Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 29:14

Τι πρέπει να πούμε για τον τρισμακάριο Ιώβ, εκείνον τον αληθινό άνθρωπο, τον άμεμπτο, τον δίκαιο, τον θεοσεβή; Ποια άραγε ήταν η αιτία της άκρας ευσέβειας και δικαιοπραγίας του; Μήπως τα παραγγέλματα του Μωυσή; Σε καμία περίπτωση. Αλλά μήπως ήταν η τήρηση της ημέρας του Σαββάτου ή η φύλαξη κάποιας άλλης ιουδαϊκής εθελοθρησκείας; Πώς θα μπορούσε, αφού έζησε σε χρόνια παλαιότερα από τον Μωυσή και τη νομοθεσία του; Διότι ο μεν Μωυσής γενεαλογείται έβδομος από τον Αβραάμ, ενώ αυτός πέμπτος, προηγούμενος του Μωυσή κατά δύο γενεές. Δες λοιπόν και τον βίο αυτού, ο οποίος δεν φέρει τίποτα από τη νομοθεσία του Μωυσή, αλλά δεν είναι καθόλου ξένος προς την ευαγγελική διδασκαλία του Σωτήρος μας. Λέει λοιπόν ο ίδιος, εξιστορώντας τον βίο του, στην απολογία προς τους φίλους του: «Διότι διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη, και βοήθησα το ορφανό που δεν είχε βοηθό. Στόμα χήρας με ευλόγησε, και είχα ντυθεί τη δικαιοσύνη. Είχα περιβληθεί τη δίκαιη κρίση σαν πανωφόρι, ήμουν οφθαλμός των τυφλών και πόδι των χωλών, εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων». Αυτά ακριβώς είναι ολοφάνερα τα διδάγματα που κηρύττονται σε όλους εμάς μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας.

Αλλά πρώτα, αφού ανέθεσε στον Θεό την επίβλεψη και τη φύλαξή του, τότε καυχάται εν Κυρίω. 29,13a 〈Είθε να έλθει επάνω μου η ευλογία εκείνου που χανόταν,〉 13b 〈και στόμα χήρας με ευλόγησε.〉 29,14a 〈Είχα ενδυθεί τη δικαιοσύνη,〉 14b 〈και είχα περιβληθεί τη δίκαιη κρίση σαν διπλοΐδα.〉 29,15a 〈Ήμουν οφθαλμός των τυφλών,〉 15b 〈και πόδι των χωλών·〉 29,16a 〈εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων.〉 16b 〈Και διερεύνησα υπόθεση την οποία δεν γνώριζα.〉 29,17a 〈Συνέτριψα τις σιαγόνες των αδίκων,〉 17b 〈και μέσα από τα δόντια τους άρπαξα το θήραμα.〉 29,18a 〈Είπα: Η ηλικία μου θα φτάσει σε βαθύ γήρας〉 18b 〈σαν κορμός φοίνικα, και θα ζήσω για πολύ χρόνο.〉 «Όχι επειδή τα έπραττα με αυτήν την ελπίδα, αλλά διότι προσδοκούσα εξαιτίας αυτού μακρύ γήρας, προερχόμενο από αγαθή συνείδηση και χρηστές ελπίδες.» Διότι, λέει, διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη. Δες τον να μην υπερηφανεύεται για την αποχή από τα κακά, ούτε για τις θυσίες όπως οι Ιουδαίοι, αλλά για αυτό ακριβώς που επιθυμεί ο Θεός: κρίνετε, λέει, υπέρ του ορφανού και δικαιώστε τη χήρα. Δες τον να μην επαίρεται, αλλά να χρησιμοποιεί τη δύναμή του για το πρέπον, όντας κοινό λιμάνι και καταφύγιο για όσους βρίσκονταν σε ανάγκη. Ήταν κοινός πατέρας και προστάτης· δεν χρησιμοποιούσε τον πλούτο για αδικία, ούτε τη δόξα για αλαζονεία, ούτε τη σοφία για κακουργία, αλλά για να απαλλάσσει από τα δεινά που τους περιέβαλαν εκείνους που είχαν αιχμαλωτιστεί. Και τον ορφανό, που δεν είχε βοηθό, τον βοήθησα. Δες τον να λέει ακόμη και αυτά με μετριοφροσύνη. Και στόμα, λέει, χήρας με ευλόγησε.

Γνωρίζετε, βεβαίως, ότι το ανθρώπινο γένος είναι κάπως αχάριστο, όχι λόγω της δικής του φύσης ούτε της προαίρεσής του, αλλά εξαιτίας της ανάγκης της φτώχειας, και είναι δύσκολο πράγμα να επαινέσει κανείς αυτόν που τον ευεργετεί. Διότι η φτώχεια είναι καμίνι. «Είχα ντυθεί δε», λέει, «τη δικαιοσύνη». Επειδή υπάρχουν κάποιοι που προστατεύουν μεν τους άλλους, αλλά οι ίδιοι συχνά αδικούν· αυτός όμως δεν ήταν έτσι. Ζούσε τόσο αδιάκοπα στον δίκαιο βίο, ώστε, όταν ακούς ακόμη και για τον Θεό ότι φέρει ένδυμα δικαιοσύνης, να μην υποθέσεις ότι υπάρχουν υλικά ενδύματα γύρω από την ασώματη φύση· διότι ούτε και αυτός είχε τέτοια ενδύματα. «Ντύθηκα δε τη δίκαιη κρίση σαν μανδύα». «Έτσι στολιζόμουν», λέει, «αν και άλλοι δυσφορούν με τούτο το έργο, αγανακτούν και το θεωρούν φορτικό και βαρύ· εγώ όμως όχι», λέει, «αλλά, όπως ακριβώς κάποιος θα καλλωπιζόταν με έναν μανδύα, έτσι έκανα κι εγώ αδιάκοπα, όχι σήμερα ναι και αύριο όχι πλέον, αλλά όπως ακριβώς υπάρχει ανάγκη να φέρουμε τα ενδύματα διαπαντός, έτσι συνέβαινε και με τις πράξεις μου». Και όμως, ποιος τον κατέστησε δικαστή; Έγινε αυτοχειροτόνητος κριτής από την ίδια την αρετή, όπως ακριβώς ο Μωυσής. Τέτοιοι θα έπρεπε να είναι οι άνθρωποι· επειδή όμως εγκατέλειψαν την αρετή, ο Θεός όρισε εξουσίες. Βλέπεις ότι αυτό το πράγμα, εννοώ το προστατευτικό χάρισμα, είναι έμφυτο στη φύση; Διότι ποιος νόμος, πες μου, τον διαπαιδαγώγησε; Ποιος τον εξανάγκασε; Ποιος του έδωσε την ψήφο; Ποιος τον ανέβασε στον θρόνο; «Ήμουν οφθαλμός», λέει, «για τους τυφλούς, και πόδι για τους χωλούς».

Καταγράφονται δε τα ανδραγαθήματά του, προκειμένου να τα μιμηθούμε. «Είχα ενδυθεί τη δικαιοσύνη, και είχα φορέσει την ορθή κρίση σαν μανδύα». Και εύλογα, αφού είπε: «Διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη», πρόσθεσε το: «Είχα ενδυθεί τη δικαιοσύνη»· διότι υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι υπερασπίζονται μεν άλλους, αλλά οι ίδιοι πολλές φορές αδικούν. Αυτός όμως δεν ήταν έτσι· αλλά, λέει, «Είχα φορέσει την ορθή κρίση», και με αυτόν τον τρόπο καλλωπιζόμουν.

Εκείνος δε είπε: «Ποιος σε όρισε άρχοντα και δικαστή πάνω μας; Μήπως θέλεις να με σκοτώσεις, όπως ακριβώς σκότωσες χθες τον Αιγύπτιο;» Ο Μωυσής τότε φοβήθηκε και είπε: «Ώστε λοιπόν έγινε φανερό αυτό το γεγονός;» «Διέσωσα τον φτωχό από το χέρι του δυνάστη. Σύντριψα τις σιαγόνες των αδίκων, και μέσα από τα δόντια τους απέσπασα το άρπαγμα.» «Ελευθέρωσε αυτούς που οδηγούνται στον θάνατο, και γλίτωσε αυτούς που δολοφονούνται, μη διστάσεις. Εάν όμως πεις: “Δεν τον γνωρίζω αυτόν”, μάθε ότι ο Κύριος, ο οποίος αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, γνωρίζει τις καρδιές όλων.» «Ελευθερώστε τον λεηλατημένο από το χέρι εκείνου που τον αδικεί.» «Απομακρύνετε την αδικία και την ταλαιπωρία· εξαλείψτε την καταδυνάστευση από τον λαό μου, λέει ο Κύριος.» «Ελευθέρωσε τον αδικούμενο από το χέρι εκείνου που τον αδικεί.» Καθένας που πλέει στη θάλασσα βρίσκεται κοντά στο ναυάγιο, και τόσο περισσότερο μάλιστα, όσο πιο γρήγορα πλέει· και καθένας που είναι ενδεδυμένος με σώμα, βρίσκεται κοντά στις δοκιμασίες του σώματος, και τόσο περισσότερο, όσο βαδίζει όρθιος και δεν βλέπει εκείνους που κείτονται πεσμένοι μπροστά του. Όσο πλέεις με ούριο άνεμο, δώσε το χέρι σου σε εκείνον που ναυαγεί· όσο έχεις υγεία και πλούτο, βοήθησε εκείνον που κακοπαθεί. Μην περιμένεις να μάθεις πάνω στον εαυτό σου πόσο κακό πράγμα είναι η απανθρωπιά, και πόσο μεγάλο αγαθό είναι να δείχνεις ευσπλαχνία σε όσους έχουν ανάγκη.

Δεν εξαπατήθηκες από τον φθαρτό πλούτο, και καθώς αυτός έρεε δεν προσκόλλησες σε αυτόν την καρδιά σου. Δεν συναναστράφηκες με χλευαστές, των οποίων ο βίος είναι αίσχος και η ζωή τους είναι γεμάτη κηλίδες. Δεν έσπευσε το πόδι σου προς τον δόλο· ούτε χάρηκες με την πτώση των εχθρών, για να πει η καρδιά σου: Εύγε. Δεν στέναξε η γη εξαιτίας σου· διότι δεν έφαγες μόνος σου τη δύναμή της χωρίς αντάλλαγμα, ούτε κατέθλιψες τις ψυχές των κυρίων της. Απέσυρες τα χέρια σου από άδικα δώρα· διέσωσες τον πτωχό από το χέρι του δυνάστη, και έκλαψες για κάθε αδύναμο· και βλέποντας άνθρωπο σε ανάγκη, στέναξες. Βοήθησες τα ορφανά που δεν είχαν βοηθό· και στόματα χηρών σε ευλόγησαν. Διότι ενδύθηκες τη δικαιοσύνη, και περιβλήθηκες την ευθεία κρίση σαν διπλό μανδύα. Έγινες οφθαλμός των τυφλών, πόδι των χωλών και πατέρας των αδυνάτων. Συνέτριψες τις σιαγόνες των αδίκων, και μέσα από τα δόντια τους απέσπασες το άρπαγμα. Και για να μιλήσω συνοπτικά, τρέφεις εκείνους που πεινούν και ποτίζεις εκείνους που διψούν, περιθάλπεις τους ξένους και ντύνεις τους γυμνούς, επισκέπτεσαι τους ασθενείς και διακονείς εκείνους που βρίσκονται στις φυλακές· μάλλον δε, με όλα αυτά γίνεσαι ευάρεστος στον Θεό· για χάρη του οποίου έκρινες πιο ένδοξο από όλα το να βοηθάς όλους αυτούς με προθυμία.

Διότι υπήρξε και στο παρελθόν εποχή, κατά την οποία οι όροι της ορθοτάτης μας πίστεως φυλάσσονταν με ευλάβεια· όταν βαθιά ειρήνη περιέβαλλε την εκκλησία του Χριστού, και πλούτιζε από το ειρηνικό και αστασίαστο, κατέχοντας την απόλυτη αταραξία και γαλήνη· όταν, καυχώμενη για το οικείο της κάλλος, διέπρεπε και καταρτιζόταν και πορευόταν στο φως του Κυρίου· όταν το ευαγγελικό και αποστολικό κήρυγμα ανθούσε και διακηρυσσόταν με παρρησία και τα σύμβολα της σωτηριώδους οικονομίας του Χριστού έλαμπαν μέσω των ιερών τύπων, διά των οποίων φανερώνονταν τα πάθη, τα θαύματα και η δύναμη του σωτηρίου· όταν προτιμούνταν η χάρις και η αλήθεια και τα έργα της χάριτος εμφανίζονταν σαφώς και κηρύσσονταν· όταν οι θείοι ναοί και τα ιερά και τίμια αντικείμενα μέσα στους ναούς περιβάλλονταν με μεγάλη ευπρέπεια· όταν ο θείος φόβος ήταν ριζωμένος στις ψυχές των ευσεβών, καθώς και ο σεβασμός και η ευλάβεια προς τα θεία· όταν το δώρο της αγάπης διαχεόταν παντού και διακηρυσσόταν· όταν τα δίκαια της ιερωσύνης διαφυλάσσονταν εν πλήρει ανθήσει και οι ιερείς του Κυρίου είχαν ενδυθεί τη δικαιοσύνη, περιβαλλόμενοι την ευσέβεια σαν άγια στολή, και ντυμένοι τη δίκαιη κρίση σαν μανδύα, και η ευλογία του Κυρίου έπρεπε σε όλους, αν πρέπει να χρησιμοποιήσουμε και ορισμένα από τα λόγια του Ιώβ· όταν και οι βασιλείς υπερηφανεύονταν περισσότερο για την ευσέβεια παρά για το διάδημα και τον χρυσό και τους λαμπερούς ινδικούς πολύτιμους λίθους, και καλλωπίζονταν περισσότερο με την ορθότητα των δογμάτων παρά με το πορφυρό χρώμα, και όσο <***> για να στήσουν τρόπαια.