Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 40:4

Και το σπουδαιότερο βέβαια είναι τούτο: ότι, παρόλο που ανατράφηκε μέσα σε πολλή τρυφή, και δεν προερχόταν από αλιείς και τελώνες και από ανθρώπους που ζούσαν φτωχικά, αλλά είχε απολαύσει τόσο μεγάλη τιμή, υπέφερε όλα όσα υπέφερε. Και εκείνο που φαινόταν να είναι το πιο δυσβάσταχτο για τους αποστόλους, το ίδιο υπέμεινε και αυτός: το να μισείται από φίλους, από οικέτες, από εχθρούς, από εκείνους που είχαν ευεργετηθεί. Και την ιερή άγκυρα, και το απάνεμο λιμάνι (που ήταν αυτό το οποίο είχε ειπωθεί στους αποστόλους, το «ένεκεν εμού»), αυτό δεν είχε τη δυνατότητα να το δει. Θαυμάζω και τους τρεις παίδες, επειδή αψήφησαν το καμίνι, επειδή ορθώθηκαν απέναντι στον τύραννο. Αλλά άκουσε τι λένε: «Τους θεούς σου δεν λατρεύουμε, και την εικόνα που έστησες δεν την προσκυνούμε». Αυτό ήταν η μεγαλύτερη παρηγοριά για αυτούς, το ότι γνώριζαν δηλαδή καθαρά πως, ό,τι κι αν έπασχαν, τα υπέφεραν όλα για τον Θεό. Αυτός, αντίθετα, δεν γνώριζε ότι αυτά ήταν αγωνίσματα και πάλη· διότι αν το γνώριζε, δεν θα αισθανόταν καν τα όσα του συνέβαιναν. Όταν, λοιπόν, άκουσε (τον Θεό να λέει): «Νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα έτσι για κάποιον άλλον λόγο, παρά για να αναδειχθείς δίκαιος;», αναλογίσου πώς αμέσως ανακουφίστηκε από έναν απλό λόγο· πώς ταπείνωσε τον εαυτό του· πώς θεώρησε ότι δεν είχε καν υποφέρει όσα υπέφερε, λέγοντας τα εξής: «Γιατί πλέον να κρίνομαι, ενώ νουθετούμαι και ελέγχομαι από τον Κύριο, ακούγοντας τέτοια λόγια, εγώ που δεν είμαι τίποτα;» Και πάλι: «Προηγουμένως σε άκουγα μόνο με την ακοή των αυτιών μου· τώρα όμως το μάτι μου σε είδε· γι' αυτό απαξίωσα τον εαυτό μου και έλιωσα· και θεώρησα τον εαυτό μου χώμα και στάχτη».

Για ποιον λόγο άραγε δεν έκανε μνεία ούτε για το βόδι, ούτε για τα πρόβατα, ούτε για κανένα άλλο από αυτά τα ζώα, παρά μόνο για τα άχρηστα και για όσα φαίνεται να υπάρχουν δίχως σκοπό; Για να δείξει ότι, εάν σε εκείνα που φαίνεται να μη συνεισφέρουν τίποτα υπάρχει τόση σοφία και πρόνοια, πολύ περισσότερο υπάρχει σε τούτα. Εάν στα σαρκοφάγα βλέπεις κάποια έλλογη σοφία που ενυπάρχει στο καθένα από τη φυσική τους γνώση, καθώς και πρόγνωση, στο ένα για τον πόλεμο, και στα άλλα για τους νεκρούς, βλέπεις και τον γύπα να πετά στον αέρα 〈———〉. 40,3 ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ ΔΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΙΩΒ ΛΕΕΙ ΣΤΟΝ ΚΥΡΙΟ: 40,4a 〈Γιατί εξακολουθώ εγώ να κρίνομαι, νουθετούμενος και ελεγχόμενος από τον Θεό;〉 4b 〈ακούγοντας τέτοια, εγώ που δεν είμαι τίποτα〉 4c 〈εγώ; Και ποια απόκριση να δώσω σε αυτά;〉 4d 〈Θα βάλω το χέρι στο στόμα μου·〉 40,5 〈μία φορά μίλησα, και δεύτερη δεν θα προσθέσω.〉 «Γιατί εξακολουθώ», λέει, «να κρίνομαι;» Ευθύς εξαρχής παραχώρησε τα πρωτεία. «Έχω ηττηθεί», λέει, «σε εσένα ανήκει το δίκαιο. Γιατί συνεχίζεις περαιτέρω τη δίκη; Διότι τι είναι δυνατό να αποκριθεί κανείς;» 40,6 ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ ΠΑΛΙ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΚΥΡΙΟΣ, ΕΙΠΕ ΣΤΟΝ ΙΩΒ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΦΟΣ: 40,7a 〈Όχι, αλλά ζώσου τη μέση σου σαν άνδρας.〉 7b 〈Θα σε ρωτήσω, και εσύ αποκρίσου μου.〉 Βλέπεις πώς εκείνοι που θαρρούν εξαιτίας της αφθονίας των δικαίων τους δεν αφήνουν τους αντιδίκους τους ούτε όταν αυτοί υποχωρούν, ώστε να καταγάγουν την νίκη εκ περισσεύματος;

