Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 31:32

Εκείνος που κατείχε τα παρόντα αγαθά δεν τα είχε αποκτήσει για τον εαυτό του, αλλά για τους φτωχούς, λέγοντας: Σε κάθε προσερχόμενο η πόρτα μου ήταν ανοιχτή. Εγώ είμαι πατέρας των αδυνάτων, μάτι των τυφλών και πόδι των χωλών· και από την κουρά των αμνών μου ζεστάθηκαν οι ώμοι των φτωχών.

Και προσθέτει: «Έξω δεν διανυκτέρευε κανένας ξένος, και η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε κάθε διαβάτη», επειδή δεν ήταν αποξενωμένος από Εκείνον που είπε: «Ήμουν ξένος, και με περιμαζέψατε». Άκουσε, επίσης, τι λέει σχετικά με τα ακούσια αμαρτήματα: «Αν και, αμαρτώντας ακούσια, έκρυψα την αμαρτία μου, διότι δεν ντράπηκα το μεγάλο πλήθος ώστε να μην την εξομολογηθώ ενώπιόν τους. Κι αν άφησα αδύναμο άνθρωπο να φύγει με άδειο τον κόρφο, αν δεν είχα φοβηθεί το χέρι του Κυρίου, και αν το χρεωστικό έγγραφο που είχα εις βάρος κάποιου δεν το έσκισα και του το επέστρεψα, χωρίς να λάβω τίποτα από τον οφειλέτη».

Έτσι και εγώ, με θάρρος θα μπορούσα να την κοσμήσω και με τα λόγια του Ιώβ: Η θύρα της ήταν ανοιχτή σε κάθε προσερχόμενο· και κανένας ξένος δεν διανυκτέρευε έξω. Ήταν οφθαλμός για τους τυφλούς, πόδι για τους χωλούς, και μητέρα για τα ορφανά. Ως προς την ευσπλαχνία της δε για τις χήρες, τι σπουδαιότερο πρέπει να πει κανείς, παρά ότι είχε ως καρπό το να μην ονομαστεί η ίδια χήρα; Η δική της εστία ήταν κοινό καταφύγιο για τους ενδεείς συγγενείς της εξ αίματος· και τα υπάρχοντά της ήταν κοινά σε όλους όσους είχαν ανάγκη, όχι λιγότερο από όσο ήταν για τον καθένα τα δικά του.

Όταν, λοιπόν, αυτοί που σώθηκαν δι' αυτού τον έκαναν κύριο των λαφύρων, απέρριψε τα πάντα, μέχρι και κλωστή και λουρί υποδήματος. Ζʹ. Τέτοιος ήταν και ο μακάριος Ιώβ. Διότι, όπως λέει, «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Εγώ ήμουν οφθαλμός των τυφλών και πόδι των χωλών· εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων· κανένας ξένος δεν διανυκτέρευε έξω· και οι αδύνατοι, αν ποτέ είχαν κάποια ανάγκη, δεν αποτύγχαναν, ούτε άφησα ποτέ αδύνατο να εξέλθει από τη θύρα μου με άδεια χέρια».

