Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 29:3

Εις τον Ψαλμό 16, 3-4, Αστερίου: «Εδοκίμασας την καρδίαν μου», διότι ποτέ δεν διανοήθηκα να αδικήσω άνθρωπο είτε για χρήματα είτε για άλλη αιτία. «Με επεσκέφθης τη νύκτα», διότι ποτέ δεν κυριεύθηκα από βαθύ ύπνο, ερευνώντας το δίκαιο και φωτιζόμενος από εσένα, διότι, σύμφωνα με τον Ιώβ, «στο φως σου πορευόμουν μέσα στο σκοτάδι· διότι λύχνος για τα πόδια μου ήταν ο νόμος σου». Θα εννοήσεις δε αυτά και ως λεγόμενα από το πρόσωπο του Σωτήρος. «Για να μη μιλήσει το στόμα μου για τα έργα των ανθρώπων· διότι δεν ήλθα», λέγει, «για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο».

Θα το κατανοήσεις δε αυτό από όσα λέει ο Ιώβ: «Όταν έλαμπε ο λύχνος πάνω από το κεφάλι μου· όταν ήμουν πλήρης υλικών αγαθών». Έλαμπε σε αυτόν ο λύχνος, επειδή βρισκόταν τότε σε αφθονία· όταν όμως όλα του τα υπάρχοντα χάθηκαν, θα μπορούσε να πει και ο ίδιος: «Διότι εξέλιπαν οι ημέρες μου σαν τον καπνό». Τέτοιος είναι ο κατά Θεόν πτωχός, ο οποίος διάγει τις ημέρες της πρόσκαιρης ζωής του χωρίς δόξα και μέσα στην αφάνεια. Έπειτα, υποβάλλοντας τον εαυτό του σε ασιτίες και κακουχίες, τον καταπονεί και τον ξηραίνει με την πείνα και τη δίψα. Και επειδή «κάθε σάρκα είναι χόρτο, και κάθε δόξα της σαν άνθος χόρτου», μαραίνοντας τη δική του σάρκα λέει: «Χτυπήθηκα σαν το χόρτο».

«Θα ήθελα να βρεθώ για έναν μήνα στην παλιά μου ευημερία, ώστε να κλείσω τα στόματά σας, ώστε να φανεί ποιος ήμουν». Έναν μήνα σε αντιστοιχία με τους μήνες των προηγούμενων ημερών. Δεν ζήτησε τίποτα σπουδαίο, τριάντα ημέρες μόνο να βρεθεί στα προηγούμενα αγαθά και να απολαύσει εκείνη την ευμάρεια, την οποία κανείς δεν μπορεί ακόμη να περιγράψει. Έπειτα προχωρά με τον λόγο του. Επειδή, δηλαδή, αυτό ήταν αδύνατο, το παρουσιάζει όσο είναι δυνατόν με τον λόγο και λέει τι έκανε και σε τι κατάσταση βρισκόταν προηγουμένως. Δες την ευσέβεια του άνδρα· τα αποδίδει όλα στον Θεό. Διότι δεν είναι δυνατόν να μπορέσει ποτέ να σταθεί όποιος έχει στερηθεί την άνωθεν βοήθεια. 29,2a 〈ημερών,〉 λέει, 2b 〈που ο Θεός με φύλαγε,〉 29,3a 〈όπως όταν έλαμπε ο λύχνος του πάνω από το κεφάλι μου,〉 3b 〈όταν με το φως του πορευόμουν στο σκοτάδι,〉 29,4a 〈όταν ήμουν φορτωμένος με αγαθά στις οδούς μου,〉 4b 〈όταν ο Κύριος επέβλεπε τον οίκο μου,〉 29,5a 〈όταν ήμουν υπερβολικά πλούσιος,〉 5b 〈και γύρω μου βρίσκονταν τα παιδιά μου.〉 Διότι, το ότι γι' αυτό τον λόγο ζητούσε την προηγούμενη ευημερία του, για να φανεί η πρόνοια του Θεού, είναι φανερό από το ότι λέει: όταν ο Θεός με φύλαγε. Έπειτα αναφέρει τα τεκμήρια της προστασίας του: όταν έλαμπε, λέει, ο λύχνος του πάνω από το κεφάλι μου. Δηλαδή: το φως. Και τον λύχνο μου θα φωτίσεις· διότι όντως υπάρχει ανάγκη από λύχνο.

