Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 38:5

Δείχνει ότι ο σεισμός δεν θα είναι επιφανειακός ούτε συνηθισμένος, με τον αναβρασμό να περιορίζεται μόνο στην επιφάνεια, αλλά θα ανατρέψει την ίδια την έδρα της, και ο κλονισμός της θα την διαπεράσει ολόκληρη. Τα θεμέλια της γης, όμως, είναι άγνωστα στην ανθρώπινη φύση, όπως διδαχθήκαμε στο βιβλίο του Ιώβ, όταν ο Κύριος λέει: «Πού ήσουν όταν εγώ θεμελίωνα τη γη; Ανάγγειλέ μου, εάν διαθέτεις σύνεση. Ποιος καθόρισε τα μέτρα της, εάν γνωρίζεις; Ή ποιος άπλωσε το σχοινί μέτρησης επάνω της; Πάνω σε τι έχουν στερεωθεί οι κρίκοι της; Και ποιος είναι αυτός που τοποθέτησε τον ακρογωνιαίο λίθο της;» — Ή ίσως, σύμφωνα με την αντίληψη των θύραθεν σοφών, ο Κύριος θεμελίωσε τη γη στο κέντρο της σφαίρας που περιέχει τον κόσμο, ώστε χάρη στην ισορροπία της, καθώς απέχει εξίσου από κάθε σημείο του ουρανού, να στέκεται με ασφάλεια και να έχει στερεωθεί αταλάντευτα. Εάν όμως η γη έχει στηριχθεί με τόσο μεγάλη σταθερότητα, είναι προφανές ότι, κλονιζόμενη εκ θεμελίων, θα μετατοπιστεί από την υπάρχουσα βάση της.

Στον μεν Αβραάμ, λοιπόν, όταν εμφανίστηκε δίπλα στη δρυ με ανθρώπινη μορφή, παρουσίασε τον εαυτό του με σχήμα γαλήνιο και ειρηνικό, προαναγγέλλοντας από τότε τη σωτήρια παρουσία του στους ανθρώπους. Στον Ιακώβ, επειδή ως ασκητής και αγωνιστής επρόκειτο να παλέψει ενάντια σε εχθρούς και να αγωνιστεί, εμφανίστηκε σαν άνθρωπος. Στον Μωυσή δε και στον λαό προηγούνταν με μορφή νεφέλης και φωτιάς, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ταυτόχρονα φοβερό και επισκιασμένο. Και επειδή ο διάδοχος του Μωυσή, ο Ιησούς, επρόκειτο να παραταχθεί απέναντι σε εχθρούς, τους παλαιούς κατοίκους της γης των Παλαιστινίων, έθνη αλλόφυλα και ασεβέστατα, εύλογα εμφανίζεται με ρομφαία γυμνωμένη και ακονισμένη εναντίον των εχθρών, δείχνοντας σχεδόν με την όψη του ότι επρόκειτο ο ίδιος με αόρατη ρομφαία και με ένθεη δύναμη να καταδιώξει τους ασεβείς, συστρατευόμενος και συναγωνιζόμενος με τους δικούς του. Γι' αυτό και στην κατάλληλη στιγμή ανακήρυξε τον εαυτό του «Αρχιστράτηγο του Κυρίου». 〈Από τον Ιώβ〉. «Είπε δε ο Κύριος στον Ιώβ μέσα από θύελλα και νεφέλες: Πού ήσουν όταν εγώ θεμελίωνα τη γη; Ανάγγειλέ μου, αν έχεις σύνεση. Ποιος έθεσε τα μέτρα της, αν το γνωρίζεις;» Και στη συνέχεια: «Όταν γεννήθηκαν», λέει, «τα άστρα, με δοξολόγησαν με δυνατή φωνή όλοι οι άγγελοί μου· έφραξα δε τη θάλασσα με πύλες», και στη συνέχεια: «Ή μήπως επί των ημερών σου διέταξα το πρωινό φως, και ο εωσφόρος αντίκρισε τη δική του τάξη;» Και πάλι: «Ή μήπως εσύ πήρες πηλό από τη γη και έπλασες ζωντανό ον, και το έθεσες πάνω στη γη προικισμένο με λαλιά;»

