Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 3:26

Και αυτόν τον φόβο διαρκώς αναλογιζόταν μέσα του, και αυτήν την αγωνία πάντοτε έτρεφε, γνωρίζοντας τη φύση των ανθρώπινων πραγμάτων και αναλογιζόμενος τον πρόσκαιρο χαρακτήρα τους. Γι' αυτό και έλεγε: «Ο φόβος που φοβόμουν με βρήκε, και ο κίνδυνος που έτρεμα με συνάντησε». Διότι διαρκώς με τους λογισμούς του βάδιζε προς αυτόν, αναμένοντας, υπολογίζοντας και προσδοκώντας τον· γι' αυτό, όταν αυτός παρουσιάστηκε, δεν τον τάραξε: «Ούτε ειρήνευσα, ούτε ησύχασα, ούτε αναπαύθηκα, αλλά ήλθε σε μένα οργή». Δεν είπε: «Δεν ειρηνεύω, ούτε ησυχάζω», αλλά, «Ούτε ειρήνευσα», σε χρόνο παρελθοντικό. Διότι, κι αν τα πράγματα με προδιέθεταν να υπερηφανεύομαι, η προσδοκία των λυπηρών καταστάσεων δεν με άφηνε να εφησυχάζω. Κι αν η υπερβολική ευημερία με ωθούσε στην τρυφηλότητα, η αγωνία για όσα επρόκειτο να συμβούν έδιωχνε μακριά την αμεριμνησία· κι αν τα παρόντα με ανάγκαζαν να τα απολαμβάνω, η φροντίδα για τα προσδοκώμενα διέκοπτε αυτήν την απόλαυση. Γι' αυτό, όσα είχε μελετήσει στους λογισμούς του, όταν τα είδε να συμβαίνουν στην πραγματικότητα, τα υπέμεινε γενναία. Βλέποντας μπροστά του τα παλαίσματα που από παλιά είχε μελετήσει και είχε προκαταλάβει μέσω της προσδοκίας, δεν ταρασσόταν. Διότι, για να καταλάβεις ότι ούτε όταν ήταν παρόντα τα αγαθά δεν ήταν υπερβολικά προσκολλημένος σε αυτά, άκουσε τι λέει: «Αν ποτέ χάρηκα επειδή απέκτησα πολύ πλούτο, αν θεώρησα τον χρυσό δύναμή μου, αν εμπιστεύθηκα σε πολύτιμο λίθο, και αν άπλωσα το χέρι μου σε αναρίθμητα αγαθά». Τι λες, άνθρωπε; Δεν χαιρόσουν με τον πλούτο που έρεε άφθονος γύρω σου;

Όχι σαν εκείνον που λέει στον ψαλμό: «δεν θα κλονιστώ από γενιά σε γενιά χωρίς κακό», ούτε σαν εκείνον που λέει: «δεν θα κλονιστώ εις τον αιώνα», αλλά διατηρούσε πάντοτε ταπεινό ανθρώπινο λογισμό, ενώ απολάμβανε τόση ευημερία και προσδοκούσε καθημερινά τα αντίθετα. Γι' αυτό, δεν τα υπέμεινε με δυσκολία σαν να του συνέβησαν εντελώς απροσδόκητα, αλλά, έχοντας προετοιμαστεί και συλλογιστεί εκ των προτέρων, με προσδοκία και ελπίδα είχε ασκηθεί καλά. «Ούτε ειρήνευσα», λέει, «ούτε ησύχασα, ούτε αναπαύθηκα· αλλά ήλθε σε μένα οργή». Δεν μιλάει για τα προηγούμενα, αλλά για τα τωρινά, δηλαδή: «έχω γεμίσει από φόβο, πόλεμο και ταραχή», λέει, «καθώς εγώ ο ίδιος πολεμώ με τον εαυτό μου». Από τα εξωτερικά δεινά που τον πολιορκούσαν, ο πόλεμος των λογισμών ήταν βαρύτερος· δεν είχε τίποτα το γαλήνιο στη διάνοιά του. «Και η αιτία», λέει, «είναι το ότι επήλθε η οργή του Θεού». Δες πώς θρηνεί περισσότερο για τα ψυχικά παρά για τα σωματικά δεινά, επειδή η ψυχή είναι αυτή που λιώνει περισσότερο, ταράζεται και πάσχει δεινά. Έτσι είναι καλό να διακείμεθα και εμείς, να θεωρούμε τα πάντα πρόσκαιρα, και τα καλά και όσα δεν είναι τέτοια. Έτσι, ούτε των μεν τη δεινότητα θα αισθανθούμε, ούτε από τα δε θα μπορέσουμε να υπερηφανευθούμε, αλλά διαρκώς, μέσα σε αυτές τις μεταπτώσεις της ζωής, θα απολαμβάνουμε γαλήνη και ειρήνη.

Αυτή λοιπόν ήταν η αιτία που, μέσα σε έναν τόσο σφοδρό χειμώνα και σε κύματα τόσο ανείπωτα, ο δίκαιος στάθηκε γενναία: το ότι, όταν ήταν πλούσιος, περίμενε τη φτώχεια· όταν ήταν υγιής, περίμενε την ασθένεια· όταν έγινε πατέρας τόσων παιδιών, περίμενε ότι ξαφνικά μπορεί να απομείνει άτεκνος. Και έτρεφε πάντοτε μέσα του αυτόν τον φόβο και την αγωνία, επειδή γνώριζε τη φύση των ανθρωπίνων πραγμάτων και αναλογιζόταν την εφημερότητά τους. Γι' αυτό και έλεγε: «Ο φόβος που φοβόμουν με συνάντησε». Και πολύ ορθά είπε, «με συνάντησε», σαν να έλεγε: «Αυτόν που πάντοτε πλησίαζα με τους λογισμούς μου»· διότι πάντοτε βάδιζε προς αυτόν με τη διάνοιά του, περιμένοντάς τον, αναμένοντάς τον και προσδοκώντας τον. Διότι, αν και διήλθε τον βίο του μέσα σε πλούτο, σε ανέσεις και σε μεγάλη δόξα, εντούτοις καθημερινά αναλογιζόταν τις συμφορές των άλλων· για τον λόγο αυτόν τίποτε δεν τον θορύβησε όταν τον έπληξαν μεγάλες και αβάσταχτες δοκιμασίες. «Ούτε ειρήνευσα, ούτε ησύχασα, ούτε αναπαύθηκα· και ήλθε σε εμένα οργή». Δεν είπε, «Δεν ειρηνεύω, ούτε ησυχάζω»· αλλά, «Δεν ειρήνευσα», σε χρόνο παρελθοντικό. Διότι, μολονότι οι προγενέστερες συνθήκες του επέτρεπαν να ζει μέσα στην τρυφή, εντούτοις η προσδοκία των λυπηρών καταστάσεων δεν τον άφηνε να εφησυχάζει, ούτε να απολαμβάνει ανέμελα τα παρόντα αγαθά.

Αλλ' ο Ιώβ δεν ήταν έτσι· αντίθετα, και στην περίοδο της ευημερίας του περίμενε κάθε μέρα τη δυστυχία· γι' αυτό και έλεγε: «Διότι ο φόβος τον οποίο φοβόμουν μου ήρθε, και εκείνο που έτρεμα με συνάντησε. Ούτε ειρήνευσα, ούτε ησύχασα, ούτε αναπαύθηκα· αλλά μου ήρθε οργή». Γι' αυτό και κάποιος άλλος έλεγε: «Να θυμάσαι τον καιρό της πείνας στον καιρό της αφθονίας, τη φτώχεια και τη στέρηση κατά την ημέρα του πλούτου». Αλλά αυτός, έχοντας εντελώς διαφθαρεί, δεν αναλογίζεται τα ανθρώπινα, αλλά νομίζει, εξαιτίας της ευημερίας του, ότι του είναι αμετακίνητα· πράγμα που αποτελεί υπόθεση έσχατης ανοησίας και διαφθοράς, και είναι αφορμή ολοκληρωτικής καταστροφής. Μη λοιπόν καλοτυχίζεις όσους πλουτίζουν, όσους επικρατούν των εχθρών τους, όσους επαινούνται για αυτά. Διότι αυτά είναι μεγάλα βάραθρα και γκρεμοί για όσους δεν προσέχουν, που τους κατακρημνίζουν στον ίδιο τον πυθμένα της ασέβειας. Του οποίου το στόμα είναι γεμάτο κατάρες, πικρία και δόλο. Κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος. Άλλος: Ανωφελές. Στήνει καρτέρι μαζί με πλουσίους σε απόκρυφα μέρη, για να σκοτώσει τον αθώο. Άλλος: Ενεδρεύοντας κοντά στις αυλές. Τα μάτια του προσηλώνονται στον φτωχό. Παραμονεύει σε κρυφό μέρος σαν το λιοντάρι στη φωλιά του. Άλλος: Σαν μέσα στο περίφραγμά του. Στήνει ενέδρα για να αρπάξει τον φτωχό, να αρπάξει τον φτωχό τραβώντας τον κοντά του. Άλλος: Με το τράβηγμά του. Μέσα στην παγίδα του θα τον ταπεινώσει. Άλλος: Μέσα στο δίχτυ. Θα σκύψει και θα πέσει, για να μπορέσει να κατακυριεύσει τους φτωχούς.