Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 2:2

Αγαπητοί, αμαρτήσαμε, ας μετανοήσουμε. Διότι ο Κύριος δέχεται τη μετάνοια εκείνων που μετανοούν αληθινά. Μην πεις, μοναχέ, εδώ υπάρχει πόλεμος και θλίψη, ενώ εκεί πέρα ανάπαυση και αμεριμνησία. Διότι δεν γνωρίζεις ποιος είναι αυτός που μας πολεμά; Δεν είναι ο εχθρός μας, ο Διάβολος; Άκου, λοιπόν, τι λέει στο βιβλίο του Ιώβ: και είπε ο Κύριος στον Διάβολο: Από πού έρχεσαι; Τότε ο Διάβολος είπε ενώπιον του Κυρίου: Αφού περιδιάβηκα όσα βρίσκονται κάτω από τον ουρανό και περπάτησα ολόκληρη τη γη, ήρθα. Να γνωρίζεις, λοιπόν, ότι ο ουρανός βρίσκεται ψηλότερα από εσένα, όπου κι αν πορευθείς.

Περιγράφοντας τη δύναμη των αντιπάλων, μήπως καταρρακώνεις το φρόνημα των δικών σου ανθρώπων; «Όχι», λέει, «αλλά μάλλον το αφυπνίζω. Διότι, εάν δεν διέθεταν τόση ισχύ ώστε να μπορούν να τον καταβάλουν, σωστά θα μιλούσες· εάν όμως έχουν μεγαλύτερη δύναμη, η ήττα προκύπτει από την αμέλεια. Από αυτήν, λοιπόν, τους αφυπνίζω». Μη θλίβεσαι, επομένως, για το ότι ο διάβολος γκρεμίστηκε από τον ουρανό στη γη, αλλά να ευχαριστείς τον Θεό που σου επέβαλε την ανάγκη να νήφεις, επειδή σου όρισε έναν παιδαγωγό φοβερό και σκληρό. Θέλεις να σου δείξω το κέρδος που προκύπτει από τον διάβολο; Άκουσε τον Παύλο που λέει: Παρέδωσα τέτοιου είδους ανθρώπους στον σατανά, για να παιδευτούν ώστε να μη βλασφημούν. Θέλεις πάλι να ακούσεις και κάτι άλλο; Παραδώστε, λέει, έναν τέτοιον άνθρωπο στον σατανά για τον όλεθρο της σάρκας. Δεν βλέπεις τους δημίους που συνοδεύουν τους άρχοντες; Έτσι και ο Παύλος τους χρησιμοποιούσε. Για αυτά τα αγαθά, όμως, δεν ευθύνεται ο διάβολος, αλλά η φιλανθρωπία του Θεού, η οποία χρησιμοποιεί τον πονηρό για το δέον. Βλέπεις ότι ο διάβολος δεν παρίσταται παντού ταυτόχρονα, αλλά περιοδεύει; Διότι, λέει: Αφού περιήλθα τη γη και περπάτησα στην οικουμένη, παρίσταμαι. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Από πού έρχεσαι; Βλέπεις ότι το γεγονός αυτό έχει διαμορφωθεί σχηματικά; Τον ρωτά ο Θεός. Από αυτό μαθαίνουμε ότι ήθελε να πειραστεί εκείνος. Και για ποιον λόγο ρωτά ο Θεός; Για να του δώσει αφορμή για πάλη και μάχη.

Διότι, αν για αυτόν τον σκοπό έχουν δημιουργηθεί, αυτό είναι το έργο τους, όπως ακριβώς λέει και ο μακάριος Παύλος: αποστέλλονται για εκείνους που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία. Και ο διάβολος, λέει, βρισκόταν ανάμεσά τους. Βλέπεις για ποιον σκοπό παρίστανται εκείνοι, και για ποιον αυτός; 〈Εκείνοι για να λειτουργούν,〉 αυτός για να πειράζει. Εκείνοι μεν για να οικονομούν τα δικά μας, αυτός δε για να διαστρέφει τα δικά μας. Και για ποιον λόγο ερωτάται πάλι ενώπιον των αγγέλων; Αναγκαστικά, μπροστά σε αυτούς στους οποίους και προηγουμένως είχε πει: «σίγουρα κατά πρόσωπο θα σε ευλογήσει». Ω, τι αναίσχυντη φύση! Τόλμησε πάλι να έλθει. 〈Και είπε ο Κύριος στον διάβολο: από πού έρχεσαι;〉 〈Τότε είπε ο διάβολος ενώπιον του Κυρίου:〉 〈Αφού διέσχισα την υπ' ουρανόν και περπάτησα τη γη, βρίσκομαι εδώ.〉 Δες και αυτόν να περιοδεύει καθημερινά την οικουμένη. Διότι το ότι και οι άγγελοι περιοδεύουν, το έχουμε μάθει από τον Ζαχαρία. Αλλά και αυτός δεν περιοδεύει χωρίς λόγο· διότι είναι και αυτό έργο της πρόνοιας του Θεού το να περιοδεύει αυτός καθημερινά, ώστε αφενός η δική του καταδίκη να γίνει μεγαλύτερη, αφετέρου εμείς να νήφουμε περισσότερο. Γι' αυτό ονομάζεται κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνα τούτου, της πονηρίας. «Πες, διάβολε, τι έκανες;» «Αφού περιήλθα», λέει, «τη γη και την περπάτησα, βρίσκομαι εδώ.» «Τι έπραξες;» Τίποτε το χρηστό, τίποτε το αγαθό.

Κεφάλαιο Β΄. «Και συνέβη εκείνη την ημέρα, να έλθουν οι άγγελοι του Θεού για να παραστούν ενώπιον του Κυρίου, και ο διάβολος ήλθε ανάμεσά τους, για να παραστεί ενώπιον του Κυρίου.» Γιατί άραγε τους παρουσιάζει να παρίστανται κάθε ημέρα; Για να μάθουμε ότι τα παρόντα δεν στερούνται θείας πρόνοιας, αλλά δίνουν λόγο για τα όσα γίνονται κάθε ημέρα, και κάθε ημέρα αποστέλλονται οι άγγελοι για να οικονομήσουν κάτι, έστω και αν εμείς δεν το γνωρίζουμε. «Και είπε ο Κύριος στον διάβολο: Από πού έρχεσαι εσύ;» Γνώριζε από πού ήλθε, ότι δηλαδή είχε ηττηθεί από τον δίκαιο· αλλά θέλει να δει αν ομολογεί την ήττα του με ειλικρίνεια. «Είπε λοιπόν ο Κύριος προς τον διάβολο: Πρόσεξες τον θεράποντά μου Ιώβ; Διότι δεν υπάρχει όμοιός του μεταξύ αυτών που βρίσκονται πάνω στη γη· άνθρωπος άκακος, αληθινός, άμεμπτος, θεοσεβής, ο οποίος απέχει από κάθε κακό, και ακόμη διατηρεί την ακακία του· εσύ όμως είπες να καταστραφούν τα υπάρχοντά του χωρίς λόγο.» Ο μεν διάβολος, αποκρύπτοντας την ήττα του, χρησιμοποιεί τα ίδια λόγια που είπε την πρώτη φορά· «Αφού περιήλθα», λέγει, «τη γη, βρίσκομαι εδώ».

Ο Θεός όμως αποκαλύπτει αυτό που εκείνος από φθόνο απέκρυψε· και επειδή, ρωτώντας τον, δεν έμαθε από αυτόν για την ήττα που υπέστη, ο Ίδιος την στηλιτεύει και φανερώνει τη νίκη του δικαίου: «Περιδιάβηκα τη σύμπασα και βρίσκομαι εδώ». Τι λοιπόν; Γι' αυτό εξήλθες; Αυτό ζήτησες; Εσύ δεν είπες: «Παράδωσέ μου τα υπάρχοντα του Ιώβ»; Γιατί αποκρύπτεις τον αγώνα; Για να αφανίσεις τον στέφανο της νίκης. «Πρόσεξες τον θεράποντά μου; Διότι δεν υπάρχει άλλος όμοιός του, άνθρωπος άκακος».