Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 5:7

Έπειτα λέει: Και κοπίασε εις τον αιώνα, και θα ζήσει έως το τέλος. Η αυτοζωή, η δύναμη, η ακούραστη φύση, κοπίασε σε τούτον τον αιώνα, όταν καταπονημένος από την οδοιπορία καθόταν στην πηγή. Ο οποίος δεν θα δει καταφθορά, όταν δει τους σοφούς να πεθαίνουν (διότι ο Πατέρας δεν θα επιτρέψει στον όσιό Του να δει διαφθορά), όταν δηλαδή πεθαίνουν εκείνοι που καυχώνται για τη σοφία η οποία καταργείται. Εάν όμως θέλεις να εκλάβεις τα λεγόμενα και για τους δίκαιους ανθρώπους, θυμήσου τον Ιώβ που λέει: Ο άνθρωπος γεννιέται με κόπο· και πάλι τον Απόστολο, που λέει ότι: Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· καθώς και το: Με κόπους περισσότερους.

«Καθένας που αγγίζει τα ψόφια σώματά τους, θα είναι ακάθαρτος μέχρι το βράδυ.» Άραγε σου είναι σαφές το νόημα των όσων ειπώθηκαν; ΠΑΛΛ. Καθόλου. ΚΥΡ. Ή δεν αντιλαμβάνεσαι λοιπόν ότι, όπως και στα άλλα, τα φυσικά ιδιώματα του καθενός από αυτά που ονομάστηκαν αποτελούν εικόνες ηθών και διαφορές συμπεριφορών; ΠΑΛΛ. Πώς το εννοείς; ΚΥΡ. Θέλεις να τα αναφέρουμε με τη σειρά, εξετάζοντάς τα με λεπτομέρεια; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ. Απορρίπτει λοιπόν ο νόμος τον αετό και τον γρύπα, και τον αλιαετό, και βέβαια τον γύπα. Διότι αυτά πετούν ψηλά, και τους αρέσει να επαίρονται στα πιο υψηλά μέρη, και μισούν τα χαμηλά. «Διότι οι νεοσσοί του γύπα», λέει, «πετούν στα υψηλά». Κάπως έτσι είναι και ο αλαζόνας και ο υπερβολικά υπερόπτης, αυτός που έχει έπαρση στον νου του, και έχει συνηθίσει να περιφρονεί το επιεικές και μετριοπαθές φρόνημα, και που καθόλου δεν αγαπά να συναναστρέφεται τους ταπεινούς. Μαζί με αυτά κατακρίνει και τον ικτίνο, και τα όμοιά του, καθώς και τον κόρακα και τα όμοιά του. Μέσω αυτών υποδηλώνεται πολύ καλά εκείνο το γένος των ανθρώπων που γνωρίζει να αρπάζει και που είναι ικανότατο στην κακουργία. Και για το πρώτο τύπος είναι ο ικτίνος, ενώ για το δεύτερο, ο ολόμαυρος και βαθύς.

Γ΄. Εγώ δε φοβάμαι τους άγριους λύκους, μήπως, εκμεταλλευόμενοι το δικό μας βαθύ σκοτάδι, σπαράξουν το ποίμνιο με λόγια αρπακτικά και βίαια· επειδή καραδοκούν τις ακατάλληλες στιγμές, εφόσον δεν έχουν τη δύναμη να επιβληθούν φανερά. Φοβάμαι ακόμη τους ληστές και τους κλέφτες, μήπως, πηδώντας τον φράχτη της αυλής, είτε με αναίδεια ληστέψουν είτε με απάτη κλέψουν, ώστε να σφάξουν, να σκοτώσουν και να καταστρέψουν, αρπάζοντας λάφυρα και καταβροχθίζοντας ψυχές, όπως είπε κάποιος από τους προφήτες. Φοβάμαι και την πλαϊνή θύρα, μήπως κάποιος από εκείνους που χθες και προχθές ήταν δικοί μας, βρίσκοντάς την ξεκλείδωτη και εισερχόμενος έπειτα ως οικείος, μας επιβουλευθεί ως ξένος. Διότι πολλές και ποικίλες είναι οι μεθοδείες εκείνου που διαπράττει τέτοια έργα· και κανένας αρχιτέκτονας περίπλοκων έργων δεν συγκρίνεται με τον Αντικείμενο ως σοφιστή της κακίας. Φοβάμαι πλέον και τους σκύλους, που εκβιάζουν τα πράγματα για να γίνουν ποιμένες, και, το πιο παράδοξο, χωρίς να έχουν εισφέρει τίποτα στην ποιμαντική, παρά μόνο το ότι έκοψαν τα μαλλιά τους, τα οποία προηγουμένως περιποιούνταν με τρόπο ακατάλληλο· οι οποίοι ούτε σκύλοι παρέμειναν, ούτε ποιμένες έγιναν, παρά μόνο για να σπαράξουν, να διασκορπίσουν και να καταστρέψουν τον κόπο των άλλων. Επειδή είναι πάντοτε ευκολότερο να καταστρέφεις παρά να διατηρείς· και ο μεν άνθρωπος γεννιέται με κόπο, λέει ο Ιώβ, όπως με κόπο ναυπηγείται ένα πλοίο και χτίζεται μια οικία· το να σκοτώσει όμως κανείς, να γκρεμίσει ή να βάλει φωτιά, είναι εύκολο για τον καθένα που το επιθυμεί.

