Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 29:13

Τι πρέπει να πούμε για τον τρισμακάριο Ιώβ, εκείνον τον αληθινό άνθρωπο, τον άμεμπτο, τον δίκαιο, τον θεοσεβή; Ποια άραγε ήταν η αιτία της άκρας ευσέβειας και δικαιοπραγίας του; Μήπως τα παραγγέλματα του Μωυσή; Σε καμία περίπτωση. Αλλά μήπως ήταν η τήρηση της ημέρας του Σαββάτου ή η φύλαξη κάποιας άλλης ιουδαϊκής εθελοθρησκείας; Πώς θα μπορούσε, αφού έζησε σε χρόνια παλαιότερα από τον Μωυσή και τη νομοθεσία του; Διότι ο μεν Μωυσής γενεαλογείται έβδομος από τον Αβραάμ, ενώ αυτός πέμπτος, προηγούμενος του Μωυσή κατά δύο γενεές. Δες λοιπόν και τον βίο αυτού, ο οποίος δεν φέρει τίποτα από τη νομοθεσία του Μωυσή, αλλά δεν είναι καθόλου ξένος προς την ευαγγελική διδασκαλία του Σωτήρος μας. Λέει λοιπόν ο ίδιος, εξιστορώντας τον βίο του, στην απολογία προς τους φίλους του: «Διότι διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη, και βοήθησα το ορφανό που δεν είχε βοηθό. Στόμα χήρας με ευλόγησε, και είχα ντυθεί τη δικαιοσύνη. Είχα περιβληθεί τη δίκαιη κρίση σαν πανωφόρι, ήμουν οφθαλμός των τυφλών και πόδι των χωλών, εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων». Αυτά ακριβώς είναι ολοφάνερα τα διδάγματα που κηρύττονται σε όλους εμάς μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας.

Αλλά πρώτα, αφού ανέθεσε στον Θεό την επίβλεψη και τη φύλαξή του, τότε καυχάται εν Κυρίω. 29,13a 〈Είθε να έλθει επάνω μου η ευλογία εκείνου που χανόταν,〉 13b 〈και στόμα χήρας με ευλόγησε.〉 29,14a 〈Είχα ενδυθεί τη δικαιοσύνη,〉 14b 〈και είχα περιβληθεί τη δίκαιη κρίση σαν διπλοΐδα.〉 29,15a 〈Ήμουν οφθαλμός των τυφλών,〉 15b 〈και πόδι των χωλών·〉 29,16a 〈εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων.〉 16b 〈Και διερεύνησα υπόθεση την οποία δεν γνώριζα.〉 29,17a 〈Συνέτριψα τις σιαγόνες των αδίκων,〉 17b 〈και μέσα από τα δόντια τους άρπαξα το θήραμα.〉 29,18a 〈Είπα: Η ηλικία μου θα φτάσει σε βαθύ γήρας〉 18b 〈σαν κορμός φοίνικα, και θα ζήσω για πολύ χρόνο.〉 «Όχι επειδή τα έπραττα με αυτήν την ελπίδα, αλλά διότι προσδοκούσα εξαιτίας αυτού μακρύ γήρας, προερχόμενο από αγαθή συνείδηση και χρηστές ελπίδες.» Διότι, λέει, διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη. Δες τον να μην υπερηφανεύεται για την αποχή από τα κακά, ούτε για τις θυσίες όπως οι Ιουδαίοι, αλλά για αυτό ακριβώς που επιθυμεί ο Θεός: κρίνετε, λέει, υπέρ του ορφανού και δικαιώστε τη χήρα. Δες τον να μην επαίρεται, αλλά να χρησιμοποιεί τη δύναμή του για το πρέπον, όντας κοινό λιμάνι και καταφύγιο για όσους βρίσκονταν σε ανάγκη. Ήταν κοινός πατέρας και προστάτης· δεν χρησιμοποιούσε τον πλούτο για αδικία, ούτε τη δόξα για αλαζονεία, ούτε τη σοφία για κακουργία, αλλά για να απαλλάσσει από τα δεινά που τους περιέβαλαν εκείνους που είχαν αιχμαλωτιστεί. Και τον ορφανό, που δεν είχε βοηθό, τον βοήθησα. Δες τον να λέει ακόμη και αυτά με μετριοφροσύνη. Και στόμα, λέει, χήρας με ευλόγησε.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΘʹ. «Διότι διέσωσα φτωχό από τα χέρια του δυνάστη, και βοήθησα το ορφανό, που δεν είχε βοηθό.» Αλλά, αφού πρώτα απέδωσε στον Θεό την επίβλεψη και την προστασία του, τότε καυχάται εν Κυρίω. Και δες τον να μην υπερηφανεύεται για την αποχή από τα κακά, ούτε για τις θυσίες, όπως οι Ιουδαίοι, αλλά για τούτο που επιθυμεί ο Θεός. Διότι «κρίνετε», λέει, «υπέρ του ορφανού, και δικαιώστε τη χήρα»· και για την πράξη των αγαθών λέει: «Διότι διέσωσα φτωχό, και βοήθησα ορφανό». «Η ευλογία εκείνου που χανόταν ας έλθει επάνω μου. [Ο δε Σύμμαχος αποδίδει: κατέφθανε]. Και στόμα χήρας με ευλόγησε.» Γνωρίζετε δε ότι η τάξη των χηρών είναι κάπως αχάριστη, όχι λόγω της δικής τους φύσης, ούτε από προσωπική προαίρεση, αλλά εξαιτίας της ανάγκης της πενίας· διότι η φτώχεια είναι καμίνι, και είναι δύσκολο πράγμα να επαινέσουν τον ευεργέτη· αλλά τον Ιώβ τον ευλογούσαν ακόμη και αυτές.

Η ευλογία εκείνων που χάνονταν ας έλθει επάνω μου. Ήμουν, λέει, οφθαλμός των τυφλών, πόδι των χωλών, και πατέρας των αδυνάτων. Συνέτριψα τους μύλιους οδόντες των αδίκων, και μέσα από τα δόντια τους απέσπασα το άρπαγμα. Όπως η διψασμένη γη που προσδέχεται τη βροχή, έτσι προσδέχονταν και αυτοί τα λόγια μου. Κατασκήνωνα σαν βασιλιάς ανάμεσα σε στρατιώτες. Γιοι αφρόνων και άνθρωποι χωρίς όνομα· τώρα όμως εγώ έγινα το τραγούδι τους, και με έχουν κάνει περίγελο. Και δεν συγκράτησαν το φτύσιμο από το πρόσωπό μου. Με θεώρησες ίσο με τον πηλό, στο χώμα και στη στάχτη βρίσκεται η μερίδα μου. Με κραταιό χέρι με μαστίγωσες. Έγινα, λέει, αδελφός των σειρήνων, και σύντροφος των στρουθοκαμήλων. Αν η καρδιά μου παρασύρθηκε από γυναίκα άλλου άνδρα, τότε ας αρέσει και η δική μου γυναίκα σε άλλον. Διότι ο θυμός του άνδρα είναι ασυγκράτητος εναντίον εκείνου που θα μολύνει τη γυναίκα του. Αν περιφρόνησα γυμνό που χανόταν και δεν τον έντυσα, και αν από το μαλλί των προβάτων μου δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι του, τότε ας αποκοπεί ο ώμος μου από την κλείδα μου. Διότι αν χάρηκα με την πτώση των εχθρών μου, και αν η καρδιά μου είπε «Εύγε», τότε ας ακούσει το αυτί μου τη δική μου κατάρα. Αν δεν έσκισα τη χρεωστική ομολογία και δεν την επέστρεψα, χωρίς να λάβω τίποτα απολύτως από τον οφειλέτη, και αν η γη στέναξε εξαιτίας μου, τότε αντί για σιτάρι ας φυτρώσουν σε εμένα τσουκνίδες.

Εκείνος δε είπε: «Ποιος σε όρισε άρχοντα και δικαστή πάνω μας; Μήπως θέλεις να με σκοτώσεις, όπως ακριβώς σκότωσες χθες τον Αιγύπτιο;» Ο Μωυσής τότε φοβήθηκε και είπε: «Ώστε λοιπόν έγινε φανερό αυτό το γεγονός;» «Διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη. Σύντριψα τις σιαγόνες των αδίκων, και μέσα από τα δόντια τους απέσπασα το άρπαγμα.» «Ελευθέρωσε αυτούς που οδηγούνται στον θάνατο, και γλίτωσε αυτούς που δολοφονούνται, μη διστάσεις. Εάν όμως πεις: “Δεν τον γνωρίζω αυτόν”, μάθε ότι ο Κύριος, ο οποίος αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, γνωρίζει τις καρδιές όλων.» «Ελευθερώστε τον λεηλατημένο από το χέρι εκείνου που τον αδικεί.» «Απομακρύνετε την αδικία και την ταλαιπωρία· εξαλείψτε την καταδυνάστευση από τον λαό μου, λέει ο Κύριος.» «Ελευθέρωσε τον αδικούμενο από το χέρι εκείνου που τον αδικεί.» Καθένας που πλέει στη θάλασσα βρίσκεται κοντά στο ναυάγιο, και τόσο περισσότερο μάλιστα, όσο πιο γρήγορα πλέει· και καθένας που είναι ενδεδυμένος με σώμα, βρίσκεται κοντά στις δοκιμασίες του σώματος, και τόσο περισσότερο, όσο βαδίζει όρθιος και δεν βλέπει εκείνους που κείτονται πεσμένοι μπροστά του. Όσο πλέεις με ούριο άνεμο, δώσε το χέρι σου σε εκείνον που ναυαγεί· όσο έχεις υγεία και πλούτο, βοήθησε εκείνον που κακοπαθεί. Μην περιμένεις να μάθεις πάνω στον εαυτό σου πόσο κακό πράγμα είναι η απανθρωπιά, και πόσο μεγάλο αγαθό είναι να δείχνεις ευσπλαχνία σε όσους έχουν ανάγκη.

«Ο μικρός και ο μεγάλος είναι εκεί, και ο δούλος που φοβάται τον κύριό του.» «Εάν πεθάνει ο άνθρωπος, θα ζήσει, αφού ολοκληρώσει τις ημέρες του βίου του.» «Θα κατέβεις στον τάφο, όπως το ώριμο σιτάρι που θερίζεται στην κατάλληλη εποχή.» «Ο θάνατος για τον άνθρωπο είναι ανάπαυση.» «Η ευλογία εκείνου που χάνεται ας έλθει επάνω μου.» «Καλύτερο είναι να πάει κανείς σε οίκο πένθους, παρά σε οίκο συμποσίου. Η καρδιά των σοφών βρίσκεται σε οίκο πένθους· ενώ η καρδιά των αφρόνων σε οίκο ευφροσύνης.» «Διότι ο άνθρωπος πορεύθηκε προς την αιώνια κατοικία του, και εκείνοι που θρηνούν περιφέρονται στην αγορά.» «Όπως ακριβώς βγήκε γυμνός από την κοιλιά της μητέρας του, έτσι θα επιστρέψει για να αναχωρήσει όπως ήρθε, και τίποτα δεν θα λάβει από τον κόπο του, ώστε να το πάρει στο χέρι του αναχωρώντας.» «Καλύτερη είναι η ημέρα του θανάτου από την ημέρα της γέννησής του.» «Φθάνοντας στην τελειότητα σε σύντομο χρόνο, συμπλήρωσε μακρά έτη.»

Δεν εξαπατήθηκες από τον φθαρτό πλούτο, και καθώς αυτός έρεε δεν προσκόλλησες σε αυτόν την καρδιά σου. Δεν συναναστράφηκες με χλευαστές, των οποίων ο βίος είναι αίσχος και η ζωή τους είναι γεμάτη κηλίδες. Δεν έσπευσε το πόδι σου προς τον δόλο· ούτε χάρηκες με την πτώση των εχθρών, για να πει η καρδιά σου: Εύγε. Δεν στέναξε η γη εξαιτίας σου· διότι δεν έφαγες μόνος σου τη δύναμή της χωρίς αντάλλαγμα, ούτε κατέθλιψες τις ψυχές των κυρίων της. Απέσυρες τα χέρια σου από άδικα δώρα· διέσωσες τον πτωχό από το χέρι του δυνάστη, και έκλαψες για κάθε αδύναμο· και βλέποντας άνθρωπο σε ανάγκη, στέναξες. Βοήθησες τα ορφανά που δεν είχαν βοηθό· και στόματα χηρών σε ευλόγησαν. Διότι ενδύθηκες τη δικαιοσύνη, και περιβλήθηκες την ευθεία κρίση σαν διπλό μανδύα. Έγινες οφθαλμός των τυφλών, πόδι των χωλών και πατέρας των αδυνάτων. Συνέτριψες τις σιαγόνες των αδίκων, και μέσα από τα δόντια τους απέσπασες το άρπαγμα. Και για να μιλήσω συνοπτικά, τρέφεις εκείνους που πεινούν και ποτίζεις εκείνους που διψούν, περιθάλπεις τους ξένους και ντύνεις τους γυμνούς, επισκέπτεσαι τους ασθενείς και διακονείς εκείνους που βρίσκονται στις φυλακές· μάλλον δε, με όλα αυτά γίνεσαι ευάρεστος στον Θεό· για χάρη του οποίου έκρινες πιο ένδοξο από όλα το να βοηθάς όλους αυτούς με προθυμία.

Τόσο πολύ αποτελούσε μια εστία ελέους και ένα πρυτανείο φιλανθρωπίας και μια κοινή βοήθεια για όσους βρίσκονταν σε δυσχέρεια, ώστε όχι μόνο, όπως ο γνωστός εκείνος Ιώβ, είχε το στόμα της χήρας να τον ευλογεί, και μπορούσε να λέει μαζί με τον θαυμαστό Παύλο: «ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ;» αλλά, και το μεγαλύτερο από όσα θα μπορούσε κανείς να πει προς δόξα του Θεού των όλων, το να είναι όμοιος με Αυτόν πράττοντας το καλό σύμφωνα με τον θείο λόγο. Επειδή εκείνος που θέλει να γίνει φίλος του Θεού και να επιτύχει τα δικά Του αγαθά, πρέπει, προσηλώνοντας το βλέμμα του σε Εκείνον, να προσπαθεί με όσα μέσα διαθέτει να καταστήσει την ψυχή του όμοια με Εκείνον, επιδιώκοντας το «κατ' εικόνα». Αυτό επιτυγχάνεται στους ανθρώπους με τη σύμπραξη των έργων, τα οποία, νομίζω, δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν, αν δεν υπέκειτο ως θεμέλιο η αγάπη προς τον Θεό και προς τους ανθρώπους. Διότι αυτά διακηρύσσουν και τα συγγράμματα και οι παραινέσεις και όλα τα βιβλία, ότι κανένας απολύτως από όλους δεν θα μπορούσε να γίνει δημιουργός οποιασδήποτε αρετής, εάν απουσιάζει αυτή η αγάπη. Και ότι από τα χαρίσματα του Πνεύματος και από όλα τα αγαθά στους ανθρώπους, αυτή αποτελεί το αποκορύφωμα, και όταν είναι παρούσα, αποκτούν μεγάλη αξία και οι άλλες αρετές, εάν όμως απουσιάζει, κανένα όφελος δεν προκύπτει πλέον για τους ανθρώπους ως προς την αρετή.