Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 40:21

Και οι μεν άνθρωποι έχουν μάθει να καταφρονούν τον σωματικό πλούτο, και πλουτίζουν με τον λόγο και τη γνώση· ο δε δράκοντας, που καυχιέται ότι είναι πλούσιος, έχει απογυμνωθεί, και τώρα είναι γυμνός, ένας Ίρος και πένης, λεηλατημένος από όλους. Διότι, ενώ παλαιότερα βρισκόταν ανάμεσα στα Χερουβείμ και ήταν ντυμένος με κάθε πολύτιμο λίθο, το σάρδιο, τον ίασπι, τον αχάτη, τώρα πλέον κοιμάται πάνω σε πάπυρο, καλάμι και χαλίκι, όπως λέγεται γι' αυτόν στο βιβλίο του Ιώβ. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ο Κύριος πτώχευσε, ώστε εμείς να πλουτίσουμε με τη δική Του πτώχεια, και ο διάβολος απογυμνώθηκε.

Κοντά στον πάπυρο, στο καλάμι και στο βούρλο. Ίσως δε, μέσω του καλαμιού και του παπύρου, η Γραφή να υπαινίσσεται την ευτέλεια και την πενία του διαβόλου. Τα σπλάχνα του είναι χάλκινες ασπίδες. Αθανάσιος. Παλαιότερα, λοιπόν, ο εχθρός ήταν ιδιαίτερα δραστήριος στο να μηχανεύεται πανουργίες εναντίον των ανθρώπων, και με τα απατηλά του φάσματα εξαπατούσε πολλούς, ενώ ήταν δυσχερής η αντίληψη της απάτης του· ώστε και το Πνεύμα να λέει για αυτόν: «Ποιος θα αποκαλύψει το πρόσωπο του ενδύματός του;» και τα εξής. Διότι δεν φαινόταν αυτό που πραγματικά ήταν, αλλά ανάλογα με την πανουργία που μηχανευόταν, ανάλογα παρουσίαζε φανταστικά και τον εαυτό του. Γι' αυτόν τον λόγο και πολλοί εξαπατώνταν από αυτόν. Όταν όμως ενδήμησε ο Σωτήρας, τότε κάθε απατηλή του φαντασία εκτέθηκε και διαπομπεύθηκε· διότι όσα έπραττε παλαιότερα χωρίς να γίνεται αντιληπτός, αυτά πλέον γίνονται γνωστά με τη χάρη του Χριστού, και σε όσα παλαιότερα εξαπατούσε τους ανθρώπους, σε αυτά τώρα καταπατείται από αυτούς. Διότι από κάθε διαβολική επίθεση και μανία των δαιμόνων, ισχυρότερη είναι η πίστη.

Επιβουλεύονται φοβερά αυτούς που αναβαίνουν στα Ιεροσόλυμα. Αυτό ακριβώς θα διαπιστώσουμε ότι κάνουν και οι ακάθαρτοι δαίμονες· διότι οι νοητοί λέοντες επιβουλεύονται όσους κατευθύνονται προς τη νοητή Ιερουσαλήμ, φωλιάζοντας στην ακαρπία και την ελαφρότητα των αστηρίκτων, και αναπαυόμενοι σε όσους είναι ξηροί ως προς την αρετή και υγροί (επιρρεπείς) ως προς τη φιληδονία· σύμφωνα με αυτό που αναφέρεται στον Ιώβ για τον διάβολο, ότι «κοιμάται κάτω από κάθε δέντρο, δίπλα σε κάλαμο, βούτομο και πάπυρο». Υπάρχουν όμως και άλλα «θηρία του καλάμου», οι εφευρέτες ανόσιων αιρέσεων, οι οποίοι συγγράφουν συγκαλυμμένα και με θηριώδη τρόπο τις διεστραμμένες διδασκαλίες τους, και, χρησιμοποιώντας τον κάλαμο (γραφίδα) σαν δόντι, κατασπαράζουν τις ψυχές των πιο απλοϊκών ανθρώπων. <Διασκόρπισε τα έθνη. — Θα έρθουν πρέσβεις από την Αίγυπτο· η Αιθιοπία θα προφτάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό. (A f. 343 b. Του Κυρίλλου και του Νύσσης.) Εφόσον λοιπόν διασκορπίστηκαν οι νοητοί εχθροί, οι απόστολοι πλέον θα σπεύσουν στο κήρυγμα. Και θα πιστέψουν τόσο οι Αιγύπτιοι όσο και οι Αιθίοπες, δηλαδή τα πέρατα της γης· διότι οι Αιθίοπες βρίσκονται στα έσχατα σημεία όλων, στην ανατολή και στη δύση.

