Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 21:7

Διότι αυτός που υψώνει τον εαυτό του εναντίον του Θεού, πολύ περισσότερο θα υπερηφανευθεί και εναντίον των προφητών του Θεού, και αυτός που επαίρεται εναντίον του Δεσπότη, θα επαρθεί και εναντίον των συνδούλων του. Σαν να ρωτήθηκε γιατί οδυνάται η καρδιά του ημέρα και νύχτα, αυτά τώρα αποκρίνεται: «Γιατί οδυνώμαι; Επειδή είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός». Αποστροφή του Θεού θεωρώ τη συναναστροφή με τον άθεο· λήθη Του απέναντί μου υποπτεύομαι ότι είναι η ζωή μαζί με αυτόν. Διότι οδύνη και παροξυσμός για τον άγιο είναι η ασέβεια των αθέων. Έτσι και για τον Παύλο έχει ειπωθεί: «Ενώ δε ο Παύλος περίμενε στην Αθήνα» αυτούς που ήταν μαζί με τον Τιμόθεο, «παροξυνόταν το πνεύμα του μέσα του, βλέποντας την πόλη να είναι γεμάτη είδωλα. Γιατί ζουν οι ασεβείς;» Αυτά τα είπε ο Δαβίδ ιστορικά για τον Σαούλ, εξαιτίας της εγγαστρίμυθης γυναίκας, όπως επίσης και τον πεντηκοστό δεύτερο ψαλμό για τον Δωήκ, που περιέχει τα ίδια. Είπε ο άφρων Σαούλ: «Βρείτε μου μια γυναίκα εγγαστρίμυθη και αναζητήστε την». Έγινε ένας άλλος Αδάμ, εξαπατημένος από γυναίκα. Λέει σε αυτήν: «Μάντεψέ μου μέσω της εγγαστριμυθίας», και εγκαταλείποντας την προφητεία, κατρακυλά στη μαντεία. «Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός». Ας ασφαλίσουμε τους εαυτούς μας, αδελφοί, για να μην περιπέσουμε στο ναυάγιο του άφρονος, ομολογώντας τον Θεό με τα λόγια, αλλά αρνούμενοι Αυτόν με τα έργα, αποκαλώντας Τον αγαθό και ελεήμονα, αλλά χωρίς εμείς να ελεούμε τον άρρωστο, τον φτωχό ή τον θλιμμένο.

Όπως ακριβώς εκείνοι που ψευδώς μιλούν για δικαιοσύνη, ενώ στα έργα τους διαπλέκουν την αδικία, προδιαγράφηκε τι είδους τέλος θα έχουν, έτσι έπρεπε, εκ παραλλήλου, να διδαχθεί και το αγαθό τέλος του αληθινού δικαίου, ο οποίος αποδεικνύει τη δικαιοσύνη του με τα έργα. Τι καλό θα συμβεί σε έναν τέτοιον άνθρωπο; Τώρα βέβαια, λέει, στον παρόντα καιρό, επειδή δεν βλέπει την τιμωρία των ασεβών, πολλές φορές αγανακτεί, θρηνώντας και λέγοντας: Γιατί οι ασεβείς ευημερούν και γερνούν μέσα σε πλούτο; Οι απόγονοί τους είναι σύμφωνα με την επιθυμία της ψυχής τους, και τα παιδιά τους ευφραίνονται παίρνοντας στα χέρια το ψαλτήρι και την κιθάρα; Και τώρα ο ίδιος, με ταπείνωση, λέει: Εμένα όμως παρά λίγο να κλονιστούν τα πόδια μου, λίγο έλειψε να γλιστρήσουν τα βήματά μου, διότι φθόνησα τους ανόμους, βλέποντας την ειρήνη του αμαρτωλού.