Και αυτό είναι έργο της οικονομίας του Θεού, το να μην εξολοθρεύει αμέσως τους αμαρτωλούς, αλλά να τους δίνει προθεσμία μετανοίας, ώστε το καλό να μην είναι καταναγκαστικό για τους ανθρώπους. 5,4a «Μακριά να βρεθούν», λέει, «οι γιοι τους από τη σωτηρία», 4b «και ας καταπατηθούν στις θύρες των κατωτέρων τους». Δηλαδή: σκορπίστηκαν, πετάχτηκαν έξω. 5,4b «Και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους ελευθερώσει». 5,5a «Διότι όσα εκείνοι θέρισαν, θα τα φάνε οι δίκαιοι», 5b «και οι ίδιοι δεν θα γλιτώσουν από τις συμφορές», 5c «και ας απορροφηθεί η ισχύς τους». Δηλαδή: ας εξαντληθεί η δύναμή τους. Συγχρόνως αυτά είναι λόγια ανθρώπου που επαίρεται. 5,6a «Διότι ο κόπος δεν πρόκειται να βγει από τη γη», 6b «ούτε ο πόνος θα βλαστήσει από τα όρη». «Διότι αυτή η βαρυθυμία», λέει, «υπάρχει μέσα στους ανθρώπους.» Πρόσεξε πώς πάλι βιάζεται να δείξει ότι τα λεγόμενα είναι φυσικά, ώστε να μην μπορεί κανείς να επικρίνει τον λόγο. «Διότι τέτοια είναι η φύση των ανθρώπων», λέει· «επειδή η γη δεν τρέφει τίποτα πιο αξιολύπητο ούτε πιο δυστυχισμένο από τον άνθρωπο.» Δηλαδή: δεν πρέπει να απορούμε ούτε να παραξενευόμαστε. Γι' αυτόν τον σκοπό έχουμε έρθει στη ζωή, για να κοπιάζουμε και να ταλαιπωρούμαστε. Αυτό λέει και ο προφήτης: «και το μεγαλύτερο μέρος τους είναι κόπος και πόνος», και πάλι ο Ιακώβ: «λίγες και γεμάτες πόνο είναι οι ημέρες μου». 5,7a «Αλλά ο άνθρωπος», λέει, «γεννιέται μέσα στον κόπο.» «Είναι φυσικό το πράγμα», λέει, «είναι αδύνατον να διαφύγει κανείς τη δυστυχία.»

Διότι, για να μην πει κανείς πάλι ότι ο Ιώβ ήταν δίκαιος, λέει: «Είναι μεν δίκαιος, αλλά η ανθρώπινη φύση είναι τέτοια ώστε να υποφέρει τα δεινά». Πρόσεξε ότι κανείς δεν είναι αναμάρτητος, πράγμα που το ισχυρίζεται με βάση την ανθρώπινη φύση· άφησε δε, λέει, αυτούς που κατοικούν σε πήλινες οικίες, και πάλι λέει: Γιατί; Μήπως θα υπάρξει θνητός καθαρός ενώπιον του Κυρίου; Και πάλι, επειδή δεν είναι δυνατόν να απέλθει κανείς χωρίς δεινά, λέει, ο άνθρωπος γεννιέται μέσα στον κόπο. Διότι βέβαια ούτε τα άψυχα ούτε τα άλογα ζώα πρόκειται να αισθανθούν την αθυμία, αλλά στους ανθρώπους συμβαίνει αυτό. Παρατήρησε την κοινή φύση και θα δεις ότι έτσι έχουν τα πράγματα. «Οι νεοσσοί όμως», λέει, «των γυπών πετούν στα υψηλά», δηλαδή: είναι ξέγνοιαστοι και αμέριμνοι. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Ότι απολαμβάνουν μεγαλύτερης πρόνοιας; Κάθε άλλο, όπως δεν απολαμβάνει η γη ούτε τα όρη, επειδή μετέχουν στην αναισθησία. Μου φαίνεται ότι και αυτό το ζώο είναι αναίσθητο, όντας αιμοβόρο και σαρκοφάγο. «Εντούτοις, εγώ θα δεηθώ στον Κύριο, και τον Κύριο τον Παντοκράτορα θα επικαλεστώ». «Και ενώ αυτά έχουν έτσι», λέει, «δεν θα πάθω εγώ κάτι παρόμοιο με εσένα, αλλά θα επιμείνω να αναγνωρίζω τον Δεσπότη. Διότι εσύ μεν αγανακτείς, ενώ εγώ θα επιμείνω να επικαλούμαι τον Θεό και δεν θα απελπίζομαι. Διότι Εκείνος γνωρίζει πάντοτε να μεταστρέφει τα πράγματα προς το αντίθετο. Βρίσκομαι μέσα σε δεινά, αλλά δύναται να με κάνει να βρεθώ και μέσα σε αγαθά, όπως ακριβώς από εκείνα τα αγαθά με οδήγησε σε τούτη την κατάσταση».

