Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 5:23

Διότι, όταν αυτά εκδιωχθούν με τη συνεργία του Θεού, δεν λέω μόνο με τους ανθρώπους, αλλά και με τα θηρία θα συμβιώσουμε εύκολα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον μακάριο Ιώβ: «Τα άγρια θηρία θα ειρηνεύσουν μαζί σου». Πρωτίστως, λοιπόν, πρέπει να αγωνιστούμε κατά του πνεύματος της λύπης, το οποίο ρίχνει την ψυχή στην απελπισία, ώστε να το αποδιώξουμε από την καρδιά μας. Διότι αυτό δεν επέτρεψε στον Κάιν να μετανοήσει μετά την αδελφοκτονία, ούτε στον Ιούδα μετά την προδοσία του Δεσπότου. Ας καλλιεργήσουμε μόνο εκείνη τη λύπη, η οποία προκαλείται για τη μετάνοια των αμαρτημάτων με αγαθή ελπίδα, και η οποία επιδιώκεται για την απόκτηση των επουρανίων αγαθών. Για αυτήν και ο Απόστολος είπε ότι «Η κατά Θεόν λύπη...» επειδή τρέφει την ψυχή με την ελπίδα της μετάνοιας, αποτελεί σύμμικτη χαρά. Γι' αυτό και καθιστά τον άνθρωπο πρόθυμο και υπάκουο σε κάθε αγαθό έργο, ευπρόσιτο, ταπεινό [Λείπει ένα φύλλο, δηλαδή το υπόλοιπο τμήμα κατά του πνεύματος της λύπης, και η αρχή του τμήματος κατά του πνεύματος της ακηδίας.] ... να τρώνε τον άρτο. Ας ακούσουμε πόσο σοφά μας υποδεικνύει ο Απόστολος τις αιτίες της ακηδίας· διότι «ατάκτους» αποκαλεί αυτούς που δεν εργάζονται, φανερώνοντας πολλή κακία με αυτήν και μόνο τη λέξη. Επειδή ο αργός είναι και προπετής στα λόγια, και έτοιμος για λοιδορία, και κατά συνέπεια ακατάλληλος για ησυχία, και δούλος της ακηδίας.

Διότι και εκεί άκουγαν θορύβους, και πολλές φωνές, και χτύπους σαν από όπλα· και έβλεπαν το βουνό κατά τη διάρκεια της νύχτας να γεμίζει από θηρία· τον έβλεπαν μάλιστα να μάχεται σαν απέναντι σε ορατούς εχθρούς και να προσεύχεται εναντίον τους. Και εκείνους μεν που έρχονταν προς αυτόν τους ενθάρρυνε, ενώ ο ίδιος αγωνιζόταν κλίνοντας τα γόνατα και προσευχόμενος στον Κύριο. Και ήταν αληθινά άξιο θαυμασμού το ότι, όντας μόνος σε μια τέτοια έρημο, ούτε πτοούνταν από τις επιθέσεις των δαιμόνων, ούτε φοβόταν την αγριότητα των θηρίων, παρότι υπήρχαν εκεί τόσα πολλά τετράποδα και ερπετά· αλλά αληθινά, σύμφωνα με το γεγραμμένο, είχε στηρίξει την πεποίθησή του στον Κύριο σαν το όρος Σιών, έχοντας τον νου του ασάλευτο και ακύμαντο· ώστε μάλλον οι δαίμονες να τρέπονται σε φυγή, και τα άγρια θηρία, καθώς είναι γραμμένο, να ειρηνεύουν μαζί του.

Τον έβλεπαν δε και αυτόν να μάχεται ωσάν εναντίον ορατών εχθρών και να προσεύχεται εναντίον τους. 4. Και εκείνους μεν που τον επισκέπτονταν τους ενθάρρυνε, ενώ ο ίδιος αγωνιζόταν κάμπτοντας τα γόνατα και προσευχόμενος στον Θεό. 5. Και ήταν αληθινά άξιο θαυμασμού το ότι, όντας μόνος σε τέτοια έρημο, ούτε πτοούνταν από τις εμφανίσεις των δαιμόνων, ούτε φοβόταν την αγριότητα των τόσων θηρίων, τετράποδων και ερπετών, που υπήρχαν εκεί. Αλλά αληθινά, σύμφωνα με το γεγραμμένο, είχε εναποθέσει την εμπιστοσύνη του στον Κύριο σαν το όρος Σιών, διατηρώντας τον νου του ασάλευτο και ακύμαντο· με αποτέλεσμα μάλλον οι δαίμονες να τρέπονται σε φυγή και τα άγρια θηρία, όπως είναι γραμμένο, να ειρηνεύουν μαζί του. 1. Ο μεν λοιπόν διάβολος, όπως ψάλλει ο Δαβίδ, παραφύλαγε τον Αντώνιο και έτριζε τα δόντια του εναντίον του.

