Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 30:1

Γι' αυτό και ο ίδιος έλεγε: «Και με νουθετούν οι πιο ασήμαντοι, αυτούς που δεν θεώρησα άξιους ούτε για τους σκύλους των κοπαδιών μου». Από πόσους θανάτους δεν είναι χειρότερο αυτό; Αλλά, μολονότι βαλλόταν από παντού από τέτοιο κλύδωνα, και ενώ από παντού σηκωνόταν βαρύς χειμώνας, καταχνιά, θύελλα, κεραυνοί, δίνες και ανεμοστρόβιλοι, εκείνος παρέμενε ακλόνητος, σαν να βρισκόταν σε γαλήνη μέσα σε έναν τόσο μεγάλο και τόσο σκληρό κλύδωνα, και δεν γόγγυσε. Και αυτά, μάλιστα, πριν από την εποχή της χάριτος, πριν ειπωθεί οτιδήποτε περί αναστάσεως, πριν καν γίνει λόγος περί γεέννης, κολάσεως και τιμωρίας.

Έπειτα λέγει: 29,19α 〈η ρίζα μου έχει απλωθεί στα νερά,〉 19β 〈και δροσιά θα καταλύσει πάνω στη σοδειά μου.〉 29,20α 〈η δόξα μου θα ανανεώνεται μαζί μου,〉 20β 〈και το τόξο μου θα πορεύεται στο χέρι του.〉 29,21α 〈οι πρεσβύτεροι όταν με άκουγαν πρόσεχαν,〉 21β 〈και σωπούσαν ακούγοντας τη συμβουλή μου,〉 29,22α 〈και στα λόγια μου δεν πρόσθεταν τίποτα,〉 22β 〈και γίνονταν περιχαρείς όποτε τους μιλούσα.〉 29,23α 〈όπως η διψασμένη γη που περιμένει τη βροχή,〉 23β 〈έτσι και αυτοί περίμεναν τα λόγια μου.〉 29,24α 〈αν τους χαμογελούσα, δεν το πίστευαν.〉 Δες, τι λέει: δεν τον έκανε ο πλούτος αντικείμενο φθόνου, ούτε η υπεράσπιση των αδικουμένων, ούτε τίποτα άλλο παρόμοιο. 29,24β 〈και το φως,〉 λέει, 〈του προσώπου μου δεν έπεφτε.〉 29,25α 〈Διάλεξα τον δρόμο τους και κάθισα ως άρχοντας〉 25β 〈και κατασκήνωνα σαν βασιλιάς ανάμεσα σε πολεμιστές,〉 25γ 〈με τον τρόπο εκείνου που παρηγορεί με συμπάθεια.〉 30,1α 〈Τώρα όμως με περιγέλασαν〉 1β 〈οι ελάχιστοι.〉 Ποια είναι λοιπόν τα παρόντα σε σύγκριση με εκείνα; Με περιγέλασαν, λέει, οι ελάχιστοι. 30,1β 〈τώρα με νουθετούν με τη σειρά,〉 1γ 〈εκείνοι των οποίων τους πατέρες περιφρονούσα,〉 1δ 〈τους οποίους δεν θεώρησα άξιους να είναι μαζί με τους σκύλους των κοπαδιών μου.〉 Δεν ήταν υπερόπτης, ούτε αλαζόνας ώστε να συγκρίνει ανθρώπους με σκύλους, αλλά υπονοεί τους πονηρούς και τους μιαρούς. Διότι τέτοιου είδους ανθρώπους δεν τους υπολόγιζε καθόλου. {

Κεφάλαιο Λ΄. «Τώρα με νουθετούν με τη σειρά τους αυτοί, των οποίων τους πατέρες περιφρονούσα· τους οποίους δεν θεώρησα άξιους ούτε για τα τσοπανόσκυλά μου». Γιατί όμως είπε «τους περιφρονούσα»; Όχι επειδή χρησιμοποιούσε την περιφρόνηση με αλαζονεία, αλλά επειδή γνώριζε ξεκάθαρα ότι ήταν πονηροί· σύμφωνα με το ψαλμικό: «Ενώπιόν του ο πονηρευόμενος έχει εξουθενωθεί»· διότι αυτούς τους ανθρώπους τους θεωρούσε ένα τίποτα. Και το χωρίο «Νουθετούν με εν μέρει», κατά τη δική μου άποψη, δεν σημαίνει ότι κατέθεταν ένα μερίδιο ευεργεσίας, αλλά επειδή ο ίδιος νουθετούσε προηγουμένως άλλους, ενώ τώρα τον νουθετούν αυτοί· γι' αυτό έχει διατυπωθεί έτσι. Και το ότι δεν είναι άξιοι των σκύλων, δεν λέγεται επειδή είναι χειρότεροι και από αυτό το ζώο που γαβγίζει, αλλά επειδή έκρινε ότι δεν ήταν άξιοι ούτε καν να φροντίζουν τους σκύλους (να είναι κυνοκόμοι). Διότι δεν τους θεωρούσα, λέει, άξιους να οδηγούν τους σκύλους του ποιμνίου μου. Απέρριψε λοιπόν τη νουθεσία τους, επειδή δεν ενέπνεαν σεβασμό ούτε λόγω της ηλικίας τους ούτε λόγω της αρετής τους. Διότι νουθετούσαν, λέει. Ποιοι; Και ποιον; Οι νεότεροι τον ανώτερό τους· οι φαύλοι αυτόν που δεν ήταν τέτοιος· οι ευτελείς και άδοξοι, τον άλλοτε λαμπρό και επιφανή. Στα αμέσως επόμενα χωρία και στη συνέχεια, υπαινίσσεται και την αδυναμία τους, λέγοντας: «Εγώ όμως έκλαψα για κάθε αδύναμο· αναστέναξα βλέποντας άνθρωπο να βρίσκεται σε ανάγκη. Και ενώ εγώ περίμενα τα αγαθά, ιδού ότι με συνάντησαν μάλλον ημέρες κακών».