Και δεν μπορούσε να βρει καμία εύλογη εξήγηση για όσα συνέβαιναν· διότι, όταν πλέον έμαθε αργότερα την αιτία, δες πόση ευλάβεια επέδειξε· γιατί, όταν του είπε ο Θεός: «Νομίζεις ότι σου έχω συμπεριφερθεί έτσι για άλλον λόγο, παρά μόνο για να αναδειχθείς δίκαιος;», μένοντας κατάπληκτος, λέει: «Θα βάλω το χέρι στο στόμα μου· μία φορά μίλησα, αλλά δεύτερη δεν θα προσθέσω τίποτα».

Διότι σε τι διαφέρει αυτό από το να γίνεται λίγο-λίγο; Τι ωφελεί αυτόν που έχει φύγει από τη ζωή το να κρίνεται κατ' ιδίαν, ή τι τον βλάπτει το να κρίνεται μαζί με όλους; «Εισάκουσόν μου εν τη δικαιοσύνη σου», δηλαδή, με τη φιλανθρωπία. Διότι, για να δηλώσει ακριβώς αυτό, πρόσθεσε: «Και μη εισέλθης εις κρίσιν μετά του δούλου σου». Αυτό ζητάει και ο Ιώβ, αν και ήταν τόσο δίκαιος, αληθινός, θεοσεβής και απείχε από κάθε πονηρό πράγμα, λέγοντας: «Είθε να υπήρχε αυτός που θα έκρινε και θα ήλεγχε ανάμεσα στους δυο μας»· όταν όμως φανερώθηκε ο Θεός, είπε: «Θα βάλω το χέρι μου στο στόμα μου»· μολονότι ο Θεός τον προκαλούσε και του έλεγε: «Όχι, αλλά ζώσου τη μέση σου σαν άνδρας». Και στους Ιουδαίους το ονειδίζει αυτό, λέγοντας: «Τι σφάλμα βρήκαν οι πατέρες σας σε εμένα, ώστε οι άρχοντές σας να παρανομήσουν εναντίον μου;»

Διότι εάν ο διάβολος, που είναι γεμάτος από τόση κακία, αφού έθεσε σε κίνηση όλα τα όργανά του και εξαπέλυσε όλα τα βέλη του, και άδειασε με μεγάλη υπερβολή και στο σπίτι του δικαίου και στο σώμα του όλα τα κακά που υπήρχαν στους ανθρώπους, δεν έβλαψε καθόλου τον άνδρα, αλλά μάλλον τον ωφέλησε περισσότερο· πώς θα μπορέσουν κάποιοι να κατηγορούν τον τάδε και τον τάδε, ότι δήθεν αδικήθηκαν από αυτούς, και όχι από τον ίδιο τους τον εαυτό; Θαυμάζεις τους τρεις παίδες; Πράγματι, και εγώ τους θαυμάζω, διότι αψήφησαν το καμίνι, διότι εναντιώθηκαν στον τύραννο λέγοντας: «Τους θεούς σου δεν λατρεύουμε, και τη χρυσή εικόνα που έστησες δεν προσκυνούμε». Αλλά γι' αυτούς αποτελούσε μέγιστη παρηγοριά το να γνωρίζουν σαφώς ότι για τον Θεό τα υποφέρουν όλα, οτιδήποτε κι αν πάθουν. Εκείνος όμως ο μακάριος δεν γνώριζε ότι αυτά που έπαθε ήταν αγωνίσματα και πάλη· διότι, εάν το γνώριζε, δεν θα αισθανόταν καθόλου τον πόνο των όσων του συνέβαιναν. Όταν λοιπόν άκουσε: «Νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα έτσι για άλλο λόγο, εκτός από το να αναδειχθείς δίκαιος;», αναλογίσου πώς αμέσως ανακουφίστηκε από έναν απλό λόγο, πώς ταπείνωσε τον εαυτό του, πώς θεώρησε ότι δεν έπαθε τίποτα από όσα είχε υποφέρει, λέγοντας τα εξής: «Γιατί κρίνομαι ακόμη, νουθετούμενος και ελεγχόμενος από τον Κύριο, ακούγοντας τέτοια λόγια, ενώ εγώ δεν είμαι τίποτα;». Ας μιμηθούμε, λοιπόν, ο καθένας μας την ευλάβεια αυτού του αγίου, αφού μάθαμε πόσα καλά βλαστάνουν από την υπομονή.

