλεπαν, να γίνουν τυφλοί· αλλά αυτά μεν τα είπε ο Ησαΐας.

Διότι τότε θα προσκυνήσει περισσότερο τον Χριστό, ως κάποιον που φαίνεται μεν ως άνθρωπος, αλλά είναι και Υιός του Θεού. Διότι δεν είναι άλλος ο Υιός του Θεού και άλλος αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία (γιατί αυτό είναι το ασέβημα του Νεστορίου), αλλά ένας και ο αυτός Υιός του Θεού και του ανθρώπου. Διότι δες πώς ο Κύριος, όταν ο πρώην τυφλός είπε «Και ποιος είναι ο Υιός του Θεού, για να πιστέψω σε αυτόν;», του λέει «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου, εκείνος είναι.» Ποιος λοιπόν ήταν αυτός που μιλούσε; Δεν ήταν οπωσδήποτε αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία; Ο ίδιος όμως είναι και Υιός του Θεού, επομένως δεν είναι άλλος και άλλος. Γι' αυτό και η αγία Μαρία είναι κυρίως Θεοτόκος, εφόσον γέννησε τον Υιό του Θεού που έγινε σάρκα, ο οποίος είναι αδιαίρετος και ένας αν και διπλός, ο οποίος είναι ο Χριστός και Κύριος. «Και είπε ο Ιησούς: Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτο τον κόσμο, ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να δουν, και αυτοί που βλέπουν να γίνουν τυφλοί. Και τα άκουσαν αυτά κάποιοι από τους Φαρισαίους που ήταν μαζί του και του είπαν: Μήπως είμαστε και εμείς τυφλοί; Τους είπε ο Ιησούς: Αν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία. Τώρα όμως λέτε ότι βλέπουμε, επομένως η αμαρτία σας παραμένει.»

Επειδή είδε ο Κύριος τους Φαρισαίους να βλάπτονται μάλλον, παρά να ωφελούνται από το θαύμα, και γι' αυτό τον λόγο να είναι άξιοι μεγαλύτερης κατάκρισης, λέγει ότι, όπως φαίνεται και όπως καταλήγουν τα πράγματα, «Εις κρίμα ήλθον εγώ», αντί να πει, για μεγαλύτερη κόλαση και κατάκριση, «ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να βλέπουν, και αυτοί που βλέπουν», όπως οι Φαρισαίοι, «να γίνουν τυφλοί» στα μάτια της ψυχής. Ιδού, δηλαδή, αυτός που δεν έβλεπε εκ γενετής τώρα βλέπει, και κατά την ψυχή και κατά το σώμα· ενώ αυτοί που νομίζουν ότι βλέπουν, τυφλώθηκαν κατά τον νου. Διότι εδώ κάνει λόγο για δύο αναβλέψεις και δύο τυφλώσεις. Οι Φαρισαίοι όμως, έχοντας πάντα την προσοχή τους προσηλωμένη στα αισθητά, νομίζοντας ότι ομιλεί για αισθητή αναπηρία, λένε: «Μήπως είμαστε και εμείς τυφλοί;», επειδή ντρέπονταν μόνο για τη σωματική τύφλωση.