Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 31:7

Γι' αυτό και σκεπαζόταν σαν με φτερούγες από τον θείο έρωτα, αγνοώντας έτσι τη γυμνότητά της. Επειδή όμως αντίκρισε το δέντρο με ευχαρίστηση και το άγγιξε με πολλή επιθυμία, και στη συνέχεια γεύτηκε τον καρπό του με ενεργή ηδονή, αμέσως ελκύστηκε από την ηδονή προς τη σαρκική μίξη, αφού ενώθηκε γυμνή με το πάθος· παρέδωσε δε όλη της την επιθυμία στην απόλαυση των παρόντων, εμπλέκοντας, εξαιτίας της θανατηφόρας ηδονής του καρπού, και τον Αδάμ στο δικό της σφάλμα· γι' αυτό έκτοτε ο ανθρώπινος νους με δυσκολία μπορεί να θυμάται τον Θεό ή τις εντολές Του. Εμείς, επομένως, προσηλώνοντας το βλέμμα μας διαρκώς στο βάθος της καρδιάς μας με αδιάλειπτη τη μνήμη του Θεού, ας ζούμε σε αυτόν τον απατηλό βίο σαν να είμαστε τυφλοί ως προς την όραση. Διότι ίδιον της αληθινά πνευματικής φιλοσοφίας είναι το να διαφυλάττει πάντοτε την επιθυμία των ματιών άπτερη. Αυτό μας διδάσκει και ο πολυπειρότατος Ιώβ λέγοντας: Αν η καρδιά μου ακολούθησε τα μάτια μου. Έτσι, αυτή η κατάσταση αποτελεί γνώρισμα της ύψιστης εγκράτειας. 57. Εκείνος που κατοικεί διαρκώς στη δική του καρδιά, αποδημεί οπωσδήποτε από τα θέλγητρα του βίου· διότι, περιπατώντας κατά το πνεύμα, είναι αδύνατον να γνωρίζει τις επιθυμίες της σάρκας.

Αλλά, και επειδή γνώριζε πάρα πολύ καλά ότι το «να κλαίτε με εκείνους που κλαίνε», το «μακάριοι όσοι κλαίνε, γιατί θα γελάσουν» και το «αν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη» περιέχονται στα διδάγματα της ευαγγελικής διδασκαλίας, επεδείκνυε φιλανθρωπία προς εκείνους που ταλαιπωρούνταν στη ζωή, λέγοντας: «Εγώ έκλαψα για κάθε αδύναμο· και στέναξα όταν είδα άνθρωπο σε ανάγκη». Έπειτα πάλι, επειδή η ευαγγελική διδασκαλία απαγορεύει τα άσεμνα γέλια, ο μακάριος, προλαμβάνοντας, λέει: «Αν πορεύτηκα με χλευαστές, και αν το πόδι μου έσπευσε σε δόλο, ας ζυγιστώ σε δίκαιη ζυγαριά, και ο Κύριος γνωρίζει την ακακία μου». Και επειδή ο λόγος του Μωυσή νομοθετεί λέγοντας: «δεν θα μοιχεύσεις», και επιβάλλει την ποινή του θανάτου στους μοιχούς, ενώ εκείνος της ευαγγελικής διδασκαλίας, αυστηροποιώντας τον νόμο, λέει: «Ειπώθηκε στους αρχαίους, δεν θα μοιχεύσεις· εγώ όμως σας λέω, ούτε καν να επιθυμείτε», σκεφθείτε καλά αυτόν για τον οποίο γίνεται τώρα ο λόγος, ο οποίος, ζώντας σύμφωνα με το ευαγγέλιο του Χριστού, φυλαγόταν ακόμη και από το να κοιτάξει αχαλίνωτα με επιθυμία, για το οποίο και σεμνυνόταν λέγοντας: «Αν η καρδιά μου ακολούθησε το μάτι μου σε γυναίκα άλλου άνδρα». Και παραθέτει τον συλλογισμό του προσθέτοντας στη συνέχεια: «Διότι προκαλεί ακατάσχετη οργή το να μολύνει κανείς γυναίκα άνδρα. Επειδή είναι πυρ που καίει σε όλα τα μέρη, και όπου εισέλθει, καταστρέφει από τις ρίζες».

Αλλά και το αδωροδόκητο του χαρακτήρα του το παρουσιάζει ως εξής: «Αν τα χέρια μου άγγιξαν δώρα, τότε ας σπείρω εγώ και ας φάνε άλλοι, και ας ξεριζωθώ από τη γη». Το πώς δε συμπεριφερόταν στους οικιακούς του, μπορεί να το μάθει κανείς από όσα διδάσκει λέγοντας: «Αν τυχόν περιφρόνησα το δίκαιο του δούλου μου ή της δούλης μου, όταν αυτοί έρχονταν σε κρίση μαζί μου». Και πάλι παραθέτει το σκεπτικό του: «Διότι τι θα κάνω αν ο Θεός με περάσει από εξέταση; Μήπως όπως εγώ πλάστηκα με σάρκα, έτσι δεν έχουν πλαστεί και εκείνοι; Στην ίδια κοιλιά έχουμε δημιουργηθεί». Σε αυτά προσθέτει: «Τα μάτια της χήρας δεν τα έκανα να μαραζώσουν. Αν έφαγα την μπουκιά μου μόνος, και δεν τη μοιράστηκα με το ορφανό, αν είδα γυμνό να χάνεται, και δεν τον έντυσα». Και πάλι, προχωρώντας παρακάτω, λέει: «Αν στήριξα την ελπίδα μου σε πολύτιμο λίθο, αν χάρηκα επειδή απέκτησα πολύ πλούτο, αν άπλωσα το χέρι μου σε αμέτρητα αγαθά». Και παραθέτει και πάλι τον συλλογισμό: «Ή μήπως δεν βλέπουμε τον ήλιο να ανατέλλει και να χάνεται, και τη σελήνη να φθίνει;». Έπειτα πάλι, ενώ η ευαγγελική διδασκαλία αναφέρει: «Ειπώθηκε στους αρχαίους, θα αγαπάς τον πλησίον σου και θα μισείς τον εχθρό σου, εγώ όμως σας λέω, να αγαπάτε τους εχθρούς σας», αυτός ο θαυμάσιος άνθρωπος, προλαμβάνοντάς την με έμφυτη διδασκαλία, εκπλήρωσε το έργο αυτό. Γι' αυτό λέει: «Αν χάρηκα για την πτώση του εχθρού μου, και η καρδιά μου είπε "εύγε", τότε ας ακούσει το αυτί μου την κατάρα μου».

