Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 7:21

Και παρότι είμαστε υπόλογοι σε κόλαση και τιμωρία για τα πολλά μας σφάλματα, αξίωσέ μας να μας θυμάσαι· όχι εξαιτίας των έργων μας, διότι εξαιτίας αυτών δικαίως θα τιμωρούμασταν, αλλά μόνο λόγω της δικής σου αγαθότητας και του τι αρμόζει σε σένα, επειδή ελεείς αυτούς που προσπίπτουν και ζητούν τη δική σου φιλανθρωπία. Διότι εσύ είπες: «Δεν το κάνω για εσάς, παρά μόνο για το όνομά μου.» Πρόσεξε δε ότι συλλαμβανόμαστε να σφάλλουμε, είτε επειδή δεν γνωρίζουμε τον θείο νόμο, είτε επειδή εκβιαζόμαστε άθελά μας σε όσα δεν είναι αρεστά στον Θεό. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Δαβίδ μας φώναζε: «Τις αμαρτίες της νεότητάς μου και της άγνοιάς μου μην τις θυμηθείς.» Ο δε Ιώβ, θεωρώντας ότι ο Θεός είναι αγαθός και δεν αγνοεί την ασθένεια της φύσης μας, σχεδόν τον κατηγορεί που καθυστερεί και διστάζει να του συγχωρήσει τις αμαρτίες· και έτσι λέει: «Γιατί δεν λησμόνησες την ανομία μου και δεν καθάρισες την αμαρτία μου;» <Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια.> (A f. 137) Αυτοί που πιστεύουν μπορούν να κατανοήσουν και τα κρυμμένα, σύμφωνα με το: «Εμείς δε, με ανακαλυμμένο πρόσωπο αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από δόξα σε δόξα.» Για όσους όμως δεν πιστεύουν έχει ειπωθεί: «Εάν δεν πιστέψετε, ούτε πρόκειται να κατανοήσετε.» Έτσι ακαθοδήγητοι παρέμειναν οι Ιουδαίοι. Ο ιερότατος Παύλος λέει, λοιπόν, ότι ένα κάλυμμα βρίσκεται πάνω στην καρδιά τους όταν αναγινώσκεται ο Μωυσής.

ΨΑΛΜΟΣ ΟΗ΄. <Έως πότε, Κύριε, θα οργίζεσαι εις τέλος;> (C f. 171 b, D f. 202, G f. 86, L f. 191) Διότι ο Χριστός δέχεται, και μάλιστα με μεγάλη προθυμία, τις πρεσβείες των αγίων, τις οποίες αναλαμβάνουν πολλές φορές υπέρ εκείνων που έχουν σφάλει, διότι αγωνίζονται μαζί τους σαν αδελφοί, και συμμερίζονται το δάκρυ όσων βρίσκονται σε θλίψη, και κάνουν δικές τους τις συμφορές των άλλων, και σαν να πάσχουν οι ίδιοι από αγάπη, προσπίπτουν στον φιλάγαθο Θεό λέγοντας: «Έως πότε, Κύριε, θα οργίζεσαι εις τέλος, θα εκκαίεται ως πυρ ο ζήλος σου;» Μην αφήσεις, λέγει, την οργή εντελώς και ακατάπαυστα πάνω σε αυτούς που έχουν αμαρτήσει. Δεν είναι στη φύση σου να είσαι τέτοιος· διότι ο Θεός των όλων πλήττει εκείνους που έχουν αμελήσει να θέλουν να ζουν ορθά. Επειδή όμως είναι μέγας και απαράμιλλος [κώδ. απαραβόητος] στη φιλανθρωπία, δεν μας συμπεριφέρθηκε σύμφωνα με τις ανομίες μας, ούτε μας ανταπέδωσε σύμφωνα με τις αμαρτίες μας. Διότι πάντοτε περιορίζει την οργή του, και δεν επιφέρει τις τιμωρίες σε ίση αναλογία με τα δικά μας αμαρτήματα· και έτσι, εξαιτίας του μεγέθους της ημερότητας και της αμνησικακίας που υπάρχει μέσα του, σχεδόν τον εγκαλούν μερικοί για το ότι οργίζεται έστω και καθόλου. Έτσι και ο καρτερικότατος Ιώβ, κάνοντας ακριβώς αυτό, προσερχόταν λέγοντας: «Γιατί δεν λησμόνησες την ανομία μου, και δεν καθάρισες την αμαρτία μου;» Και γιατί, λέγω, εγκαλείς τον Δεσπότη; Δεν εγκαλώ, λέει, αλλά μάλλον ζητώ τη συνήθη και έμφυτη ημερότητά του.

