Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 5:17

Διότι, όπως ακριβώς οι γιορτές των αμαρτωλών μεταβάλλονται σε πένθος και οι ωδές σε θρήνο, καθώς έλεγε ο Θεός: «Και θα μετατρέψω τις γιορτές σας σε πένθος και τις ωδές σας σε θρήνο», έτσι πάλι οι θρήνοι όσων μετανόησαν μεταβάλλονται σε ύμνους. «Εις το τέλος εν ύμνοις· ψαλμός τω Δαυίδ». Αγαθή πράξη και καρπός μετάνοιας υπάρχει και για τον προφήτη και για καθέναν που έχει τη δυνατότητα στα χέρια του: «Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας», ώστε καθένας που μετανόησε και προσέφερε καρπούς στον Θεό και στους φτωχούς να λέει: «Κύριε, μη με ελέγξεις με τον θυμό σου, ούτε να με παιδεύσεις με την οργή σου». Πες μου, Δαυίδ, απορρίπτεις εντελώς τον έλεγχο και την παιδαγωγία; Όπως φαίνεται, αποφεύγεις τον μακαρισμό. Διότι το ότι ο έλεγχος του Θεού είναι πρόξενος μακαρισμού, είναι γραμμένο στο βιβλίο του Ιώβ: «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος πάνω στη γη». Και το ότι το να παιδαγωγείται κανείς από τον Κύριο είναι μακάριο, εσύ ο ίδιος το είπες: «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε». Δεν αποφεύγω τον έλεγχο, λέει, αλλά φοβάμαι τον έλεγχο που γίνεται με θυμό· ούτε αποστρέφομαι την παιδαγωγία, αλλά τρέμω την παιδαγωγία που γίνεται με οργή.

Ας αποδεχθούμε την παιδαγωγία, για την οποία κανείς δεν οφείλει να αγανακτεί, αγαπητοί. Η νουθεσία, την οποία κάνουμε ο ένας στον άλλον, είναι καλή και εξαιρετικά ωφέλιμη· διότι μας ενώνει με το θέλημα του Θεού. Διότι έτσι λέει ο άγιος λόγος: «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο». «Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό, τον οποίο αποδέχεται». «Διότι θα με παιδαγωγήσει, λέει, ο δίκαιος με έλεος και θα με ελέγξει· λάδι όμως αμαρτωλών ας μη λιπάνει το κεφάλι μου». Και πάλι λέει: «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος· και μη νιώθεις αποστροφή για τη νουθεσία του Παντοκράτορα· διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· αυτός χτύπησε, και τα χέρια του γιάτρεψαν».

Μην κατηγορείς, λοιπόν, το θείο· διότι ο Κύριος και Θεός μας είναι δίκαιος και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν. Το ότι η ορθή νουθεσία συνίσταται από τη διαπαιδαγώγηση, το φανερώνει ο λόγος που ακολουθεί. Έχει ειπωθεί στο βιβλίο του δικαίου Ιώβ: μακάριος είναι ο άνθρωπος τον οποίο έλεγξε ο Κύριος· και τη νουθεσία του Παντοκράτορα μην την απορρίπτεις· διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· όπως και ο Απόστολος παραγγέλλει στους πατέρες, λέγοντας να ανατρέφουν τα τέκνα τους με παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Δικαίως, λοιπόν, λέει γι' αυτόν η θεία Γραφή, ότι, ενώ οι γιοι του κακολογούσαν τον Θεό, αυτός δεν τους νουθετούσε, διότι δεν είχε ζήλο για το θείο, όπως αυτόν που απέκτησαν οι Άγιοι· αλλά προτίμησε μάλλον την περιποίηση των τέκνων του αντί για τη δόξα των ανώτερων πραγμάτων. Διότι, το τι είδους συμπάθεια περιβλήθηκε εκείνος που μας αναγέννησε δια του Ευαγγελίου, το γνωρίζουν όλοι οι συνετοί· διότι είχε μέσα του σπλάχνα οικτιρμών, αγαθότητα και μακροθυμία· όταν, όμως, άκουσε ότι κάποιος είχε αμαρτήσει υπερβολικά, δεν το ανέχτηκε ούτε το αποσιώπησε, αλλά αμέσως επέτρεψε να παραδοθεί ένας τέτοιος άνθρωπος στον Σατανά για την καταστροφή της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα του κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Ο δε μακάριος Πέτρος ο απόστολος, έκρινε ανάξιους και για την ίδια τη ζωή αυτούς που προσήλθαν να πειράξουν το Άγιο Πνεύμα, μη ανεχόμενος την καταφρόνηση προς το θείο.

Μάλλον όμως δεν λέει αυτό, αλλά ότι «ακόμη και αν είναι ολότελα πονηροί, όσοι τιμωρούνται ωφελούνται». 5,17α 〈Μακάριος δε είναι ο άνθρωπος,〉 λέει, 〈τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος πάνω στη γη,〉 17β 〈και τη νουθεσία του Παντοκράτορος μην την αποκρούεις.〉 Γι' αυτόν τον λόγο έτυχαν συγχωρήσεως 〈οι φίλοι, αν και τα περισσότερα που έλεγαν ήταν〉 άστοχα, επειδή ανέμειξαν στους λόγους τους και τέτοιου είδους αλήθειες. Έπειτα αναφέρει τη δύναμή Του που ενεργεί προς τα αντίθετα, ότι δηλαδή και μέσω της τιμωρίας ωφελεί και κατόπιν πάλι μεταβάλλει τον πόνο, όταν αυτός επιτελέσει το έργο του. Διότι, για να μην πει κάποιος: «Ακόμη και αν είναι ωφέλιμο το φάρμακο, είναι ωστόσο πικρό και δεν μπορώ να το αντέξω», γι' αυτό λέει: «Όμως δεν είναι παντοτινό· όταν επιτελέσει τον σκοπό του, αποσύρεται. Διότι δεν σε αφήνει να χρειαστείς άλλον ιατρό· αναλογίσου ότι Αυτός είναι που σε θεραπεύει».

Γιατί, όταν αρχίζω να μιλώ, με κεντρίζουν, και φαίνεται να δηλώνει το αντίθετο, ότι «όταν με κεντρίζουν, τότε μιλώ»; Σχεδόν απολογείται για τα προηγούμενα, εξαιτίας των οποίων καταράστηκε την ημέρα. «Διότι», λέει, «δεν τα ξεστομίζω αυτά από κακία ούτε μάταια ούτε τυχαία, αλλά επειδή κεντρίζομαι από τον πόνο. Ποιος άλλωστε είναι τόσο άθλιος και ταλαίπωρος, ώστε να επιθυμεί να θρηνεί δίχως λόγο;» —και αυτό το λέει επειδή του είπαν: «τη νουθεσία του Παντοκράτορος μην την αποποιείσαι». Όπως ακριβώς εκείνοι επικαλέστηκαν τα άλογα ζώα λέγοντας: «η δύναμη του λέοντος», έτσι και αυτός: «Τι λοιπόν; Μήπως θα βάλει τις φωνές μάταια», λέει, «ο άγριος όνος, παρά μόνο όταν αναζητά τροφή; Και μήπως θα βγάλει φωνή το βόδι στη φάτνη, όταν έχει μπροστά του φαγητό;» Πολύ σωστά πρόσθεσε το «στη φάτνη»· διότι αλλού βγάζει φωνή. Και πάλι: «Μήπως θα φαγωθεί ο άρτος χωρίς αλάτι; Ή μήπως υπάρχει γεύση στα κενά λόγια;» «Όπως», λέει, «δεν θα επέλεγε να φωνάξει χωρίς λόγο ο όνος ούτε το βόδι στη φάτνη, και όπως κανείς δεν θα επέλεγε να φάει άρτο χωρίς αλάτι ούτε να δώσει προσοχή σε κενά λόγια» —έθεσε ως παράδειγμα τα πλέον αδύνατα—, «έτσι και εγώ δεν θα επέλεγα», λέει, «να θρηνώ κατ' αυτόν τον τρόπο, εάν δεν με κέντριζε η ανάγκη. Διότι, όπως είναι δυσάρεστο να τρώει κανείς άρτο χωρίς αλάτι, έτσι και για εμένα είναι δυσάρεστο να θρηνώ και να οδύρομαι και να ξεστομίζω περιττά λόγια. Ποιος άλλωστε θα επέλεγε απλώς να οδύρεται;» Προχώρησε από το πιο μακρινό στο πιο κοντινό, από τον όνο στον άρτο. «Διότι τι είδους ευχαρίστηση υπάρχει στα κενά λόγια;»

Και ως προς αυτό, η δική μας φύση μειονεκτεί έναντι όσων φυτρώνουν από τη γη και τα βουνά, έχοντας το οδυνηρό στοιχείο στη γέννηση και την αύξηση. Και στα πτηνά βέβαια έχει δοθεί το να πετούν χωρίς κόπο και να συλλέγουν την τροφή τους δίχως πόνους· τίποτα όμως από αυτά δεν συμβαίνει στον άνθρωπο χωρίς ταλαιπωρία. «Αυτόν που δίνει βροχή επάνω στη γη, που αποστέλλει νερό στα υπό τον ουρανό.» Το οποίο είναι το πρώτο δείγμα της ευεργεσίας του, και αυτό που συγκρατεί τη ζωή μας, και το δηλωτικό της μεταβολής του καιρού. «Είθε ο αδύναμος να διασωθεί από το χέρι του δυνάστη· μακάρι να υπάρχει ελπίδα στον αδύναμο, και το στόμα του αδίκου να εμφραχθεί.» Αυτά δε, λέγει, τα πράττει ο Θεός, ώστε και ο αδύναμος να ελπίζει στα αγαθά, και ο άδικος να μην επαίρεται, αλλά η μεγαλόστομη γλώσσα να εμφράσσεται και το αλαζονικό ύφος να καταστέλλεται. «Μακάριος δε ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος, γι' αυτό μην απορρίπτεις τη νουθεσία του Παντοκράτορος.» Διότι εάν αυτός είναι που διαλύει τα δεινά και τα μεταστρέφει στα αντίθετά τους, και που κάνει τον άνθρωπο να απολαύσει βαθιά ειρήνη, δεν τα πράττει αυτά με διαφορετική πρόθεση, αλλά με την ίδια. «Έξι φορές θα σε διασώσει από τις θλίψεις, και την έβδομη δεν πρόκειται να σε αγγίξει κακό.» Δηλαδή, δεν το πράττει αυτό διαρκώς· αλλά στις πρώτες περιπτώσεις επιτρέπει να περάσεις δοκιμασία· ύστερα όμως από αυτά, δεν επιτρέπει ούτε δοκιμασία, ώστε να μην υπάρχει πλέον ούτε η ανάγκη να διασωθείς. «Θα σε κρύψει από τη μάστιγα της γλώσσας.» Δεν είναι μικρό πράγμα και αυτό, τουναντίον είναι πάρα πολύ μεγάλο, το να διασωθεί κανείς από άνθρωπο που δεν λέγει τίποτα καλό.

Είναι αδύνατον να συνυπάρχει η αγάπη προς τον κόσμο με την αγάπη προς τον Θεό, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να συνυπάρχουν μεταξύ τους το φως και το σκοτάδι. ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί των αγίων, και αυτών που μακαρίζονται για όσα πράττουν, και για χάρη των οποίων μακαρίζονται. «Από τους αγίους θα φοβηθείτε.» «Μακάριος είσαι, Ισραήλ. Ποιος είναι όμοιός σου; Λαός που σώζεται από τον Κύριο.» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος.» «Μακάριος ο άνθρωπος, που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών, και σε δρόμο αμαρτωλών δεν στάθηκε.» «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο Σου, στους αιώνες θα Σε αινούν.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και από τον νόμο Σου θα τον διδάξεις.» «Μακάριοι είναι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές Του θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια.» «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι εκείνοι που ερευνούν.» «Μακάριος είναι εκείνος, του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του στηρίζεται στον Κύριο τον Θεό του.» «Η βουλή των αγίων είναι σύνεση.» «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία. Διότι είναι πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους.» «Χέρι εκλεκτών θα επικρατήσει εύκολα.» «Η τελειότητα των οσίων θα τους οδηγήσει.» «Εκείνος που ελεεί τους φτωχούς είναι μακαριστός.» «Εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν.» «Μακάριος εκείνος που συγκρατεί τα χέρια του από το να πράττουν το άδικο.» «

«Ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο στους αιώνες.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος. Και τη νουθεσία του Παντοκράτορα μην την απορρίπτεις. Διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· αυτός χτύπησε, και τα χέρια του θα θεραπεύσουν.» «Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος, και καταστραφείτε.» «Η παιδεία σου με ανόρθωσε μέχρι τέλους, και η παιδεία σου.» «Οργή υπάρχει στον θυμό του, και ζωή στο θέλημά του.» «Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε.» «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο.» «Καλό ήταν για μένα που με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου.» «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδεία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται.» «Αυτός που αποδέχεται την παιδεία, θα βρίσκεται σε αγαθά.» «Να με φοβάστε, και να δεχθείτε την παιδεία, και δεν πρόκειται να εξολοθρευτείτε από το πρόσωπο της γης.» «Όταν ξεσπάσει η οργή του θυμού μου, και πάλι θα θεραπεύσω.» «Η παιδεία του Κυρίου ανοίγει τα αυτιά μου.» «Εξαιτίας της αμαρτίας για λίγο τον λύπησα, και τον πάταξα, και απέστρεψα το πρόσωπό μου από αυτόν· και εκείνος λυπήθηκε, και πορεύθηκε σκυθρωπός στους δρόμους της καρδιάς του. Τους δρόμους του είδα, και τον θεράπευσα, και τον παρηγόρησα, και του έδωσα αληθινή παρηγοριά.» «