Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 42:17

Διότι μετά τις πληγές έζησε άλλα εκατόν εβδομήντα έτη. Ο Ιώβ έζησε πριν από τον Μωυσή· διότι ήταν ο πέμπτος κατά σειρά από τον Αβραάμ, απόγονος του Ησαύ. Εξαιτίας της πληγής που τον βρήκε, ήλθαν τρεις φίλοι του για να τον παρηγορήσουν: ο Ελιφάζ ο βασιλιάς των Θαιμανών, ο Βαλδάδ ο ηγεμόνας των Σαυχαίων, και ο Σοφάρ ο βασιλιάς των Μιναίων. Αυτοί, όμως, του μίλησαν εριστικά και ανελέητα, επιτιθέμενοι εναντίον του, με αποτέλεσμα να τους καταλογιστεί αυτό ως αμαρτία. Ο Ιώβ, ωστόσο, παρακάλεσε τον Θεό υπέρ αυτών, και τους δόθηκε συγχώρεση. Υπάρχουν, λοιπόν, εννέα διάλογοι του Ιώβ προς τους φίλους του· του Ελιφάζ προς αυτόν τρεις, του Σοφάρ προς αυτόν δύο, και του Βαλδάδ τρεις. Υπάρχει επίσης και ένας του Ελιούς, του γιου του Βαραχιήλ, του Βουζίτη. Και τελικά ο Κύριος απευθύνει τον λόγο Του στον Ιώβ μέσα από θύελλα και σύννεφα. Και ο Ιώβ αποκρίνεται στον Κύριο με λόγια για δεύτερη φορά.

Το έπρατταν δε αυτό, επειδή δεν πίστεψαν στα θαυμαστά έργα του Θεού· δηλαδή, δεν είχαν βεβαιότητα ούτε πίστη. Διότι νόμιζαν ότι τα θαύματα και τα σημεία που συντελούνταν συνέβαιναν τυχαία, όπως συνηθίζουν οι ασεβείς. Γι' αυτό οι ημέρες τους έσβησαν γρήγορα· λέγοντας δε έκλειψη, δεν εννοεί βεβαίως τη συντομία του χρόνου, αλλά την ακαρπία των αρετών. Διότι καθένας που δεν έζησε με αρετές, ακόμη κι αν έτυχε να ζήσει πολλά χρόνια, εντούτοις πεθαίνει εν μέσω έκλειψης ημερών, δηλαδή άωρα, καθώς δεν απέδωσε τους καρπούς για τους οποίους ήρθε στην ανθρώπινη ζωή. Γι' αυτό η Γραφή αποκαλεί πλήρεις ημερών τον Αβραάμ και τον Ιώβ, μολονότι πολλοί έζησαν περισσότερα χρόνια.

〈ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΣΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟ ΙΩΒ〉 Αξίζει πρώτα να ερευνήσουμε πότε έζησε αυτός ο άνδρας. Μερικοί λοιπόν λένε ότι έζησε πριν από τον Μωυσή και ήταν πέμπτος απόγονος του Αβραάμ, ενώ άλλοι ότι έζησε την εποχή του Νόμου. Αλλά ας μην αποφανθούμε ακόμη, μέχρι να μάθουμε από την ίδια την ιστορία, εάν έζησε σε τούτη ή σε εκείνη την εποχή. Διότι ούτε και αυτό συμβάλλει λίγο στο να γνωρίσουμε την αρετή του ανδρός· επειδή δεν είναι το ίδιο να είναι κανείς τόσο ενάρετος και θαυμαστός έχοντας απολαύσει τον Μωσαϊκό Νόμο, με το να επιδεικνύει τόση δύναμη πριν από αυτή τη νουθεσία. Το ότι βέβαια ο άνδρας ήταν μέγας, το φανερώνουν και τα ίδια τα γεγονότα, το φανερώνει όμως και ο Θεός λέγοντας: «Εάν σταθούν μπροστά μου ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν πρόκειται να σώσουν ούτε τους γιους ούτε τις θυγατέρες τους». Και για ποιον λόγο δεν τον μνημονεύει ο Μωυσής; Ποια ανάγκη υπήρχε να τον μνημονεύσει ή για ποιον σκοπό; Εσύ όμως παρατήρησε πώς σε τίποτα δεν τον έβλαψε ο πρόγονός του, ο Ησαύ. Δεν καταγόταν από τον Αβραάμ; Μάλλον, δεν καταγόταν από τον Ιακώβ, αλλά και βρισκόταν σε ξένη χώρα. Βλέπεις ότι ο Θεός έστειλε δασκάλους σε όλους; Και πρόσεξε πώς ανέκαθεν η γνώση του Θεού ήταν παντού φανερή. Διότι βλέπεις και τους φίλους του να έχουν επίγνωση περί του Θεού· ποιος τους δίδαξε; Ποιος τους το κήρυξε;

Και όλα είχαν μεταβληθεί γι' αυτόν και ήταν διπλάσια· «γεννήθηκαν δε σε αυτόν», λέγει, «επτά υιοί και τρεις θυγατέρες». Έπειτα αναφέρει και τα ονόματά τους, τα οποία ίσως τους τα έδωσε από τα γεγονότα που συνέβησαν, ονομάζοντάς τες Ημέρα, Κασσία και Αμαλθείας Κέρας. Έπειτα κάνει λόγο και για τους βασιλείς, και ότι αυτός ήταν ο πέμπτος απόγονος του Αβραάμ. Οι Ιουδαίοι βρίσκονταν ακόμη στην Αίγυπτο, και επρόκειτο πλέον να ανέλθουν, ώστε, αν βέβαια το επιθυμούσαν, θα έβρισκαν ένα διόλου μικρό έναυσμα ευσέβειας· διότι δεν ήταν φυσικό να περάσει απαρατήρητο. Εάν δηλαδή ακόμη και τώρα επιδεικνύονται τα λείψανα, πολύ περισσότερο τότε θα είχαν φανεί, καθώς τα γεγονότα ήταν πρόσφατα και το μέγεθος των όσων είχαν συμβεί, και όλοι στην Αραβία θα τα είχαν μάθει. Αυτά λοιπόν εμείς τα είπαμε με συντομία. Είναι όμως δυνατόν σε όποιον το επιθυμεί, μελετώντας με ακρίβεια τα κείμενα, να βρει και κάτι περισσότερο από όσα ελέχθησαν από εμάς. Διότι, «δίδε σε σοφό», λέγει, «αφορμή και θα γίνει σοφότερος». Ο καθένας επομένως από τους αναγνώστες, ατενίζοντας αυτόν τον γενναίο αθλητή σαν σε κάποια αρχέτυπη εικόνα, ας μιμείται την ανδρεία του, ας ζηλώνει την υπομονή του, ώστε, βαδίζοντας την ίδια οδό με αυτόν και παρατασσόμενος γενναία απέναντι σε όλες τις μηχανουργίες του διαβόλου, να μπορέσει να επιτύχει τα αγαθά που έχουν υποσχεθεί σε όσους αγαπούν τον Θεό· με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα ανήκει η δόξα, το κράτος και η τιμή, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ο Θεός άφησε τον διάβολο να επιδείξει όλη του τη δύναμη· και όταν εκείνος άδειασε όλα του τα βέλη και δεν του απέμεινε κανένας άλλος τρόπος επίθεσης, τότε έβγαλε τον αθλητή από το σκάμμα, ώστε η νίκη του να γίνει λαμπρή και αναμφισβήτητη. «Αυτός, λοιπόν, είχε πατέρα τον Ζαρέ, και ήταν γιος από τους γιους του Ησαύ, και μητέρα τη Βοσόρρα· ώστε να είναι αυτός πέμπτος από τον Αβραάμ.» Όταν έλαμπε αυτός ο δίκαιος, οι Ιουδαίοι βρίσκονταν ακόμη στην Αίγυπτο· επρόκειτο λοιπόν να αναχωρήσουν· οπότε, εάν το ήθελαν, θα έβρισκαν ένα καθόλου μικρό έναυσμα ευσέβειας· διότι δεν ήταν φυσικό να περάσει απαρατήρητο. Επειδή, εάν ακόμη και σήμερα επιδεικνύονται τα λείψανα, πολύ περισσότερο θα επιδεικνύονταν τότε, όταν τα γεγονότα ήταν πρόσφατα, και το μέγεθος των όσων είχαν συμβεί θα το είχαν μάθει και όλοι όσοι κατοικούσαν στην Αραβία. «Οι φίλοι δε που ήλθαν προς αυτόν ήταν ο Ελιφάζ από τους γιους του Ησαύ, ο βασιλιάς των Θαιμανών [Ο δε Θεοδοτίων, αντί της λέξης "Υιός", απέδωσε "Ιωσαφάτ"], ο Βαλδάδ ο ηγεμόνας των Σαυχαίων [Πάλι ο Θεοδοτίων αποδίδει: "Υιός του Αμμών του Χωβόρ"], και ο Σωφάρ ο βασιλιάς των Μιναίων.»

