Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 9:41

Θέλεις να σου αποδώσουμε τη δόξα του ιατρού και του θαυματουργού, λέγοντας ψέματα όπως εκείνος, για τον οποίο λες ότι ανέβλεψε ενώ είχε γεννηθεί τυφλός; Μήπως λοιπόν θα συκοφαντήσεις και εμάς, τολμώντας να πεις τα ίδια και γι' αυτόν; Πονηρός λοιπόν και πάρα πολύ πικρός είναι ο λόγος των Φαρισαίων, οι οποίοι χλευάζουν τα όσα έγιναν σε αυτόν, και νομίζουν ότι πρόκειται μάλλον για συκοφαντία παρά για αλήθεια· διότι τίποτε δεν μπορεί να κάνει τον αγνώμονα να ντραπεί. <Είπε σε αυτούς ο Ιησούς: Εάν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία· τώρα όμως λέτε ότι βλέπουμε· άρα οι αμαρτίες σας παραμένουν.> Τους καταβάλλει και πάλι ο Σωτήρας, αναμειγνύοντας έντεχνα τον έλεγχο. Διότι απέχει από κάθε λοιδορία, αλλά τους κάνει να ντραπούν προβάλλοντας τη δύναμη της αλήθειας· και αποδεικνύει ότι η ικανότητά τους να βλέπουν δεν τους είναι σε τίποτα χρήσιμη, αλλά μάλλον ότι έχουν περιπέσει σε χειρότερη κατάσταση από εκείνον που δεν βλέπει καθόλου. Διότι ο τυφλός άνθρωπος, λέει, επειδή δεν έχει δει κανένα από τα παράδοξα θαύματα που τελέστηκαν, μένει μακριά από την αμαρτία και είναι κατά κάποιο τρόπο αναίτιος· ενώ οι επόπτες και θεατές των θαυμάτων, οι οποίοι εξαιτίας της πολλής τους απερισκεψίας και κακοβουλίας δεν αποδέχθηκαν την πίστη που προέρχεται από αυτά, έχουν την αμαρτία τους δυσεξάλειπτη και πραγματικά ανεξίτηλη την κατάκρισή τους γι' αυτό.

Σχετικά, λοιπόν, με τη σωματική τυφλότητα και την ανάβλεψη, δεν είναι απίθανο να σκεφτούμε με αυτόν τον τρόπο. Μεταβαίνοντας αναλογικά στο νοητό πεδίο, και αντλώντας ίση δύναμη λογικής, θα πούμε πάλι ότι, ενώ ο ασύνετος άνθρωπος πολύ εύλογα θα ζητούσε συγγνώμη από τον κριτή, εκείνος που διαθέτει οξεία νόηση και κατανοεί το συμφέρον του, αλλά έπειτα υποτάσσει τη ροπή της διάνοιάς του στα πιο αισχρά πάθη και παραδίδει τη νίκη στις ηδονές και όχι στο ωφέλιμο, αυτός θα ζητήσει αναιδώς το έλεος, και η προσπάθειά του να αποφύγει την οφειλόμενη τιμωρία δεν θα βρει από πουθενά βοήθεια. Αντίθετα, θα καταστραφεί εξαιρετικά δίκαια, έχοντας διατηρήσει την αμαρτία του χωρίς κανένα ελαφρυντικό. Γι' αυτό ακριβώς ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, επισημαίνοντας αυτό το γεγονός στα Ευαγγέλια, λέει: «Εκείνος που γνώριζε το θέλημα του κυρίου του και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα». Διότι τα παραπτώματα σε εκείνον που δεν γνωρίζει οφείλονται σε άγνοια, ενώ σε εκείνον που έχει κατανοήσει αλλά απωθεί το να πράξει το καλό παραδομένος στην αβουλία, οφείλονται σε έσχατη περιφρόνηση. Παρατήρησε δε πάλι πώς και σε αυτό ο λόγος του Σωτήρα υπήρξε ασφαλής. Διότι δεν λέει κατηγορηματικά ότι «Βλέπετε», αλλά «Εσείς», λέει, «λέτε ότι βλέπουμε». Θα ήταν βέβαια πάρα πολύ άτοπο να αναγνωρίσει σύνεση σε αυτούς που διαθέτουν τόσο τυφλό και εσκοτισμένο νου, ώστε να τολμήσουν να πουν για Αυτόν: «Εμείς γνωρίζουμε ότι αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός».

Του λένε ορισμένοι από αυτούς που τον ακολουθούσαν: Μήπως είμαστε κι εμείς τυφλοί; Όπως ακριβώς έλεγαν σε άλλη περίπτωση: «Σε κανέναν δεν έχουμε γίνει ποτέ δούλοι», και «Δεν έχουμε γεννηθεί από πορνεία», έτσι και τώρα μένουν προσκολλημένοι μόνο στα αισθητά και αισθάνονται ντροπή για αυτήν την πήρωση. Έπειτα, δείχνοντας ότι είναι προτιμότερο γι' αυτούς να είναι τυφλοί παρά να βλέπουν, λέει: Αν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία. Επειδή θεωρούσαν ότι το γεγονός αυτό, η συμφορά δηλαδή της τύφλωσης, αποτελούσε ντροπή, το έστρεψε πάνω στο ίδιο τους το κεφάλι, λέγοντας ότι αυτό θα καθιστούσε πιο ανεκτή την κόλασή τους, περικόπτοντας παντού τα ανθρώπινα φρονήματα και οδηγώντας τους σε μια έννοια μεγάλη και θαυμαστή. Τώρα όμως λέτε: «Βλέπουμε».