Βλέπεις πώς ήμερα, πώς διορθωτικά και ελεγκτικά του ομιλεί; «Ζώσε σαν άνδρας την οσφύ σου, θα σε ρωτήσω και εσύ να μου αποκριθείς». Επειδή ήταν καταβεβλημένος από την αθυμία, τον ανορθώνει με τα λόγια του ώστε να προσέχει τα λεγόμενα, και προάγει τον λόγο μέσα από ερωτήσεις, πράγμα που είναι ιδιαίτερα ελεγκτικό. Μάλιστα, του δείχνει ότι τα πάντα τα ποιεί με σοφία και σύνεση, και πως δεν ήταν δυνατόν, για Εκείνον που κατεργάζεται τόσα πολλά με σοφία και σύνεση, να παραβλέψει απλώς και στην τύχη τον άνθρωπο να υποφέρει δεινά, για χάρη του οποίου κατασκεύασε τα πάντα. «Πού ήσουν, όταν εθεμελίωνα τη γη; Απάντησέ μου, εάν διαθέτεις σύνεση, ποιος έθεσε τα μέτρα της, εάν γνωρίζεις, ή ποιος άπλωσε επάνω της το νήμα της στάθμης; Πάνω σε τί έχουν στηριχθεί τα θεμέλιά της; Και ποιος είναι αυτός που έβαλε τον ακρογωνιαίο λίθο της;» «Τί λες;» αναφέρει. «Τη γη την εστήριξα με τόση ακρίβεια για εσένα, και θα παραβλέψω εσένα, για τον οποίο την εδημιούργησα;» Για τον λόγο αυτό δεν κάνει λόγο απλώς για τη σοφία της πλάσης και για τη δημιουργία ως προς την κατασκευή της, αλλά εκ περισσού, από τη γη και από τον ουρανό, του αποδεικνύει ότι, «αν ο κόσμος», λέει, «απολαμβάνει τόση πρόνοια για χάρη σου, πολύ περισσότερο εσύ». Πού ήσουν, λέει, όταν εθεμελίωνα τη γη; Αυτό απευθύνεται προς εκείνους που επιθυμούν να του ζητούν ευθύνες και εξηγήσεις για τα όσα συμβαίνουν, και δεν αναλογίζονται το μεγαλείο της σοφίας του. «Ποιος τον προέτρεψε; Ποιος τον συμβούλευσε;»