Γι' αυτό ο Σύμμαχος μετέφρασε «Διαμέσου του Ιδιθούμ» και ο Ακύλας «Επί του Ιδιθούμ». Και τώρα βέβαια ο Ασάφ, έχοντας συντάξει τους προκείμενους λόγους, τους παρέδωσε στον Ιδιθούμ για να τους μελετά, όπως ακριβώς ένας δάσκαλος στον μαθητή του· ή όπως ένας γιατρός δίνει σε αυτόν που έχει ανάγκη θεραπείας το σωτήριο φάρμακο, ώστε να το χρησιμοποιήσει και να ωφεληθεί ο θεραπευόμενος. Στα προηγούμενα όμως, για τον ίδιο άνδρα, ο Δαβίδ έγραφε άλλοτε ωδή και άλλοτε ψαλμό. Γι' αυτό, στον τριακοστό όγδοο ψαλμό υπήρχε η επιγραφή: «Εις το τέλος υπέρ του Ιδιθούμ, ωδή του Δαβίδ». Το ότι ο άνδρας αυτός αναφέρεται πως ήταν σύγχρονος με τον Δαβίδ και τον Ασάφ, το αποδεικνύει το βιβλίο των Παραλειπομένων, όπως δείξαμε στα προηγούμενα. Και μου φαίνεται ότι ο Ιδιθούμ είχε ανάγκη από διδασκαλία σχετικά με το ζήτημα της θείας Προνοίας, επειδή έβλεπε στη ζωή των ανθρώπων πολλούς αθέους και ασεβείς να επαίρονται και να καυχιούνται, απολαμβάνοντας πλούτο και περιουσία· ενώ αντίθετα, τους δικαίους να ταπεινώνονται και να καταπονούνται από τους ασεβείς. Είναι επόμενο, λοιπόν, να δυσανασχετούσε με όλα αυτά και να εξέφρασε κάποιους προβληματισμούς τόσο προς τον ίδιο τον Δαβίδ όσο και προς τον Ασάφ, παρόμοιους με εκείνους που εξέφραζαν και άλλοι από τους παλαιούς, όπως εκείνος που είπε: «Γιατί οι ασεβείς ευημερούν, και γερνούν μέσα στον πλούτο; Οι απόγονοί τους ζουν κατά την επιθυμία της ψυχής τους· και τα παιδιά τους παίζουν, πιάνοντας στα χέρια τους το ψαλτήρι και την κιθάρα».

«Δεν υπάρχει κατάπτωση φραγμού» κ.τ.λ. Και στον Ιώβ έχει λεχθεί: «Γιατί ζουν οι ασεβείς, γερνούν μάλιστα και μέσα στον πλούτο;» και τα επόμενα· έπειτα όμως προσθέτει: «Αλλ’ όμως και ο λύχνος των ασεβών θα σβήσει». Και στον εβδομηκοστό δεύτερο ψαλμό λέγεται: «Ζήλεψα τους ανόμους, βλέποντας την ειρήνη των αμαρτωλών», και τα εξής· και γι’ αυτά επίσης ακολουθεί η λύση στο χωρίο: «Πώς έγιναν έρημοι; Ξαφνικά χάθηκαν εξαιτίας της αφροσύνης τους· σαν όνειρο εκείνων που ξυπνούν».

Τους φύτεψες και ρίζωσαν. Εισακούεις τα πάντα αμέσως, ακόμη και τις προσευχές τους, και δεν τους επιφέρεις μάστιγα. Διότι δεν δοκιμάζονται από τους πόνους των ανθρώπων, λέει ο Δαβίδ, και δεν θα μαστιγωθούν μαζί με τους άλλους ανθρώπους. Ο δε Ιώβ εκφράζεται διαφορετικά: Γιατί ζουν οι ασεβείς και έχουν γεράσει μέσα στον πλούτο; Αξίζει, όμως, από αυτό το σημείο να εξετάσουμε για ποιον λόγο συνέβαιναν αυτά.

