Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 9:5

Αυτά δε γίνονταν όχι διαχωρισμένα ανάλογα με την ποιότητα των όσων τελούνταν, ώστε τα μεν του σώματος να φανερώνονται χωριστά από τη θεότητα, τα δε της θεότητας χωριστά από το σώμα· αντιθέτως, όλα γίνονταν σε άρρηκτη ένωση, και ένας ήταν ο Κύριος που τα ενεργούσε αυτά παραδόξως με τη δική Του χάρη. Διότι έπτυε με ανθρώπινο τρόπο, και το πτύσμα ήταν ένθεο· αφού με αυτό έκανε τους οφθαλμούς του εκ γενετής τυφλού να αναβλέψουν.

Έτσι και η αιμορροούσα γυναίκα, επειδή πίστεψε και άγγιξε μόνο το κράσπεδο, θεραπεύτηκε· και η μεν θάλασσα, που άφριζε από τα κύματα, υπάκουσε στον σαρκωθέντα Λόγο και έπαυσε την τρικυμία· ο δε εκ γενετής τυφλός θεραπεύτηκε από τον Λόγο με το πτύσμα της σάρκας. Και το ακόμη μεγαλύτερο και πιο παράδοξο (διότι ίσως αυτό σκανδάλισε και τους πιο ασεβείς), ενώ ο Κύριος ήταν κρεμασμένος πάνω στον ίδιο τον σταυρό (διότι δικό Του ήταν το σώμα και μέσα σε αυτό βρισκόταν ο Λόγος), ο μεν ήλιος σκοτίστηκε, η δε γη σείστηκε, οι πέτρες σχίστηκαν, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν.

Εάν πάλι, χωρίς καμία ασθένεια και χωρίς κανέναν πόνο, απομονωμένος κάπου μόνος του σε κάποια γωνιά, ή σε έρημο τόπο, ή σε σπίτι, ή οπουδήποτε αλλού, είχε κρύψει το σώμα του, και μετέπειτα εμφανιζόταν πάλι ξαφνικά λέγοντας για τον εαυτό του ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, θα έδινε σε όλους την εντύπωση ότι διηγείται μύθους. Και δεν θα γινόταν καθόλου πιστευτός μιλώντας για την ανάσταση, εφόσον δεν θα υπήρχε απολύτως κανείς για να μαρτυρήσει τον θάνατό του. Της αναστάσεως όμως πρέπει να προηγείται θάνατος, επειδή δεν θα μπορούσε να υπάρξει ανάσταση εάν δεν προηγηθεί θάνατος. Επομένως, εάν ο θάνατος του σώματος είχε λάβει χώρα κάπου στα κρυφά, χωρίς να γίνει φανερός και χωρίς την παρουσία μαρτύρων, αφανής και αμάρτυρη θα ήταν και η ανάστασή του. Ή για ποιον λόγο, ενώ αναστήθηκε και κήρυττε την ανάσταση, θα έκανε τον θάνατό του να συμβεί αφανώς; Ή γιατί εξέβαλλε τους δαίμονες ενώπιον όλων, έκανε τον εκ γενετής τυφλό να αναβλέψει και μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο, προκειμένου μέσω αυτών των έργων να πιστευθεί ότι είναι ο Λόγος του Θεού, ενώ το θνητό του σώμα δεν θα το επεδείκνυε άφθαρτο ενώπιον όλων, ώστε να πιστευθεί ότι ο ίδιος είναι η Ζωή;

Αυτή δε είναι η ημέρα, κατά την οποία θα επιλάμψει ο Θεός σύμφωνα με τη βουλή Του και με δόξα· αυτήν δημιουργεί ο ίδιος ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ο Κύριός μας, ο οποίος διδάσκει για τον εαυτό Του ότι, όσο διάστημα βρίσκεται στον κόσμο, είναι το φως του κόσμου. Γι' αυτό και προέτρεπε να εργαζόμαστε όσο είναι ημέρα.

