Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 4:11

Και πρόσεξε: λαμβάνει φυσικά παραδείγματα. Δηλαδή, τίποτα καινούργιο ούτε παράξενο δεν συμβαίνει, αλλά τα πάντα έχουν ταχθεί σύμφωνα με κάποιους νόμους και τίποτα δεν έχει μεταβληθεί. Διότι, εάν τα όσα αφορούν τα θηρία παραμένουν σταθερά, πολύ περισσότερο παραμένουν σταθερά τα δικά μας. Όπως ακριβώς η δύναμη του λιονταριού δεν θα μπορούσε να εμποδιστεί, έτσι δεν εμποδίζεται ούτε η παρρησία του δικαίου. Διότι δεν είναι τόσο κατά φύσιν σύμφυτη η δύναμη στο θηρίο, όσο είναι σύμφυτη στον δίκαιο η δύναμη και η ισχύς· είναι ευκολότερο να γίνει το λιοντάρι άνανδρο, παρά να γίνει ο δίκαιος ευάλωτος και ευχείρωτος. «Ο μυρμηκολέων χάθηκε επειδή δεν είχε τροφή, και τα μικρά των λιονταριών εγκατέλειψαν το ένα το άλλο;» Λένε ότι το ζώο αυτό δεν μπορεί να τραφεί. «Τι λοιπόν; Καταστράφηκε;» λέει. «Ουδαμώς». Και αυτό είναι παράδοξο και μεγάλο, το να συντηρείται το ζώο χωρίς τροφή απολαμβάνοντας την άνωθεν πρόνοια. Η πρόνοια, λοιπόν, που διέταξε αυτά και δεν τα διακόπτει, πώς θα μπορούσε να καταλύσει τους νόμους της δικαιοσύνης; Αλλά, για τα άλογα ζώα λαμβάνει τόσο μεγάλη πρόνοια, ενώ για τους ανθρώπους όχι; Και λαμβάνει υπόψη μια φύση άλογων ζώων που δεν είναι καθόλου χρήσιμη στο δικό μας γένος, αλλά αντίθετα είναι επιβουλευτική και θανατηφόρα. Εκείνος, λοιπόν, που δεν διαταράσσει τίποτα στα δηλητηριώδη ζώα και διατηρεί την ευταξία σε όσα μας επιβουλεύονται, καίτοι δεν έχουν από τη φύση τους τη δυνατότητα να τρέφονται, πολύ περισσότερο θα προνοήσει για τους ανθρώπους. Αλλά, για τον μυρμηκολέοντα προνοεί τόσο πολύ, ενώ για τον δίκαιο όχι; Και τα μικρά των λιονταριών εγκατέλειψαν άραγε το ένα το άλλο;

Λαμβάνοντας πρώτος τον λόγο ο Ελιφάζ ο Θαιμανίτης, λέγει προς τον Ιώβ: Θυμήσου, ποιος καταστράφηκε ενώ ήταν καθαρός, ή πότε αληθινοί άνθρωποι χάθηκαν σύρριζα; Διότι η αλαζονεία των δρακόντων έσβησε· και ο μυρμηκολέων χάθηκε, επειδή δεν είχε τροφή· τα μικρά των λεόντων εγκατέλειψαν το ένα το άλλο. Επειδή δεν υπάρχει θνητός που να είναι καθαρός ενώπιον του Κυρίου, ούτε άνδρας άμεμπτος από τα έργα του.

Ζώντας μια ρευστή και έκλυτη ζωή, έθρεψα σαν θηρίο τον μυρμηκολέοντα της σάρκας, και τώρα απαιτεί από εμένα με πικρία τις συνηθισμένες του τροφές· αλλά ας αφανιστεί ο αλιτήριος από την έλλειψη τροφής. Θεοτοκίον. Αφού ανακόψεις την εξάπλωση και τη σήψη των παθών μου, ξέρανέ τα με το έλαιο της πρεσβείας σου, Παρθένε πανάμωμε· διότι εσύ είσαι η άμεση βοήθεια αυτών που νοσούν βαριά και η ανακούφιση όλων όσων βρίσκονται σε θλίψη.

Και ενώ για τα όσα διαπράχθηκαν θα έπρεπε να ντρέπονται, ορισμένοι από αυτούς μάλιστα πανηγύριζαν, σαν να είχε επιτευχθεί με αυτόν τον τρόπο η υποταγή εχθρικών εθνών ή σαν να είχε υποταχθεί κάποιο δυσάλωτο θηρίο που ερήμωνε πόλεις, εξόντωνε τους κατοίκους και άλλαζε διάφορα χρώματα, όπως λένε για τα λιβυκά θηρία, ή σαν να είχε συλληφθεί ο άπιαστος δράκοντας που αναφέρεται στον Ιώβ και να είχε εξολοθρευτεί ο αδηφάγος μυρμηκολέοντας, ή, τέλος, σαν να είχε ριχτεί στο χάος και διαμελιστεί η πολυκροσσωτή και τρομακτική αιγίδα.

Ότι το χωρίο που αναφέρεται στον Ιώβ: «Ο μυρμηκολέοντας χάθηκε, επειδή δεν είχε τροφή», λέει ότι υπονοεί αινιγματικά τον διάβολο. Διότι ως λιοντάρι μεν προσέρχεται ωρυόμενος και ζητώντας ποιον να καταπιεί· όταν όμως ηττηθεί, όχι πλέον ως λιοντάρι αλλά έχοντας συρρικνωθεί σε μυρμήγκι, αποχωρεί καταντροπιασμένος και χάνεται, μη βρίσκοντας τροφή στους ανθρώπους. Τροφή δε και δύναμη του διαβόλου είναι η αμαρτία που βρίσκεται στους ανθρώπους· και όταν αυτή απουσιάζει, εκείνος καταστρέφεται.

Δίδαξε να φυλαγόμαστε από την πλεονεξία και πρόσθεσε μια παραβολή, εκείνη περί του πλουσίου, δείχνοντας δι' αυτής ότι είναι άφρων όποιος επιθυμεί τα περισσότερα. Έπειτα, προχωρώντας τον λόγο, δεν μας αφήνει να μεριμνούμε ούτε για τα αναγκαία. Όπως λοιπόν ο διάβολος, αρχίζοντας από τα μικρά, μας κάνει να περιπίπτουμε στα μεγαλύτερα (γι' αυτό και ονομάστηκε μυρμηκολέων από τον Ιώβ), έτσι αντιθέτως ο Κύριος, καταλύοντας τα έργα του, πρώτα απομακρύνει τα μεγάλα αμαρτήματα και έπειτα υποδεικνύει και τις αρχές τους.

Από εδώ και πέρα τα έργα έγιναν βαρύτερα και οι καταπιεστές πιο σκληροί, και από τη μία οι κληρικοί να απογυμνώνονται και να κακοποιούνται, ενώ οι πάροικοι να καταμετρώνται και να εξετάζονται εξονυχιστικά, και η γη να καταμετράται με τα πηδήματα του ψύλλου, ώστε πραγματικά τώρα να βλαστάνει για εμάς αγκάθια και τριβόλους, και τα πάντα να ερευνώνται και να ζυγίζονται, φτάνοντας αυτός ο παραλογισμός μέχρι τον διαχωρισμό σαρκών και οστών, και η εξέταση των νεφρών και των καρδιών, ίδιον του Θεού, να γίνεται τώρα κοινή με τους εισπράκτορες, ώστε να μην έχει τίποτα περισσότερο ο Παντοκράτορας από τους κοσμοκράτορες, ούτε ο Πατέρας του μέλλοντος αιώνος από τους άρχοντες του αιώνος τούτου. Τόσο πολύ έχουν προχωρήσει, και από το να βεβηλώνουν με αρπαγές τα θεία χρήματα, προχώρησαν στο να οικειοποιούνται τα θεία ιδιώματα, και το μυρμήγκι μέσα τους έγινε λιοντάρι, σύμφωνα με το μεγάλο αίνιγμα του Ιώβ. Επιπλέον αυτών, εξασφαλίζουν το να μένουν ανεξέλεγκτοι, ή έχοντας από πριν εξασφαλίσει αυτό για τους εαυτούς τους, ανέμειξαν τον κυκεώνα των πραγμάτων· δέχονται δε και τις άλλες δωροδοκίες, και όταν τις λάβουν, ερεθίζονται περισσότερο και τρομοκρατούν συνεχώς αυτούς που έδωσαν έστω και μία φορά, θεωρώντας ότι μπορούν να δίνουν πάντα, και αν δεν λάβουν, αγριεύουν.