Όμως μεγάλο έργο είναι εκείνο που μένει, που δεν διαλύεται και δεν σταματά, που δεν καταρρέει. Βλέπεις πώς, μέσα σε τόσο μεγάλο πλούτο, ήταν δίκαιος και απείχε από κάθε πονηρή πράξη; «Και ήταν», λέγει, «ο άνθρωπος εκείνος ευγενής ανάμεσα σε εκείνους που κατοικούν στην ανατολή του ηλίου». Ανατολικό τον ονομάζει. Ήταν από όλους, λέει, ο πιο λαμπρός και ονομαστός, και μπορούσε να απαριθμήσει προγόνους επίσημους και λαμπρούς. Τι δεν θα μπορούσε να τον είχε ωθήσει στην υπερηφάνεια; Η αρετή της ψυχής του, η ευημερία του στα πάντα, το ότι ήταν ο μοναδικός που ήταν ταυτόχρονα και πλούσιος και ενάρετος, το ότι είχε θαυμαστούς προγόνους; Αλλά, όταν αυτά τα αγαθά τυχαίνουν στους ασεβείς, άκουσε τι λέγει ο προφήτης: «Γι' αυτό τους κυρίευσε ολοκληρωτικά η υπερηφάνεια, περιβλήθηκαν την αδικία και την ασέβειά τους». Και πάλι ο ίδιος λέγει: «Γιατί ζουν οι ασεβείς και γερνούν μέσα στον πλούτο;». Αυτός όμως δεν ήταν έτσι. Επομένως, δεν είναι η φύση του πλούτου η αιτία αυτών των κακών, αλλά η προαίρεση εκείνων που δεν τον χρησιμοποιούν όπως πρέπει. Βλέπεις εδώ ότι δεν υπάρχει καπηλεία, ούτε άδικο εμπόριο, ούτε αθέμιτη συναλλαγή, ούτε τίποτα άλλο τέτοιο, παρά ο νόμιμος πλούτος, η φυσική ευπορία, την οποία ο ίδιος ο Θεός του παρείχε. Δεν βλέπεις εδώ άλογα, τίποτα το αλαζονικό, τίποτα το ματαιόδοξο, τίποτα το παιδαριώδες, αλλά τα πάντα είναι χρήσιμα. Αυτά μπορεί να τα πει κανείς και για τον Αβραάμ. Διότι και σε εκείνον ο πλούτος βρισκόταν σε αυτά, στην καλλιέργεια της γης, στη φροντίδα των αναγκαίων.

Δες παντού, πώς απολογείται, πώς προτάσσει τους πόνους του, πώς αναφέρει την αιτία των δεινών που πρόκειται να ειπωθούν, ότι δηλαδή δεν τα εκφράζει αυτά από δική του παρόρμηση ούτε από κάποια φυσιολογική κατάσταση, αλλά από ταραγμένη ψυχή και σκοτισμένους λογισμούς. 21,7a 〈Γιατί,〉 λέει, 〈ζουν οι ασεβείς,〉 7b 〈και γερνούν μέσα στον πλούτο;〉 Αυτό το απευθύνει προς τον φίλο του, επειδή εκείνος έλεγε: η χαρά των ασεβών είναι απώλεια και ότι: αν ανεβούν στον ουρανό τα δώρα τους, θα καταστραφούν. 21,7a 〈Γιατί ζουν οι ασεβείς,〉 7b 〈και γερνούν μέσα στον πλούτο;〉 21,8a 〈Οι απόγονοί τους είναι σύμφωνα με την επιθυμία της ψυχής τους,〉 8b 〈και τα τέκνα τους βρίσκονται μπροστά στα μάτια τους,〉 21,9a 〈οι οίκοι τους ευημερούν, και φόβος δεν υπάρχει πουθενά,〉 9b 〈μάστιγα δε από τον Κύριο δεν υπάρχει σε αυτούς.〉 21,10a 〈Η αγελάδα τους δεν γέννησε πρόωρα,〉 10b 〈αλλά διασώθηκε το ζώο που κυοφορούσε και δεν απέτυχε (η γέννα).〉 21,11a 〈Παραμένουν σαν τα πρόβατα παντοτινά,〉 11b 〈και τα παιδιά τους παίζουν μαζί τους〉 21,12a 〈παίρνοντας ψαλτήρι και κιθάρα,〉 12b 〈και ευφραίνονται με τη φωνή του ψαλμού.〉 21,13a 〈Ολοκλήρωσαν,〉 λέει, 〈τον βίο τους μέσα στα αγαθά,〉 13b 〈και κοιμήθηκαν στην ανάπαυση του άδη.〉 Βλέπεις, πώς δεν λέει ότι (αυτά δεν διαρκούν) μέχρι το τέλος;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑ'. «Γιατί οι ασεβείς ζουν, μακροημερεύουν και βρίσκονται μέσα στον πλούτο;» Κάτι παρόμοιο ψάλλει και ο Δαβίδ: «Ιδού, αυτοί οι αμαρτωλοί, που ευημερούν διαρκώς, κατέχουν πλούτη». Και τώρα ο Ιώβ λέει πως δεν πρέπει να απορεί κανείς μόνο για τούτο, ότι δηλαδή για την πονηρία τους λαμβάνουν τέτοιες ανταμοιβές, αλλά ότι και αυτή η ίδια η ευημερία τούς καθιστά χειρότερους.