Είναι σαφές, ω Παλλάδιε, και καθόλου δύσκολο να κατανοηθεί, τουλάχιστον για τους απολύτως συνετούς. Διότι εν Χριστώ γίνεται η κάθαρση των ιερέων και του λαού, μικρών και μεγάλων, και συνολικά όλων ανεξαιρέτως, ακόμη και αν τυχόν συλληφθούμε να αμαρτάνουμε καθένας ξεχωριστά, είτε επειδή αγνοούμε τον θείο νόμο, είτε επειδή ίσως εξαναγκαστήκαμε αθέλητα σε ό,τι διόλου δεν αρέσει στον Δεσπότη των πάντων Θεό. Για τον λόγο αυτό και ο θεσπέσιος Δαβίδ αναφωνούσε προς εμάς: «Αμαρτίες της νεότητάς μου και της άγνοιάς μου μην τις θυμηθείς». Επειδή δε ο Θεός είναι από τη φύση του αγαθός, χρηστός και φιλεύσπλαχνος, και δεν αγνοεί την αδυναμία της δικής μας φύσης, ο μακάριος Ιώβ σχεδόν τον κατηγορεί ευθέως, επειδή αργοπορεί και αναβάλλει να συγχωρήσει σε κάποιους τις αμαρτίες. Λέει λοιπόν τα εξής: «Και γιατί δεν λησμόνησες την ανομία μου, και δεν έκανες καθαρισμό της αμαρτίας μου;» Ο νόμος λοιπόν διακηρύττει εντόνως ότι εν Χριστώ και μόνο θα δικαιωθούν μέσω της πίστης όσοι έχουν εγκλωβιστεί στις αμαρτίες τους. Διότι Αυτός είναι που σφαγιάζεται δίκην μόσχου υπέρ ημών παρά τις θύρες της ιερής και θείας σκηνής, για να διαπλατύνει για εμάς την είσοδο προς τα έσω, Αυτός που αίρει τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη.

Δες πώς διέθεσε τον εαυτό του, ώστε ο μαρτυρημένος από τον Θεό ως δίκαιος και άμεμπτος να πληρώνει δίκην ακόμη και για αμαρτίες. Τι σημαίνει το «τι μπορώ να πράξω για Σένα;»; Σημαίνει: «Τι πρέπει να κάνω τώρα ώστε να μην είναι η αμαρτία αμαρτία, ώστε να εξιλεωθώ και να συμφιλιωθώ;» 7,20β 〈Εσύ που γνωρίζεις τον νου των ανθρώπων, γιατί με κατέστησες κατήγορό Σου;〉 Όχι ότι ο ίδιος Τον κατηγορεί, μη γένοιτο, αλλά επειδή όσα του συμβαίνουν γεννούν πολλή κατηγορία εναντίον του Θεού. Γι' αυτό λέει: «Εσύ που γνωρίζεις τον νου των ανθρώπων». «Ακόμη κι αν δεν το λένε», εννοεί, «γνωρίζεις τα απόκρυφά τους, ότι μέσα στη διάνοιά τους σκέπτονται: “αυτός, όντας τέτοιος άνθρωπος, έπαθε τέτοια πράγματα”». Αυτά όμως δεν τα λέει δικαιώνοντας τον εαυτό του· διότι δεν είπε ότι «είμαι δίκαιος», αλλά ότι «είχαν καλή γνώμη για εμένα, και τώρα έγινα αφορμή να κατηγορηθείς εξαιτίας αυτών που πάσχω». 7,20δ 〈Μήπως είμαι φορτίο για Σένα;〉 Εννοεί, βάρος από τα λόγια και τη βλασφημία. 7,21α 〈Και γιατί δεν λησμόνησες την αμαρτία μου;〉 Βλέπεις πώς ο δίκαιος ομολογεί ότι έχει αμαρτήσει; 7,21β 〈και καθαρισμό της ανομίας μου; Τώρα όμως θα απέλθω στο χώμα,〉 21γ 〈και το πρωί δεν θα υπάρχω πλέον.〉 «Και η ίδια η φύση», λέει, «θα αναγνωρίσει το δικό της τέλος, και είναι βέβαιο ότι αύριο δεν θα υπάρχω.»