Γνωρίζει λοιπόν, γνωρίζει η Θεία Γραφή και άλλη έννοια της νοητής ημέρας, καθώς και μιας άλλης νύχτας, εξίσου διαφορετικής από αυτήν. Αλλά όταν καθένα από αυτά τα νοήματα γίνεται αποδεκτό στον κατάλληλο καιρό, φανερώνει αλάνθαστη τη θεωρία των ζητουμένων. Το να προσπαθεί όμως κανείς να παρασύρει βίαια σε πνευματική ερμηνεία αυτό που ωφελεί ιστορικά, σε πράγματα που δεν ταιριάζει και όταν δεν πρέπει, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά να συγχέει απλώς αυτό που ωφελεί απρόσκοπτα, και να θολώνει το άμεσα χρήσιμο εξαιτίας πάρα πολύ μεγάλης αμάθειας. <Όταν είμαι στον κόσμο, είμαι φως του κόσμου.> Άραγε θα νομίσουμε ποτέ ότι ο Χριστός δεν βρίσκεται καθόλου στον κόσμο, ή πιστεύουμε ότι, επειδή αναλήφθηκε στον ουρανό μετά την εκ νεκρών ανάστασή Του, δεν παρεπιδημεί πλέον σε αυτούς που ζουν σε τούτο τον βίο; Αν και, όντας αληθινός Θεός, όχι μόνο τους ουρανούς και τα πέρα από το στερέωμα, αλλά και τη δική μας οικουμένη πληροί και περιθάλπει. Και όπως, όταν συναναστρεφόταν με τους ανθρώπους σε αυτόν τον κόσμο εν σαρκί, δεν εγκατέλειπε τους ουρανούς, έτσι θα φρονούμε ορθά ότι, ακόμη και αν απέλθει από τον κόσμο ως προς τη σάρκα, η θεία και άρρητη φύση Του θα είναι και πάλι παρούσα εξίσου σε αυτούς που βρίσκονται σε αυτόν και θα κυβερνά τα σύμπαντα, μη απουσιάζοντας από κανένα από τα όντα ούτε παραλείποντας τίποτα, αλλά ούσα πανταχού παρούσα στα πάντα. πληρώντας μεν αυτό το σύμπαν και ό,τι νοείται υπεράνω αυτού, ενώ δεν χωρείται παρά μόνο από τον εαυτό της.

Το θείο όμως και νοητό, το οποίο εναποθέτει στις καρδιές όσων πίστεψαν, λέει, ο Σωτήρας των όλων διά του Αγίου Πνεύματος και διά μέσου εκείνων που γνωρίζουν καλά να μυσταγωγούν, θα είναι άσβεστο, ακατάπαυστο και πάντοτε λαμπερό, ώστε ο νους του καθενός να μην έχει την ανάγκη ούτε του ήλιου ούτε της σελήνης για να φωτιστεί ή να αναβλέψει. Διότι ο νους δεν καταυγάζεται με αισθητό φως, αλλά αρκείται μάλλον στη φωταγωγία και τη λαμπρότητα του Αγίου Πνεύματος, προκειμένου να μπορεί να βλέπει καθαρά τη δόξα του Χριστού, και την ομοιότητα που έχει προς Εκείνον που τον γέννησε, δηλαδή προφανώς ως προς την ουσία, καθώς βέβαια και για να γνωρίζει χωρίς πλάνη την οδό της άριστης ζωής. Έγινε λοιπόν αιώνιο φως για εμάς ο Σωτήρας, και αυτό μας το καθιστά ολοφάνερο λέγοντας: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου», και πάλι: «Όταν βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι φως του κόσμου». «Αυτός που με ακολουθεί δεν πρόκειται να περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Και θα συμπληρωθούν οι ημέρες του πένθους σου, και όλος ο λαός σου θα είναι δίκαιος, και θα κληρονομήσουν τη γη αιώνια, διαφυλάσσοντας το φύτευμα, τα έργα των χεριών Του, προς δόξα Του. Ο ολιγάριθμος θα γίνει χιλιάδες, και ο ελάχιστος μεγάλο έθνος.

Επομένως δεν θα σιωπήσω, λέει, έως ότου ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη μου. Και η σωτηρία μου θα ανάψει σαν λαμπάδα. Δικαιοσύνη και σωτηρία για τους ανθρώπους πάνω στη γη φανερώθηκε και έγινε ο Χριστός, διότι αυτός δικαιώνει και σώζει, όντας ο ίδιος το αληθινό φως και σαν μια λαμπάδα μέσα στο σκοτάδι. Είπε άλλωστε και ο ίδιος, ότι «Όταν βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι το φως του κόσμου». Διότι τα πάντα είχαν καταληφθεί από καταχνιά και σκοτάδι, καθώς ο διάβολος μαύριζε τις καρδιές όλων, και κανείς δεν υπήρχε που να πράττει την αγαθότητα και να γνωρίζει τη δικαιοσύνη, δηλαδή τον δρόμο που οδηγεί στη σωτηρία. Αλλά ούτε υπήρχε κανείς που να έχει το θείο φως στον νου του και να μπορεί, με τα μάτια της διάνοιας, να διακρίνει καθαρά ποιος είναι εκ φύσεως και αληθινά ο Θεός, και ο Δημιουργός των πάντων, και ο Κύριος· όταν όμως ανέτειλε σαν φως και έλαμψε σαν λαμπάδα ο Σωτήρας, φωτίστηκε πλέον η υφήλιος, και είδαμε τον δρόμο της σωτηρίας μέσω αυτού. Έπειτα, απευθύνεται προς την Εκκλησία, η οποία προέρχεται από το ποίμνιο των Ιουδαίων, και ενώ ακόμη δεν είχε ελκυσθεί το πλήθος των εθνών, λέγοντας ότι «Θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και οι βασιλιάδες τη δόξα σου». Και δικαιοσύνη πάλι σε αυτά, καθώς βέβαια και δόξα, αναφέρει ότι δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός.

Αλλά, αφού ρώτησε ο αρχιερέας και άκουσε την αλήθεια, αγανακτεί. Και ο κακός υπηρέτης των κακών δίνει ράπισμα. Και το πρόσωπο, που έλαμψε σαν τον ήλιο, ανεχόταν να ραπίζεται από άνομα χέρια. Και άλλοι ερχόμενοι φτύνουν στο πρόσωπο εκείνου που με το πτύελό του θεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό.

Μίλησε, και σήκωσε την κλίνη του εκείνος που δεν είχε ελευθερωθεί από τα δεσμά του στην κολυμβήθρα. Έπειτα επιτέλεσε το θαύμα των πέντε άρτων. Από εκεί περπάτησε πάνω στην τρικυμισμένη θάλασσα και διέσωσε τους μαθητές. Θεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό, αλείφοντάς τον με πηλό. Ήταν η τέταρτη ημέρα και ο Λάζαρος εγέρθηκε από τον τάφο.

Αλλά και όταν, καθισμένος πάνω σε πουλάρι όνου σύμφωνα με την προφητεία, εισήλθε παραδόξως στην Ιερουσαλήμ και υμνούνταν από τα παιδιά ως Θεός, θεράπευσε όλους τους χωλούς και τους τυφλούς που τον πλησίασαν εκεί, όπως αναφέρει και αυτό ο Ματθαίος. Όταν δε ήλθε στη Βηθσαϊδά, του φέρνουν έναν τυφλό, όπως λέει ο Μάρκος, και τον παρακαλούν να τον αγγίξει. Ο δε Κύριος, αφού τον έβγαλε έξω από το χωριό, έφτυσε στα μάτια του, έθεσε πάνω του τα χέρια του και τον έκανε να βλέπει αμυδρά. Έπειτα, θέτοντας πάλι τα χέρια του πάνω του, του χάρισε την ικανότητα να αναβλέψει και να βλέπει καθαρά. Καθώς δε πλησίαζε στην Ιεριχώ, όπως λέει ο Λουκάς, θεράπευσε μόνο με τον λόγο έναν τυφλό που καθόταν παρά την οδό και ζητιάνευε, λέγοντας σε αυτόν που ζήτησε τη θεραπεία: «Ανάβλεψε». Βγαίνοντας δε από την Ιεριχώ, όπως λέει και αυτό ο Μάρκος, χαρίζει πάλι την όραση σε έναν άλλον τυφλό, τον Βαρτίμαιο, τον γιο του Τιμαίου, λέγοντας σε αυτόν που ζήτησε να αναβλέψει: «Σύμφωνα με την πίστη σου ας γίνει σε εσένα». Στην δε Ιερουσαλήμ, όταν είδε έναν εκ γενετής τυφλό, όπως λέει ο Ιωάννης, χωρίς καν να του ζητηθεί, αλλά από δική του πρωτοβουλία λόγω της αγαθότητάς του, έφτυσε στη γη, έφτιαξε πηλό, άλειψε τα μάτια του τυφλού και του είπε: «Πήγαινε να νιφτείς στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ».