Αυτός όμως είδε ολόκληρο τον χορό των παιδιών του να αρπάζεται σε μια ριπή του χρόνου, και με τον πιο πικρό τρόπο θανάτου, και σε ώρα συμποσίου, και σε σπίτι που ήταν ανοιχτό για τους ξένους, και το σπίτι έγινε τάφος γι' αυτούς. Ποιος άραγε θα μπορούσε να περιγράψει εκείνη την πρωτοφανή πείνα, που είναι αδύνατον να ερμηνευθεί, την εκούσια, την ακούσια; Διότι δεν γνωρίζω πώς να την ονομάσω· εκούσια; Όμως επιθυμούσε να γευθεί τα παρατεθειμένα φαγητά· μήπως ακούσια; Όμως τα τρόφιμα ήταν μπροστά του και δεν υπήρχε κανείς να τον εμποδίσει, αλλά, παρότι το τραπέζι βρισκόταν δίπλα του, εκείνος απείχε, και ενώ έβλεπε τα φαγητά δεν τα άγγιζε. Διότι η δυσωδία των τραυμάτων του σώματός του, προλαβαίνοντας, εξάλειφε την επιθυμία του, και γέμιζε με αηδία το ίδιο το τραπέζι· «Διότι σαν δυσωδία», λέει, «βλέπω τα φαγητά μου». Και από τη μία πλευρά, η ανάγκη της πείνας τον βίαζε να αγγίξει τα φαγητά, από την άλλη όμως, η υπερβολική δυσωδία που προερχόταν από τις σάρκες του νικούσε τη βία της πείνας. Πώς να διηγηθώ τους πόνους; Τις πηγές των σκωλήκων, τον ιχώρα που κατέρρεε, τους ονειδισμούς των φίλων, την περιφρόνηση των υπηρετών; «Διότι δεν με λυπήθηκαν», λέει, «οι υπηρέτες μου, και δεν συγκράτησαν τα φτυσίματα από το πρόσωπό μου· και εκείνοι που δεν τους θεωρούσα άξιους να είναι ούτε μαζί με τα ποιμενικά μου σκυλιά, αυτοί τώρα έχουν πέσει επάνω μου, και με νουθετούν οι πιο ασήμαντοι». Άραγε δεν φαίνεται ότι όλα αυτά είναι βαρύτατα;

Αλλά μήπως ήταν ακούσιο; Όμως η τροφή ήταν μπροστά του, και δεν υπήρχε κανείς να τον εμποδίσει. Πώς να διηγηθώ τις οδύνες, τις πληγές από τα σκουλήκια, το πύον που έρρεε, τους ονειδισμούς των φίλων, την περιφρόνηση των υπηρετών —«διότι οι υπηρέτες μου», λέει, «δεν δίστασαν να φτύσουν το πρόσωπό μου»—, εκείνους που τον καταπατούσαν, εκείνους που του επιτίθονταν; «Διότι εκείνους που δεν θεώρησα», λέει, «ούτε καν άξιους για τα σκυλιά των κοπαδιών μου, αυτοί τώρα έπεσαν επάνω μου και με νουθετούν οι πιο ασήμαντοι άνθρωποι». Δεν σου φαίνονται όλα αυτά να είναι σκληρά; Και πράγματι είναι σκληρά.

«Εάν κοιμηθώ, λέγω, πότε θα γίνει ημέρα; Και εάν σηκωθώ, πάλι λέγω, πότε θα έλθει η εσπέρα; Και γεμίζω από οδύνες.» «Οι ημέρες μου παρήλθαν με πάταγο. Προσκάλεσα τον θάνατο να είναι πατέρας μου.» «Ομόθυμα ήλθαν οι δοκιμασίες εναντίον μου.» «Εγκαταλείφθηκα από όλους, χάθηκα, και έγινα άστεγος.» «Τώρα με περιγέλασαν οι πιο ασήμαντοι. Τώρα με νουθετούν με τη σειρά τους αυτοί τους οποίους δεν θεώρησα άξιους ούτε για τους ποιμενικούς σκύλους μου.» «Οι αδελφοί μου απομακρύνθηκαν από εμένα. Προτίμησαν να γνωρίζουν τους ξένους παρά εμένα. Και οι φίλοι μου έγιναν ανελέητοι.»