Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 3:21

Θα ήταν καλύτερο να μην είχε γεννηθεί.» 3,17a 〈Εκεί οι ασεβείς έπαψαν τον θυμό της οργής,〉 17b 〈εκεί αναπαύθηκαν οι κατάκοποι στο σώμα.〉 3,18a 〈και όλοι μαζί παντοτινά〉 18b 〈δεν άκουσαν φωνή φοροεισπράκτορα.〉 3,19a 〈Ο μικρός και ο μεγάλος είναι εκεί,〉 19b 〈και ο υπηρέτης που δεν φοβάται τον κύριό του.〉 Τι λες; Ότι εγώ είμαι ασεβής και πονηρός, αλλά και αυτοί έτυχαν αυτής της παρηγοριάς; 3,20a 〈Για ποιο λόγο, λοιπόν,〉 λέει, 〈δόθηκε το φως σε όσους έχουν πικρία στην ψυχή,〉 20b 〈και η ζωή στις ψυχές που βρίσκονται σε οδύνη;〉 3,21a 〈οι οποίοι ποθούν τον θάνατο και δεν τον πετυχαίνουν,〉 21b 〈και τον αναζητούν σκάβοντας σαν θησαυρό,〉 3,22 〈και γεμίζουν με υπερβολική χαρά, εάν τον βρουν.〉 3,23a 〈Διότι ο θάνατος είναι ανάπαυση για τον άνθρωπο του οποίου ο δρόμος αποκρύφτηκε·〉 23b 〈επειδή ο Θεός τον περιόρισε από παντού.〉 Θαύμασε και εδώ την ευλάβειά του: πώς επιθυμεί τον θάνατο και δεν τον βρίσκει, και όμως δεν τόλμησε να δώσει τέλος στη ζωή του. Αυτά τα λόγια δεν ανήκουν σε κάποιον που κατηγορεί, αλλά σε κάποιον που απορεί και δεν βρίσκει την αιτία. Όπως ο Χριστός, όταν είπε «καλό θα ήταν για εκείνον να μην είχε γεννηθεί», δεν φανέρωσε τίποτε άλλο παρά ότι τον περιμένουν δεινά και σκληρά βάσανα, έτσι και εδώ ο Ιώβ, λέγοντας «είθε να μην είχα γεννηθεί», δεν καταφέρεται εναντίον της δημιουργίας του Θεού, αλλά φανερώνει το μέγεθος της συμφοράς του. Γιατί λέει «είθε να μην είχα γεννηθεί»; Μήπως επειδή έπαθες κάτι άδικο; «Σε καμία περίπτωση», απαντά, «αλλά επειδή δεν αντέχω τη συμφορά.»

Πολλή είναι η αστάθεια στον παρόντα βίο, πολλή η ελευθερία μετά την αναχώρηση από εδώ. Επειδή, δηλαδή, το πράγμα φαινόταν να είναι φρικτό, φιλοσοφεί για τον θάνατο εξαιτίας της συμφοράς, αποδεικνύοντας ότι αυτός είναι καλύτερος από τη ζωή για εκείνους που βρίσκονται σε οδύνες. «Υπάρχει πολλή ισοτιμία», λέει, «εκεί, δεν υπάρχει φόβος μεταβολής όπως εδώ. Συμβαίνει αναγκαία σε όλους, κυριαρχεί σε όλους ομοίως· είναι εμπόδιο των κακών, λύση της ταλαιπωρίας. Όσα θεωρούνται δεινά, έχουν λυθεί.» Διότι για ποιο λόγο, λέει, έχει δοθεί φως σε όσους έχουν πικρία ψυχής, και ζωή στις ψυχές που βρίσκονται σε οδύνες; Και πάλι εδώ τα λόγια δεν ανήκουν σε κάποιον που κατηγορεί, μη γένοιτο, αλλά σε κάποιον που αναζητά και πονάει. Διότι όσα δεν λέγονται με την ίδια διάνοια, δεν πρέπει να τα εκλαμβάνουμε με τον ίδιο τρόπο, όπως ακριβώς, όταν κάποιος σοφός λέει: «για ποιο λόγο υπήρξαν χρήματα στον άφρονα;», τίποτε άλλο δεν δηλώνεται εδώ, παρά ότι ήταν ανάξιος. Από αυτό μαθαίνουμε ότι όχι μόνο η ζωή, αλλά και ο θάνατος έχει δημιουργηθεί για κάποια ωφέλεια, εφόσον είναι τόσο ποθητός. Εκείνοι που επιθυμούν διακαώς, λέει, τον θάνατο και δεν τον βρίσκουν. Γι' αυτό λέει ο Εκκλησιαστής: «υπάρχει καιρός για κάθε πράγμα», και πάλι: «ω θάνατε, πόσο γλυκιά είναι η θύμησή σου». Αυτά δε τα λέει, ώστε, όταν ακούσεις τη γυναίκα του να τον συμβουλεύει: «πες κάποιον λόγο και πέθανε», να μην νομίσεις ότι εξαιτίας της φιλοζωίας του δεν τον είπε, αλλά από ευσέβεια. Διότι αυτός που θεωρούσε τον θάνατο τόσο ποθητό και πίστευε ότι ήταν κάποιο μεγάλο αγαθό, ενώ του ήταν δυνατόν να τον βρει, δεν το τόλμησε.

Ο θάνατος, λέγει, είναι ανάπαυση για τον άνθρωπο. Αυτό αποτελεί οριστική απόφαση. Εάν λοιπόν είναι ανάπαυση, για ποιο λόγο δεν προστρέχουν σε αυτόν οι περισσότεροι; Διότι για τον λόγο αυτόν ο Θεός έκανε τη ζωή επιθυμητή σε εμάς, ώστε να μην προστρέχουμε γρήγορα στον θάνατο. Του οποίου η οδός, λέγει, έχει αποκρυβεί. Σε εμένα φαίνεται ότι εννοεί την οδό «του θανάτου», ενώ κάποιοι λένε «του ανθρώπου». Διότι το ότι εννοεί «του θανάτου» είναι φανερό από τα προηγούμενα και από το ότι λέγει: «ανασκάπτοντάς τον σαν θησαυρό», επειδή ακριβώς είναι κρυμμένος. «Άδηλο είναι το μέλλον», λέγει, «δεν βρίσκουμε την οδό». Και μη μου αναφέρεις αυτούς που απαγχονίζονται· διότι ομιλεί για τον φυσικό θάνατο και σύμφωνα με το πρόσταγμα του Θεού. Διότι ο Κύριος, λέγει, έθεσε φραγμό γύρω του, σύμφωνα με το λεγόμενο στο Ευαγγέλιο, ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Διότι, για να μην πει κάποιος: «Για ποιο λόγο λοιπόν δεν επιλέγεις τον θάνατο;», ο Κύριος, λέγει, έθεσε φραγμό γύρω του. «Οι πύλες», λέγει, «είναι κλειστές». Έπειτα περιγράφει δραματικά τη συμφορά: «διότι πριν από την τροφή μου», λέγει, «έρχεται σε εμένα ο στεναγμός, και εγώ δακρύζω κατεχόμενος από φόβο». «Θρηνώ για τα παρόντα και για τα μέλλοντα. Ο καιρός της τροφής είναι για εμένα καιρός δακρύων». Διότι θα με θρέψεις, λέγει, με άρτο δακρύων. «Διότι ο φόβος τον οποίο φοβόμουν με βρήκε, και εκείνο που έτρεμα με συνάντησε». Βλέπεις τη φιλοσοφία του ανδρός;

Από αυτό μαθαίνουμε ότι όχι μόνο η ζωή, αλλά και ο θάνατος έχει δημιουργηθεί για σκοπό ωφέλιμο, εφόσον είναι τόσο ποθητός· συνεχίζει λοιπόν: «Εκείνοι που λαχταρούν τον θάνατο και δεν τον βρίσκουν, που σκάβουν γι' αυτόν όπως για θησαυρούς· και γίνονται περιχαρείς εάν τον πετύχουν». Γι' αυτό λέει: «Υπάρχει καιρός για κάθε πράγμα». Και πάλι: «Ω θάνατε, πόσο πικρή είναι η θύμησή σου σε άνθρωπο που ζει ειρηνικά με τα υπάρχοντά του, σε άνδρα αμέριμνο και που ευοδώνεται στα πάντα, και που έχει ακόμη τη δύναμη να δεχθεί τροφή!». Και πάλι: «Ω θάνατε, πόσο καλή είναι η κρίση σου για τον άνθρωπο που βρίσκεται σε ανάγκη και του οποίου μειώνεται η δύναμη, στον υπέργηρο, και σε αυτόν που περισπάται για τα πάντα, που δυστροπεί και που έχει χάσει την υπομονή του». Γι' αυτό και ο Ιώβ, ενώ βρίσκεται μέσα σε συμφορές, επιθυμεί τον θάνατο και λέει αυτά, ώστε, όταν ακούσεις τη γυναίκα του να τον συμβουλεύει: «Πες έναν λόγο προς τον Κύριο και πέθανε», να μην νομίσεις ότι από προσκόλληση στη ζωή (φιλοζωία) δεν τον είπε, αλλά από ευσέβεια. Διότι αυτός που θεωρούσε τον θάνατο τόσο ποθητό για τον εαυτό του, και τον νόμιζε ως ένα μεγάλο αγαθό, αν και μπορούσε να τον βρει, δεν το τόλμησε. «Ο θάνατος είναι ανάπαυση για τον άνθρωπο· διότι ο Θεός τον περιέκλεισε από παντού». Αυτή είναι μια απόφαση· εάν λοιπόν είναι ανάπαυση, για ποιο λόγο δεν προστρέχουν σε αυτόν οι περισσότεροι; Διότι γι' αυτό ακριβώς ο Θεός έκανε τη ζωή ποθητή σε εμάς, για να μην προστρέχουμε στον θάνατο. «Διότι ο φόβος για τον οποίο ανησυχούσα ήλθε σε εμένα, και εκείνο που φοβόμουν με συνάντησε».

Και έφθασαν σε αυτόν, ο καθένας από τη δική του χώρα, για να τον επισκεφθούν, και αφού τον αναγνώρισαν, έσκισε ο καθένας το ένδυμά του εξαιτίας του παθήματός του. Έπειτα δε από την πληγή, πρώτος άνοιξε το στόμα του ο Ιώβ και καταράστηκε την ημέρα και τη νύχτα κατά την οποία γεννήθηκε. Σχετικά με το χωρίο: Όπως ο δούλος που φοβάται τον κύριό του, έτσι δίδεται το φως σε όσους βρίσκονται σε πικρία, οι οποίοι ποθούν τον θάνατο και δεν τον επιτυγχάνουν. Διότι ο θάνατος αποτελεί ανάπαυση για τον άνθρωπο.

ΤΙΤΛΟΣ Ε΄. — Περί των θλιβομένων, και των μεριμνώντων, και περί λύπης. «Γιατί άραγε δόθηκε φως σε όσους ζουν μέσα στην πικρία, και ζωή στις ψυχές που βρίσκονται σε οδύνη; Σε αυτούς που ποθούν τον θάνατο και δεν τον βρίσκουν. Ο θάνατος είναι για τον άνθρωπο ανάπαυση.» «Με εκφοβίζεις με όνειρα και με τρομάζεις με οράματα.»