Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 31:20

Διότι έχει θαυμαστεί ο μακάριος Ιώβ λέγοντας για τον εαυτό του: «Οι αδύναμοι δεν στερήθηκαν ποτέ τη βοήθεια που είχαν ανάγκη· και τα μάτια της χήρας δεν τα άφησα να μαραζώσουν. Εάν έφαγα το ψωμί μου μόνος, και δεν έδωσα μερίδιο στο ορφανό. Εάν περιφρόνησα γυμνό που χανόταν, και δεν τον έντυσα. Εάν οι αδύναμοι δεν με ευλόγησαν, και από το μαλλί των αμνών μου δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι τους. Εάν σήκωσα το χέρι μου εναντίον ορφανού, έχοντας την πεποίθηση ότι διαθέτω πολλή υποστήριξη. Τότε ας αποκοπεί ο ώμος μου από την κλείδα, και ο βραχίονάς μου ας συντριβεί από τον αγκώνα.» 5. Έχει κατακριθεί, εξάλλου, και υφίσταται αναπόφευκτη την κόλαση ο πλούσιος στα Ευαγγέλια, για τον οποίο λέει ο Σωτήρας: «Υπήρχε κάποιος πλούσιος άνθρωπος, ο οποίος ντυνόταν με πορφύρα και βύσσο, διασκεδάζοντας λαμπρά. Ένας φτωχός όμως, ονόματι Λάζαρος, ήταν ριγμένος στην πύλη του γεμάτος πληγές, και επιθυμούσε να χορτάσει από τα ψίχουλα που έπεφταν από το τραπέζι του πλουσίου· αλλά έρχονταν και οι σκύλοι και έγλειφαν τις πληγές του. Συνέβη δε να πεθάνει ο φτωχός, και να μεταφερθεί από τους αγγέλους στον κόλπο του Αβραάμ. Πέθανε επίσης και ο πλούσιος και ετάφη.»

Εκείνος που κατείχε τα παρόντα αγαθά δεν τα είχε αποκτήσει για τον εαυτό του, αλλά για τους φτωχούς, λέγοντας: Σε κάθε προσερχόμενο η πόρτα μου ήταν ανοιχτή. Εγώ είμαι πατέρας των αδυνάτων, μάτι των τυφλών και πόδι των χωλών· και από την κουρά των αμνών μου ζεστάθηκαν οι ώμοι των φτωχών.

Είναι ολοφάνερο ότι και αυτά γίνονταν για εκείνον· το μάτι της χήρας δεν το έκανα να λιώσει από το κλάμα, παραβλέποντάς την, προσπερνώντας την και αφήνοντάς την να θρηνεί. «Αν έφαγα το ψωμί μου», λέει, «μόνος μου και δεν έδωσα από αυτό μερίδιο στο ορφανό, και αν από τη νεότητά μου το ανέτρεφα ως πατέρας, και από την κοιλιά της μητέρας του το καθοδηγούσα· και αν περιφρόνησα γυμνό που χανόταν και δεν τον έντυσα, και οι αδύνατοι αν δεν με ευλογούσαν, επειδή από το κούρεμα των προβάτων μου ζεστάθηκαν οι ώμοι τους· και αν σήκωσα χέρι απέναντι σε ορφανό, έχοντας την πεποίθηση ότι έχω δίπλα μου άφθονη βοήθεια, τότε ας αποσπαστεί ο ώμος μου από την κλείδα μου, και ο βραχίονας μου ας συντριβεί από τον αγκώνα. Διότι ο φόβος του Κυρίου με συνείχε, και απέναντι στο μεγαλείο Του δεν θα μπορούσα να σταθώ. Αν έθεσα το χρυσάφι ως δύναμή μου, και αν στήριξα την πεποίθησή μου σε πολύτιμο λίθο, και αν ευφράνθηκα επειδή απέκτησα πολύ πλούτο, και αν έβαλα το χέρι μου σε αναρίθμητα αγαθά.» Και όμως, τι είδους αμάρτημα είναι αυτό; Τον βλέπεις ότι δεν είναι προσκολλημένος στα χρήματα; Δες τον να φιλοσοφεί και να εξετάζει σύμφωνα με την αλήθεια το φθαρτό των ανθρώπινων πραγμάτων, το πρόσκαιρο, το σύντομο και το παροδικό. Έπειτα, πάλι μετριάζει τον ίδιο του τον έπαινο. Διότι, για να μη φανεί ότι κατορθώνει κάτι σπουδαίο, δες τι λέει: «Μήπως δεν βλέπουμε τον ήλιο που ανατέλλει να εκλείπει, και τη σελήνη να φθίνει;»

Πότε ήταν λαμπρότερος, πες μου; Όταν προσέφερε θυσίες για τα παιδιά του και τα συνέδεε με ομόνοια, ή όταν, αφού αυτά καταπλακώθηκαν και τερμάτισαν τον βίο τους με τον πιο πικρό τρόπο θανάτου, υπέμεινε το συμβάν με πολλή φιλοσοφία; Πότε έλαμψε περισσότερο; Όταν από το κούρεμα των αμνών του ζεστάθηκαν οι ώμοι των γυμνών, ή όταν, ακούγοντας πως «Πυρ έπεσε από τον ουρανό και κατέφαγε το κοπάδι μαζί με τους ποιμένες», δεν ταράχθηκε ούτε θορυβήθηκε, αλλά υπέμεινε τη συμφορά με πραότητα; Πότε ήταν μεγαλύτερος; Όταν χρησιμοποιούσε την υγεία του σώματός του για την προστασία των αδικουμένων, συντρίβοντας τις σιαγόνες των αδίκων και αρπάζοντας τα λάφυρα μέσα από τα δόντια τους, και γινόταν λιμάνι γι' αυτούς, ή όταν έβλεπε αυτό το ίδιο το σώμα του, το όπλο των αδικουμένων, να κατατρώγεται από τα σκουλήκια, και καθήμενος πάνω στην κοπριά, ο ίδιος το έξυνε, παίρνοντας ένα όστρακο;

Πότε έλαμψε περισσότερο; Όταν από το κούρεμα των προβάτων του ζεστάθηκαν οι ώμοι των γυμνών, ή όταν, ακούγοντας ότι έπεσε φωτιά από τον ουρανό και κατέφαγε το κοπάδι μαζί με τους βοσκούς, δεν θορυβήθηκε ούτε ταράχθηκε, αλλά υπέμεινε με πραότητα τη συμφορά; Πότε υπήρξε σπουδαιότερος; Όταν χρησιμοποιούσε την υγεία του σώματός του για την προστασία των αδικουμένων, συντρίβοντας τα σαγόνια των αδίκων και αρπάζοντας τα κλοπιμαία μέσα από τα δόντια τους, ή όταν έβλεπε αυτό το ίδιο το σώμα, το όπλο των αδικουμένων, να κατατρώγεται από τα σκουλήκια, και, καθισμένος πάνω στην κοπριά, το έξυνε ο ίδιος παίρνοντας ένα όστρακο; Διότι, όπως λέει, «λιώνω σβώλους χώματος ξύνοντας το πύον μου». Και όμως, ενώ εκείνα ήταν όλα κατορθώματα, τούτα εδώ ήταν παθήματα· παρ' όλα αυτά, τούτα τον ανέδειξαν λαμπρότερο από εκείνα. Διότι, όταν γίνονταν εκείνα, ο διάβολος, έστω και με υπερβολική αναισχυντία και θράσος, έφερε αντίρρηση λέγοντας: «Μήπως ο Ιώβ σέβεται δωρεάν τον Θεό;» Όταν όμως συνέβαιναν τούτα, αποχώρησε ντροπιασμένος στρέφοντας τα νώτα του, μη έχοντας να προβάλει ούτε καν τη σκιά κάποιας αναιδούς αντίρρησης.

Πότε έλαμψε περισσότερο; Όταν από την κουρά των αμνών του ζεστάθηκαν οι ώμοι των γυμνών, ή όταν, ακούγοντας ότι έπεσε πυρ από τον ουρανό και κατέφαγε το κοπάδι μαζί με τους ποιμένες, δεν ταράχθηκε ούτε θορυβήθηκε, αλλά υπέμεινε με πραότητα τη συμφορά;

Πότε ήταν πιο λαμπρός, πες μου, όταν προσέφερε θυσίες υπέρ των παιδιών του και τα συγκέντρωνε με σκοπό την ομόνοια, ή όταν, αφού εκείνα καταπλακώθηκαν και τερμάτισαν τον βίο τους με τον πιο πικρό τρόπο θανάτου, υπέμεινε το συμβάν με πολλή φιλοσοφία; Πότε έλαμψε περισσότερο; Όταν από την κουρά των προβάτων του ζεστάθηκαν οι ώμοι των γυμνών, ή όταν, ακούγοντας ότι έπεσε φωτιά από τον ουρανό και κατέφαγε το κοπάδι μαζί με τους ποιμένες, δεν ταράχθηκε ούτε θορυβήθηκε, αλλά υπέμεινε τη συμφορά με πραότητα;

Η ευλογία εκείνων που χάνονταν ας έλθει επάνω μου. Ήμουν, λέει, οφθαλμός των τυφλών, πόδι των χωλών, και πατέρας των αδυνάτων. Συνέτριψα τους μύλιους οδόντες των αδίκων, και μέσα από τα δόντια τους απέσπασα το άρπαγμα. Όπως η διψασμένη γη που προσδέχεται τη βροχή, έτσι προσδέχονταν και αυτοί τα λόγια μου. Κατασκήνωνα σαν βασιλιάς ανάμεσα σε στρατιώτες. Γιοι αφρόνων και άνθρωποι χωρίς όνομα· τώρα όμως εγώ έγινα το τραγούδι τους, και με έχουν κάνει περίγελο. Και δεν συγκράτησαν το φτύσιμο από το πρόσωπό μου. Με θεώρησες ίσο με τον πηλό, στο χώμα και στη στάχτη βρίσκεται η μερίδα μου. Με κραταιό χέρι με μαστίγωσες. Έγινα, λέει, αδελφός των σειρήνων, και σύντροφος των στρουθοκαμήλων. Αν η καρδιά μου παρασύρθηκε από γυναίκα άλλου άνδρα, τότε ας αρέσει και η δική μου γυναίκα σε άλλον. Διότι ο θυμός του άνδρα είναι ασυγκράτητος εναντίον εκείνου που θα μολύνει τη γυναίκα του. Αν περιφρόνησα γυμνό που χανόταν και δεν τον έντυσα, και αν από το μαλλί των προβάτων μου δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι του, τότε ας αποκοπεί ο ώμος μου από την κλείδα μου. Διότι αν χάρηκα με την πτώση των εχθρών μου, και αν η καρδιά μου είπε «Εύγε», τότε ας ακούσει το αυτί μου τη δική μου κατάρα. Αν δεν έσκισα τη χρεωστική ομολογία και δεν την επέστρεψα, χωρίς να λάβω τίποτα απολύτως από τον οφειλέτη, και αν η γη στέναξε εξαιτίας μου, τότε αντί για σιτάρι ας φυτρώσουν σε εμένα τσουκνίδες.

ΤΙΤΛΟΣ Η΄. — Περί ελεημοσύνης και ευποιίας προς τους φτωχούς. «Δεν πρόκειται να λείψει ο στερημένος από τη γη. Γι' αυτό εγώ σε προστάζω να εφαρμόζεις αυτόν τον λόγο, λέγοντας: Να ανοίγεις διάπλατα τα χέρια σου στον αδελφό σου, στον φτωχό και σε αυτόν που έχει ανάγκη.» —«Δεν θα τραβήξεις πίσω το χέρι σου μπροστά στον αδελφό σου.» «Εγώ σε προστάζω να αγαπάς τον προσήλυτο, να του δίνεις ψωμί και ένδυμα.» «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Οι αδύναμοι, όποια ανάγκη κι αν είχαν, δεν έμειναν ανικανοποίητοι· και δεν άφησα τα μάτια της χήρας να μαραζώσουν. Μήπως έφαγα μόνος το ψωμί μου και δεν το μοιράστηκα με το ορφανό; Μήπως παρέβλεψα τον γυμνό να χάνεται και δεν τον έντυσα; Ή μήπως δεν με ευλόγησαν οι αδύναμοι, και δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι τους από το μαλλί των προβάτων μου; Εγώ ήμουν μάτι για τους τυφλούς και πόδι για τους κουτσούς· εγώ ήμουν Πατέρας των αδύναμων.» «Ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει.» «Μακάριος αυτός που κατανοεί τον φτωχό και τον πένητα.» «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· σκόρπισε, έδωσε», και τα λοιπά. «Η ελεημοσύνη και η πίστη ας μη σου λείψουν· δέσε τες γύρω από τον λαιμό σου, και θα βρεις χάρη.»

Σε όλη τη γη ακούστηκε ο ήχος των κατορθωμάτων σου, και στα πέρατα της οικουμένης έφτασε η ευώδης διάδοση των αρετών σου. Διότι δεν έφαγες τον άρτο σου μόνος, αλλά τον μοιράστηκες πλουσιοπάροχα με τα ορφανά, και τα ανέθρεψες από τη νεανική τους ηλικία σαν πατέρας, και από την κοιλιά της μητέρας τους τα οδήγησες στη δικαιοσύνη. Δεν αδιαφόρησες για τους γυμνούς που κινδύνευαν να χαθούν, αφήνοντάς τους χωρίς ενδύματα· αντίθετα, όλοι οι αδύναμοι σε ευλόγησαν, διότι ζέστανες τους ώμους τους με το μαλλί των αμνών σου. Δεν αφιέρωσες το χρυσάφι σου στο χώμα, δηλαδή στην απόλαυση της σάρκας σου, αλλά έστειλες εκ των προτέρων όλο τον πλούτο σου στον ουρανό, για την προετοιμασία των αγαθών της ψυχής.