Δεν είπε: «αν γέλασα», αλλά «αν συμπορεύθηκα με αυτούς». «Ούτε καν στην ίδια οδό», λέει, «δεν βάδισα μαζί τους». Αν και ποιος νόμος το απαγόρευσε αυτό; «αν δε και το πόδι μου έσπευσε σε δόλο». «Δεν μπορεί κανείς να πει», λέει, «ότι, ενώ δεν επιδίωξα τη ραθυμία και την ακολασία και αυτόν τον έκλυτο βίο, όντας ωστόσο σκληρός και αυστηρός εξέπεσα στις κακίες που διαφέρουν από εκείνον τον βίο, εννοώ την πονηρία και τον δόλο· αντιθέτως, στάθηκα εξίσου μακριά και από τα δύο είδη της κακίας. 31,6α 〈Γιατί στέκομαι σε δίκαιη ζυγαριά.〉 Τόσο μεγάλη ακρίβεια διαθέτει ο βίος μου ακόμη και στα μικρά πράγματα, όση δικαιοσύνη έχουν οι ζυγαριές, και ούτε το ελάχιστο δεν έχω παραμελήσει. Γι' αυτά δεν καλώ ως μάρτυρα άνθρωπο», λέει, «ο οποίος και χάρη μπορεί να κάνει και αγνοεί πολλά, αλλά τον Θεό, ο οποίος γνωρίζει με ακρίβεια όλα τα απόρρητα και από τον οποίο τίποτα δικό μας δεν μπορεί να μείνει κρυφό». 31,6β 〈Και γνωρίζει ο Κύριος,〉 λέει, 〈την ακακία μου.〉 31,7α 〈Αν το πόδι μου ξέκλινε από την οδό του,〉 7β 〈και αν η καρδιά μου ακολούθησε το μάτι μου.〉 Είναι άραγε αυτό μικρό; Απεναντίας, είναι μεγάλο για εκείνα τα χρόνια, ίσως δε και για τα σημερινά. Διότι το να μην επιθυμήσει κανείς καθόλου είναι σπουδαίο, αλλά εξίσου σπουδαίο με αυτό είναι, αφού δεχθεί την επιθυμία, να μην προχωρήσει στην πράξη.

Προχωρώντας δε, λέγει και κάτι μεγαλύτερο από αυτό, ότι δηλαδή ούτε τα μάτια έπαθαν κάτι τέτοιο. 31,7c 〈και εάν με τα χέρια μου άγγιξα δώρα (δωροδοκίες),〉— και καλεί τον Θεό ως μάρτυρα και καταράται τον εαυτό του. 31,8a 〈Ας σπείρω,〉 λέγει, 〈και άλλοι ας τα φάνε,〉 8b 〈και ας γίνω ξεριζωμένος πάνω στη γη.〉 31,9a 〈Εάν η καρδιά μου ακολούθησε γυναίκα άλλου ανδρός,〉 9b 〈και εάν παραμόνεψα κρυφά στις θύρες της,〉 31,10a 〈τότε να αρέσει και η γυναίκα μου σε άλλον,〉 10b 〈και τα νήπιά μου να ταπεινωθούν.〉 Δεν είπε: «το μάτι μου», αλλά «ούτε η καρδιά μου». «Ούτε τη διάνοιά μου», λέγει, «δεν άφησα ποτέ να διαφθαρεί, πόσο μάλλον το σώμα.» Ακριβώς αυτό που λέγει ο Χριστός: «Όποιος βλέπει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, έχει ήδη διαπράξει μοιχεία μαζί της μέσα στην καρδιά του». 31,11a 〈Διότι είναι ακάθεκτος θυμός οργής〉 11b 〈το να μιάνει κανείς τη γυναίκα ενός ανδρός.〉 31,12a 〈Διότι θα είναι φωτιά που καίει από όλα τα μέρη·〉 12b 〈και όπου εισέλθει, καταστρέφει από τις ρίζες.〉 Για ποιον λόγο όμως εξηγεί και την τιμωρία; «Γνώριζα», λέγει, «το μέγεθος της αδικίας, και εξέτασα με ακρίβεια την υπερβολή της βλάβης.» Πράγμα το οποίο, εάν το βιώναμε κι εμείς, δεν θα αμαρτάναμε. Ο πλεονέκτης, εάν γνώριζε την οδύνη και τον μαρασμό του φτωχού που υφίσταται την πλεονεξία, δεν θα έπραττε αυτό που έπραξε, αλλά ακόμη κι αν δεν τον συγκρατούσε ο φόβος του Θεού, θα τον είχε κάμψει η φυσική ευσπλαχνία. Αλλά το γνωρίζει μεν, δεν το γνωρίζει όμως όπως ο ίδιος που το πάσχει. «