Εκείνους, λοιπόν, που διαπράττουν παραβάσεις τους μίσησα. Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη· όταν ο πονηρός απομακρυνόταν από εμένα, δεν τον γνώριζα. Πάλι εδώ, αγαπητέ, πρόσεξε τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν. Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη. Δεν υπήρχε μέσα μου τίποτα το σκολιό ούτε το στρεβλό, αλλά κι αν είναι μύρια αυτά που με θλίβουν, κι αν είναι πονηρά αυτά που συμβαίνουν, κι αν είναι αντίξοα αυτά που προσκρούουν επάνω μου, σε εμένα δεν προσκολλήθηκε καρδιά διεστραμμένη, ούτε πονηρός διαλογισμός, ούτε αλλότρια σκέψη. Όχι επειδή θλίβομαι, όχι επειδή στενοχωριέμαι, όχι επειδή βλέπω τους αμαρτωλούς να ευημερούν, και τους ασεβείς να πλουτίζουν, και όλους τους παράνομους να προοδεύουν, διαστρέφομαι εγώ στην καρδιά κάνοντας πονηρούς λογισμούς και λέγοντας: Γιατί άραγε ζουν οι ασεβείς και κραταιώνονται στον πλούτο; Οι απόγονοί τους ζουν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, οι οίκοι τους ευημερούν· τα βόδια τους είναι παχιά. Σε καμία περίπτωση δεν έκανα τέτοιους λογισμούς, αλλά κι αν εκείνοι ευημερούν, ενώ εγώ θλίβομαι, γνωρίζω ότι η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η δε υπομονή δοκιμή, η δε δοκιμή ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει.

Επικατάρατοι είναι όσοι απομακρύνονται από τις εντολές σου. Ας φοβηθούμε, λοιπόν, αδελφοί, μήπως έλθει πάνω μας η κατάρα του Αγίου Πνεύματος. Αυτήν την κατάρα επιβάλλει και ο νόμος στους παραβάτες. Διότι λέει: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα εφαρμόζει». Και εμείς επίσης, ψάλλοντας, γινόμαστε σύμφωνοι με το Άγιο Πνεύμα, παραδίδοντας στην κατάρα εκείνους που απομακρύνονται από τις εντολές του Θεού. Ας προσέξουμε, λοιπόν, μήπως, ενώ αποκαλούμε άλλους επικατάρατους, εμείς οι ίδιοι γίνουμε τέτοιοι με το να παρεκτραπούμε από τις εντολές του Θεού. Αφαίρεσε από εμένα τον ονειδισμό και την εξουθένωση, διότι αναζήτησα τα μαρτύριά σου. Ονείδισε τον προφήτη ο Νάβαλ, αποκαλώντας τον δραπέτη δούλο· τον ονείδισαν και οι Γεθαίοι. Αισθανόμενος πόνο, λοιπόν, εξαιτίας αυτών, παρακαλεί να εξαλειφθούν οι ονειδισμοί, καθότι αναζήτησε τα θεία μαρτύρια. Επομένως, τα παρόντα λόγια δεν ταιριάζουν με τους ονειδισμούς του Σεμεΐ. Διότι εκείνοι συνέβησαν μετά την αμαρτία, ενώ του Νάβαλ και των άλλων πριν από την αμαρτία. Σε άλλον ψαλμό, λοιπόν, λέει ο ίδιος προφήτης: «Ο ονειδισμός ανήκει σε αυτούς που ευημερούν, και η εξουθένωση στους υπερήφανους»· και, «Αυτοί είναι αμαρτωλοί και ευημερώντας παντοτινά απέκτησαν πλούτο»· και πάλι ένας άλλος προφήτης λέει: «Γιατί οι αμαρτωλοί ευημερούν, και έχουν παλιώσει μέσα στον πλούτο;». Προσεύχεται, λοιπόν, ο προφήτης να αφαιρεθεί από τον ίδιο αυτός ο ονειδισμός και η εξουθένωση.