δηλαδή: «Τόσο γρήγορα θα χαθώ; Γιατί δεν ξέχασες έναν άνθρωπο τόσο ευτελή;» 8,1 ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΔΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΒΑΛΔΑΔ Ο ΣΑΥΧΙΤΗΣ ΛΕΕΙ: 8,2a 〈έως πότε θα τα λες αυτά;〉 2,b 〈πολύλογο πνεύμα βγαίνει από το στόμα σου.〉 8,3a 〈μήπως ο Κύριος θα αδικήσει όταν κρίνει;〉 3b 〈ή μήπως Αυτός που τα δημιούργησε όλα θα διαστρέψει το δίκαιο;〉 Άραγε είπε τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή «πάσχω άδικα»; Βλέπεις πώς πουθενά δεν κατανοούν τον σκοπό του δικαίου; Διότι πουθενά δεν είπε κάτι τέτοιο, αλλά κατέφυγε στην ασθένεια της φύσεως, λέγοντας: «Μήπως είμαι θάλασσα ή δράκοντας; Μήπως η δύναμή μου είναι δύναμη λίθων; Διότι, ποια είναι η ζωή μου; Επειδή δεν θα ζήσω αιώνια, για να δείξω μακροθυμία». Επιπλέον, ομολογεί και τα αμαρτήματά του: «Γιατί», λέει, «δεν λησμόνησες την ανομία μου, έστω κι αν όχι για χάρη μου, αλλά για τον εαυτό Σου; Εάν εγώ αμάρτησα, τι μπορώ να Σου κάνω;». Όπως ακριβώς ένας φτωχός, που δεν έχει τίποτα και τα έχει καταναλώσει όλα, θα έλεγε στον δανειστή του: «Τι μπορώ να σου κάνω; Διότι εγώ δεν μπορώ πλέον να σου τα επιστρέψω». Έπειτα τον κατηγορεί και για φλυαρία, αγνοώντας ότι σε όσους βρίσκονται σε μεγάλη οδύνη, το να μιλούν φέρνει κάποια παρηγοριά, όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος: «Θα μιλήσω βρισκόμενος σε ανάγκη του πνεύματός μου». Αλλά όμως, «και αυτά», λέει, «γι' αυτό τον λόγο τα εξέφρασα, επειδή το απαιτούσε η ανάγκη, γι' αυτό ζήτησα τον θάνατο». Αυτός όμως, που δεν τολμούσε ούτε αυτόν (τον θάνατο) να ζητήσει να έλθει, εάν δεν το απαιτούσε η ανάγκη, δες πόση ευλάβεια επιδεικνύει, ώστε ο λόγος του δεν είναι άστοχος.

Μήπως ο Κύριος, λέει, θα αδικήσει κρίνοντας; Και βέβαια δεν μαρτύρησε δικαιοσύνη για τον εαυτό του, αλλά τι; «Γιατί δεν λησμόνησες την ανομία μου;» Και λέει, ότι ολόκληρος ο βίος του ανθρώπου πάνω στη γη είναι ένα πειρατήριο. Μήπως ο Κύριος, λέει, θα αδικήσει κρίνοντας ή Εκείνος που τα εποίησε όλα θα διαταράξει το δίκαιο; Δες, τι λέει: ότι το δίκαιο ακολουθεί τον Δημιουργό. Αλλά όμως, κι αν τα λεγόμενα δεν αφορούν καθόλου τον Ιώβ, ας δούμε τι λέει. «Δεν βλέπεις, πόση δικαιοσύνη», λέει, «υπάρχει στην κτίση, πόση ευταξία, πώς τα πάντα είναι σύμφωνα με τον νόμο και τεταγμένα; Εκείνος, λοιπόν, που σε όλα τα άλλα διατηρεί τη δικαιοσύνη και την ευταξία, στη δική σου περίπτωση θα τις διατάρασσε; Εξάλλου, γιατί τα εποίησε όλα; Όχι για σένα, τον άνθρωπο; Έπειτα, Εκείνος που εποίησε τόσα για σένα δεν θα σου μετέδιδε το δίκαιο, Εκείνος που από φιλανθρωπία σε εποίησε, καθώς και τόσα άλλα για σένα;» Εάν εποίησε τον κόσμο από αγαθότητα, μαρτυρεί επίσης και τη δύναμή Του. «Πολλές φορές εμείς διαταράσσουμε το δίκαιο εξαιτίας αδυναμίας, αλλά Αυτός», λέει, «τα εποίησε όλα. Εκείνος που είναι τόσο σοφός, τόσο δυνατός, επρόκειτο να είναι άδικος;» 8,4a 〈Εάν οι υιοί σου αμάρτησαν ενώπιόν Του,〉 4b 〈τους απέστειλε στα χέρια της ανομίας τους.〉 «Γιατί θρηνείς τα παιδιά;» λέει. Και όμως πουθενά δεν μνημόνευσε τα παιδιά ούτε και τα χρήματα. Δες και εδώ τη φιλοσοφία του· καίτοι ποιος δεν θα θρηνούσε, εντούτοις πουθενά στα λόγια του δεν τον βλέπεις να λέει κάτι τέτοιο, παρά μόνο ότι δεν μπορεί να υποφέρει τις οδύνες.

«Γιατί με κατέστησες αντίπαλό σου, ώστε να είμαι βάρος για εσένα; Και γιατί δεν λησμόνησες την ανομία μου, και δεν καθάρισες την αμαρτία μου; Τώρα πλέον θα απέλθω στη γη.» «Εφόσον είμαι ασεβής, γιατί δεν πέθανα; Ακόμη και αν λουστώ με χιόνι και καθαριστώ με καθαρά χέρια, εσύ αρκετά με βύθισες στον ρύπο. Με βδελύχθηκε η ίδια μου η στολή. Διότι δεν είσαι άνθρωπος όμοιος με εμένα, ώστε να σου αποκριθώ, για να προσέλθουμε από κοινού σε κρίση.»