Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 3:18

Εάν όλοι ήταν μαθητές της νηστείας, δεν θα ακουγόταν καθόλου, σύμφωνα με τον λόγο του Ιώβ, φωνή φοροεισπράκτορα, ούτε θα ήταν η ζωή μας τόσο γεμάτη από στεναγμούς και κατήφεια, εάν η νηστεία κυβερνούσε τον βίο μας. Διότι είναι φανερό ότι θα δίδασκε στους πάντες όχι μόνο την εγκράτεια από τα φαγητά, αλλά και την παντελή φυγή και αποξένωση από τη φιλαργυρία, την πλεονεξία και κάθε κακία. Εάν αυτά εξαλείφονταν, τίποτα δεν θα μας εμπόδιζε να διάγουμε τη ζωή μας μέσα σε βαθιά ειρήνη και ψυχική αταραξία.

Διότι οι πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις σχεδόν απαιτούν από τον καθένα επί της γης την προθυμία προς το κακό, και συλλέγουν από εμάς, σαν κάποιον φόρο, την κλίση της διανοίας προς τα πάθη. Γι' αυτό άλλωστε ο ιερός λόγος μακαρίζει όσους δεν άκουσαν φωνή φοροεισπράκτορα· διότι όσοι εξεγείρονται εναντίον των σαρκικών επιθυμιών, και με ακμαίο φρόνημα απωθούν τις βλάβες που προέρχονται από την αμαρτία, και καταπατούν τις εξουσίες του σκότους, και νικούν τα πνεύματα της πονηρίας, έχουν καταστεί ανώτεροι από τη φωνή του φοροεισπράκτορα. Πρέπει, λοιπόν, να απορρίπτουμε τέτοιους εισπράκτορες, και να μην τους επιτρέπουμε ούτε να θερίζουν μέσα μας το αποτέλεσμα που οδηγεί στην αμαρτία, ούτε βεβαίως να σταχυολογούν.

Διότι, όπως ακριβώς απάλλαξε τότε αυτούς που είχαν περιπλακεί σε αφόρητες καταπιέσεις, διώχνοντας το πλεονεκτικό έθνος, έτσι έσωσε και αυτούς που προέρχονται από τα έθνη, απομακρύνοντας τη ράβδο εκείνων που τους καταπίεζαν. Και καταπιεστές εννοεί τον ίδιο τον Σατανά και τα δαιμόνια, των οποίων ο σκοπός και η όλη προσπάθεια είναι να απαιτούν από τους ανθρώπους, σαν κάποιο δασμό ή φόρο, τις συνηθισμένες αμαρτίες. Διότι ζητούν οπωσδήποτε από αυτόν που έχει συνηθίσει να πορνεύει την πορνεία, από αυτόν που κλέβει την κλοπή, ήτοι απλώς τη λωποδυσία, και από τον καθένα που είναι υποδουλωμένος στα πάθη, εκείνα που του είναι συνηθισμένα και προσφιλή. Γι' αυτό νομίζω ότι η Ιερή Γραφή μακαρίζει κάποιους, επειδή δεν άκουσαν τη φωνή του φοροεισπράκτορα. «Διότι κάθε στολή που έχει συγκεντρωθεί με δόλο και ένδυμα που έχει αποκτηθεί με απάτη θα τα επιστρέψουν· και θα εύχονταν να είχαν κατακαεί στη φωτιά. Διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός, και μας δόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στον ώμο του, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής. Διότι εγώ θα φέρω ειρήνη στους άρχοντες, ειρήνη και υγεία σε αυτούς. Μεγάλη είναι η εξουσία του, και η ειρήνη του δεν θα έχει όριο· στον θρόνο του Δαβίδ και στη βασιλεία του, για να την ανορθώσει και να την υποστηρίξει, με δικαιοσύνη και με κρίση, από τώρα και για πάντα· ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ θα τα πράξει αυτά.» Έχει κληθεί μεν στην επίγνωση του Εμμανουήλ μέσω των αγίων αποστόλων το υπόλειμμα του Ισραήλ· αλλά έχουν κληθεί και τα έθνη.

Θα ήταν καλύτερο να μην είχε γεννηθεί.» 3,17a 〈Εκεί οι ασεβείς έπαψαν τον θυμό της οργής,〉 17b 〈εκεί αναπαύθηκαν οι κατάκοποι στο σώμα.〉 3,18a 〈και όλοι μαζί παντοτινά〉 18b 〈δεν άκουσαν φωνή φοροεισπράκτορα.〉 3,19a 〈Ο μικρός και ο μεγάλος είναι εκεί,〉 19b 〈και ο υπηρέτης που δεν φοβάται τον κύριό του.〉 Τι λες; Ότι εγώ είμαι ασεβής και πονηρός, αλλά και αυτοί έτυχαν αυτής της παρηγοριάς; 3,20a 〈Για ποιο λόγο, λοιπόν,〉 λέει, 〈δόθηκε το φως σε όσους έχουν πικρία στην ψυχή,〉 20b 〈και η ζωή στις ψυχές που βρίσκονται σε οδύνη;〉 3,21a 〈οι οποίοι ποθούν τον θάνατο και δεν τον πετυχαίνουν,〉 21b 〈και τον αναζητούν σκάβοντας σαν θησαυρό,〉 3,22 〈και γεμίζουν με υπερβολική χαρά, εάν τον βρουν.〉 3,23a 〈Διότι ο θάνατος είναι ανάπαυση για τον άνθρωπο του οποίου ο δρόμος αποκρύφτηκε·〉 23b 〈επειδή ο Θεός τον περιόρισε από παντού.〉 Θαύμασε και εδώ την ευλάβειά του: πώς επιθυμεί τον θάνατο και δεν τον βρίσκει, και όμως δεν τόλμησε να δώσει τέλος στη ζωή του. Αυτά τα λόγια δεν ανήκουν σε κάποιον που κατηγορεί, αλλά σε κάποιον που απορεί και δεν βρίσκει την αιτία. Όπως ο Χριστός, όταν είπε «καλό θα ήταν για εκείνον να μην είχε γεννηθεί», δεν φανέρωσε τίποτε άλλο παρά ότι τον περιμένουν δεινά και σκληρά βάσανα, έτσι και εδώ ο Ιώβ, λέγοντας «είθε να μην είχα γεννηθεί», δεν καταφέρεται εναντίον της δημιουργίας του Θεού, αλλά φανερώνει το μέγεθος της συμφοράς του. Γιατί λέει «είθε να μην είχα γεννηθεί»; Μήπως επειδή έπαθες κάτι άδικο; «Σε καμία περίπτωση», απαντά, «αλλά επειδή δεν αντέχω τη συμφορά.»

Διότι ούτε απλώς ούτε τυχαία ανέφερε εδώ τους βασιλείς, οι οποίοι, όπως λέει, υπερηφανεύονταν για τα ξίφη τους. Πρόσεξε τα φιλοσοφημένα λόγια ακόμη και μέσα στη συμφορά. Σε τίποτε δεν τους προστάτευσε ο πλούτος, σε τίποτε δεν τους ωφέλησε η δύναμη. Ο θάνατος υπερίσχυσε όλων. «Ή όπως», λέει, «ένα έκτρωμα που εξέρχεται από τη μήτρα της μητέρας». Πρόσεξε πώς, για να μη φανεί ότι εξυψώνει τον εαυτό του, συγκρίνει τον εαυτό του ακόμη και με τα νεκρά έμβρυα· τόσο ταπεινός και αξιολύπητος ήταν. «Εκεί οι ασεβείς», λέει, «κατέπαυσαν τον θυμό της οργής τους». Έπειτα ακολουθεί εγκώμιο του θανάτου, επειδή οι μεν απομακρύνθηκαν από την κακία, οι δε απαλλάχθηκαν από την ταλαιπωρία, άλλοι βρήκαν λιμάνι από τα δεινά και άλλοι εμπόδιο στην πονηριά τους· και το μέγιστο, ότι δεν υπάρχει πλέον η πιθανότητα να περιμένει κανείς ξανά τα προηγούμενα, αλλά, αφού αναπαυθούν, πρέπει να παραμένουν πάντοτε σε ανάπαυση, και ότι θα υπάρξει λύση όλων των δεινών. «Πώς θέλεις να σταματήσω όπως εσύ επιθυμείς; Γιατί δεν απήλθα από εδώ;» Αυτά τα λόγια δεν είναι κάποιου που κατηγορεί, αλλά κάποιου που απορεί και απλώς επιθυμεί τον θάνατο. «Και όλοι μαζί», λέει, «οι απ’ αιώνος νεκροί δεν άκουσαν φωνή φοροεισπράκτορα». Ο θάνατος είναι ανώτερος όλων. Όχι μόνο δεν υπάρχει κανένα δεινό να υπομείνουν, αλλά ούτε καν να δεχθούν τα δεινά μέσω της ακοής. «Μικρός και μεγάλος βρίσκονται εκεί, και ο υπηρέτης χωρίς να φοβάται τον κύριό του». Κανείς δεν έχει τη δύναμη να διαφύγει από εκείνη την τυραννία, ούτε δούλος, ούτε ελεύθερος. Όλα τα ανθρώπινα έχουν διαλυθεί, και ο πλούτος και τα αξιώματα.

Έπειτα, λοιπόν, ακολουθεί εγκώμιο του θανάτου, διότι άλλοι μεν απομακρύνθηκαν από την κακία, άλλοι δε απαλλάχθηκαν από την ταλαιπωρία· άλλοι βρήκαν καταφύγιο από τα δεινά, άλλοι βρήκαν εμπόδιο στην πονηρία, και το σπουδαιότερο είναι ότι δεν υπάρχει πλέον το ενδεχόμενο να προσδοκούν τα προηγούμενα, αλλά, έχοντας αναπαυθεί, παραμένουν για πάντα στην ανάπαυση, διότι ο θάνατος αποτελεί λύτρωση από όλα τα δεινά. «Όλοι μαζί δε οι αιώνιοι δεν άκουσαν φωνή φορολόγου». Κατά την πνευματική του έννοια, ο ιερός λόγος μακαρίζει αυτούς που δεν άκουσαν τη φωνή του φορολόγου. Διότι εκείνοι που επαναστατούν εναντίον των σαρκικών επιθυμιών, και καταπατούν τις πονηρές αρχές, και νικούν τα πνεύματα της πονηρίας, έχουν καταστεί ανώτεροι από τη φωνή του φορολόγου, δηλαδή του διαβόλου, ο οποίος απαιτεί από όσους έχουν υποταχθεί θεληματικά σε αυτόν, σαν κάποιου είδους φόρο, να πράττουν τα θελήματά του. Αλλά οι δίκαιοι, επειδή ακριβώς δεν τον υπάκουσαν ώστε να πράξουν τα φαύλα, για τον λόγο αυτόν ευημερούν όλοι μαζί στη βασιλεία των ουρανών. «Μικρός και μεγάλος εκεί βρίσκεται, καθώς και ο δούλος που φοβόταν τον κύριό του». Πολλή είναι, λέγει, η ανισότητα κατά τον παρόντα βίο, αλλά πολλή είναι η ελευθερία και η ισοτιμία μετά την αναχώρηση από εδώ· δεν υπάρχει εκεί φόβος μεταβολής, όπως συμβαίνει εδώ· ο θάνατος αποτελεί εμπόδιο των κακών, λύτρωση της ταλαιπωρίας. Όσα θεωρούνται δεινά, έχουν καταλυθεί· και εκείνος που παλαιότερα φοβόταν τον δεσπότη του, εκεί δεν φοβάται πλέον.

Και είπε ο Δαβίδ: «Όσο το παιδί ζούσε ακόμη, νήστεψα και έκλαψα, επειδή είπα: Ποιος ξέρει εάν θα με ελεήσει ο Κύριος και το παιδί θα ζήσει; Τώρα όμως πέθανε, για ποιον λόγο εγώ να νηστέψω; Μήπως θα μπορέσω να το φέρω πάλι πίσω; Εγώ θα πορευθώ προς αυτό, ενώ αυτό δεν θα επιστρέψει σε μένα.» «Ολοκλήρωσαν τον βίο τους μέσα σε αγαθά, και κοιμήθηκαν με ανάπαυση στον άδη.» «Εκεί αναπαύονται όσοι είναι κατάκοποι στο σώμα, ομόθυμα οι αιώνιοι δεν άκουσαν φωνή φοροεισπράκτορα.»