Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 31:5

Αλλά, και επειδή γνώριζε πάρα πολύ καλά ότι το «να κλαίτε με εκείνους που κλαίνε», το «μακάριοι όσοι κλαίνε, γιατί θα γελάσουν» και το «αν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη» περιέχονται στα διδάγματα της ευαγγελικής διδασκαλίας, επεδείκνυε φιλανθρωπία προς εκείνους που ταλαιπωρούνταν στη ζωή, λέγοντας: «Εγώ έκλαψα για κάθε αδύναμο· και στέναξα όταν είδα άνθρωπο σε ανάγκη». Έπειτα πάλι, επειδή η ευαγγελική διδασκαλία απαγορεύει τα άσεμνα γέλια, ο μακάριος, προλαμβάνοντας, λέει: «Αν πορεύτηκα με χλευαστές, και αν το πόδι μου έσπευσε σε δόλο, ας ζυγιστώ σε δίκαιη ζυγαριά, και ο Κύριος γνωρίζει την ακακία μου». Και επειδή ο λόγος του Μωυσή νομοθετεί λέγοντας: «δεν θα μοιχεύσεις», και επιβάλλει την ποινή του θανάτου στους μοιχούς, ενώ εκείνος της ευαγγελικής διδασκαλίας, αυστηροποιώντας τον νόμο, λέει: «Ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα μοιχεύσεις· εγώ όμως σας λέω, ούτε καν να επιθυμείτε», σκεφθείτε καλά αυτόν για τον οποίο γίνεται τώρα ο λόγος, ο οποίος, ζώντας σύμφωνα με το ευαγγέλιο του Χριστού, φυλαγόταν ακόμη και από το να κοιτάξει αχαλίνωτα με επιθυμία, για το οποίο και σεμνυνόταν λέγοντας: «Αν η καρδιά μου ακολούθησε το μάτι μου σε γυναίκα άλλου άνδρα». Και παραθέτει τον συλλογισμό του προσθέτοντας στη συνέχεια: «Διότι προκαλεί ακατάσχετη οργή το να μολύνει κανείς γυναίκα άνδρα. Επειδή είναι πυρ που καίει σε όλα τα μέρη, και όπου εισέλθει, καταστρέφει από τις ρίζες».

Από αυτό καθίσταται σε εμάς φανερό ότι έζησε πριν από τον Μωυσή· διότι η ψαλμωδία υπήρξε μετά από εκείνον, ενώ πριν από εκείνον με κανέναν τρόπο. 31,1α 〈Συνήψα διαθήκη με τους οφθαλμούς μου,〉 1β 〈και δεν θα στρέψω τον νου μου σε παρθένο.〉 31,2α 〈Και ο Θεός μοίρασε από άνωθεν,〉 2β 〈και η κληρονομία του Ικανού (Παντοδυνάμου) έρχεται από τα ύψιστα.〉 31,3α 〈Ουαί και απώλεια στον άδικο〉 3β 〈και αποξένωση σε εκείνους που πράττουν την ανομία.〉 31,4α 〈Δεν θα δει Αυτός την οδό μου,〉 4β 〈και δεν θα αριθμηθούν όλα τα βήματά μου;〉 31,5α 〈Και εάν,〉 λέει, 〈πορεύτηκα μαζί με γελωτοποιούς,〉 5β 〈και αν το πόδι μου έσπευσε σε δόλο.〉 Ω της ακριβείας. «Δεν μπορεί κανείς να πει, δεν μπορεί, ότι, επειδή καταχράστηκα τον πλούτο και τα προηγούμενα αγαθά σε ραθυμία και έκλυση, πληρώνω τώρα αυτήν την ποινή και έχω μεταβληθεί, επειδή ο Θεός μού έβαλε το κατάλληλο φάρμακο.» Διότι αυτόν που αγαπά τα γέλια, είναι προσκολλημένος στην τρυφή και είναι φιλοπαίγμων, εύλογα θα μπορούσε κάποιος να τον φέρει στην αντίθετη κατάσταση, παραδίδοντάς τον σε έναν βίο γοερό και γεμάτο θρήνους. Αυτόν όμως, ο οποίος και πριν από αυτό απέφευγε τα συμπόσια και έδιωχνε τους ανθρώπους που έπαιζαν και έκαναν αστεία, ποια λογική υπάρχει να περιπέσει σε έναν σκυθρωπό και κατηφή βίο; Βλέπεις ότι ο λόγος του ψαλμού εκπληρωνόταν και σε αυτόν, το «και να αγαλλιάσθε σε Αυτόν με τρόμο»; Και όμως, μολονότι παρέθετε πολυτελές τραπέζι, απολάμβανε μεγάλη ευημερία και ζούσε σε συνεχή τρυφή, δεν έπαθε τίποτα τέτοιο, από όσα έπαθε μέσα σε μία ημέρα το γένος των Εβραίων.

Δεν είπε: «αν γέλασα», αλλά «αν συμπορεύθηκα με αυτούς». «Ούτε καν στην ίδια οδό», λέει, «δεν βάδισα μαζί τους». Αν και ποιος νόμος το απαγόρευσε αυτό; «αν δε και το πόδι μου έσπευσε σε δόλο». «Δεν μπορεί κανείς να πει», λέει, «ότι, ενώ δεν επιδίωξα τη ραθυμία και την ακολασία και αυτόν τον έκλυτο βίο, όντας ωστόσο σκληρός και αυστηρός εξέπεσα στις κακίες που διαφέρουν από εκείνον τον βίο, εννοώ την πονηρία και τον δόλο· αντιθέτως, στάθηκα εξίσου μακριά και από τα δύο είδη της κακίας. 31,6α 〈Γιατί στέκομαι σε δίκαιη ζυγαριά.〉 Τόσο μεγάλη ακρίβεια διαθέτει ο βίος μου ακόμη και στα μικρά πράγματα, όση δικαιοσύνη έχουν οι ζυγαριές, και ούτε το ελάχιστο δεν έχω παραμελήσει. Γι' αυτά δεν καλώ ως μάρτυρα άνθρωπο», λέει, «ο οποίος και χάρη μπορεί να κάνει και αγνοεί πολλά, αλλά τον Θεό, ο οποίος γνωρίζει με ακρίβεια όλα τα απόρρητα και από τον οποίο τίποτα δικό μας δεν μπορεί να μείνει κρυφό». 31,6β 〈Και γνωρίζει ο Κύριος,〉 λέει, 〈την ακακία μου.〉 31,7α 〈Αν το πόδι μου ξέκλινε από την οδό του,〉 7β 〈και αν η καρδιά μου ακολούθησε το μάτι μου.〉 Είναι άραγε αυτό μικρό; Απεναντίας, είναι μεγάλο για εκείνα τα χρόνια, ίσως δε και για τα σημερινά. Διότι το να μην επιθυμήσει κανείς καθόλου είναι σπουδαίο, αλλά εξίσου σπουδαίο με αυτό είναι, αφού δεχθεί την επιθυμία, να μην προχωρήσει στην πράξη.

Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί αποφεύγοντας τις συγκεντρώσεις που εξασθενούν τον φόβο για τα αμαρτήματα και οδηγούν στη ραθυμία. Γι' αυτό και ο Παύλος και ο Ιερεμίας κάνουν πολύ λόγο για το ζήτημα αυτό, προτρέποντας και οι δύο να αποφεύγονται οι συναναστροφές με τους πονηρούς και με όσους είναι τόσο ράθυμοι. Και ο Ιώβ το κατατάσσει και αυτό στις αρετές, λέγοντας: «Αν περπάτησα μαζί με γελοιαστές». Αυτός δε δείχνει ότι ούτε καν κάθισε μαζί με τέτοιους ανθρώπους, λέγοντας: «Δεν κάθισα σε συνέδριο αυτών που εμπαίζουν». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος δεν επιτρέπει να συντρώγει κανείς με τους πονηρούς, ούτε καν να τους συναναστρέφεται απλώς, λέγοντας: «Αν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, τούτον να τον σημειώνετε και να μη συναναστρέφεσθε μαζί του». Και προσθέτει: «Και δεν θα συνδεθώ με τους εκλεκτούς τους». Άλλος λέει: «Ούτε να φάω τα εκλεκτά εδέσματά τους». Και άλλος: «Να μη διαμείνω μέσα στις απολαύσεις τους». Ο αποστολικός λόγος εδώ εννοεί ότι πρέπει να αποφεύγει κανείς και τις τρυφές και τα συμπόσιά τους, εκεί όπου προπάντων αυξάνεται η αμαρτία, εκεί όπου η ασυδοσία γίνεται μεγαλύτερη.

Γι' αυτό, ο Ιώβ μαρτυρεί για τον εαυτό του λέγοντας: «Αν ποτέ συμπορεύτηκα με γελοιαστές». Ο Σολομών, από την άλλη πλευρά, επιπλήττει τη φιλογελή συμπεριφορά λέγοντας: «Καλύτερη είναι η λύπη από το γέλιο, διότι με τη σκυθρωπότητα του προσώπου γίνεται αγαθή η καρδιά. Η καρδιά των σοφών βρίσκεται σε οίκο πένθους, ενώ η καρδιά των άφρονων σε οίκο ευφροσύνης».

Θέλεις να μάθεις και για τη σωφροσύνη του; «Συνήψα διαθήκη», λέει, «με τους οφθαλμούς μου, ώστε να μην κοιτάξω επίμονα ξένη παρθένο». Αυτά που αργότερα ήλθε ο Χριστός και διέταξε, εκείνος τα κατόρθωνε με τα έργα του. Τον είδες να πλουτεί, τον είδες να πένεται, τον είδες να υγιαίνει, τον είδες να νοσεί; Τον είδες όταν τα πράγματα κυλούσαν ευνοϊκά γι' αυτόν; Τον είδες όταν του αφαιρέθηκαν τα πάντα; Είδες απέναντι στα παιδιά, απέναντι στους υπηρέτες, απέναντι στους αδικημένους, απέναντι στα ορφανά πώς είχε διαμορφώσει τον εαυτό του; «Εάν δε», λέει, «είχα συμπορευθεί με γελωτοποιούς»· δηλαδή, δεν επιδίωκα ούτε καν αυτές τις συναναστροφές των γελωτοποιών. Και αυτό αποτελεί όχι μικρό δείγμα σωφροσύνης.