«Ποιος βοήθησε;» Δεν είπε: «όταν την δημιούργησα», αλλά: «όταν την θεμελίωσα». Διότι και μόνο το να την στήσει απαιτούσε μεγάλη τέχνη, αφού δεν είχε θεμέλιο ούτε κρηπίδα ούτε υποβάθρα, το να εναρμονίσει και να στερεώσει με τόση ασφάλεια έναν τόσο μεγάλο υλικό όγκο, ώστε σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα να μην παρασαλευθεί. «Ποιος έθεσε τα μέτρα της», λέει, «αν γνωρίζεις, ή ποιος άπλωσε επάνω της σπαρτίο;» Όντως μαθαίνουμε απόρρητα μυστήρια, και αυτό που λέγεται προς τον Ιώβ, δεν έχει ειπωθεί περισσότερο προς εκείνον παρά προς εμάς: «Ζώσου τη μέση σου σαν άνδρας». Διότι και εμείς έχουμε ανάγκη από αυτή την προθυμία και την εγρήγορση. Ποιος έθεσε τα μέτρα της; Επομένως, δεν έγινε τόσο μεγάλη χωρίς λόγο, ούτε όπως έτυχε, ούτε στην τύχη, αλλά ο Θεός, αποβλέποντας σε κάποιον σκοπό, την έφτιαξε τόσο σύμμετρη ως άριστος δημιουργός. Διότι έπρεπε να γίνει τόσο μεγάλη, και ούτε μικρότερη ούτε μεγαλύτερη. Το γιατί, όμως, δεν είναι δυνατόν σε εμάς να το κατανοήσουμε, παρά μόνο στον Δημιουργό. Διότι την κατασκεύασε με τόση ακρίβεια, σαν να είχε τεντώσει κάποιος νήμα μέτρησης. Και μου φαίνεται πως, αν προστίθετο και το παραμικρό, θα ήταν άκαιρο, και αν αφαιρούνταν το παραμικρό, θα ήταν πάλι άκαιρο και θα καθίστατο άχρηστη. Διότι, όπως ακριβώς στη συμμετρία των δικών μας μελών, αν προσθέσει κανείς έστω και το παραμικρό, καταστρέφει το κάλλος ολόκληρου του σώματος και εμποδίζει τη λειτουργικότητά του, έτσι μου φαίνεται ότι, αν προσέθετε κανείς το μέτρο ενός πλέθρου σε όλη τη γη, εύλογα θα την κατέστρεφε ολόκληρη.

Πραγματικά μανθάνουμε απόρρητα μυστήρια· και εκείνο που ειπώθηκε προς τον Ιώβ, δεν ειπώθηκε προς εκείνον περισσότερο απ' ό,τι προς εμάς: «Ζώσε την οσφύ σου σαν άνδρας»· διότι και εμείς έχουμε ανάγκη από αυτή την προθυμία και την ετοιμότητα. «Πού ήσουν όταν εγώ θεμελίωνα τη γη;». Τι λέει; Τη γη, λέει, την εστήριξα με τόση ακρίβεια για χάρη σου, και εσένα, για τον οποίο την εδημιούργησα, θα σε παραβλέψω; Γι' αυτό δεν αναφέρει τη σοφία της πλάσεως, ούτε τη δημιουργία όσον αφορά την κατασκευή, αλλά αποδεικνύοντας εκ περισσού από τη γη και από τον ουρανό, υποδηλώνει ότι: Εάν ο κόσμος απολαμβάνει τέτοιας πρόνοιας για χάρη σου, πόσο μάλλον εσύ; Και δεν είπε, «Όταν την έφτιαξα», αλλά, «Όταν την εθεμελίωσα»· διότι και μόνο το να στερεωθεί, απαιτούσε μεγάλη τέχνη, το να εναρμονίσει, χωρίς να έχει θεμέλιο, ούτε κρηπίδα, ούτε υπόβαθρο, ένα τόσο ογκώδες σώμα, και να το πακτώσει με τόση σιγουριά, ώστε μέσα σε τόσο χρόνο να μην κλονιστεί. «Ποιος έθεσε τα μέτρα της, εάν γνωρίζεις; Ή ποιος άπλωσε πάνω της το σχοινί μέτρησης;». Άρα η γη δεν έγινε τόσο μεγάλη απλώς, ούτε στην τύχη· αλλά μου φαίνεται πως, αν έστω και το ελάχιστο προσετίθετο, θα ήταν αταίριαστο, και αν ομοίως αφαιρούνταν, θα προκαλούσε τη φθορά ολόκληρης· και αυτό ακριβώς υπαινίσσονται τα μέτρα και το σχοινί μέτρησης. «Και της έθεσα όρια, τοποθετώντας κλείθρα και πύλες». Εδώ δείχνει ότι στέκεται τόσο ασφαλώς, σαν να είναι δεμένη.