Διότι ο μεν φτωχός ζει χωρίς να φοβάται κανέναν, επειδή πλουτεί μόνο με τη φιλοσοφία και την υπομονή· ο δε πλούσιος, επειδή συζεί με την πλεονεξία, μισείται από όλους, και στις δημόσιες συναθροίσεις περιφέρεται ως εχθρός, ο οποίος κατά πρόσωπο μεν κολακεύεται, στη σκέψη όμως των άλλων μισείται. Ότι δε αυτά έτσι ακριβώς έχουν, φαίνεται όταν έλθει ο άνεμος και ρίξει τα φύλλα, όταν γίνει μεταβολή των πραγμάτων· τότε ανακαλύπτονται οι πλαστοί φίλοι, τότε αναγνωρίζονται τα προσωπεία των κολάκων, τότε φανερώνεται ο χορός των υποκριτών και η σκηνοθεσία του δράματος. Ανοίγουν τα στόματα όλων λέγοντας: «Ο μιαρός, ο πονηρός, ο παμπόνηρος». Τι λες; Δεν τον κολάκευες χθες; Δεν καταφιλούσες τα χέρια του; «Προσωπείο ήταν εκείνα. Ήλθε ο καιρός, έβγαλα το προσωπείο και φανέρωσα την αληθινή μου σκέψη». Τι λοιπόν φοβάσαι, πες μου, αυτόν που κατηγορείται από τόσους πολλούς; Και τι σημαίνει αυτό; Μακάρι να μην κατηγορούσε ο ίδιος τον εαυτό του. Αυτά τα λέω, όχι για να διαβάλω τον πλούτο –άλλωστε το έχω πει χιλιάδες φορές– αλλά εκείνους που χρησιμοποιούν κακώς ένα καλό πράγμα. Διότι τα χρήματα, όταν συνοδεύονται από καλές πράξεις, είναι καλά. Πώς όμως είναι καλά; Εάν παρηγορούν την πενία, εάν θεραπεύουν τη φτώχεια. Άκουσε πώς λέει ο Ιώβ: «Εγώ ήμουν οφθαλμός των τυφλών και πόδι των χωλών· εγώ ήμουν πατέρας των αδυνάτων». Ιδού πλούτος, όπου αμαρτία δεν υπήρχε, αλλά φιλοπτωχία. «Το σπίτι μου ήταν ανοιχτό σε καθέναν που ερχόταν». Αυτή είναι η διακονία του πλούτου, ενός πλούτου όχι στα λόγια, αλλά στην πράξη.

Αλλά και εξαιτίας του πλούτου, ισχυρίζονται μερικοί, πολλοί αρπάζουν και γίνονται πλεονέκτες. Όχι όμως εξαιτίας του πλούτου, αλλά εξαιτίας της δικής τους αφροσύνης· και γι' αυτό είναι μάρτυρας πάλι ο ίδιος αυτός άνθρωπος, ο οποίος, αν και βρισκόταν σε τόσο μεγάλο πλούτο, όχι μόνο δεν άρπαξε τα ξένα, αλλά έδινε και τα δικά του, και ετοίμαζε καταφύγιο για τους ξένους, λέγοντας τα εξής: «Η οικία μου ήταν ανοιχτή σε κάθε ξένο που ερχόταν». Και ο Αβραάμ, αν και είχε τόσο πλούτο, τα δαπανούσε όλα για τους περαστικούς· και ούτε αυτόν, ούτε εκείνον τους έκανε πλεονέκτες ο πλούτος, όπως ακριβώς ούτε εκείνον, ούτε τον Λάζαρο τους έκανε βλάσφημους η φτώχεια. Αντιθέτως, τόσο πολύ έλαμψαν και οι δύο, μολονότι στερούνταν ακόμη και την αναγκαία τροφή, ώστε ο μεν πρώτος να λάβει τη μαρτυρία από τον Θεό, ο Οποίος γνωρίζει σαφώς τα απόκρυφα· ο δε δεύτερος να μεταφερθεί από αυτήν τη ζωή με τη συνοδεία αγγέλων που προπορεύονταν, και να γίνει ομόσκηνος με τον πατριάρχη, και να απολαμβάνει τα ίδια αγαθά με εκείνον.

Αλλά μήπως η φιλοξενία του Ιώβ ήταν μεγάλη, καθώς και η φροντίδα του προς όσους είχαν ανάγκη; Ούτε εμείς θα φέρουμε αντίρρηση· αλλά θα τη βρούμε τόσο κατώτερη από εκείνη του Παύλου, όσο απέχει το σώμα από την ψυχή. Διότι, όσα εκείνος επιδείκνυε προς τους αναπήρους στο σώμα, αυτά αυτός τα έπραττε προς εκείνους που ήταν ακρωτηριασμένοι στην ψυχή, θεραπεύοντας όλους όσους ήταν χωλοί και ανάπηροι στον λογισμό, και ντύνοντας τους γυμνούς και τους ασχημονούντες με τη στολή της φιλοσοφίας· αλλά και ως προς τα σωματικά τόσο πολύ υπερτερούσε, επειδή είναι κατά πολύ ανώτερο το να βοηθά κανείς τους έχοντες ανάγκη ζώντας ο ίδιος μέσα στη φτώχεια και την πείνα, από το να το πράττει από την περιουσία του. Και του μεν η οικία ήταν ανοιχτή σε καθέναν που προσερχόταν, του δε η ψυχή είχε απλωθεί σε ολόκληρη την οικουμένη και υποδεχόταν ολόκληρα πλήθη. Γι' αυτό και έλεγε: «Δεν στενοχωρείστε μέσα σε μας, αλλά στενοχωρείστε στα σπλάχνα σας». Και ο μεν, έχοντας αμέτρητα πρόβατα και βόδια, ήταν γενναιόδωρος προς όσους είχαν ανάγκη· αυτός δε, μη κατέχοντας τίποτα περισσότερο από το σώμα του, από αυτό το ίδιο συνέτρεχε τους έχοντες ανάγκη, και φωνάζει λέγοντας: «Στις ανάγκες μου και σε εκείνους που ήταν μαζί μου υπηρέτησαν αυτά τα χέρια», έχοντας τη σωματική εργασία ως πόρο για εκείνους που πεινούσαν και λιμοκτονούσαν.

Ή ότι «δεν ψεύδομαι ενώπιον του Θεού»· διότι αυτό είναι ψεύδος, το να εξαρτάται κανείς με αυτόν τον τρόπο από τα ανθρώπινα πράγματα. «Και αν περιχαρής έγινα για την πτώση του εχθρού μου και αν είπα στην καρδιά μου: εύγε, εύγε, τότε ας ακούσει το αυτί μου την κατάρα μου, και ας γίνω περίγελος από τον λαό υποφέροντας δεινά». Με τα έργα του εκπλήρωνε εκείνο που λέει: «Εάν πέσει ο εχθρός σου, μην ευφρανθείς γι' αυτόν, και στην ολίσθησή του μην επαίρεσαι». Έπειτα και προς τους υπηρέτες πόσο ήπια συμπεριφερόταν· «Και αν πολλές φορές είπαν», λέει, «οι θεραπαινίδες μου: "ποιος θα μας έδινε να χορτάσουμε από τις σάρκες του;", επειδή εγώ ήμουν πάρα πολύ αγαθός». Διότι από αυτό φαίνεται όλη η επιείκεια, όταν προς τον υποταγμένο είναι κανείς φιλάνθρωπος και όχι βίαιος. «Αλλά έξω», λέει, «δεν διανυκτέρευε ο ξένος, και η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε κάθε οδοιπόρο. Και αν, έχοντας αμαρτήσει εκουσίως, έκρυψα την αμαρτία μου· διότι δεν ντράπηκα το μεγάλο πλήθος του λαού μου, ώστε να μην την εξομολογηθώ ενώπιόν τους». Αυτό δείχνει πολλή φιλοσοφία. Βλέπεις ότι δεν απέβλεπε καθόλου στη δόξα ούτε ενεργούσε για να τον δουν οι υπόλοιποι; Διότι εκείνος που με τέτοιο τρόπο περιφρονεί τη δόξα τους, ώστε να εξαγγέλλει και τις εκούσιες αμαρτίες του —διότι τις ακούσιες και ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να τις ομολογήσει, εφόσον πρόκειται να τύχει συγγνώμης από τους ακροατές. «Διότι δεν ντράπηκα», λέει, «το μεγάλο πλήθος του λαού μου».

«Σύμφωνα με τα προστάγματά μου», λέει, «πορεύθηκε, και φύλαξε τις εντολές μου, για να τις εφαρμόζει». Και όλα αυτά, αφού συνδεθούν και ανακραθούν, συγκρατούμενα σαν ένα σώμα με πολλά μέλη και απόλυτα αρμονικό, αποτελούν τον δίκαιο. Και αφού τον ολοκλήρωσε μέσα από τόσα πολλά γνωρίσματα, συνθέτοντας από αυτά σαν έναν ορισμό και μία ενιαία περιγραφή γι' αυτόν, τα συμπεριέλαβε όλα σε ένα όνομα και λέει: «Αυτός ο δίκαιος θα ζήσει αληθινή ζωή». Επειδή, λοιπόν, ακούσαμε ποια είναι τα γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν τον δίκαιο, ελάτε να εξετάσουμε με βάση αυτά και την περίπτωση του Ιώβ. Ευσεβής είναι ο δίκαιος· και τι ήταν ο Ιώβ; Δεν εξιλέωνε τον Θεό με θυσίες κάθε ημέρα; Σώφρων ο δίκαιος, το ίδιο και αυτός, καθώς λέει: «Έκανα συμφωνία με τα μάτια μου, να μην κοιτάξω παρθένο». Πράος και επιεικής ο δίκαιος, και ποιος υπήρξε πιο πράος από αυτόν; Από τον οποίο και οι ίδιοι οι υπηρέτες του, εξαιτίας της υπερβολικής του καλοσύνης, ήταν τόσο πολύ προσκολλημένοι πάνω του, ώστε σχεδόν να επιθυμούν να τον καταπιούν· διότι έλεγαν: «Ποιος θα μας δώσει να χορτάσουμε από τις σάρκες του;» Ελεήμων και κοινωνικός ο δίκαιος, και ποιος θα μπορούσε εδώ να παραβληθεί με τον Ιώβ; Η πόρτα του δεν ήταν ορθάνοιχτη σε κάθε περαστικό, και δεν αναχωρούσε κανένας με άδεια χέρια; Ο δίκαιος θα κρίνει δίκαια όσους φιλονικούν· επιτρέπεται και σε αυτό το σημείο να καυχηθεί ο Ιώβ και να πει: «Ερεύνησα προσεκτικά την υπόθεση που δεν γνώριζα, και συνέτριψα τα δόντια των αδίκων». Ο δίκαιος δεν θα αδικήσει κανέναν, ενώ ο Ιώβ φτάνει στο σημείο να καταραστεί και τον ίδιο τον εαυτό του, λέγοντας: «Αν σήκωσα το χέρι μου εναντίον ορφανού, τότε ας αποκοπεί ο ώμος μου από την κλείδα».

Παρατήρησε και εδώ την υπερβολή· διότι, όπως ακριβώς κατά τις συμφορές υπέμεινε με κάθε εγκαρτέρηση όσα του επήλθαν, έτσι και κατά την ευημερία κατόρθωσε την κάθε αρετή με πολλή αφθονία, όχι απλώς, ούτε τυχαία, αλλά φτάνοντας στο ίδιο το αποκορύφωμα. Τόσο ήμερος φαινόταν, όχι μόνο προς τους άλλους, αλλά και προς τους υπηρέτες του· διότι από εδώ φαίνεται η απόλυτη επιείκεια, όταν κανείς είναι φιλάνθρωπος και όχι βίαιος απέναντι στον υποτακτικό του. Έλεγαν λοιπόν οι υπηρέτες: «Ποιος θα μας έδινε να χορτάσουμε από τις σάρκες του;». Εδώ διηγείται τη σφοδρή αγάπη που του έτρεφαν οι υπηρέτες του, έχοντας γίνει θερμοί αγαπητές του εξαιτίας της συμπεριφοράς που τους επεδείκνυε. Διότι τόσο πολύ, λέει, κρέμονταν από εμένα, τόσο πολύ ήταν προσκολλημένοι, τόσο αφοσιωμένοι, με τέτοια αγάπη, ώστε να επιθυμούν να χορτάσουν ακόμη και από αυτές τις σάρκες μου [να τις καταπιούν και να τις καταφάγουν], επειδή με αγαπούσαν υπερβολικά και φλέγονταν από αγάπη. Τόσο πολύ καλός και γλυκύς ήμουν προς τους υπηρέτες μου, ώστε, αν ήταν δυνατόν να τραφούν και από αυτές τις ίδιες μου τις σάρκες, θα το έκαναν μετά χαράς. «Έξω δε δεν διανυκτέρευε κανένας ξένος, αλλά η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν». Αυτό είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της φιλοξενίας και της αβραμιαίας ευγένειας. Κοινό, λέει, είχα το σπίτι, κοινή την τράπεζα, μην θεωρώντας δικά μου τα όσα είχα, αλλά του Δεσπότου. Ο Κύριος τα έδωσε, επομένως ας διανέμεται στους συνδούλους το σιτηρέσιο.