«Αν ήσασταν τυφλοί», λέει, «δεν θα είχατε αμαρτία· τώρα όμως λέτε ότι βλέπουμε, γι' αυτό η αμαρτία σας παραμένει». Διότι εκείνος που γνωρίζει ότι είναι τυφλός εξαιτίας της άγνοιας, κατανοεί το πάθος του και προστρέχει ταχύτερα στον ιατρό και επιζητεί την απόλαυση του φωτός και σπεύδει προς αυτό και, για τον λόγο αυτό, αξιώνεται της φιλάνθρωπης πρόνοιας, καθώς ο νους του φωτίζεται από τις ολόλαμπρες ακτίνες της και ανυψώνεται προς τη σωτήρια θεωρία. Αντιθέτως, εκείνος που έχει σκοτιστεί από την πώρωση, αλλά νομίζει ότι βλέπει, δημιούργησε στον εαυτό του διπλή τύφλωση, αφενός διότι δεν βλέπει και αφετέρου διότι, παρότι δεν βλέπει, νομίζει ότι βλέπει οξύτερα από τους άλλους. Διότι η οίηση, ούσα βαθύ σκοτάδι των ψυχικών οφθαλμών, επιτείνει ακόμη περισσότερο το νόσημα της προϋπάρχουσας αμαύρωσης.

Διότι τότε θα προσκυνήσει περισσότερο τον Χριστό, ως κάποιον που φαίνεται μεν ως άνθρωπος, αλλά είναι και Υιός του Θεού. Διότι δεν είναι άλλος ο Υιός του Θεού και άλλος αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία (γιατί αυτό είναι το ασέβημα του Νεστορίου), αλλά ένας και ο αυτός Υιός του Θεού και του ανθρώπου. Διότι δες πώς ο Κύριος, όταν ο πρώην τυφλός είπε «Και ποιος είναι ο Υιός του Θεού, για να πιστέψω σε αυτόν;», του λέει «Και τον έχεις δει, και αυτός που μιλά μαζί σου, εκείνος είναι.» Ποιος λοιπόν ήταν αυτός που μιλούσε; Δεν ήταν οπωσδήποτε αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία; Ο ίδιος όμως είναι και Υιός του Θεού, επομένως δεν είναι άλλος και άλλος. Γι' αυτό και η αγία Μαρία είναι κυρίως Θεοτόκος, εφόσον γέννησε τον Υιό του Θεού που έγινε σάρκα, ο οποίος είναι αδιαίρετος και ένας αν και διπλός, ο οποίος είναι ο Χριστός και Κύριος. «Και είπε ο Ιησούς: Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτο τον κόσμο, ώστε αυτοί που δεν βλέπουν να δουν, και αυτοί που βλέπουν να γίνουν τυφλοί. Και τα άκουσαν αυτά κάποιοι από τους Φαρισαίους που ήταν μαζί του και του είπαν: Μήπως είμαστε και εμείς τυφλοί; Τους είπε ο Ιησούς: Αν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία. Τώρα όμως λέτε ότι βλέπουμε, επομένως η αμαρτία σας παραμένει.»

Ο δε Κύριος, θέλοντας να τους δείξει ότι είναι προτιμότερο να είναι κανείς τυφλός στο σώμα παρά άπιστος, λέει: «Εάν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία». Διότι, εάν από φυσική αναγκαιότητα είχατε τυφλωθεί, θα δινόταν κάποια συγχώρεση σε εσάς που νοσείτε από απιστία· τώρα όμως που λέτε ότι βλέπετε, και μάλιστα έχοντας γίνει αυτόπτες μάρτυρες του θαύματος που συντελέστηκε στον τυφλό, και παρόλα αυτά συνεχίζετε να νοσείτε από απιστία, δεν είστε άξιοι συγχώρεσης. Διότι η αμαρτία σας παραμένει ανεξάλειπτη και θα τιμωρηθείτε βαρύτερα, επειδή δεν οδηγείστε στην πίστη μέσα από τα θαυμάσια που βλέπετε. Ίσως όμως κάποιος θα μπορούσε να κατανοήσει και ως εξής το «Εάν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία»: Εσείς βέβαια, λέει, ρωτάτε για τη σωματική τυφλότητα, επειδή μόνο για αυτήν αισθάνεστε ντροπή· εγώ όμως μιλώ για την ψυχική σας τύφλωση, ότι «εάν ήσασταν τυφλοί», δηλαδή αμαθείς ως προς τις Γραφές, «δεν θα είχατε τόσο μεγάλη αμαρτία», διότι θα αμαρτάνατε εν αγνοία· τώρα όμως λέτε ότι βλέπετε και θεωρείτε τους εαυτούς σας συνετούς και νομομαθείς, με αποτέλεσμα να είστε αυτοκατάκριτοι και να έχετε μεγαλύτερη αμαρτία, εφόσον αμαρτάνετε εν γνώσει.