Θαλάττης δέ, εἰ μὲν μὴ τὸ μέγεθος εἶχον θαυμάζειν, ἐθαύμασα ἂν τὸ ἥμερον, καὶ πῶς ἵσταται λελυμένη τῶν ἰδίων ὅρων ἐντός· εἰ δὲ μὴ τὸ ἥμερον, πάντως τὸ μέγεθος. ἐπεὶ δὲ ἀμφότερα, τὴν ἐν ἀμφοτέροις δύναμιν ἐπαινέσομαι. τί τὸ συναγαγόν; τί τὸ δῆσαν; πῶς ἐπαίρεταί τε καὶ ἵσταται, ὥσπερ αἰδουμένη τὴν γείτονα γῆν; πῶς καὶ δέχεται ποταμοὺς πάντας, καὶ ἡ αὐτὴ διαμένει διὰ πλήθους περιουσίαν, ἢ οὐκ οἶδ᾽ ὅτι χρὴ λέγειν; πῶς ψάμμος ὅριον αὐτῇ, τηλικούτῳ στοιχείῳ; ἔχουσί τι λέγειν οἱ φυσικοὶ καὶ σοφοὶ τὰ μάταια, καὶ κυάθῳ μετροῦντες ὄντως τὴν θάλασσαν, τὰ τηλικαῦτα ταῖς ἑαυτῶν ἐπινοίαις; ἢ συντόμως ἐγὼ παρὰ τῆς γραφῆς τοῦτο φιλοσοφήσω καὶ τῶν μακρῶν λόγων πιθανώτερόν τε καὶ ἀληθέστερον; Πρόσταγμα ἐγύρωσεν ἐπὶ πρόσωπον ὕδατος. τοῦτο τῆς ὑγρᾶς φύσεως ὁ δεσμός. πῶς δὲ τὸν χερσαῖον ναυτίλον ἄγει ξύλῳ μικρῷ καὶ πνεύματι, —τοῦτο οὐ θαυμάζεις ὁρῶν; οὐδ᾽ ἐξίσταταί σου ἡ διάνοια; —ἵνα γῆ καὶ θάλασσα δεθῶσι ταῖς χρείαις καὶ ταῖς ἐπιμιξίαις, καὶ εἰς ἓν ἔλθῃ τῷ ἀνθρώπῳ τὰ τοσοῦτον ἀλλήλων διεστηκότα κατὰ τὴν φύσιν; τίνες δὲ πηγῶν αἱ πρῶται πηγαί, ζήτησον, ἄνθρωπε, εἴ τί σοι τούτων ἐξιχνεῦσαι ἢ εὑρεῖν δυνατόν. καὶ τίς ὁ ποταμοῖς σχίσας καὶ πεδία καὶ ὄρη, καὶ δοὺς τὸν δρόμον ἀκώλυτον; καὶ πῶς ἐκ τῶν ἐναντίων τὸ θαῦμα, μήτε θαλάσσης ἐπεξιούσης, μήτε ποταμῶν ἱσταμένων;
Μετάφραση
Όσο για τη θάλασσα, αν μεν δεν είχα να θαυμάσω το μέγεθός της, θα θαύμαζα την ημερότητά της, και το πώς παραμένει σταθερή μέσα στα δικά της όρια παρότι ρευστή· αν πάλι όχι την ημερότητα, οπωσδήποτε το μέγεθός της. Επειδή όμως θαυμάζω και τα δύο, θα επαινέσω τη δύναμη που κρύβεται και στα δύο. Τι είναι αυτό που τη συγκέντρωσε; Τι την έδεσε; Πώς υψώνεται και πώς σταματά, σαν να τρέφει σεβασμό για τη γειτονική της ξηρά; Και πώς δέχεται όλους τους ποταμούς, και η ίδια παραμένει αναλλοίωτη χάρη στην απεραντοσύνη του πλήθους των υδάτων της, ή δεν ξέρω πώς πρέπει να το εκφράσω; Πώς είναι δυνατόν η άμμος να αποτελεί όριο για αυτήν, για ένα τόσο τεράστιο στοιχείο; Έχουν άραγε κάτι να πουν γι' αυτό οι φυσικοί φιλόσοφοι και οι σοφοί στα μάταια πράγματα, οι οποίοι στην κυριολεξία μετρούν τη θάλασσα με ένα κύπελλο, όταν προσεγγίζουν τέτοια μεγαλεία με τις δικές τους επινοήσεις; Ή μήπως εγώ θα φιλοσοφήσω γι' αυτό πιο σύντομα αντλώντας από την Αγία Γραφή, με τρόπο πιο πειστικό και αληθινό από τους δικούς τους μακροσκελείς λόγους; «Πρόσταγμα περιέβαλε κυκλικά το πρόσωπο του ύδατος». Αυτός είναι ο δεσμός της υγρής φύσεως. Και πώς μεταφέρει τον άνθρωπο της ξηράς που γίνεται ναυτικός με ένα μικρό ξύλο και με τον άνεμο, —αυτό δεν το θαυμάζεις βλέποντάς το; Δεν μένει έκθαμβος ο νους σου;— έτσι ώστε ξηρά και θάλασσα να συνδεθούν για τις ανάγκες και τις μεταξύ τους συναλλαγές, και να ενωθούν σε ένα προς χάριν του ανθρώπου στοιχεία που από τη φύση τους απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους; Και ποιες είναι οι πρώτες πηγές των πηγών, αναζήτησε, άνθρωπε, αν σου είναι δυνατόν να εξιχνιάσεις ή να ανακαλύψεις κάτι από αυτά. Και ποιος είναι Εκείνος που έσχισε πεδιάδες και βουνά για χάρη των ποταμών, και τους έδωσε δρόμο ανεμπόδιστο; Και πώς συντελείται το θαύμα μέσα από τα αντίθετα, χωρίς ούτε η θάλασσα να ξεχειλίζει και να επεκτείνεται, ούτε οι ποταμοί να σταματούν την πορεία τους;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες