Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 3:8

Εκείνη είναι η ημέρα και η ώρα, για την οποία λέει και ο Δαβίδ: γιατί να φοβηθώ σε ημέρα πονηρή; Η ανομία της φτέρνας μου θα με κυκλώσει. Εκείνη την ημέρα καταράστηκε ο Ιώβ, λέγοντας: ας την καταραστεί εκείνος που καταριέται την ημέρα εκείνη, αυτός που πρόκειται να υποτάξει το μέγα κήτος, δηλαδή τον Διάβολο. Για εκείνη την ημέρα και κάποιος άλλος προφήτης βοά: ιδού έρχεται, λέγει ο Κύριος Σαβαώθ, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, όταν ο Θεός θα έλθει εμφανώς, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει; Πυρ θα προπορεύεται ενώπιόν του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα. Θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και την γη για να κρίνει τον λαό του και κάθε σάρκα σε εκείνο το φοβερό δικαστήριο, όπου δεν υπάρχει μικρός και μεγάλος, δούλος και ελεύθερος, όπου δεν υπάρχει βασιλιάς και υπήκοος, αλλά όλοι ομοίως είναι κατάδικοι, όλοι δέσμιοι, όλοι γυμνοί, απροστάτευτοι, τρέμοντας, κλαίγοντας, ταρασσόμενοι, αγωνιώντας, μεριμνώντας ο καθένας τι να πει ή τι να απολογηθεί στον Δικαστή για τα κακά που έπραξε.

Εκείνη είναι η ημέρα και η ώρα, για την οποία λέει ο Δαβίδ: γιατί να φοβάμαι σε ημέρα πονηρή; Εκείνη την ημέρα καταράστηκε ο Ιώβ, λέγοντας: ας την καταραστεί αυτός που καταράστηκε την ημέρα εκείνη, αυτός που πρόκειται να υποτάξει το μέγα κήτος, δηλαδή τον Διάβολο. Για εκείνη την ημέρα και άλλος Προφήτης είπε: ιδού έρχεται, λέγει ο Κύριος· και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, όταν ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει, και γύρω του θα υπάρχει σφοδρή καταιγίδα; Θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και τη γη, για να κρίνει τον λαό του. Τότε κάθε σάρκα θα παραστεί στο φοβερό εκείνο δικαστήριο, ως κατάδικος· όλοι δέσμιοι, όλοι γυμνοί, τρέμοντας, ταρασσόμενοι, αγωνιώντας, μεριμνώντας για το τι θα πει ο καθένας ή τι θα απολογηθεί στον Βασιλέα των βασιλευόντων, τον Κύριο και Θεό μας.

Αλλά, όσο διαρκούσε ο αγώνας των αθλητών του Θεού εναντίον αυτού του θηρίου, εκείνοι μεν παρείχαν απόδειξη της δικής τους αρετής, γυμναζόμενοι πάνω σε αυτό και μέσω αυτού, και ο ίδιος ο ‹〈δράκοντας〉› γινόταν συνεχώς ‹αντικείμενο εμπαιγμού›. Όταν, όμως, πλέον έληξε ο αγώνας και ‹η δικαιοκρισία του Θεού› απένειμε τις αμοιβές σε όσους αγωνίστηκαν κατά τη συντέλεια των πάντων, μετά την κρίση εναντίον των ασεβών 〈θα επιφέρει ο Θεός τη μάχαιρά του την άγια, τη μεγάλη και την ισχυρή επί τον δράκοντα, τον φεύγοντα όφι, επί τον δράκοντα, τον σκολιό όφι〉. Έχει ειπωθεί δε σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈κατά του Λευιάθαν, του σκολιού όφεως, και θα αποκτείνει τον δράκοντα που βρίσκεται στη θάλασσα την ημέρα εκείνη〉. Σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈επί τον Λευιάθαν, τον σκληρυμένο ή συστραμμένο όφι, και θα αποκτείνει και το κήτος που βρίσκεται στη θάλασσα την ημέρα εκείνη〉. Σύμφωνα δε με τον Θεοδοτίωνα: 〈επί τον δράκοντα〉, λέγει, 〈τον ισχυρό όφι, και επί τον δράκοντα, τον σκολιό όφι, και θα αποκτείνει τον δράκοντα που βρίσκεται στη θάλασσα την ημέρα εκείνη〉. Αυτός δε ο ίδιος ο 〈όφις〉 και ο δράκοντας ονομάζεται 〈Λευιάθαν〉, σαν να ήταν αυτό το κύριο όνομά του. Αυτός δε ο ίδιος ήταν «το μέγα 〈κήτος〉», το οποίο λέγεται ότι ο Κύριος ‹κατατρόπωσε›, σύμφωνα με το χωρίο: «αυτός που πρόκειται να κατατροπώσει το μέγα 〈κήτος〉»· διότι και εκεί έχει ονομαστεί 〈Λευιάθαν〉, αλλά και στον Ψαλμό που αναφέρει: «αυτός ο 〈δράκοντας〉, τον οποίο έπλασες για να εμπαίζεται», σύμφωνα με την εβραϊκή γλώσσα έχει ονομαστεί 〈Λευιάθαν〉.

Ψ. Από τον Ιώβ. Περί του Χριστού, ο οποίος περπάτησε πάνω στη θάλασσα και καθυπόταξε το μεγάλο κήτος. Περί της καθόδου του Χριστού στον Άδη. Περί της πάλης του διαβόλου προς τον Χριστό.

Ψ. Από τον Ιώβ. Ζ΄. Ο Ιώβ είναι εκείνος που αναφέρει για τον Κύριο, μεταξύ άλλων: «Αυτός που προστάζει τον ήλιο και δεν ανατέλλει, και σφραγίζει τα άστρα· που άπλωσε μόνος τον ουρανό, και περπατά πάνω στη θάλασσα σαν σε έδαφος· και πάλι, αυτός που μέλλει να υποτάξει το μέγα κήτος». Επειδή, λοιπόν, δεν συνάδει με την υψηλή αντίληψη περί του Θεού των όλων το να υποθέτουμε ότι Αυτός, που γεμίζει τα σύμπαντα, περπατά πάνω στη θάλασσα σαν να μπορούσε αυτή να χωρέσει το τόσο μεγάλο μέγεθός Του, απομένει να εννοήσουμε ότι αυτά αναφέρονται στον Λόγο· με τη δύναμη του οποίου ο Ιησούς του Ναυή, όντας τύπος Του, μίλησε στον ήλιο και αυτός στάθηκε πάνω από τη Γαβαών, αλλά και κατά τον καιρό του πάθους Του, ωσάν από κάποια θεία προσταγή, ο ήλιος σκοτείνιασε πάνω σε όλη τη γη.

Αυτός είναι που άπλωσε τον ουρανό, αυτός που περπάτησε πάνω στη θάλασσα σαν σε στερεό έδαφος, όταν, αφού ενανθρώπησε, επιτελούσε τα παράδοξα, όπως εξιστορείται στα ευαγγέλια. Εάν δε ανάγει κανείς γενικά τα σχετικά με αυτά τα χωρία στον Λόγο του Θεού, το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να μην εκλαμβάνει ως αναφερόμενα σε αυτόν μόνο τα ρητά που παραθέσαμε, αλλά και όλα όσα λέγονται στη συγκεκριμένη περικοπή από τον Ιώβ. Διότι και το μέγα κήτος μόνος αυτός το καθυπέταξε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, και καταργώντας τον αληθινά μεγάλο δράκοντα, τον διάβολο, ο οποίος παλαιότερα κατέπινε τις ψυχές των ανθρώπων με την ισχύ του, δίκην του κήτους που είχε καταπιεί τον Ιωνά. Αφού όμως καθυποτάχθηκε αργότερα από εκείνον που τον καταπάλαιψε, απέδωσε πάλι πίσω όσους παλαιότερα είχε καταπιεί, παρόμοια με το θηρίο που απέδωσε σώο τον Ιωνά. Με αυτόν τον τρόπο εκπληρώνεται η προφητεία που λέει: «Κατέπιε ο θάνατος έχοντας ισχύσει, και πάλι αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο»· πράγμα που λέμε εξαιτίας του Σωτήρα και Κυρίου μας, ο οποίος καθυπέταξε το αναφερόμενο εδώ μέγα κήτος.

Του Ιώβ. Θ΄. Πάλι ο Κύριος, κατά τη θεία αποκάλυψη προς τον Ιώβ, μιλώντας για τον δράκοντα λέει: «Δεν φοβάσαι, επειδή έχει ετοιμαστεί για εμένα;», λέγοντας ότι ο δράκοντας δεν είναι άλλος από τον διάβολο. Πρόσεξε, λοιπόν, αν είναι πρέπον να θεωρήσουμε ότι ο Θεός των όλων το λέει αυτό. Θα ταίριαζε μάλλον περισσότερο στον Κύριο και Σωτήρα μας, για τον οποίο και μόνο έχει ετοιμαστεί ο διάβολος, ο οποίος δεν νικήθηκε από κανέναν άλλον, αλλά υπερίσχυσε σχεδόν επί των πάντων. Αυτόν ακριβώς καθυπέταξε μόνος του ο Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι ισχυρότερος όλων, σύμφωνα με το χωρίο: «εκείνος που μέλλει να καθυποτάξει το μέγα κήτος». Και αφού το καθυπέταξε, προτρέπει τους δικούς του μαθητές να έχουν θάρρος λέγοντας: «Θαρσείτε, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο».

Βλέποντας λοιπόν την απόφαση του Θεού, ας προσέξουμε τα λεγόμενα. Και αν βρούμε κάτι να πούμε, ας ευχαριστήσουμε τον Θεό. Ας χαθεί, λέει, η ημέρα εκείνη κατά την οποία γεννήθηκα, και η νύχτα κατά την οποία ειπώθηκε: ιδού αρσενικό. Ας δούμε τι σημαίνει το ας χαθεί, και θα διαπιστώσουμε ότι τα λόγια αυτά προέρχονται από βαθιά θλίψη, όχι από κακία ούτε από κάποια βλασφημία. Διότι δεν χάθηκε· επειδή δεν είναι δυνατόν αυτή να επανέλθει πάλι και να υπάρξει εξ αρχής, γι' αυτό ομιλεί ως περί πράγματος ανυπόστατου. Η ημέρα εκείνη, λέει, ας γίνει σκοτάδι, και ας μην την αναζητήσει ο Κύριος από ψηλά, ούτε να έλθει σε αυτήν φως· ας την καταλάβει το σκοτάδι και η σκιά του θανάτου, και ας πέσει επάνω της γνόφος. Ας καταραστεί η ημέρα εκείνη και η νύχτα εκείνη, ας την παρασύρει το σκοτάδι. Ας μην υπολογιστεί σε ημέρα του έτους, ούτε να αριθμηθεί στις ημέρες των μηνών. Και η νύχτα εκείνη ας είναι οδυνηρή, και ας μην έλθει σε αυτήν ευφροσύνη ούτε χαρά, αλλά ας την καταραστεί εκείνος που καταράται την ημέρα εκείνη, αυτός που πρόκειται να καθυποτάξει το μέγα κήτος. Ας σκοτεινιάσουν τα άστρα της νύχτας εκείνης, ας περιμένει το φως και αυτό να μην έλθει και να μην φωτίσει, ούτε να δει τον εωσφόρο να ανατέλλει, διότι δεν έκλεισε τις πύλες της κοιλιάς της μητέρας μου· διότι έτσι θα είχε απαλλάξει τα μάτια μου από τον κόπο. Βλέπεις ότι τα λόγια αυτά προέρχονται από βαθιά θλίψη;

