Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 15:20

Αλλά αν συμβαίνει αυτό, σε τίποτα δεν διαφέρουμε από τους εθνικούς· διότι σε αυτούς ανήκει το να ασχολούνται με τις γήινες φροντίδες με κάθε δύναμη της ψυχής και του σώματος. Επειδή δεν έχουν καμία μέριμνα για τα μελλοντικά, και οπωσδήποτε ούτε πίστη ούτε αντίληψη για τα επουράνια. Γι' αυτό, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, όλος ο βίος του ασεβούς αναλίσκεται στη φροντίδα για τα επίγεια και φθειρόμενα· γι' αυτό και ο Χριστός στα Ευαγγέλια, αφού είπε σε εμάς: «Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε και τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε», πρόσθεσε: «Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη». Δεν μας απομακρύνει από την εργασία, αλλά μας απαλλάσσει από τη μέριμνα, μεταθέτοντας την ελπίδα μας στον Θεό, ώστε ούτε την εργασία να εκτελούμε χωρίς ελπίδα ούτε να στηρίζουμε εσφαλμένα την ελπίδα μας σε αυτήν. «Μη μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας, τι θα φάμε ή τι θα πιούμε ή τι θα ντυθούμε», σκεπτόμενοι αυτό διαρκώς και αποκάμνοντας ωσάν από κάποια αναμενόμενη αιτία, και καταπονώντας την ψυχή σε αυτό, τραβώντας την προς τα κάτω και μην επιτρέποντάς της να βλέπει προς τα άνω.

Και βέβαια λέγει, ότι «κατέγραψας τις ανομίες μου», ότι «κράτησες στη μνήμη σου τις αμαρτίες μου». «Τι τόλμησε», λέγει, «η καρδιά σου; Ή τι εξέφρασαν τα μάτια σου, ώστε να ξεσπάσεις σε θυμό ενώπιον του Κυρίου και να βγάλεις από το στόμα σου τέτοια λόγια; Διότι ποιος θνητός μπορεί να είναι άμεμπτος; Ή πώς θα αναδειχθεί δίκαιος αυτός που έχει γεννηθεί από γυναίκα; Εάν δεν έχει εμπιστοσύνη στους αγίους, τούτο αποτελεί μομφή. Και ο ουρανός δεν είναι καθαρός ενώπιόν του, και τα άστρα δεν είναι άμεμπτα.» Έπειτα λέγει: «Πόσο μάλλον ένας βδελυρός και ακάθαρτος άνθρωπος, ο οποίος πίνει τις αδικίες σαν ποτό.» Βλέπεις πώς τον χτυπούσε; Πώς αποδεικνύει ότι η κακία υπάρχει εκ φύσεως; «Θα σου τα αναγγείλω λοιπόν, και εσύ άκουσέ με· όσα βεβαίως είδα, θα σου τα αναγγείλω, τα οποία οι σοφοί αναγγέλλουν και τα οποία δεν απέκρυψαν οι πατέρες τους. Σε αυτούς μόνους δόθηκε η γη, και δεν επήλθε εναντίον τους κανένας αλλογενής. Όλος ο βίος των ασεβών περνά μέσα σε αγωνία, και μετρημένα είναι τα έτη που έχουν δοθεί στον δυνάστη. Ο φόβος του ηχεί στα αυτιά του. Όταν νομίσει πλέον ότι βρίσκεται σε ειρήνη, τότε θα έλθει η καταστροφή του. Ας μην πιστεύει ότι θα γλιτώσει από το σκοτάδι· διότι έχει ήδη παραδοθεί στα χέρια του σιδήρου, καταρρέει προς τον αφανισμό, και έχει προοριστεί ως τροφή για τους γύπες. Γνωρίζει δε μέσα του ότι θα καταλήξει πτώμα.» Επειδή είπε ότι με την πάροδο του χρόνου ανακαλύπτεται η σοφία, προσθέτει: «εκείνα που είπαν», λέγει, «οι πατέρες τους και δεν τα κράτησαν κρυφά στον εαυτό τους.»

Και δεν επιτέθηκε αλλόφυλος εναντίον τους. Δηλαδή: αυτοί που είναι σοφοί και απολαμβάνουν ειρήνη, παραδίδοντάς την στους απογόνους τους, ούτε πόλεμο υπέστησαν, ούτε μάχη είδαν, ούτε ξεριζώθηκαν, αλλά στάθηκαν με γενναιότητα και ανδρεία, υπερίσχυσαν και επικράτησαν, κατέχοντας μεγάλο μέγεθος ισχύος και δύναμης και απολαμβάνοντας πολλή ειρήνη. Όλη η ζωή των ασεβών, λέει, περνάει μέσα στην ανησυχία. Και όταν νομίζουν ότι ειρηνεύουν, τέτοια είναι η κατάσταση της συνείδησής τους. Χρόνια δε μετρημένα έχουν δοθεί στους δυνάστες. Στους αδίκους, λέει· διότι οι τύραννοι είναι ολιγόχρονοι. Όταν νομίζει ότι ειρηνεύει, τότε θα έλθει η καταστροφή του. Ώστε να μάθει ότι ο πόλεμος έρχεται άνωθεν, και δεν θα υπάρξει γι' αυτόν μεταβολή των δεινών. Και έχει προοριστεί για τροφή στους γύπες, έχει παραδοθεί στη δύναμη του σιδήρου. Πρόσεξε, και ο θάνατος είναι οικτρός, όχι σύμφωνα με τον κοινό νόμο της φύσεως, αλλά με βία, με πόλεμο και με μάχη· και μετά τον θάνατο δεν υπάρχει ούτε ταφή ούτε κηδεία, και όχι μόνο παραμένει άταφος, αλλά και γίνεται τροφή στους γύπες, λέει. Γνωρίζει δε μέσα του, ότι τον περιμένει να γίνει πτώμα.