Αυτό το εξέφρασε και με γνωμικό τρόπο, όχι μόνο εξαιτίας της συμφοράς. 6,25b 〈Διότι δεν ζητώ από εσάς,〉 λέει, 〈ούτε λόγο ούτε δύναμη,〉 6,26a 〈ούτε ο έλεγχός σας θα σταματήσει τα λόγια μου.〉 Κυρίως βέβαια δεν θα παραιτηθώ ούτε κι αν πρόκειται να κρίνετε την κατάστασή μου με βάση τα παρόντα, πολύ δε περισσότερο τώρα. 6,25b 〈Διότι δεν ζητώ από εσάς δύναμη,〉 6,26a 〈ούτε ο έλεγχός σας θα σταματήσει τα λόγια μου,〉 26b 〈ούτε πρόκειται να ανεχθώ τον ήχο του λόγου σας,〉 6,27a 〈παρά μόνο ότι επιτίθεστε σε ορφανό,〉 27b 〈και ορμάτε εναντίον φίλου σας.〉 «Ούτε η συμφορά, ούτε η φιλία σας έκαμψε», λέει. «Εντούτοις, αν θέλετε, ας πιάσουμε πάλι τον λόγο. Δεν παραιτούμαι, έστω κι αν ταχθείτε στην αντίθετη παράταξη, και θα αντικρούσω· διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα.» 6,28 〈Τώρα όμως,〉 λέει, 〈κοιτάζοντάς σας στο πρόσωπο, δεν θα ψευστώ.〉 6,29a 〈Καθίστε λοιπόν, και ας μην υπάρξει αδικία στην κρίση,〉 29b 〈και πάλι συνταχθείτε με το δίκαιο.〉 6,30a 〈Τώρα αρχίστε· διότι δεν υπάρχει αδικία στη γλώσσα μου.〉 30b 〈Και μήπως ο λάρυγγάς μου δεν μελετά τη σύνεση;〉 Δες ότι παντού ο άνθρωπος φροντίζει για την υπόληψή του, ώστε να μην αποκτήσει τη φήμη κάποιου πονηρού και ασεβούς. 7,1a 〈Μήπως δεν είναι πεδίο δοκιμασίας,〉 λέει, 〈ο βίος του ανθρώπου πάνω στη γη;〉 Αυτό λέει και ο ίδιος: ότι ο άνθρωπος γεννιέται μέσα στον κόπο. Τι σχέση έχει λοιπόν αυτό με εκείνον; Επομένως συμβαίνει να πάσχει κανείς αυτά τα δεινά όχι μόνο εξαιτίας κάποιας αδικίας, αλλά και από την ίδια τη φύση.

ΚΕΦ. Ε΄. «Διότι δεν πρόκειται να εξέλθει από τη γη κόπος.» [Ο δε Σύμμαχος μεταφράζει: Διότι δεν θα προέλθει από τη σκόνη οδύνη.] «Ούτε από τα βουνά θα βλαστήσει πόνος· αλλά ο άνθρωπος γεννιέται για τον κόπο· ενώ οι νεοσσοί του γύπα πετούν στα ψηλά.» Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Μήπως απολαμβάνουν μεγαλύτερης πρόνοιας; Κάθε άλλο· αφού ούτε η γη, ούτε τα βουνά απολαμβάνουν, επειδή ακριβώς τυγχάνουν αναίσθητα· διότι φυσικό, λέει, είναι το πράγμα, είναι αδύνατον να διαφύγει κανείς τη δυσπραγία. Διότι, για να μην ισχυριστεί πάλι κάποιος ότι είναι δίκαιος, λέει ότι η ανθρώπινη φύση είναι τέτοια, δηλαδή όχι αναμάρτητη. Με αφετηρία λοιπόν τη φύση, ο Ελιφάζ ισχυρίζεται και λέει: Ίδιον του ανθρώπου είναι να δοκιμάζεται μέσα σε συμφορές. Αμέσως λοιπόν μόλις γεννηθεί, του έχει δοθεί ως κλήρος ο κόπος, και όλη του η ζωή είναι γεμάτη από μόχθο και ταλαιπωρία.

Οι άφρονες, λέγει, ακόμη και αν ριζώσουν, αμέσως θα καταστραφεί η κατοικία τους, διότι όσα εκείνοι συγκέντρωσαν, θα τα φάνε οι δίκαιοι. Ο άνθρωπος, λέγει, γεννιέται για τον κόπο, και οι νεοσσοί των γυπών πετούν ψηλά. Συλλαμβάνει δε ο Κύριος τους σοφούς μέσα στην ίδια τους την πανουργία, και ματαιώνει τα σχέδια των δολοπλόκων. Τον αθώο θα τον απαλλάξει ο Κύριος από τις θλίψεις, και στην έβδομη δοκιμασία δεν πρόκειται να τον αγγίξει κανένα κακό. Εσύ όμως εξέτασε τον εαυτό σου, εάν έπραξες κάτι.