Και όταν δημιούργησα τις χώρες και τις ακατοίκητες περιοχές και τα κατοικημένα άκρα κάτω από τον ουρανό, και όταν όριζα τον θρόνο μου πάνω στους ανέμους και έκανα ισχυρά τα άνω νέφη και έθετα ασφαλείς τις πηγές της γης κατά τον καθορισμό των ακριβών ορίων της θάλασσας και έκανα ισχυρά τα θεμέλια της γης, ο Υιός μου, η δική μου σοφία, ήταν μαζί μου αρμόζοντας τα πάντα και γνωρίζει τα πάντα με σαφήνεια. Αν, λοιπόν, και εσύ ο ίδιος γεννήθηκες Υιός μου, είναι εντελώς προφανές ότι γνωρίζεις όλα αυτά με σαφήνεια και εσύ. «Ποιος έθεσε τα μέτρα της γης, αν γνωρίζεις; Ή ποιος είναι αυτός που άπλωσε επάνω της σχοινί μέτρησης; Πάνω σε τι έχουν στερεωθεί οι στύλοι της; Και ποιος είναι εκείνος που έβαλε τον ακρογωνιαίο λίθο της;» Εάν, επομένως, είσαι ο Μονογενής μου, καθώς ερωτάσαι, λέγε: «Όταν έγιναν τα άστρα, με αίνεσαν με μεγάλη φωνή όλοι οι άγγελοί μου» και με ύμνησαν· το γνωρίζεις αυτό; «Έφραξα δε τη θάλασσα με πύλες, όταν γεννιόταν και έβγαινε από την κοιλιά της μητέρας της». Μαίες είχε, λέει, η θάλασσα τις ακάθεκτες διεξόδους των υδάτων, όταν έβγαινε από τη μητρική κοιλιά της αβύσσου, και εγώ την έφραξα με πύλες με το δικό μου πρόσταγμα· μήπως δεν το γνωρίζεις αυτό; «Έθεσα δε ως ένδυμά της το νέφος και τη σπαργάνωσα με ομίχλη· της έθεσα όρια, περιβάλλοντάς την με κλείθρα και πύλες». Κλείθρα και πύλες της θάλασσας, με το θείο πρόσταγμα (ω της θείας δυνάμεως!), έγιναν η αδύναμη άμμος και τα πιο μικρά λιθάρια. «

Ότι τον μεν ουρανό τον εξέτεινε σαν υπερυψωμένη καμάρα και σαν σκηνή, όπως εξήγησαν αργότερα ο Δαβίδ και ο Ησαΐας μετά τον Μωυσή· τη δε γη, αφού την δημιούργησε, τη θεμελίωσε πάνω στα ύδατα, χωρίς να χρειαστεί πολλές ημέρες, ούτε σκέψη, ούτε χρήση μυστριού, ούτε νήματος μετρήματος για την κτίση της. Διότι, αν και λέει στον Ιώβ «ποιος άπλωσε νήμα πάνω της», ωστόσο ανέφερε το νήμα χρησιμοποιώντας ανθρώπινη έκφραση και συνήθεια. Και πώς την έκτισε; Προφανώς είπε: Γενηθήτω γη, και έγινε γη. Όπως ακριβώς είπε: «Γενηθήτω στερέωμα», «ας συναχθεί το ύδωρ», «ας βλαστήσει η γη», «γενηθήτωσαν φωστήρες», «ας εξαγάγουν τα ύδατα» και όλα τα παρόμοια, και έγιναν, έτσι είπε και πριν από όλα αυτά: Γενηθήτω ουρανός, και έγινε αμέσως και εκτάθηκε σαν σκηνή· γενηθήτω γη, και παρήχθη αμέσως και έλαβε ως θεμέλιο τις πηγές των υδάτων, ώστε και από αυτό να θαυμάσουμε απεριόριστα τη θεία και άπειρη σοφία και δύναμη, διότι αυτό το εξαιρετικά ρευστό και απαλότατο στοιχείο έγινε θεμέλιο του πολυφορτωμένου και βαρύτατου.