Κλίνε την καρδιά μου στα μαρτύριά σου, και όχι στην πλεονεξία. Η φύση των υδάτων έχει την ιδιότητα να ρέει προς τα κάτω, και εάν βρει κάποια διέξοδο, προς τα εκεί κατευθύνεται εξ ολοκλήρου· έτσι, όταν ο διάβολος διήνοιξε την οδό προς την αμαρτία, η φύση των ανθρώπων έρρεψε προς το χειρότερο. Επομένως, πολύ εύστοχα ικετεύει ο προφήτης να κλίνει η καρδιά του προς τα θεία μαρτύρια, και να αποφύγει τη δοκιμασία της ροπής προς την αντίθετη κατεύθυνση. Διότι η διάνοια του ανθρώπου είναι σταθερά προσηλωμένη στα πονηρά από τη νεότητά του, όπως είναι γεγραμμένο. Προσευχόμαστε λοιπόν, διδασκόμενοι από τον προφήτη, να κλίνουν οι καρδιές μας στα δικά Του μαρτύρια, και όχι στην πλεονεξία, στις αρπαγές και στις αδικίες, ούτε στους περισπασμούς τούτου του κόσμου. Διότι όλος ο βίος των ασεβών βρίσκεται σε διαρκή μέριμνα, σύμφωνα με τον πολύαθλο Ιώβ. Από αυτά, άλλωστε, συγκεντρώνεται και ο πλούτος, ο οποίος ονομάζεται και μαμωνάς.

«Και εκείνοι που τον είδαν θα πουν: Πού είναι;» «Οργή θα επιπέσει στους αμαρτωλούς, και τότε θα γνωρίσουν πού βρίσκεται η ύλη τους.» «Εκείνοι που σπέρνουν άτοπες πράξεις, θα θερίσουν οδύνες. Από το πρόσταγμα του Κυρίου θα εξολοθρευθούν, και από την πνοή της οργής του θα αφανιστούν.» «Ποιος στάθηκε σταθερός μπροστά στο πρόσωπο του ασεβούς; Το φως των ασεβών θα σβήσει.» «Τα πρόσωπα των ασεβών θα γεμίσουν με ατιμία.» «Όλη η ζωή του ασεβούς περνά μέσα σε αγωνία· όταν νομίζει ότι ειρηνεύει, θα έρθει η καταστροφή του.» «Η ελπίδα του ασεβούς θα χαθεί· διότι το σπίτι του θα μείνει ακατοίκητο. Και η σκηνή του θα μεταβληθεί σε ιστό αράχνης.» «Ημέρα οργής θα επέλθει σε αυτόν.» «Το λυχνάρι των ασεβών θα σβήσει. Θα έρθει σε αυτούς η καταστροφή, και θα γίνουν σαν το άχυρο μπροστά στον άνεμο.» «Τα μάτια των ασεβών θα λιώσουν. Διότι η ελπίδα τους είναι η απώλεια.» «Εκείνος που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή.» «Οι αμαρτίες ελαττώνουν τις φυλές.» «Οι παρανομίες αιχμαλωτίζουν τον άνθρωπο, και ο καθένας σφίγγεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών.» «Δεν θα κατοικήσει μαζί σου αυτός που πονηρεύεται, ούτε θα παραμείνουν.» «Θα λάβει τέλος, λοιπόν, η πονηρία των αμαρτωλών, και εσύ θα κατευθύνεις.» «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και του πονηρού.» «Η ανάμνησή του χάθηκε με πάταγο.» «Θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδες, φωτιά και θειάφι.» «Πολλές είναι οι μάστιγες του αμαρτωλού» «Το δε πρόσωπο του Κυρίου στρέφεται εναντίον εκείνων που πράττουν το κακό, για να τους εξολοθρεύσει.» «Ο θάνατος των αμαρτωλών είναι κακός, και εκείνοι που μισούν τον δίκαιο.» «

«Δεν είναι η ψυχή ανώτερη από την τροφή; Και το σώμα από το ένδυμα; Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει», και τα λοιπά. «Ο καιρός είναι περιορισμένος. Στο εξής, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται, σαν να μην χαίρονται· και όσοι κλαίνε, σαν να μην κλαίνε· και όσοι αγοράζουν, σαν να μην κατέχουν· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, σαν να μην τον χρησιμοποιούν. Διότι παρέρχεται το σχήμα αυτού του κόσμου». Γνώρισμα της τέλειας ψυχής είναι το να είναι αμέριμνη, ενώ του ασεβούς το να φθείρεται από τις μέριμνες. Διότι για μεν την τέλεια ψυχή έχει ειπωθεί ότι είναι κρίνο ανάμεσα στα αγκάθια. Αυτό δε υποδηλώνει την αμεριμνησία. Ενώ για όσους έχουν πολλή μέριμνα για τα βιοτικά λέγει: Όλος ο βίος του ασεβούς βρίσκεται μέσα στη μέριμνα.

Πρεσβύτερος, λοιπόν, είναι και ας ονομάζεται ο ενάρετος, ενώ νεώτερος και έσχατος κάθε άφρονας, ο οποίος επιδιώκει τους νεωτερισμούς που κατατάσσονται στα έσχατα όρια. Το να ερευνά ή να ρωτά κανείς είναι το πλέον αποτελεσματικό για τη διδασκαλία. ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί της πιέσεως των πραγμάτων και του περισπασμού. «Όλος ο βίος του ασεβούς διέρχεται μέσα στη μέριμνα.» «Και πάλι, στον αμαρτωλό έδωσε περισπασμό.» «Την οχληρία και την περιπλάνηση, τα βρίσκω πιο πικρά από τον θάνατο.» Τέκνο, ας μην αναλώνονται σε πολλά οι πράξεις σου.

Αυτό δε δηλώνει την αμέριμνη κατάσταση. Διότι το κρίνο και στο Ευαγγέλιο υποδηλώνει την αμέριμνη ψυχή. Δεν κοπιάζει ούτε γνέθει, και περιβάλλεται με δόξα μεγαλύτερη του Σολομώντα. Σχετικά δε με αυτούς που έχουν πολλή φροντίδα για τα σωματικά, λέει: Όλος ο βίος του ασεβούς περνά μέσα στη φροντίδα. Διότι πραγματικά είναι ασεβές το να παρατείνει κανείς τη φροντίδα για τα σωματικά σε όλη τη διάρκεια του βίου του, και να μην επιδεικνύει καμία σπουδή για τα μελλοντικά.

Και άκουγε σχετικά με το καθορισμένο όριο των όντων, και πρώτα από όλα για εμάς τους ανθρώπους, τι λέει ο Ιώβ ο Αυσίτης: «Διότι ο θνητός που γεννιέται από γυναίκα είναι ολιγόζωος και γεμάτος οργή, ή σαν το λουλούδι που άνθισε και έπεσε· δραπετεύει σαν σκιά, και δεν πρόκειται να σταθεί... Οι μήνες του είναι μετρημένοι από Εκείνον· έθεσες χρονικό όριο και δεν πρόκειται να το υπερβεί... Ποιος είναι αυτός που καθορίζει τις νυχτερινές φυλακές, αυτός που με ξεχωρίζει από τα τετράποδα της γης;» Αυτό εξάλλου υπονοεί και ο Θαιμανίτης, όταν τον επιπλήττει: «Θα κατέβεις, λέει, στον τάφο σαν ώριμο σιτάρι που θερίζεται στην εποχή του, ή σαν θημωνιά αλωνιού που συγκεντρώθηκε στην ώρα της.» Έπειτα πρόσεξε και τα λόγια του Θεού προς αυτόν σχετικά με τα υπόλοιπα· διότι λέει: «Της έβαλα ως ένδυμα το σύννεφο, την εσπαργάνωσα με ομίχλη, της έθεσα όρια βάζοντας αμπάρες και πύλες, και της είπα: Μέχρι εδώ θα έλθεις και δεν θα προχωρήσεις παραπέρα.» Και πάλι για τα ίδια λέει ο Θεός προς αυτόν: «Έχεις κατανοήσει το πλάτος της οικουμένης κάτω από τον ουρανό; Ανάγγειλέ μου πόσο είναι, και σε ποια γη κατοικεί το φως, και ποιος είναι ο τόπος του σκότους, για να με οδηγήσεις σε αυτό.» Δες ακόμη τι λέει και για τον μετρημένο αριθμό των δικών τους και των δικών μας ετών της ζωής: «Μετρημένα έτη έχουν δοθεί στον δυνάστη... Διότι έφτασαν μετρημένα έτη, και θα πορευτώ σε οδό από την οποία δεν θα επιστρέψω... Διότι ιδού, ο Ισχυρός είναι μέγας και δεν μπορούμε να τον γνωρίσουμε· ο αριθμός των ετών του είναι απέραντος, ενώ από αυτόν είναι μετρημένες οι σταγόνες της βροχής...»