Και πρόσεξε την ευλάβεια: εκχέει όλον τον θυμό του στην ημέρα, χωρίς να τολμά να υπερβεί αυτό το όριο, αλλά λέγοντας πάντοτε τα ίδια και συνεχώς «ημέρα και νύχτα και νύχτα και ημέρα» και τίποτα περισσότερο· καίτοι αρκούσε η πρώτη φράση για να τα εκφράσει όλα. Διότι λέγοντας «ας χαθεί η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκα», τα δήλωσε όλα με αυτό, θέλοντας να πει ότι «τουλάχιστον δεν θα δοκίμαζα τα παρόντα δεινά, έστω κι αν δεν ελάμβανα τον μισθό της ευσέβειας». Για ποιον λόγο είπε το «ας μην έλθει σε αυτήν φως» και όλα τα παρόμοια; Είναι σύνηθες σε αυτούς που πονούν να πολυλογούν. Ας μην υποβάλουμε λοιπόν τα λόγια του σε κατηγορίες περί ασέβειας· διότι αυτόν που ο Θεός δικαιώνει, ποιος θα τον κατακρίνει; Η ημέρα εκείνη, λέει, ας γίνει σκοτάδι, και να μην την αναζητήσει ο Κύριος άνωθεν, μηδέ να έλθει σε αυτήν φως, αλλά να την καταλάβει σκοτάδι και σκιά θανάτου. Σε τι διαφέρει αυτό από το προηγούμενο; Και πάλι: ας την καταραστεί αυτός που καταράται την ημέρα εκείνη, αυτός που μέλλει να υποτάξει το μέγα κήτος. Τι θέλει να πει εδώ με το κήτος; Φανερώνει τη μεγάλη δύναμη του Θεού. Αν τώρα είχα κοιμηθεί, λέει, θα ησύχαζα, και αν με έπαιρνε ο ύπνος θα αναπαυόμουν μαζί με βασιλείς και βουλευτές της γης. Όπως ακριβώς λέει και ο προφήτης Ηλίας: Μου αρκεί πλέον, μήπως είμαι εγώ καλύτερος από τους πατέρες μου; Και μαζί με άρχοντες, λέει, των οποίων ο χρυσός είναι πολύς. Μου φαίνεται ότι ταπεινώνει και εκείνους, και τους πείθει να μη θεωρούν ότι τα ανθρώπινα πράγματα είναι κάτι σπουδαίο.

Ας την καταλάβει το σκοτάδι και η σκιά του θανάτου. Ας έλθει πάνω της πυκνό σκοτάδι· ας είναι καταραμένη εκείνη η ημέρα, και η νύχτα εκείνη. Ας την κυριεύσει το σκοτάδι, να μην υπολογιστεί στις ημέρες του έτους, ούτε να αριθμηθεί στις ημέρες των μηνών· αντίθετα, η νύχτα εκείνη να είναι γεμάτη οδύνη, να μην έλθει σε αυτήν ευφροσύνη, ούτε χαρά, αλλά να την καταραστεί αυτός που καταράστηκε την ημέρα εκείνη, αυτός που πρόκειται να καταβάλει το μέγα κήτος. Ας σκοτεινιάσουν τα άστρα της νύχτας εκείνης, και να μην έλθει στο φως, ούτε να δει τον αυγερινό να ανατέλλει, διότι δεν έκλεισε τις πύλες της μήτρας της μητέρας μου, αφού έτσι θα είχε απαλλάξει από τον πόνο τους οφθαλμούς μου.» «Ας γίνουν οι εχθροί μου όπως η καταστροφή των ασεβών, και όσοι εξεγείρονται εναντίον μου όπως η απώλεια των παρανόμων.» «Την ημέρα θα τους συναντήσει σκοτάδι, και καταμεσήμερο θα ψηλαφούν σαν να είναι νύχτα. Ας χαθούν στον πόλεμο, και ας εξανεμιστεί η ισχύς τους. »Όλη η ζωή του ασεβούς περνά με ανησυχία· όταν πια νομίσει ότι βρίσκεται σε ειρήνη, θα έλθει σε αυτόν η καταστροφή. Γνωρίζει μέσα του ότι προορίζεται για πτώση. Η ημέρα του θα είναι σκοτεινή· ανάγκη και θλίψη θα τον κυριεύσουν, και θα πέσει όπως ο στρατηγός της πρώτης γραμμής, διότι ύψωσε τα χέρια του εναντίον του Θεού, και φέρθηκε αλαζονικά απέναντι στον Παντοκράτορα.