Διότι προς τέτοιου είδους ανθρώπους ο μακάριος Παύλος με αγανάκτηση έλεγε: «Αλήθεια, ω άνθρωπε, εσύ ποιος είσαι που ανταπαντάς στον Θεό; Μήπως θα πει το πλάσμα σε εκείνον που το έπλασε, Γιατί με έφτιαξες έτσι;». Και ενώ εγώ έφερα το παράδειγμα των παιδιών, εκείνος έθεσε ένα πολύ ανώτερο από αυτό, το παράδειγμα του κεραμέα και του πηλού που πλάθεται από αυτόν. Διότι, όπως ακριβώς ο πηλός ακολουθεί εκεί όπου τον οδηγούν τα χέρια εκείνου που του δίνει μορφή, έτσι και ο άνθρωπος πρέπει να ακολουθεί εκεί όπου προστάζει ο Θεός, και όσα του επιφέρει, αυτά πρέπει να τα δέχεται με ευχαριστία, χωρίς να αντιλέγει σε τίποτα και χωρίς να περιεργάζεται για να μάθει τον λόγο. Διότι αυτά δεν είναι ανεξήγητα μόνο σε εμάς, αλλά ήταν και στους αγίους και θαυμαστούς εκείνους άνδρες που έζησαν πριν από εμάς. Ο μεν Ιώβ έλεγε: «Γιατί ζουν οι ασεβείς, και γερνούν μέσα στον πλούτο;» και τα εξής. Ο δε μακάριος Δαβίδ: «Παρά λίγο να γλιστρήσουν τα βήματά μου, διότι φθόνησα τους ανόμους, βλέποντας την ευημερία των αμαρτωλών· επειδή δεν υπάρχει αγωνία στον θάνατό τους, και υπάρχει σταθερότητα στη μάστιγά τους· δεν συμμετέχουν στους κόπους των ανθρώπων, και δεν μαστιγώνονται μαζί με τους άλλους ανθρώπους». Και μετά από αυτόν, ο Ιερεμίας έλεγε: «Δίκαιος είσαι, Κύριε, όμως θα συζητήσω μαζί σου για τις κρίσεις σου. Γιατί ευημερεί η οδός των ασεβών;».

Ας τον τραυματίσει, λέει, χάλκινο τόξο, και ας διαπεράσει βέλος μέσα από το στόμα του. Και άστρα θα περιπατήσουν στις κατοικίες του. Διότι αυτή είναι η μερίδα του ασεβούς ανθρώπου από τον Κύριο. Δεύτερη αντιλογία του Ιώβ προς τον Σωφάρ: Ακούστε, ακούστε τα λόγια μου, για να μην υπάρξει από εσάς παρηγοριά. Διότι, τι συμβαίνει; Μήπως η διαμαρτυρία μου απευθύνεται σε άνθρωπο; Γιατί άραγε οι ασεβείς ζουν, και μάλιστα γερνούν μέσα σε πλούτο και ευημερία; Διασώθηκε δε η εγκυμονούσα τους. Εκεί όπου ο ασεβής λέει στον Κύριο: Απομακρύνσου από εμένα, δεν θέλω να γνωρίζω τις οδούς σου. Τι είναι ο Ικανός, ώστε να τον υπηρετήσω; Μήπως δεν είναι ο Κύριος αυτός που διδάσκει σύνεση και γνώση; Και αυτός είναι που κρίνει τους κόπους. Ώστε σας γνωρίζω, ότι με θράσος με καταπιέζετε. Και σχετικά με το εξής: Πού είναι ο οίκος των αρχόντων; Κατά την ημέρα της απώλειας ο πονηρός ανακουφίζεται· και πίσω του θα ακολουθήσει κάθε άνθρωπος.