Διότι το να χρησιμοποιούμε και εμείς τις ανθρώπινες ικανότητες για το καλό δεν εμποδίζεται από τίποτε, και θα ήταν, νομίζω, από τα πλέον αξιέπαινα. Είναι όμως ανάγκη να ζητούμε, ακόμη κι αν το πράξουμε αυτό από μέρους μας, τη φροντίδα του Θεού και την άνωθεν βοήθεια, «χωρίς να υψηλοφρονούμε», αλλά μάλλον αναλογιζόμενοι αυτό που έχει γραφτεί: «Όσο μεγάλος είσαι, τόσο να ταπεινώνεις τον εαυτό σου, και ενώπιον του Κυρίου θα βρεις χάρη». Έχοντας επιλέξει να σκεπτόμαστε και να ενεργούμε με αυτόν τον τρόπο, θα κερδίσουμε τα αγαθά της ειρήνης, και θα μεταστρέψουμε σε ημερότητα αυτούς που αγριεύουν εναντίον μας. «Διότι τα άγρια θηρία», λέει, «θα ειρηνεύσουν μαζί σου». Αυτό έπραξε ο Ιακώβ. Διότι δεν εξευμενίζει τον αδελφό του μόνο με γλυκύτατους και απαλούς λόγους, αλλά τον έκανε και μέτοχο στα δώρα και στα υπάρχοντά του, δίνοντάς του το πιο πλούσιο μερίδιο, πρόβατα και βόδια, κατσίκες και όνους, καμήλες και μοσχάρια. Διότι η ειρήνη είναι ανώτερη από τα χρήματα, και ας παραμερίζεται η απόκτηση των πρόσκαιρων αγαθών μπροστά στη φιλία προς τους αδελφούς. Και πράγματι φοβόταν μεν, όπως είπα, ο θεσπέσιος Ιακώβ τον αδελφό του Ησαύ, και καθώς περίμενε ότι θα υποστεί αμέσως τις συνέπειες της οργής του, ήταν περίλυπος· εκείνος όμως, καταπατώντας τον αρχικό φθόνο, αγκάλιασε τον Ιακώβ και τον ασπαζόταν με δάκρυα, επιτρέποντας στους νόμους της φύσης να επιδείξουν τη δύναμή τους για αγάπη.

«Ούτε τα ίδια τα θηρία θα σου είναι φοβερά»· 5,22b 〈διότι δεν θα φοβηθείς από τα θηρία της γης·〉 5,23 〈διότι τα άγρια θηρία θα ειρηνεύσουν μαζί σου,〉 5,23Aa 〈και θα γνωρίσεις ότι η κατοικία σου θα βρίσκεται σε ειρήνη〉 23Ab 〈και θα υπάρξει επίβλεψη της ευπρέπειάς σου, και δεν θα αμαρτήσεις.〉 5,24a 〈έπειτα θα γνωρίσεις ότι ο οίκος σου θα ειρηνεύσει.〉 Δηλαδή: «Και η οικία σου», λέει, «θα απολαύσει πολλή ειρήνη.» Διότι τίποτα δεν συγκρίνεται με αυτό, το να έχει κανείς ειρήνη στο σπίτι του. Διότι ποιο είναι το όφελος να έχει απαλλαγεί κανείς από τους εξωτερικούς πολέμους, όταν τα εσωτερικά είναι γεμάτα ταραχή; 5,24b 〈η δε διαβίωση στη σκηνή σου δεν θα αμαρτήσει.〉 «Δεν θα σφάλλει», λέει, δηλαδή: «δεν θα δυστυχήσει, δεν θα πάθει τίποτα το δεινό.» «Έπειτα η ευημερία θα επεκταθεί και στους απογόνους, και δεν θα έρθει σε σένα πρόωρος θάνατος»· 5,25a 〈και θα γνωρίσεις,〉 λέει, 〈ότι το σπέρμα σου θα είναι πολύ,〉 25b 〈και τα τέκνα σου θα είναι σαν την πλούσια χλόη του αγρού.〉 5,26a 〈Θα κατέβεις δε στον τάφο σαν το ώριμο σιτάρι που θερίζεται στην εποχή του〉 26b 〈ή σαν τη θημωνιά του αλωνιού που συγκεντρώθηκε στην ώρα της.〉 5,27a 〈Ιδού αυτά,〉 λέει, 〈έτσι τα εξιχνίασα,〉 27b 〈και αυτά είναι εκείνα που έχουμε ακούσει.〉 27c 〈Εσύ δε, γνώρισε για τον εαυτό σου, εάν έπραξες κάτι.〉 Δες, πώς κατέστρεψε όλη την ωφέλεια των όσων ειπώθηκαν και κατάφερε βαρύ πλήγμα. Πώς και με ποιον τρόπο; Δείχνοντας ότι δεν ανήκει σε εκείνους που δέχονται νουθεσίες ούτε σε εκείνους που έχουν ελπίδα.

Δεν προέρχεται από αυτό; Δεν προέρχεται από το να θεωρεί ο καθένας τον εαυτό του ένα τίποτα και να είναι έτοιμος να υποχωρήσει σε κάθε κατάσταση; Αλλά σε εμένα, για να μην πω σε εσάς, επειδή κυριαρχούν η κενοδοξία, το ίδιον θέλημα και η φιληδονία, δεν μου επιτρέπουν ούτε την καλή ζωή, ούτε την ειρήνη, ούτε το να διέλθω με αγαθό τρόπο, μέσα σε απλότητα και ακακία, τις πρόσκαιρες και λίγες ημέρες αυτού του αιώνα. Όποιος, λοιπόν, ταράζεται και στενοχωριέται, ας κατηγορεί τον εαυτό του και όχι τον πλησίον. Όποιος, λοιπόν, θέλει να πορεύεται ορθά και να ευημερεί ψυχικά και σωματικά, ας μην επιδιώκει την ικανοποίηση καμίας από τις δικές του επιθυμίες. Και τότε θα σταματήσουν οι λύπες και θα σιγήσουν οι θλίψεις, και τα άγρια θηρία, όπως λέει ο Ιώβ, θα ειρηνεύσουν με τον άνθρωπο αυτόν, πόσο μάλλον οι αδελφοί με τους οποίους έχει τον ίδιο τρόπο ζωής και συμβιώνει.

Ας μην υπάρχει, λοιπόν, καμία παρεκτροπή ή παρορμητική ενέργεια. Αλλά και αν συμβεί να γίνει κάτι τέτοιο, ας υπάρξει γρήγορη διόρθωση, διότι είμαστε άνθρωποι, υποκείμενοι σε σφάλματα. Αν κάποιος φιλονικήσει, ας πραΰνει ξανά τον εαυτό του. Αν κάποιος αντιλογήσει ή ακόμη και γογγύσει, ας ταπεινωθεί και ας ζητήσει γρήγορα συγχώρεση. Και μάλιστα, απέναντι σε αυτούς που πρωτεύουν και επιδιώκουν την ειρήνη, να προτιμάτε την πραότητα. Ας είναι ο λόγος σου, Ακάκιε, με φόβο Θεού, και πριν από τον λόγο το φρόνημά σου, το οποίο να είναι και αρχηγικό και υποτακτικό και θεωρητικό, αλλά και διατεθειμένο να παραβλέπει σφάλματα, συγκαταβαίνοντας αλλά και ανεβαίνοντας μαζί με τους άλλους. Να μην καταλύεις την τάξη που έλαβες μέσω της απλότητας, αλλά και να μην την υπερασπίζεσαι πέρα από το πρέπον μέσω της μονομέρειας, της ισχυρογνωμοσύνης, της αυταρχικότητας και της αυθεντίας. Δεν τολμώ να σου πω να γίνεις μιμητής δικός μου, αλλά των πατέρων. Διότι, να ξέρεις καλά πως, όταν πορεύεσαι με αυτόν τον τρόπο, όλα θα σου φανούν καλά και «τα άγρια θηρία θα ειρηνεύσουν μαζί σου», σύμφωνα με το λόγιο του Ιώβ, πόσο μάλλον οι άνθρωποι και οι ομόψυχοι αδελφοί. Αν εσύ συμπεριφέρεσαι έτσι, πόσο άραγε οφείλουν να υποταχθούν και ο αββάς Διονύσιος και ο αββάς Εύοδιος και οι υπόλοιποι; Ή μάλλον θα υποταχθούν όπως το κερί σε εκείνον που το μαλάσσει, όπως ο χαλκός σε εκείνον που τον σφυρηλατεί και όπως το ζώο σε εκείνον που το οδηγεί.