Αυτόν ας ζηλώσουμε κι εμείς, και μαζί με αυτόν τον απόγονό του, τον Ιώβ. Διότι και αυτός μιμήθηκε τη μεγαλοψυχία του προγόνου του με κάθε ακρίβεια, και γι' αυτό έλεγε: Η θύρα μου ήταν ανοικτή σε καθέναν που ερχόταν· δεν ήταν ανοικτή στον τάδε και κλειστή σε κάποιον άλλον, αλλά ήταν απλώς ανοικτή σε όλους.

Και για να μάθεις ότι αυτό είναι αληθές, θυμήσου τον Ιώβ, ο οποίος υπήρξε και πλούσιος και φτωχός, και μεταχειρίστηκε και τα δύο όπλα, και επικράτησε και στις δύο καταστάσεις. Και όταν μεν ήταν πλούσιος, έλεγε: «Η θύρα μου ήταν ανοικτή σε καθέναν που ερχόταν»· όταν δε έγινε φτωχός, έλεγε: «Ο Κύριος έδωσε, ο Κύριος αφαίρεσε· όπως φάνηκε καλό στον Κύριο, έτσι και έγινε». Όταν ήταν πλούσιος, επέδειξε μεγάλη φιλοξενία, και όταν έγινε φτωχός, επέδειξε μεγάλη υπομονή. Και εσύ, λοιπόν, είσαι πλούσιος; Να επιδεικνύεις μεγάλη ελεημοσύνη. Έγινες φτωχός; Να επιδεικνύεις μεγάλη καρτερία και υπομονή. Διότι ούτε ο πλούτος είναι κακό, ούτε η φτώχεια καθαυτή· αλλά το καθένα από αυτά διαμορφώνεται ανάλογα με την προαίρεση εκείνων που τα χρησιμοποιούν.

Αλλά ήταν η φιλοξενία του Ιώβ μεγάλη, και η φιλανθρωπία του προς τους ενδεείς; Ούτε εμείς θα το αρνηθούμε· αλλά θα τη βρούμε τόσο κατώτερη από εκείνη του Παύλου, όσο απέχει το σώμα από την ψυχή. Διότι, όσα εκείνος επιδείκνυε προς τους σωματικά ανάπηρους, αυτά ο Παύλος τα έπραττε προς τους ψυχικά ακρωτηριασμένους, θεραπεύοντας όλους όσους ήταν χωλοί και ανάπηροι στον λογισμό, και περιβάλλοντας εκείνους που ήταν γυμνοί και ασχημονούσαν με τη στολή της φιλοσοφίας. Αλλά και στα σωματικά υπερτερούσε τόσο πολύ, επειδή είναι κατά πολύ σπουδαιότερο το να βοηθά τους έχοντες ανάγκη αυτός που συζεί με την πενία και την πείνα, παρά να το κάνει κάποιος από το περίσσευμά του. Διότι το σπίτι του πρώτου ήταν ανοιχτό σε κάθε προσερχόμενο, ενώ η ψυχή του δεύτερου είχε απλωθεί σε ολόκληρη την οικουμένη, και υποδεχόταν ολόκληρα πλήθη λέγοντας: «Δεν στενοχωρείσθε μέσα σε εμάς, αλλά στενοχωρείσθε στα δικά σας σπλάχνα». Και ο μεν, διαθέτοντας αναρίθμητα πρόβατα και βόδια, ήταν απλόχερος προς τους ενδεείς· τούτος δε, μην κατέχοντας τίποτα περισσότερο από το σώμα του, από αυτό ακριβώς συνέτρεχε τους δεομένους, και ανακράζει λέγοντας: «Στις ανάγκες μου και σε όσους βρίσκονταν μαζί μου υπηρέτησαν αυτά τα χέρια», έχοντας την εργασία του σώματος ως έσοδο για εκείνους που πεινούν και λιμοκτονούν. Αλλά μήπως οι σκώληκες και τα τραύματα προκαλούσαν στον Ιώβ οδύνες σκληρές και αβάσταχτες; Το ομολογώ και εγώ.

Και ας παρουσιάσουμε, εάν συμφωνείτε, τον μεγάλο αθλητή της υπομονής, ο οποίος διέλαμψε και στους δύο τρόπους, τον αδάμαντα, την πέτρα, εκείνον που, αν και έζησε στη χώρα της Αυσιτίδας, καταύγασε όλη την οικουμένη με την υπερβολή της δικής του αρετής· και ας αναφέρουμε τα κατορθώματά του καθώς και τα παθήματά του, για να γνωρίσεις από πού έλαμψε περισσότερο. Ποια είναι, λοιπόν, τα κατορθώματά του; «Ο οίκος μου», λέει, «ήταν ανοιχτός για καθέναν που ερχόταν και αποτελούσε κοινό λιμάνι για τους οδοιπόρους, ενώ οι έχοντες ανάγκη κατείχαν σχεδόν όλα μου τα υπάρχοντα. Διότι εγώ ήμουν», λέει, «μάτι για τους τυφλούς και πόδι για τους χωλούς, εγώ ήμουν πατέρας για τους αδύναμους, και εξιχνίασα δίκες τις οποίες δεν γνώριζα και συνέτριψα τα σαγόνια των αδίκων και άρπαξα το θήραμα μέσα από τα δόντια τους, ενώ οι αδύναμοι, όποια ανάγκη κι αν είχαν ποτέ, δεν απέτυχαν, ούτε βγήκε κανείς από την πόρτα μου με άδειο τον κόρφο». Είδες τα διάφορα είδη της φιλανθρωπίας και τα ποικίλα λιμάνια της ελεημοσύνης και πώς αυτός βοηθούσε με κάθε τρόπο εκείνους που είχαν ανάγκη; Είδες πώς ανακούφιζε τη φτώχεια, πώς στήριζε τη χήρα, πώς υπερασπιζόταν τους αδικουμένους, πώς γινόταν φοβερός απέναντι σε όσους τους καταπίεζαν; Διότι δεν επιδείκνυε τον ζήλο του μόνο μέχρι να παρασταθεί και να βοηθήσει —όπως κάνουν οι πολλοί— αλλά μέχρι να οδηγήσει την υπόθεση στο τέλος και με πολλή σφοδρότητα· διότι «συνέτριψα», λέει, «τα σαγόνια των αδίκων», υψώνοντας ως τείχος τη δική του προστασία απέναντι στη δική τους επιθετικότητα.