«Μακάρι να υπήρχε ο μεσίτης μας, που να ελέγχει και να δικάζει ανάμεσα στους δυο μας.» «Γιατί οι ασεβείς ζουν, και γερνούν μέσα στον πλούτο; Οι απόγονοί τους είναι σύμφωνα με την επιθυμία της ψυχής τους, και τα παιδιά τους βρίσκονται μπροστά στα μάτια τους. Οι οίκοι τους ευημερούν, και φόβος δεν υπάρχει πουθενά· μάστιγα από τον Κύριο δεν πέφτει πάνω τους. Παραμένουν σαν αιώνια πρόβατα, και τα παιδιά τους παίζουν, παίρνοντας το ψαλτήρι και την κιθάρα. Τελειώνουν τη ζωή τους μέσα σε αγαθά.» «Πόσες είναι οι ανομίες μου και οι αμαρτίες μου, δίδαξέ με. Γιατί κρύβεσαι από εμένα;» «Μέχρι πότε, Κύριε, θα κράζω και δεν θα εισακούεις; Θα φωνάζω προς εσένα αδικούμενος, και δεν θα σώσεις; Γιατί με έκανες να βλέπω κόπους; Εναντίον μου γίνεται η κρίση, και ο κριτής δωροδοκείται. Γι' αυτό έχει καταλυθεί ο νόμος, επειδή ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο. Εξαιτίας αυτού η κρίση θα βγει διεστραμμένη.» «Αποκρίθηκε ο άγγελος του Κυρίου και είπε: Κύριε παντοκράτορα, μέχρι πότε δεν θα ελεήσεις την Ιερουσαλήμ και τις πόλεις του Ιούδα, τις οποίες παραβλέπεις; Αυτό είναι το εβδομηκοστό έτος.» «Δίκαιος είσαι, Κύριε, γι' αυτό θα απολογηθώ σε εσένα· όμως για κρίσεις θα σου μιλήσω· γιατί η οδός των ασεβών κατευοδώνεται; Γιατί ευημερούν όλοι όσοι αθετούν;» ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί αυτών που δουλεύουν στον Θεό· και ότι πρέπει να τους τιμούμε, και να τους παρέχουμε τα αναγκαία για τις ανάγκες τους. «Είπε ο Σαούλ στον υπηρέτη του: Τι θα προσφέρουμε στον άνθρωπο του Θεού;»

ΣΤΟΙΧΕΙΟ Κ. ΤΙΤΛΟΣ Α΄. —Περί των κριμάτων του Θεού· και ότι δεν πρέπει να δυσανασχετούμε για το γεγονός ότι οι μεν δίκαιοι κακοπαθούν, ενώ οι άδικοι ευημερούν. «Είπε ο Κύριος προς τον Ιώβ: Μην αθετείς την κρίση μου· ή μήπως νομίζεις ότι σε έχω μεταχειριστεί διαφορετικά, παρά μόνο για να αναδειχθείς δίκαιος;» «Γιατί οι ασεβείς ζουν, και γερνούν μέσα στον πλούτο; Οι απόγονοί τους είναι σύμφωνα με την επιθυμία της ψυχής τους, και τα παιδιά τους βρίσκονται μπροστά στα μάτια τους· τα σπίτια τους ευημερούν και φόβος δεν υπάρχει πουθενά· ούτε μάστιγα του Κυρίου υπάρχει πάνω τους. Παραμένουν δε σαν αιώνια πρόβατα, και τα παιδιά τους παίζουν, παίρνοντας το ψαλτήρι και την κιθάρα. Ολοκλήρωσαν τη ζωή τους μέσα στα αγαθά.» «Η δικαιοσύνη σου είναι σαν τα όρη του Θεού, τα κρίματά σου άβυσσος απέραντη.» «Μη φθονείς εκείνον που ευοδώνεται στον δρόμο του, τον άνθρωπο που διαπράττει παρανομία. Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται, και να υψώνει το ανάστημά του σαν τους κέδρους του Λιβάνου· και πέρασα, και ιδού δεν υπήρχε πια.» «Παρά λίγο να γλιστρήσουν τα βήματά μου· διότι ζήλεψα», και τα λοιπά. —«Ιδού, αυτοί είναι οι αμαρτωλοί, και αυτοί που ευημερούν παντοτινά.» «Ο Θεός είναι κριτής· τούτον τον ταπεινώνει, και εκείνον τον υψώνει.» «Ας μη ζηλεύει η καρδιά σου τους αμαρτωλούς, αλλά να βρίσκεσαι στον φόβο του Κυρίου όλη την ημέρα.» «Ο πλούτος των ασεβών αποταμιεύεται για τους δικαίους.» «