Πάλι μίλησε ο Κύριος στον Ιώβ: Μήπως θα αντιδικήσεις με τον Παντοδύναμο; Αυτός που ελέγχει τον Θεό, ας απαντήσει σε αυτήν; Μίλησε ο Ιώβ στον Κύριο, λέγοντας: Εγώ που δικάζομαι νουθετούμαι, και ενώ έλεγξα τον Κύριο, ακούω. Ο Κύριος μίλησε προς τον Ιώβ μέσα από το νέφος, εμφανιζόμενος σε αυτόν για δεύτερη φορά: Περίζωσε τη μέση σου σαν άνδρας. Εγώ θα σε ρωτήσω, και εσύ να μου απαντήσεις.

Τίτλος Ε΄. — Περί της αντιλογίας προς τον Θεό: και ότι δεν πρέπει να φέρνουμε αντιρρήσεις, ή να δικαιολογούμαστε ενώπιον του Θεού. «Θα μας καταλογιστεί ως ανομία, όταν λέμε πολλά λόγια ενώπιον του Κυρίου.» «Δεν είσαι άνθρωπος σαν κι εμένα, με τον οποίο μπορώ να αντιδικήσω, ώστε να προσέλθουμε μαζί σε κρίση.» «Γιατί εγώ να δικάζομαι ακόμη, νουθετούμενος και ελεγχόμενος από τον Κύριο, ενώ ακούω τέτοια πράγματα χωρίς να είμαι τίποτα; Και εγώ τι απόκριση να δώσω; Θα βάλω το χέρι στο στόμα μου· μία φορά μίλησα, αλλά δεν θα προσθέσω και δεύτερη.» «Μη γένοιτο σε εμένα να ασεβήσω εναντίον του Κυρίου, ή να διαταράξω το δίκαιο ενώπιον του Παντοκράτορα.» «Μη βιάζεσαι με το στόμα σου, και η καρδιά σου ας μη σπεύδει να βγάλει λόγο ενώπιον του Θεού.» «Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Δεν με έπλασες εσύ; Ή το δημιούργημα στον δημιουργό: Δεν με έφτιαξες με σύνεση;» «Μήπως θα πει ο πηλός στον κεραμέα: Τι κάνεις; Γιατί δεν εργάζεσαι, μήπως δεν έχεις χέρια; Και μήπως θα αποκριθεί το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε; Ή αυτός που λέει στον πατέρα: Τι γέννησες; και στη μητέρα: Γιατί κοιλοπονάς;» «Σε αυτόν που δεν συλλογίστηκε πονηρά πράγματα εναντίον του Κυρίου, θα του δοθεί εκλεκτή χάρη πίστεως.» «Μη δικαιώνεις τον εαυτό σου ενώπιον του Κυρίου.» «Ω άνθρωπε, αλήθεια, εσύ ποιος είσαι που φέρνεις αντίρρηση στον Θεό; Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Γιατί με έφτιαξες έτσι; Ή μήπως δεν έχει εξουσία ο κεραμέας πάνω στον πηλό, ώστε από το ίδιο φύραμα να φτιάξει άλλο σκεύος για τιμητική χρήση και άλλο για ατιμωτική;» «