Είδες πόσα θαύματα, ανώτερα από εκείνα της Ερυθράς Θάλασσας, έγιναν μέσα στη λίμνη μέσω των αθλοφόρων; Δόξα, προσκύνηση και μεγαλοπρέπεια ανήκει σε Εκείνον που τους στερέωσε σε τέτοιους αγώνες. Τότε έκλαψε πικρά το φίδι που κοιμόταν ανάμεσα στα βούρλα, τους παπύρους και τα καλάμια. Τότε σπαραζόταν η καρδιά του, επειδή δεν μπόρεσε να έλθει και να κατακάψει ολοσχερώς την ένδοξη στρατιά. Τότε σκοτοδινίασε, καταπονημένος από την ήττα, αυτός που είχε αναστατώσει τα πέρατα της γης εναντίον των αγίων. Διότι αυτός που δεχόταν τον Ιορδάνη στο μάτι του, πνιγόταν από μία σταγόνα της Τριάδας. Αυτός που σκεπαζόταν από κλαδιά και βλαστούς, έφευγε γυμνός και κατεστραμμένος [κουρελής]. Αυτός που κουνούσε την ουρά του σαν κυπαρίσσι, χλευάστηκε σαν σπουργίτι από τους δούλους του Θεού. Η αγκαλιά της λίμνης ήταν δοχείο πολύτιμων κειμηλίων, και δεν δεχόταν μέσα της τον ιερόσυλο. Σφύριξε ο Δράκοντας σε εκείνους που στέκονταν μπροστά του, προσπαθώντας να τους τρομάξει, και έπειτα ξαφνικά ανατράπηκε ανάσκελα. Σερνόταν με το στήθος και με την κοιλιά, και δεν πλησίαζε στην κυματιστή επιφάνεια της λίμνης.

Όπως ακριβώς προσευχήθηκε να υπάρξει συνέργεια σε όσα προαναφέρθηκαν, λέγοντας: «Δώσε εντολή, Θεέ, στη δύναμή σου» και «Ενδυνάμωσε, Θεέ, αυτό που κατεργάστηκες για εμάς», έτσι πάλι προσεύχεται να αρθούν από τη μέση τα εμπόδια, ώστε ο λόγος να διαδοθεί ανεμπόδιστα. Διότι προέβλεπε τους διωγμούς που επρόκειτο να εγερθούν ενάντια στο ευαγγελικό κήρυγμα και τα νοητά θηρία, από τα οποία προσευχόταν να λυτρωθεί αυτός που είπε: «Μην παραδώσεις στα θηρία τις ψυχές που σε δοξολογούν». Ως θηρία δε του καλάμου θα τα κατανοήσεις, μαθαίνοντας από τον Ιώβ πώς έχει ειπωθεί για τον διάβολο: «Κοιμάται κάτω από κάθε λογής δέντρα, κοντά σε πάπυρο και καλάμι και βούρλο». Διότι δεν αναφέρει ότι αναπαύεται κοντά σε συκιά, ούτε κοντά σε άμπελο, ούτε κοντά σε ελιά, ή φοίνικα, ή σε κάτι παρόμοιο με αυτά, αλλά λέει ότι αναπαύεται κοντά σε πάπυρο και καλάμι και βούρλο, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις άτονες, υδαρείς και χωρίς κανέναν αναγκαίο καρπό ψυχές· διότι κοντά σε τέτοιες ψυχές αναπαυόταν ο δράκοντας.

Σύμφωνα δε με τον μέγα Ιώβ, δεν παρομοιάστηκε μόνο με τα κτήνη, αλλά και με τα εντελώς αναίσθητα [φυτά] που βρίσκονται σε υγρούς τόπους, το βούτομο, τον πάπυρο και το καλάμι, ανάμεσα στα οποία κοιμάται ο παμφάγος Λευιάθαν· διότι αυτό το νοητό κήτος αναπαύεται ανάμεσα σε εκείνους που ζουν υγρό βίο.

Όπως ακριβώς στα άγρια δάση και στις συστάδες των αγκαθιών φωλιάζουν τα θηρία και τα ερπετά της γης, έτσι και αυτός ο αρχέκακος δράκοντας, το μεγάλο και παγκόσμιο θηρίο σύμφωνα με τον Ιώβ, κατοικεί κάτω από κάθε λογής δέντρα της ηδυπάθειας. Μπροστά του δε, λέει η Γραφή, τρέχει η απώλεια. Επειδή επιθυμώ να είστε όλοι εσείς ανώτεροι από αυτή την απώλεια και κάνω τα πάντα για αυτό, κοπιάζω για εσάς, αδελφοί, με λόγο και με πνευματική διδασκαλία, καθημερινά μεν σε όσους προσέρχονται, στην Εκκλησία δε και δημόσια προς όλους, όταν το επιτρέπει ο καιρός. Διότι αυτή η διδασκαλία αποκόπτει τα πονηρά άλση, αναμοχλεύει τα βάθη των αμαρτημάτων, στομώνει τα κεντριά της κακίας, θριαμβεύει εναντίον του αρχέκακου δράκοντα, φανερώνει τον αλάνθαστο δρόμο και παρέχει σωτήρια γνώση.

Λόγος Κυρίου: Θα ομολογήσω, λοιπόν, ότι η δεξιά σου δύναται [να σώσει]. Αλλά, ιδού, υπάρχουν θηρία κοντά σου που τρώνε χόρτο όπως τα βόδια. Η δε δύναμή του βρίσκεται στον ομφαλό της κοιλιάς του. Σήκωσε την ουρά του όρθια σαν κυπαρίσσι. Τα πλευρά του είναι πλευρά χάλκινα· η δε ράχη του είναι από χυτό σίδηρο. Κοιμάται κάτω από όλα τα δέντρα. Θα σύρεις δε, λέγει, το λιοντάρι με το αγκίστρι; Και θα περάσεις χαλινάρι γύρω από τη μύτη του;