Εσύ εξάλειψας τη λέπρα, όπως το θέλησας, εσύ έκανες τους χωλούς να τρέχουν, εσύ έκανες τους παραλύτους να σηκώσουν τις κλίνες τους, εσύ πρόσταξες τους εκ γενετής τυφλούς να απονίψουν το σκοτάδι, εσύ εξόρισες τους δαίμονες από τα δημιουργήματά σου, εσύ συνελήφθης από τους εχθρούς με τη δική σου θέληση, εσύ εκούσια υπέμεινες τα πάντα κατά σάρκα από τους Ιουδαίους για χάρη μου, ο Κύριός μου και ο Θεός μου.

Και ότι αυτό ακριβώς επεδίωκε να αποδείξει, είναι ολοφάνερο προπάντων από τη θεραπεία του τυφλού. Διότι, καθώς περνούσε και είδε κάποιον τυφλό, έφτιαξε πηλό, και αυτόν τον πηλό τον άλειψε στα τυφλωμένα μάτια του, και του είπε: «Πήγαινε, νίψου στον Σιλωάμ». Για ποιον λόγο, άραγε, Αυτός που διαρκώς ανασταίνει νεκρούς με ένα απλό πρόσταγμα και επιτελεί πολλά άλλα παρόμοια θαύματα, εδώ προσθέτει και κάποια πρακτική ενέργεια, φτιάχνοντας πηλό και διαπλάθοντας γι' αυτόν τους οφθαλμούς; Δεν είναι ολοφάνερο ότι το έκανε αυτό ώστε, όταν ακούς ότι ο Θεός πήρε χώμα από τη γη και έπλασε τον άνθρωπο, να μάθεις μέσα από αυτό που συμβαίνει τώρα ότι Αυτός είναι εκείνος που εξαρχής έπλασε τον άνθρωπο; Επειδή, αν δεν ήθελε να καταδείξει αυτό, θα ήταν περιττό αυτό που έπραξε. Έπειτα, για να μάθεις ότι δεν συνετέλεσε σε Αυτόν η χρήση του πηλού για την ανάβλεψη του τυφλού, αλλά αρκούσε και χωρίς εκείνη την ύλη να διαπλάσει τους οφθαλμούς μόνο με το πρόσταγμά Του, προσθέτει και λέει: «Πήγαινε, νίψου στον Σιλωάμ».

Αλλά τίποτε από αυτά δεν υπολόγισε. Είδες πίστη σταθερή και προθυμία; Έρχεται νύχτα. Αποδεικνύει από αυτό ότι, και μετά τον σταυρό, πρόκειται να προνοήσει για τους ασεβείς και να προσελκύσει πολλούς. Διότι είναι ακόμη ημέρα. Μετά δε από αυτό, τους αποκόπτει εντελώς. Και δηλώνοντας αυτό, έλεγε: Όταν βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι φως του κόσμου· πράγμα που έλεγε και σε άλλους: Να πιστεύετε, ενόσω το φως είναι μαζί σας.

Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, αυτός που τιμάται από τις δυνάμεις που στέκονται γύρω του, και από τα φρικτότατα εξαπτέρυγα και πολυόμματα Χερουβίμ και Σεραφίμ, τα οποία σκεπάζουν τα πρόσωπά τους με τις δύο φτερούγες εξαιτίας της αθέατης και ανεξιχνίαστης Θεότητάς του, και με τις άλλες δύο φτερούγες καλύπτουν τα πόδια τους για να μην κατακαούν από την άρρητη δόξα και την ακατανόητη μεγαλειότητά του, ενώ με τις δύο φτερούγες πετούν και γεμίζουν τον ουρανό με τη βοή τους, λέγοντας: Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης αυτού. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, ο Θεός Λόγος που κατέβηκε από τον ουρανό, από τους πατρικούς κόλπους, και ο οποίος μέσω της αγίας, προσκυνητής, άφραστης και άχραντης σαρκώσεώς του από την Παρθένο φανερώθηκε ανεκλάλητα στον κόσμο για να τον σώσει, και με την κυριαρχική του δύναμη σε γκρέμισε από τον ουρανό, παρουσιάζοντάς σε αποδιωγμένο σε όλους. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, αυτός που είπε στη θάλασσα: «Σιώπα, πεφίμωσο» (σώπα, ησύχασε), και με το πρόσταγμά του αυτή αμέσως κόπασε. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, αυτός που με το άχραντο πτύελό του έφτιαξε πηλό και έπλασε το μέλος που έλειπε στον εκ γενετής τυφλό, χαρίζοντάς του το φως. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, αυτός που ζωοποίησε με έναν λόγο την κόρη του αρχισυναγώγου, και άρπαξε τον γιο της χήρας από το στόμα του θανάτου, παραδίδοντάς τον αρτιμελή και υγιή στη μητέρα του.

Αλλά αυτά μεν τα έχει κρατήσει καλυμμένα μέσα της η άβυσσος των θείων κριμάτων· εμείς όμως ας προχωρήσουμε στα επόμενα. «Αποκρίθηκε ο Ιησούς: Ούτε αυτός αμάρτησε, ούτε οι γονείς του, ώστε να γεννηθεί τυφλός, αλλά για να φανερωθούν τα έργα του Θεού σε αυτόν. Εγώ πρέπει να εργάζομαι τα έργα εκείνου που με έστειλε, όσο είναι ημέρα. Έρχεται νύχτα, οπότε κανείς δεν μπορεί να εργαστεί. Όταν βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι το φως του κόσμου.» Ιδού πάλι ένα άλλο δυσνόητο σημείο. Διότι θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί: Πώς το είπε αυτό;

«Όταν, λοιπόν, βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι το φως του κόσμου·» διότι διά της διδασκαλίας και της επιδείξεως των θαυμάτων φωτίζω τις ψυχές. Ώστε πρέπει και τώρα να φωτίσω τις ψυχές πολλών, διά της θεραπείας του τυφλού και διά του φωτισμού των κορών των οφθαλμών του· διότι επειδή είμαι φως, πρέπει να φωτίζω και αισθητώς και πνευματικώς. «Αφού είπε αυτά, έφτυσε κατά γης και έφτιαξε πηλό από το πτύσμα, και άλειψε τον πηλό στα μάτια του τυφλού, και του είπε:»

Από πού, λοιπόν, τον αναγνώρισε ότι είναι ο Ιησούς; Από τη συνομιλία που είχε με τους μαθητές. Διότι, επειδή οι μαθητές ρώτησαν τον Κύριο για αυτόν, και εκείνος τους μίλησε εκτενέστερα, λέγοντας αφενός ότι «πρέπει να εργάζομαι τα έργα εκείνου που με έστειλε» και αφετέρου ότι «είμαι το φως του κόσμου», και επειδή τέτοια διδασκαλία δεν έκανε κανένας άλλος παρά μόνο ο Ιησούς, ο οποίος χρησιμοποιούσε συχνά αυτά τα λόγια, από αυτά κατάλαβε ο τυφλός ότι πρόκειται για τον Ιησού. Το γεγονός, λοιπόν, ότι έφτιαξε πηλό και του έχρισε τα μάτια, το είπε επειδή το αντιλήφθηκε από την αφή· το ότι έφτυσε όμως, δεν το αναφέρει. Διότι δεν το γνώριζε· γι' αυτό δεν το κατάλαβε και ούτε το προσθέτει στη διήγησή του, τόσο φιλαλήθης ήταν ο άνθρωπος. «Του είπαν λοιπόν: Πού είναι εκείνος; Λέει: