Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 25:5

Ότι, εξάλλου, το Πνεύμα είναι ανώτερο από την κτίση, και διαφορετικό από τη φύση των δημιουργημάτων, αλλά και ίδιον της θεότητας, μπορεί κανείς να το αντιληφθεί και από το εξής. Άτρεπτο και αναλλοίωτο είναι το Άγιο Πνεύμα· «Διότι», λέγει, «το άγιο πνεύμα της παιδείας θα αποφύγει τον δόλο, και θα απομακρυνθεί από ασύνετους λογισμούς». Και ο μεν Πέτρος λέγει: «με την αφθαρσία του πράου και ησύχιου Πνεύματος»· και πάλι στη Σοφία: «Διότι το άφθαρτό σου Πνεύμα υπάρχει μέσα σε όλα»· και εφόσον «κανείς δεν γνωρίζει τα του Θεού, παρά μόνον το Πνεύμα του Θεού που είναι μέσα Του»· δεν υπάρχει δε στον Θεό, όπως είπε ο Ιάκωβος, «παραλλαγή ή σκιά μεταβολής»· όντας το Άγιο Πνεύμα μέσα στον Θεό, εύλογα είναι άτρεπτο, απαράλλακτο και άφθαρτο. Η φύση, όμως, των δημιουργημάτων και των κτισμάτων είναι τρεπτή, επειδή ακριβώς βρίσκεται έξω από την ουσία του Θεού και έλαβε υπόσταση εκ του μη όντος· διότι «κάθε άνθρωπος», λέγει, «είναι ψεύστης». Και «όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού. Ακόμη, τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα, αλλά εγκατέλειψαν το δικό τους οικητήριο, τους έχει φυλάξει κάτω από το ζόφο με αιώνια δεσμά για την κρίση της μεγάλης ημέρας». Στο δε βιβλίο του Ιώβ αναφέρεται: «Αν δεν έχει εμπιστοσύνη στους αγίους αγγέλους Του, και στους αγγέλους Του διέκρινε κάποιο ελάττωμα· και τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του»· ο δε Παύλος γράφει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους, πόσο μάλλον τα βιωτικά ζητήματα;»

Ο δε Υιός είναι παντοκράτωρ, όπως ο Πατήρ· και αυτό έχει γραφεί και έχει αποδειχθεί. Εξάλλου, ανάμεσα στα κτίσματα κανένα δεν είναι άτρεπτο ως προς τη φύση του. Διότι μερικοί από τους αγγέλους δεν διατήρησαν τη δική τους τάξη· και «τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν του»· και ο μεν διάβολος έπεσε από τον ουρανό, ο δε Αδάμ παρέβη την εντολή· και τα πάντα υπόκεινται σε αλλοίωση. Ο Υιός όμως είναι άτρεπτος και αναλλοίωτος, όπως ο Πατήρ. Και αυτό το υπενθύμισε ο Παύλος από τον εκατοστό πρώτο ψαλμό λέγοντας: «Και συ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσες τη γη· και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί».

Το ότι, πάλι, το Πνεύμα βρίσκεται πάνω από την κτίση, και ότι είναι διαφορετικό από τη φύση των δημιουργημάτων αλλά αποτελεί ίδιον της θεότητας, μπορεί κανείς να το κατανοήσει και από το εξής. Το άγιο Πνεύμα είναι άτρεπτο και αναλλοίωτο· διότι λέει: «Το άγιο Πνεύμα της παιδείας θα αποφύγει τον δόλο, και θα απομακρυνθεί από ασύνετους λογισμούς». Και ο μεν Πέτρος λέει: «Με την αφθαρσία του πράου και ήσυχου Πνεύματος»· και πάλι στη Σοφία του Σολομώντα αναφέρεται: «Διότι το άφθαρτο Πνεύμα σου υπάρχει μέσα σε όλα»· και αν «κανείς δεν γνωρίζει τα του Θεού, παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού που είναι μέσα Του»· και επειδή στον Θεό δεν υπάρχει, όπως είπε ο Ιάκωβος, «παραλλαγή ή σκιά μεταβολής»· εφόσον το άγιο Πνεύμα βρίσκεται μέσα στον Θεό, εύλογα είναι άτρεπτο, απαράλλακτο και άφθαρτο. Αντιθέτως, η φύση των γενητών και των κτισμάτων είναι τρεπτή, επειδή ακριβώς βρίσκεται έξω από την ουσία του Θεού και έλαβε υπόσταση εκ του μη όντος· διότι, λέει, «κάθε άνθρωπος είναι ψεύστης». Και, «όλοι αμάρτησαν και στερούνται της δόξης του Θεού. Τους δε αγγέλους, που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα αλλά εγκατέλειψαν το ίδιο τους το οικητήριο, τους έχει φυλάξει με αιώνια δεσμά στο βαθύ σκοτάδι για την κρίση της μεγάλης ημέρας». Επίσης, στο βιβλίο του Ιώβ αναφέρεται: «Αν δεν εμπιστεύεται τους αγίους αγγέλους Του και έχει διαπιστώσει κάτι στρεβλό στους αγγέλους Του· και τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του»· και ο Παύλος γράφει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους, πόσο μάλλον τα βιοτικά ζητήματα;»

Ο δε Υιός είναι παντοκράτωρ, όπως ο Πατέρας· και αυτό είναι γεγραμμένο και έχει αποδειχθεί. Επίσης, μεταξύ των κτισμάτων κανένα δεν είναι άτρεπτο ως προς τη φύση του. Διότι κάποιοι από τους αγγέλους δεν τήρησαν τη δική τους τάξη· και «τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν του»· και ο μεν διάβολος έπεσε από τον ουρανό, ο δε Αδάμ παρέβη την εντολή· και τα πάντα είναι αλλοιούμενα. Ο Υιός όμως είναι άτρεπτος και αναλλοίωτος, όπως ο Πατέρας. Και αυτό το υπενθύμισε ο Παύλος από τον εκατοστό πρώτο ψαλμό, λέγοντας: «Και εσύ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσες τη γη· και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί».

Και πάλι, όταν η θυρωρός του είπε: «Μήπως είσαι και εσύ από τους Γαλιλαίους;», αποκρίθηκε και είπε: «Δεν είμαι». Και όταν ο υπηρέτης τον ρώτησε, το αρνήθηκε, και αμέσως λάλησε ο πετεινός. Και στρεφόμενος ο Κύριος των όλων κοίταξε τον Πέτρο· και ο Πέτρος δάκρυσε, και διά των δακρύων ξέπλυνε την άρνηση με την ίδια τη μετάνοια. Και πάλι ο άγιος προφήτης είπε: «Τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του». Εάν τα άστρα δεν είναι καθαρά, πώς εσύ αποκαλείς τον καθαρό, εύσπλαγχνο και φιλάνθρωπο Θεό σκληρό και αφιλάνθρωπο; Ας αποβληθεί και αυτός μαζί με τους άλλους αιρεσιάρχες.

Ή πώς θα μπορούσε να πράξει αυτό που δεν της είναι αρεστό, αν κάποιος είχε τη δύναμη να την εκτρέψει σε κάτι άλλο; Διότι, έστω και αν υφίσταται ιδιαιτέρως και καθ' εαυτόν ο Θεός και Πατήρ, και ομοίως ο Υιός και το Πνεύμα, ωστόσο η αγία και ομοούσιος Τριάς δεν διασπάται σε ολοκληρωτικό μερισμό, αλλά μάλλον σύμπαν το πλήρωμά της ανάγεται σε μία φύση θεότητας. Προς τούτοις, πρέπει να εξεταστεί και εκείνο, ότι κανένας λόγος δεν θα μπορούσε εύλογα να αποστερήσει τον Υιό από τη φυσική ταυτότητα προς τον Πατέρα. Επειδή διαβεβαίωσε ότι πάντοτε πράττει τα αρεστά σε αυτόν, όντας μάλλον ομοούσιος με αυτόν, και διά τούτου θα αναγνωριστεί ως Θεός αληθινός και κατά φύσιν εκ Θεού. Διότι ποιος, πες μου, θα σκεφτεί τα του Θεού θεοπρεπώς και απαραλλάκτως, εάν δεν είναι και ο ίδιος κατά φύσιν Θεός; Ή ποιος θα μπορούσε να επιτελεί πάντοτε το αρεστό σε αυτόν, εάν δεν έχει τη φύση του άβατη στο κακό, και δεν έχει λάβει το εξαίρετο αξίωμα της θείας φύσεως, εννοώ το να μη γνωρίζει αμαρτία; Διότι περί των κτισμάτων έχει ειπωθεί: «Ποιος θα καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά, ή ποιος θα έχει την παρρησία να πει ότι είναι καθαρός από αμαρτίες;». Τότε που και η θεία γραφή, ανάγοντας το λεγόμενο σε ακρότατη υπερβολή, λέγει: «Ακόμη και τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν του».

Αλλά το πάθος Του, και ο τρόπος της ενανθρωπήσεως, υπήρξαν για εμάς πρόξενοι αφθαρσίας και καθαρισμού. Διότι έχουμε δικαιωθεί σε Αυτόν, αποβάλλοντας τον μολυσμό από την ψυχή και τα σπλάγχνα, εφόσον αληθινά το σωτήριο βάπτισμα δεν είναι αποβολή των ρύπων της σάρκας, αλλά επερώτημα αγαθής συνειδήσεως προς τον Θεό. Μέσω αυτού, εφόσον γίνεται η άφεση των αμαρτημάτων, η χάρη θα ακολουθήσει οπωσδήποτε τις ομολογίες της πίστεως. Και ότι ο θάνατος του Χριστού υπέρ ημών έγινε οδός προς την αφθαρσία και τη ζωή, δεν επιδέχεται καμία αμφισβήτηση. Εκείνος όμως που καίει τη δαμάλη και αναμειγνύει στη στάχτη το ξύλο του κέδρου, τον ύσσωπο και το κόκκινο νήμα, καθώς και εκείνος που συλλέγει τη στάχτη, λέει η Γραφή, θεωρούνται ακάθαρτοι μέχρι το βράδυ, καίτοι πλένουν τα ενδύματά τους και είναι καθαροί. Ο νόμος ίσως με αυτό καταδεικνύει την ασθένεια της ανθρώπινης φύσεως και ότι, αν τα έργα μας εξετάζονταν με ακρίβεια και λεπτομέρεια, κανένας από εκείνους που έχουν ταχθεί στη λειτουργία –και προφανώς εννοεί τη θεία και ιερή– δεν θα ήταν εντελώς ακατάκριτος, αλλά, ακόμη κι αν κάποιος ανήκε σε αυτούς που έχουν επιλέξει να ζουν με τον πιο άριστο τρόπο και ήταν όσο το δυνατόν πιο καθαρός, δεν θα είχε τη λειτουργία του αψεγάδιαστη. Διότι κανείς δεν είναι άξιος να εγγίσει τα μυστήρια του Σωτήρος μας. Και αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο, διότι ο ιερός λόγος μάς πείθει λέγοντας: «Ακόμη και τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του».

Περί της πυρρής δαμάλεως. Αυτός που κατακαίει τη δαμάλι και αναμειγνύει στη στάχτη το ξύλο του κέδρου, καθώς βέβαια και αυτός που συλλέγει τη στάχτη, είναι ακάθαρτοι, λέει, μέχρι το βράδυ, αν και έχουν καθαρίσει τα ενδύματά τους και είναι καθαροί. Με αυτό ο νόμος υποδηλώνει την ασθένεια της ανθρώπινης φύσης, και ότι, αν ερευνούνταν με ακρίβεια τα δικά μας, κανείς από όσους έχουν ταχθεί στη λειτουργία δεν είναι εντελώς καθαρός. Διότι κανείς δεν είναι άξιος να αγγίξει τα μυστήρια του Σωτήρος μας· και επομένως, αν συγκρίνονταν τα δικά μας καθαρά έργα με την καθαρότητα του Χριστού, είναι ακάθαρτα και μολυσμένα, ενώπιον του οποίου ούτε τα άστρα δεν είναι καθαρά, σύμφωνα με εκείνον που το είπε. Φυλασσόταν δε το ύδωρ του αγνισμού έξω από την παρεμβολή, για να δηλώσει ότι η εν Χριστώ κάθαρση βρίσκεται έξω από τη Συναγωγή των Ιουδαίων. Διότι έχει αποχωρήσει από αυτήν η εξαγνιστική χάρη. «Ιδού γάρ», λέει, «αφήνεται ο οίκος σας έρημος». Και η νέκρωση μεν του σώματος είναι σύμβολο φθοράς και ακαθαρσίας. Ο δε ραντισμός του ύδατος είναι τύπος του αγίου βαπτίσματος. Και ραντίζονταν την τρίτη και την έβδομη ημέρα. Διότι το βάπτισμα εμπεριέχει την πίστη τόσο στην κατά την τρίτη ημέρα ανάσταση του Σωτήρος, όσο και στην κατά τη συντέλεια του έβδομου αιώνα παρουσία του, κατά την οποία κρίνοντας, θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Και αν ένας οίκος μολυνθεί, λέει, επειδή κάποιος πέθανε μέσα σε αυτόν, ακάθαρτοι είναι εκείνοι που εισέρχονται σε αυτόν.

Αν όμως, όταν ελεγχθούν, ισχυριστούν ότι εδώ δηλώνεται ο νόμος που τους έχει οριστεί, σχετικά με το πώς πρέπει να διατρέχουν την πορεία τους, επειδή αυτός παραβιάστηκε στη γη, θα μπορούσαμε να πούμε: Για ποιον λόγο, λοιπόν, παρατίθεται εδώ το «Τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του»; Διότι αποδεικνύεται ότι αυτά ακολουθούν τον λόγο Του και δεν παραβαίνουν την τάξη που τους όρισε. Αν πάλι, αφού ειπωθούν και αποδειχθούν αυτά, μας ζητηθεί να εξηγήσουμε τι σημαίνει το «Τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του», θα μπορούσαμε να πούμε ότι, ως προς τη δική τους φύση, τα άστρα είναι καθαρά, όπως ακριβώς δημιουργήθηκαν από τον Δημιουργό· όταν όμως συγκρίνονται με τον ίδιο τον Δημιουργό, απέχουν από Αυτόν όσο απέχει ένα μυρμήγκι από τον ουρανό ή από τον ήλιο ή από κάποιο άλλο από τα μέγιστα δημιουργήματα. Γι’ αυτό και δεν είπε απλώς και απόλυτα «δεν είναι καθαρά» —διότι αυτό θα σήμαινε ότι αυτά υποπίπτουν σε σφάλμα— αλλά πρόσθεσε «ενώπιόν Του», ώστε το λεγόμενο να νοείται σε παραβολή και σύγκριση προς Αυτόν, σύμφωνα με όσα λέγονται αλλού προς Αυτόν: «Μην εισέλθεις σε κρίση με τον δούλο Σου, διότι κανένας ζωντανός δεν θα δικαιωθεί ενώπιόν Σου». Διότι κάθε δίκαιος θα δικαιωθεί, αν κριθεί καθαυτόν· αν όμως συγκριθεί με Αυτόν ή κριθεί σε σχέση προς Αυτόν, δεν θα δικαιωθεί.

Και όμως, λέει το αντίθετο από όσα συμβαίνουν· διότι πρόκειται περί παρελκύσεως. Αλλά αυτός τα λέει αυτά, ώστε να εναντιωθεί στον Ιώβ. Διότι πώς θα είναι ο θνητός δίκαιος ενώπιον του Κυρίου; Επειδή, κατ' ανάγκην, τιμωρείται. Επειδή δηλαδή ο Ιώβ έλεγε ότι «ήθελα να έλθω σε κρίση· κι ας μην αμάρτησα, εντούτοις τιμωρούμαι», απαντώντας σε αυτό εκείνος λέει, ότι κανένας μεταξύ των ανθρώπων δεν είναι δίκαιος. «Διότι πώς θα είναι δυνατόν αυτό», λέει, «να είναι έστω και ένας καθόλα δίκαιος; Ώστε περιττώς ζητάς την κρίση και την εξέταση». 25,4c 〈Ο ουρανός,〉 λέει, 〈δεν είναι καθαρός.〉 25,5A 〈Εκείνος που λέει στον ήλιο να μην ανατείλει και δεν ανατέλλει,〉 5a 〈και στη σελήνη δίνει προσταγές, και δεν φέγγει,〉 5b 〈και τα άστρα δεν είναι άμεμπτα ενώπιόν του.〉 25,6a 〈Πόσο μάλλον, που κάθε άνθρωπος είναι σήψη〉 6b 〈και ο υιός του ανθρώπου σκουλήκι.〉 26,1 ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΔΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΙΩΒ ΛΕΕΙ: 26,2a 〈Σε ποιον προσκολλάσαι ή ποιον πρόκειται να βοηθήσεις;〉 2b 〈Μήπως όχι εκείνον που έχει πολλή ισχύ και του οποίου ο βραχίονας είναι κραταιός;〉 26,3a 〈Σε ποιον έχεις δώσει συμβουλές; Όχι σε εκείνον στον οποίο ανήκει όλη η σοφία;〉 3b 〈Ή ποιον ακολουθείς; Όχι εκείνον που έχει τη μέγιστη δύναμη;〉 26,4a 〈Σε ποιον ανήγγειλες τα λόγια αυτά;〉 4b 〈Και τίνος είναι η πνοή που εξήλθε από εσένα;〉 Δηλαδή: «Ούτε εγώ σε κατηγορώ που ανέλαβες το μέρος του Θεού· διότι έτσι έπρεπε. Δεν έπρεπε όμως να καταδικάζεις εμένα».

Παίρνοντας τον λόγο τρίτος, ο Βαλδάδ λέει: Αυτός που δημιουργεί τη σύμπασα κτίση στα ύψη. Διότι ας μην υποθέσει κανείς ότι υπάρχει αναβολή για τους ληστές. Πώς, όμως, μπορεί να σταθεί δίκαιος ένας θνητός ενώπιον του Κυρίου; Εάν δε ο άνθρωπος είναι σήψη, και εάν ο υιός του ανθρώπου είναι σκώληκας;