Υπέφερε δε σε ηλικία εβδομήντα ετών, και έζησε μετά τις πληγές εκατόν εβδομήντα έτη, ώστε το σύνολο των ετών της ζωής του να είναι διακόσια σαράντα. Ο Ιώβ έζησε πριν από τον Μωυσή· διότι ήταν ο πέμπτος στη γενεαλογική σειρά από τον Αβραάμ, απόγονος του Ησαύ. Εξαιτίας δε της πληγής που τον βρήκε, ήλθαν σε αυτόν φίλοι για να τον παρηγορήσουν, και τον αντιμετώπισαν με τα λόγια τους με τόσο φιλόνεικη και ανελέητη διάθεση, ώστε η στάση τους αυτή να τους καταλογιστεί ως αμαρτία. Ο δε Ιώβ παρακάλεσε τον Θεό υπέρ αυτών, και έλαβαν συγχώρηση. Περιλαμβάνονται, λοιπόν, οκτώ διάλογοι του Ιώβ με τους φίλους του: του Ελιφάζ προς αυτόν τρεις, του Σωφάρ προς αυτόν δύο, και του Βαλδάδ τρεις. Ακόμη δε υπάρχει και ο λόγος του Ελιούζ, του υιού του Βαραχιήλ του Βουζίτη. Και στη συνέχεια, ο Κύριος απευθύνεται στον Ιώβ μέσα από θύελλα και νεφέλη. Αποκρίνεται δε και ο Ιώβ στον Κύριο με δύο λόγους. Και με αυτό λαμβάνει τέλος το βιβλίο.

Όλα δε τα πλοία αν συγκεντρωθούν, δεν πρόκειται να μπορέσουν να μεταφέρουν ούτε ένα δέρμα από την ουρά του. Θεωρεί τον σίδηρο σαν άχυρο και τον χαλκό σαν σάπιο ξύλο. Χάλκινο τόξο δεν πρόκειται να τον τραυματίσει. Έως εδώ, και σταμάτησε να μιλάει ο Ιώβ: Γνωρίζω ότι μπορείς τα πάντα και τίποτε δεν είναι αδύνατο για εσένα. Διότι ποιος είναι αυτός που μπορεί να κρύψει από εσένα τη βουλή του; Θεώρησα δε τον εαυτό μου χώμα και στάχτη. Ο Κύριος ήλεγξε τον Ελιφάζ τον Θαιμανίτη, επειδή αμάρτησε ο ίδιος και οι δύο φίλοι του, καθώς δεν είπε την αλήθεια ενώπιον του Κυρίου, όπως έπραξε ο θεράποντάς Του, ο Ιώβ. Εδώ λαμβάνει χώρα ο εξιλασμός των τριών φίλων διά του Ιώβ, του ιερέα του Θεού. Το πώς ο Κύριος ανύψωσε τον Ιώβ· και αφού αυτός προσευχήθηκε και για τους φίλους του, ο Κύριος τους συγχώρησε την αμαρτία. Το πώς έμαθαν τα γεγονότα όλοι από το γένος του Ιώβ, και ήλθαν προς αυτόν, έφαγαν και ήπιαν μαζί του, και αφού τον θαύμασαν, του έδωσαν ο καθένας από μία αμνάδα και ένα χρυσό τετράδραχμο. Καθώς είναι γεγραμμένο ότι αυτός θα αναστηθεί μαζί με εκείνους που ανασταίνει ο Κύριος. Σε αυτά έγκειται και όλη η δύναμη του βιβλίου του Ιώβ.

Τι λοιπόν θα ήταν εύλογο να απαντήσει ο δίκαιος σε αυτά παρά τα εξής; Θεοσεβής μεν είμαι, λέει, ναι· Θεός όμως ή υιός του Θεού, όχι. Διότι εγώ είμαι υιός εκ των υιών του Ησαύ, από πατέρα τον Ζαρέθ και μητέρα τη Βοσόρρα. Και πώς είναι δυνατόν να είμαι υιός του Θεού, όπως εσύ λέγεις; Πώς, φέροντας ανθρώπινη ουσία, θα λογισθώ ομοούσιος υιός του Θεού; Διότι ποιο κτίσμα μπόρεσε ποτέ να εξισωθεί με τον Κτίστη; Ή ποια ετερούσια φύση θα μπορούσε ποτέ να ταυτιστεί κατ' ουσίαν με μια άλλη φύση, αυτήν του Πατρός, και μάλιστα θεία και παντουργό; Διότι ο Υιός του Θεού είναι συναΐδιος με τον ίδιο Του τον Πατέρα, καθώς και ομοούσιος και συνάναρχος, ενώ εγώ είμαι ομοούσιος με τη γη από την οποία προήλθα και στην οποία θα επιστρέψω όταν πεθάνω. Εσύ δε, όντας πονηρός και αποστάτης του Θεού, μου δίνεις πονηρές συμβουλές, όπως έκανες κάποτε στον προπάτορα, προκειμένου να υπερηφανευθώ περισσότερο από το δέον και να στερηθώ τη θεία εύνοια.