5. Τι θα μπορούσε να πει κανείς για την περιφρόνησή του προς τα χρήματα; Διότι και αυτό το είχε κατορθώσει σε απόλυτο βαθμό. Επειδή όχι μόνο δεν επιθυμούσε τα ξένα αγαθά, πράγμα το οποίο παθαίνουν οι περισσότεροι σήμερα, αλλά δεν ήταν προσκολλημένος ούτε στα δικά του, παρά είχε αποξενωθεί και από αυτά στον μέγιστο βαθμό· γι' αυτό και έλεγε: «Ούτε ευφράνθηκα επειδή απέκτησα μεγάλο πλούτο, ούτε στήριξα την πεποίθησή μου σε πολύτιμο λίθο». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν του τα αφαίρεσαν, υπέμεινε την απώλεια με πολλή ευκολία, και όσο τα είχε στη διάθεσή του, έκανε πλούσια ελεημοσύνη, απλώνοντας το δεξί του χέρι προς όλους και ανοίγοντας το σπίτι του. Διότι δεν έκανε αυτό που παθαίνουν οι πολλοί, οι οποίοι ερευνούν με περιέργεια και εξετάζουν εξονυχιστικά εκείνους που πρόκειται να λάβουν την ελεημοσύνη, αλλά, όπως λέει, «Η πόρτα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν». Διότι «οι αδύναμοι δεν στερήθηκαν ποτέ ό,τι είχαν ανάγκη· και κανένας ξένος δεν βγήκε από την πόρτα μου με άδειο τον κόρφο». Είδες τη γενναιοδωρία; Είδες τη φιλανθρωπία, την καλοσύνη, την ταπεινοφροσύνη;

ΤΙΤΛΟΣ Η΄. — Περί ελεημοσύνης και ευποιίας προς τους φτωχούς. «Δεν πρόκειται να λείψει ο στερημένος από τη γη. Γι' αυτό εγώ σε προστάζω να εφαρμόζεις αυτόν τον λόγο, λέγοντας: Να ανοίγεις διάπλατα τα χέρια σου στον αδελφό σου, στον φτωχό και σε αυτόν που έχει ανάγκη.» —«Δεν θα τραβήξεις πίσω το χέρι σου μπροστά στον αδελφό σου.» «Εγώ σε προστάζω να αγαπάς τον προσήλυτο, να του δίνεις ψωμί και ένδυμα.» «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Οι αδύναμοι, όποια ανάγκη κι αν είχαν, δεν έμειναν ανικανοποίητοι· και δεν άφησα τα μάτια της χήρας να μαραζώσουν. Μήπως έφαγα μόνος το ψωμί μου και δεν το μοιράστηκα με το ορφανό; Μήπως παρέβλεψα τον γυμνό να χάνεται και δεν τον έντυσα; Ή μήπως δεν με ευλόγησαν οι αδύναμοι, και δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι τους από το μαλλί των προβάτων μου; Εγώ ήμουν μάτι για τους τυφλούς και πόδι για τους κουτσούς· εγώ ήμουν Πατέρας των αδύναμων.» «Ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει.» «Μακάριος αυτός που κατανοεί τον φτωχό και τον πένητα.» «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· σκόρπισε, έδωσε», και τα λοιπά. «Η ελεημοσύνη και η πίστη ας μη σου λείψουν· δέσε τες γύρω από τον λαιμό σου, και θα βρεις χάρη.»

«Εάν κάποιος έλθει σε σας ως ξένος στη χώρα σας, δεν θα τον καταπιέσετε· θα είναι ανάμεσά σας σαν αυτόχθονας.» «Είπε ο ηλικιωμένος άνδρας: Πού πηγαίνεις και από πού έρχεσαι; Και εκείνος του είπε: Εμείς διαβαίνουμε από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας έως τα μέρη του όρους Εφραίμ, και δεν υπάρχει κανείς να με δεχθεί στο σπίτι του. Και ο ηλικιωμένος άνδρας είπε: Ειρήνη σε σένα, κάθε σου έλλειψη την αναλαμβάνω εγώ· μόνο μην διανυκτερεύσεις στην πλατεία. Και τον έβαλε στο σπίτι του· και οδήγησε μέσα τα γαϊδούρια, και έβαλε χορτάρι στα υποζύγιά του, και έπλυναν τα πόδια τους, και έφαγαν και ήπιαν.» «Έξω δεν διανυκτέρευε ο ξένος· η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν.» «Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου.» «Όταν πια διασώθηκαν, έμαθαν ότι το νησί ονομάζεται Μελίτη. Και οι βάρβαροι μας έδειξαν ασυνήθιστη φιλανθρωπία. Διότι, αφού άναψαν φωτιά, μας δέχθηκαν όλους κοντά της, εξαιτίας της βροχής που είχε πιάσει και εξαιτίας του ψύχους. Στα περίχωρα του τόπου εκείνου υπήρχαν κτήματα που ανήκαν στον πρώτο του νησιού, ονόματι Πόπλιο, ο οποίος μας δέχθηκε και μας φιλοξένησε φιλικά για τρεις ημέρες.» «Η φιλαδελφία ας παραμένει. Και μην λησμονείτε τη φιλοξενία. Διότι μέσω αυτής μερικοί φιλοξένησαν αγγέλους χωρίς να το γνωρίζουν.» Να θεωρείς τον εαυτό σου ξένο και να τιμάς τους ξένους.

Αλλά αυτά μεν, όπως έχει λεχθεί, αποτελούν τα τεκμήρια της ιερής στοργής. Εσύ δε, ω παντεπαίνετε, μοιάζεις σαν να έχεις ιδρυθεί ως κάποια ακρόπολη στη βασιλίδα των πόλεων ή, για να πούμε την αλήθεια ακριβέστερα, ως ευρύχωρο λιμάνι, ανάπαυση για τους θλιμμένους, επαρκής παρηγοριά για αυτούς που διψούν για αρμονικό λόγο, υποδεχόμενος καθημερινά, τρόπον τινά, και ιατρεύοντας, θεραπεύοντας και φροντίζοντας τον έναν και τον άλλον, μεγάλους και μικρούς, ιερείς και αρχιερείς, ανώτερους και υποδεέστερους. Πόσο μεγαλοπρεπές είναι το θείο σου αξίωμα και το θεοφιλές σου έργο. Σου ταιριάζουν και τα λόγια του αοίδιμου Ιώβ: έγινα πατέρας των ορφανών, πόδι των χωλών, και σε κάθε άνθρωπο ήταν ανοιχτή η πόρτα μου και όλα όσα έπονται αυτών. Εσύ είσαι το υπόλειμμα της ευσέβειας, εσύ το κειμήλιο της ορθοδοξίας· και ο λόγος ας παραλείψει τα πολλά, για να μη φανεί ότι λέγονται προς χάριν και κολακεία όσα ακούγονται κατά πρόσωπο. Όμως, αφού προσθέσει μία ακόμη φράση, ας σταματήσει: μία είναι η παρηγοριά για τον πατέρα, ο μονογενής και φιλοπάτωρ υιός, και για τη βασιλίδα πόλη η δική σου μεγαλοφυής και ονομαστή αρισταρχία.

Τι λοιπόν; Με τον λόγο έτρεφε κατ' αυτόν τον τρόπο με τον αληθινό άρτο, που πραγματικά στηρίζει τις καρδιές, παραμελούσε όμως να τρέφει σωματικά όσους έβρισκε να έχουν ανάγκη από τέτοιου είδους τροφή; Αλλά έτσι θα μιμούνταν τον Ιησού του μόνον κατά το ήμισυ, τον οποίο γνώριζε ότι μαζί με τη διδασκαλία έτρεφε με άρτους και τους αγνώμονες. Γι' αυτό ήταν πατέρας των ορφανών και προστάτης των χηρών, φροντίζοντάς τους με κάθε τρόπο, ενώ η θύρα του ήταν ανοιχτή σε κάθε ανεξαιρέτως πένητα και κανένας ξένος δεν διανυκτέρευε έξω.