Τόσο μεγάλο είναι το παρόν σκοτάδι, τόσες πολλές είναι οι περιστάσεις των πραγμάτων, οι επαναστάσεις των σωματικών παθών, οι επιβουλές των πονηρών ανθρώπων, οι μάχες και οι εξεγέρσεις των άγριων δαιμόνων, ώστε να φανερωθεί ακριβώς τούτο: «όταν με το φως του πορευόμουν μέσα στο σκοτάδι». Βλέπεις ότι το σκοτάδι κατέχει τα πάντα; Και «το φως μέσα στη σκοτία φέγγει». Αλλά, όπως ακριβώς αυτό το σκοτάδι είναι χρήσιμο για ανάπαυση, έτσι και εκείνο είναι χρήσιμο σε εμάς, όχι εξαιτίας της δικής του φύσης, αλλά εξαιτίας της σοφίας του Θεού, ο οποίος κατασκεύασε τα πάντα. «Όταν ήμουν κατάφορτος στις οδούς», δηλαδή όταν ήμουν πανταχόθεν γεμάτος από καρπό. «Όταν ο Κύριος επόπτευε τον οίκο μου».

Τέτοιοι ακριβώς ήταν αυτοί οι μακάριοι· διότι έχοντας αυτά κατά νου, και αναλογιζόμενοι το ύψος από το οποίο είχαν εκπέσει, έλεγαν: «Θυμηθήκαμε τις αρχαίες ημέρες, τη φωτιά εκείνη της προθυμίας μας». Άλλοι φώναζαν προς τον Θεό: «Πού είναι τα αρχαία σου ελέη, Κύριε, τα οποία έδειξες στην ψυχή μας μέσα στην αλήθειά σου; Θυμήσου τον ονειδισμό και τους κόπους των δούλων σου». Άλλος έλεγε: «Ποιος θα μπορούσε να με επαναφέρει στους μήνες των παλαιών ημερών, κατά τους οποίους με φύλαγε ο Θεός, όταν έλαμπε το λυχνάρι του φωτός του πάνω από το κεφάλι της καρδιάς μου;». Πώς θυμούνταν τα προηγούμενα κατορθώματά τους, και τα θρηνούσαν σαν να ήταν νεκρά βρέφη, και έλεγαν: «Πού είναι η καθαρότητα της προσευχής; Πού είναι η παρρησία της; Πού είναι το γλυκό αντί του πικρού δάκρυ; Πού είναι η ελπίδα της παντελούς αγνείας και καθάρσεως; Πού είναι η προσδοκία της μακάριας απάθειας; Πού είναι η πίστη προς τον ποιμένα; Πού είναι η ευεργεσία της προσευχής του μέσα μας; Χάθηκαν όλα αυτά· και σαν να μην είχαν φανεί ποτέ, εξέλειπαν· και σαν να μην είχαν υπάρξει ποτέ, εξαφανίστηκαν και χάθηκαν».

Γι' αυτό δικαίως σε φύλαξε ο Θεός, και ο λύχνος Του λάμπει πάνω από το κεφάλι σου· δηλαδή, ο νόμος των εντολών, μέσω της έμπρακτης εφαρμογής των αρετών, στο πρόσωπό σου διαφαίνεται λαμπρά σε όλους· και με το φως Του πορεύεσαι μέσα στο σκοτάδι· δηλαδή, με τη γνώση της ευσεβούς θεωρίας των όντων, διασχίζεις αβλαβώς την απάτη τούτου του αιώνα και την άγνοια, σπεύδοντας προς το άσκιο φως. Διότι σε σένα μόνο αληθινά συνέβη, περισσότερο από όλους τους ανθρώπους, αγαπημένε, να μη διαφθείρεις την αρετή από το βάρος της εξουσίας, ούτε να υποτάξεις στο ελάχιστο τον νόμο του Χριστού χάριν του χρυσού· αντιθέτως, σε τέτοιο βαθμό υπέταξες την εξουσία στην αρετή, ώστε να αναγνωρίζεσαι μόνο από αυτά, εννοώ από την αρετή και τον λόγο· και να γίνεις παντού ξακουστός σε όλους για το κλέος της δικαιοσύνης σου.