Καὶ ἐβλήθη ὁ δράκων ὁ μέγας, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὁ καλούμενος διάβολος καὶ ὁ σατανᾶς, ὁ πλανῶν τὴν οἰκουμένην ὅλην, ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ ἐβλήθησαν. Εἰκότως· οὐ γὰρ ὁ οὐρανὸς ἔφερε γήϊνον φρόνημα, ὅτι τῷ φωτὶ τὸ σκότος ἀκοινώνητον. εἰ δὲ μετὰ τοῦ ἄρθρου κεῖται «ὁ σατανᾶς», οὐχ ὡς ἄλλος ὢν παρὰ τὸν διάβολον—εἰ καὶ κεῖται καθ’ ὑπερβατόν, οἷον «ὁ διάβολος καὶ ὁ σατανᾶς»—, ἀλλ’ ὡς τὰ δύο καλούμενος, τὸ μὲν διὰ τὸ διαβάλλειν τὰς ἀρετὰς καὶ τοὺς τούτων ἐραστὰς καὶ αὐτὸν τὸν θεὸν τοῖς ἀνθρώποις, ὡς τῷ Ἀδὰμ αὐτὸν βάσκανον ὑπέγραψε, τὸ δὲ ὡς ἀντικείμενος καὶ τῷ δεσπότῃ καὶ τοῖς δούλοις. ἰστέον δὲ ὅτι οὐχ οὕτω τοπικὴ μετὰ τὸν σταυρὸν ἡ τοῦ διαβόλου γέγονε κατάπτωσις, ὡς τῇ τῶν προτέρων ἀνενεργησίᾳ, καθὼς καὶ αὐτὸς τῷ Ἀντωνίῳ ὁμολογεῖ τὸ ψαλμικὸν ἐπ’ αὐτῷ πεπληρῶσθαι λόγιον· «τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον αἱ ῥομφαῖαι εἰς τέλος». ἔκπτωσις οὖν αὐτοῦ ἡ τῶν πονηρῶν αὐτοῦ ἐγχειρημάτων ἀθέτησις μετὰ τοῦ τῶν οὐρανῶν καὶ τῆς οἰκείας ἀρχῆς τελέως ἀποβεβλῆσθαι, ὡς εἴρηται. λέλεκται δὲ τῷ μακαρίῳ Ἰουστίνῳ τῷ μάρτυρι μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν καὶ τὴν κατ’ αὐτοῦ ἐν γεέννῃ ἀπόφασιν βλάσφημον μάλιστα γεγονέναι τὸν διάβολον, καίπερ μὴ πρότερον οὕτως ἀναιδῶς τὸν θεὸν βλασφημήσαντα. διὸ εὐθυβόλως περὶ αὐτοῦ εἴρηται· «ἡ καρδία αὐτοῦ πέπηγεν ὥσπερ λίθος» διὰ τὸ τῆς πονηρίας ἀνένδοτον.
Μετάφραση
«Και ερρίφθη ο μέγας δράκων, ο αρχαίος όφις, ο οποίος ονομάζεται διάβολος και σατανάς, αυτός που πλανά ολόκληρη την οικουμένη, ερρίφθη στη γη, και οι άγγελοί του ερρίφθησαν μαζί του». Και δικαιολογημένα· διότι ο ουρανός δεν ανεχόταν το γήινο φρόνημα, επειδή το σκοτάδι δεν έχει καμία κοινωνία με το φως. Εάν δε τίθεται με άρθρο ως «ο σατανάς», δεν σημαίνει ότι είναι άλλος από τον διάβολο —αν και τίθεται με υπερβατό σχήμα, όπως «ο διάβολος και ο σατανάς»— αλλά επειδή αποκαλείται με τα δύο αυτά ονόματα: αφενός μεν επειδή διαβάλλει στους ανθρώπους τις αρετές και όσους τις αγαπούν, καθώς και τον ίδιο τον Θεό, όπως ακριβώς Τον παρουσίασε ως φθονερό στον Αδάμ, και αφετέρου επειδή είναι εχθρός και πολέμιος τόσο του Δεσπότη όσο και των δούλων Του. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι η πτώση του διαβόλου μετά τον Σταυρό δεν υπήρξε τόσο τοπική, όσο συνίστατο στην αδρανοποίηση των προηγούμενων ενεργειών του, όπως και ο ίδιος ομολογεί στον Αντώνιο ότι εκπληρώθηκε σε αυτόν ο ψαλμικός λόγος: «τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον αἱ ῥομφαῖαι εἰς τέλος». Επομένως, η έκπτωσή του είναι η ακύρωση των πονηρών του εγχειρημάτων, μαζί με το γεγονός ότι αποβλήθηκε τελείως από τους ουρανούς και από την οικεία του εξουσία, όπως έχει ειπωθεί. Έχει δε λεχθεί από τον μακάριο Ιουστίνο τον Μάρτυρα ότι, μετά την παρουσία του Χριστού και την καταδικαστική απόφαση εναντίον του στη γέεννα, ο διάβολος έγινε κατεξοχήν βλάσφημος, αν και προηγουμένως δεν είχε βλασφημήσει τον Θεό με τόση αναίδεια. Γι' αυτό με απόλυτη ευστοχία έχει ειπωθεί γι' αυτόν: «η καρδιά του έχει σκληρύνει σαν πέτρα», εξαιτίας του ανένδοτου της πονηρίας του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες