Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 7:4

Διότι όλα τα υπάρχοντά του αρπάχτηκαν ξαφνικά· υπηρέτες και παιδιά καταπλακώθηκαν βρίσκοντας βίαιο και άωρο θάνατο, έχοντας κατασφαγεί την ώρα του τραπεζιού και του συμποσίου, όχι με μαχαίρι και ξίφος, αλλά από πονηρό πνεύμα που συγκλόνισε συθέμελα το σπίτι. Και η γυναίκα του έπειτα όπλιζε τις δικές της μηχανορραφίες, και τις έστρεφε εναντίον του δικαίου· ακόμη και οι υπηρέτες και οι φίλοι του, άλλοι μεν έφτυναν το πρόσωπό του, όπως λέει ο ίδιος: «Διότι δεν δίστασαν να ρίξουν φτύσμα στο πρόσωπό μου»· άλλοι δε τον ποδοπατούσαν, και εκδιώχθηκε από ολόκληρο το σπίτι του, και στο εξής κατοικία του ήταν η κοπριά, και πηγές από σκουλήκια ανέβλυζαν, και από παντού έρρεε αίμα και πύον από εκείνον τον αδάμαντα, και παίρνοντας ένα όστρακο έξυνε τις πληγές του, γινόμενος ο ίδιος δήμιος του εαυτού του. Και οι οδύνες ήταν αλλεπάλληλες, και τα βάσανα ανυπόφορα, και η νύχτα ήταν χειρότερη από την ημέρα, και η ημέρα πιο φρικτή από τη νύχτα, όπως λέει: «Όταν πλαγιάζω, λέω: "Πότε θα γίνει ημέρα;" και όταν σηκώνομαι, πάλι λέω: "Πότε θα έρθει το βράδυ;" Και γεμίζω από οδύνες από το βράδυ μέχρι το πρωί». Και όλα γύρω του ήταν γκρεμοί και σκόπελοι, και δεν υπήρχε κανείς να τον παρηγορήσει, ενώ εκείνοι που του επιτίθονταν ήταν αμέτρητοι. Αλλά παρ' όλα αυτά, μέσα σε τέτοια θύελλα και σε κύματα όντως αβάσταχτα, στάθηκε απέναντι σε όλα γενναίος και ακλόνητος. Και η αιτία για όλα αυτά ήταν τούτη, όπως ανέφερα: ότι όταν πλούτιζε, προσδοκούσε τη φτώχεια· όταν ήταν υγιής, περίμενε την ασθένεια· και όταν έγινε πατέρας τόσων παιδιών, ανέμενε ότι θα μπορούσε ξαφνικά να μείνει άτεκνος.

«Διότι λιώνω», λέει, «τους βώλους του χώματος, ξύνοντας τον ιχώρα». Οι σάρκες του γεννούσαν ιχώρες και σκουλήκια, και αυτό γινόταν αδιάκοπα. Βλέπεις πώς ο καθένας μας παραλύει ακούγοντας αυτά; Και αν είναι ανυπόφορο να τα ακούει κανείς, είναι άραγε ανεκτό να τα βλέπει; Και αν το να τα βλέπεις είναι ανυπόφορο, πόσο μάλλον το να τα υπομένεις. Αλλά όμως ο δίκαιος τα υπέφερε, και όχι για δύο ή τρεις ημέρες, αλλά για πολύ καιρό, και δεν αμάρτησε, ούτε καν με τα χείλη του. Ποια παρόμοια ασθένεια έχεις να μου αναφέρεις, που να προκαλεί τόσους πολλούς πόνους; Διότι δεν ήταν αυτό χειρότερο από ακρωτηριασμό; «Διότι νιώθω ως δυσωδία», λέει, «την τροφή μου». Και όχι μόνο αυτό, αλλά ούτε εκείνο που για τους άλλους αποτελεί ανάπαυση, δηλαδή η νύχτα και ο ύπνος, του έφερνε κάποια παρηγοριά, αλλά ήταν σκληρότερο από κάθε βασανιστήριο. Και άκουσέ τον να λέει: «Γιατί με φοβίζεις με ενύπνια, και με τρομοκρατείς με οράματα; Αν γίνει πρωί, λέω: Πότε θα έρθει το βράδυ;» Και πάσχοντας τέτοια δεινά δεν γόγγυσε. Και το φοβερό δεν ήταν μόνο αυτό, αλλά και η κακή γνώμη των πολλών· διότι εξαιτίας αυτών που έπασχε, τον θεωρούσαν πλέον ένοχο για μύρια κακά. Αυτό άλλωστε του έλεγαν και οι φίλοι του: «Δεν τιμωρήθηκες αντάξια για τα όσα αμάρτησες».

Αυτό όμως δεν το λέει για όλους, αλλά για τον εαυτό του. 7,3β 〈Νύχτες δε οδυνών μου έχουν δοθεί.〉 7,4α 〈Εάν κοιμηθώ, πάλι λέω: πότε θα ξημερώσει;〉 4β 〈Και μόλις σηκωθώ, πάλι λέω: πότε θα βραδιάσει;〉 4γ 〈Διότι γεμίζω από οδύνες από το βράδυ μέχρι το πρωί.〉 7,5α 〈Μολύνεται δε το σώμα μου μέσα στη σήψη των σκουληκιών,〉 5β 〈και λιώνω βώλους χώματος, καθώς ξύνω το πύον μου.〉 «Επειδή τόπος δοκιμασίας», λέει, «είναι ο βίος του ανθρώπου πάνω στη γη, έτσι κι εγώ υπέμεινα μάταιους μήνες.» Μάταιους γιατί; Επειδή ταλαιπωρήθηκα και ανταμοιβή δεν έλαβα, επειδή βρίσκομαι μέσα σε συμφορές και δεν έχω κανένα αίσιο τέλος, παλεύοντας με τόση φλόγωση και ιδρώτα. Νύχτες, λέει, οδυνών μου έχουν δοθεί. Το χειρότερο από αυτό: παντού ένιωθε δυσφορία. «Ούτε το φως της ημέρας με παρηγορεί ούτε η ανάπαυση της νύχτας. Κάθε στιγμή είναι για μένα φορτική, αναζητώ μόνο την απαλλαγή από τα παρόντα δεινά.» Πράγμα που χαρακτηρίζει όσους δυσφορούν. Έπειτα αναφέρει τη συμφορά: και λιώνω βώλους χώματος, καθώς ξύνω το πύον μου. Διότι, όπως μου φαίνεται, δεν ταλαιπωρούνταν πλέον χρησιμοποιώντας όστρακο, αλλά με χώμα πια το έκανε αυτό. 7,6α 〈Ο δε βίος μου είναι πιο γρήγορος και από δρομέα,〉 6β 〈και χάθηκε μέσα σε μάταιη ελπίδα.〉 Επειδή λέει: «Υπόμεινε τον Κύριο και αυτός θα σε ανταμείψει», εκείνος αποκρίνεται: «Τίποτα δεν μου έχει απομείνει πλέον από τη ζωή, τόσο γρήγορα παρέρχομαι πριν καν φανώ, τόσο λίγος είναι ο χρόνος μας.»

Μέσα από αυτά, λοιπόν, θέλει να δείξει το κοπιώδες και το βραχύ του βίου. Και λέει: Άραγε είναι γεμάτος μόνο από πόνους και όχι και από κινδύνους; Σε εμένα, όμως, φαίνεται ότι ομιλεί για κάποιον δραπέτη δούλο, ο οποίος βρίσκεται διαρκώς σε αγωνία εξαιτίας της φυγής του. Διότι αυτό υποδηλώνει η φράση «έχοντας βρει σκιά», δηλαδή, το να λογαριάζει κανείς, εξαιτίας του φόβου του, τα μη παρόντα ως παρόντα, και να αναζητά το σκοτάδι, για να καλυφθεί από αυτό. Εξάλλου, εάν ο βίος είναι πειρατήριο, πώς είναι δυνατόν αυτός που βρίσκεται στο πειρατήριο να μην περιπέσει σε πειρασμό; Ώστε συμβαίνει να πάθει κανείς αυτά τα οποία έχω πάθει εγώ, όχι μόνο από αδικία, αλλά και από αυτήν την ίδια τη φύση. «Νύχτες οδυνών μού έχουν δοθεί. Εάν κοιμηθώ, λέγω: Πότε θα γίνει ημέρα; Και όταν σηκωθώ, πάλι λέγω: Πότε θα έλθει η εσπέρα; Και γεμίζω από οδύνες από την εσπέρα μέχρι το πρωί». Είδες και της νύχτας τον αφόρητο πειρασμό, ο οποίος είναι και αυτός καινοφανής και παράδοξος. Διότι σε όλους τους άλλους ανθρώπους, ακόμη και αν πάσχουν μύρια δεινά, ακόμη και αν κατοικούν σε δεσμωτήριο, ακόμη και αν περιβάλλονται από αλυσίδες, ακόμη και αν θρηνούν για συμφορές, ακόμη και αν υπομένουν φθορά του σώματος, ακόμη και αν πιέζονται από πενία, από νόσο, από πόνους και ταλαιπωρίες, όταν επέλθει η νύχτα, επιφέρει φάρμακο παραμυθίας, απαλλάσσοντας το σώμα από τους πόνους και ανακουφίζοντας την ψυχή από τις φροντίδες.

Στην περίπτωση όμως του Ιώβ τότε το λιμάνι έγινε σκόπελος, το φάρμακο κατέστη πληγή, και η παρηγορία αποτέλεσε μια προσθήκη δυσβάσταχτης οδύνης, και η θύελλα γινόταν φοβερότερη μέσα σε εκείνη (τη νύχτα) που παρέχει γαλήνη σε όλους τους ανθρώπους· και ενώ απέφευγε την ημέρα σαν να διέφευγε από τα κύματα, εξαιτίας εκείνων των αβάσταχτων οδυνών, συναντούσε τρικυμίες, και στρόβιλους, και υφάλους, και σπιλάδες, έτσι ώστε να αναζητά πάλι τα κύματα της ημέρας· και καθώς του ήταν βαρύ το παρόν, επιθυμούσε το απόν, προσπαθώντας, εξαιτίας των πόνων, να επισπεύσει το πέρασμα του χρόνου. Γι' αυτό ακριβώς και ο ίδιος, διηγούμενος αυτό το πρωτοφανές πάθος, φώναζε λέγοντας: «Εάν κοιμηθώ, λέγω: Πότε θα γίνει ημέρα; Εάν σηκωθώ, λέγω: Πότε θα έρθει το βράδυ;». Για ποιον λόγο, πες μου; Διότι την ημέρα, βεβαίως, εύλογα αναζητάς τη νύχτα, επειδή παρέχει σε όλους απαλλαγή από τους καθημερινούς κόπους· όταν όμως βρίσκεσαι στη νύχτα, και στη γαλήνη και στη λήθη εκείνων των πόνων και των φροντίδων, γιατί πάλι αναζητάς την ημέρα, πες μου; Διότι η νύχτα μού είναι πιο δυσβάσταχτη από την ημέρα· επειδή δεν μου παρέχει απαλλαγή από τους πόνους, αλλά επιδείνωση, και θορύβους, και ταραχές. Και διηγούμενος ακριβώς αυτό, έλεγε: «Με εκφοβίζεις με ενύπνια, και με οράματα με καταπλήσσεις»· διότι αυτό τον τρόμαζε, το να βλέπει φοβερές όψεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, και να υπομένει αφόρητο φόβο, και πολλή ταραχή, και κατάπληξη· και (η νύχτα) που στους άλλους δόθηκε για ανάπαυση, σε τούτον ήταν μάλλον επιδείνωση των συμφορών.

Και ούτε εδώ έπαιρναν τέλος τα παλαίσματα, αλλά ήταν πάλι η αρχή και τα προοίμια της μάχης. Επειδή, λοιπόν, τίποτα περισσότερο δεν πέτυχε με αυτά ο διάβολος, εμφανίστηκε ο χορός των φίλων, ο οποίος, κάτω από το προσωπείο της συμπόνιας, επεδείκνυε συμπεριφορά εχθρών· και του επιτίθενται ενώ βρίσκεται κατάκοιτος, και του ξεσκίζουν τις πληγές, διαδεχόμενοι ο ένας τον άλλον και μην αφήνοντάς τον ούτε να αναπνεύσει, σχηματίζοντας γύρω του πολλούς κύκλους και χορεύοντας έναν σκληρό χορό. Να αναφέρω και τον ανυπόφορο πειρασμό της νύχτας, ο οποίος ήταν και αυτός πρωτοφανής και παράδοξος; Διότι σε όλους τους άλλους ανθρώπους, ακόμη και αν υποφέρουν μύρια δεινά, ακόμη και αν κατοικούν σε φυλακές, ακόμη και αν είναι δεμένοι με αλυσίδες, ακόμη και αν θρηνούν για συμφορές, ακόμη και αν υπομένουν τον ακρωτηριασμό του σώματος, ακόμη και αν πιέζονται από φτώχεια, ή αρρώστια, ή πόνους, ή ταλαιπωρίες, παρ' όλα αυτά η νύχτα που έρχεται φέρνει το φάρμακο της παρηγοριάς, απαλλάσσοντας το σώμα από τους πόνους και ανακουφίζοντας την ψυχή από τις φροντίδες· στην περίπτωσή του, όμως, τότε, και το λιμάνι έγινε σκόπελος, και το φάρμακο μετατράπηκε σε πληγή, και η παρηγοριά στάθηκε μια σκληρότερη προσθήκη οδύνης, και η τρικυμία γινόταν πιο φοβερή μέσα στη νύχτα, η οποία σε όλους τους ανθρώπους προσφέρει γαλήνη. Και, ενώ προσπαθούσε να ξεφύγει από την ημέρα σαν από κύματα, εξαιτίας εκείνων των αβάσταχτων πόνων, συναντούσε τρικυμίες και ανεμοστρόβιλους και υφάλους και σκόπελους, με αποτέλεσμα να αποζητά και πάλι τα κύματα της ημέρας. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο ίδιος, διηγούμενος αυτό το πρωτοφανές πάθος του, φώναζε λέγοντας: «Εάν κοιμηθώ, λέω: Πότε θα γίνει ημέρα;»

Εάν σηκωθώ, λέγω: Πότε θα έλθει η εσπέρα; Για ποιον λόγο, πες μου; Διότι κατά την ημέρα, ευλόγως επιζητάς τη νύχτα· επειδή εσπέρα ονομάζει τη νύχτα, καθώς αυτή παρέχει σε όλους την απαλλαγή από τα δεινά της ημέρας. Όταν, όμως, έλθει η νύχτα, και μαζί της η γαλήνη και η λήθη εκείνων των οδυνών και των φροντίδων, γιατί επιζητάς και πάλι την ημέρα; Επειδή η νύχτα μού είναι πιο οδυνηρή από την ημέρα· διότι δεν μου παρέχει απαλλαγή από τους πόνους, αλλά επιδείνωση και θορύβους και ταραχές. Και εξιστορώντας αυτό ακριβώς έλεγε: «Με φοβίζεις με ενύπνια, και με καταπλήσσεις με οράματα». Διότι κατατρομαζόταν, βλέποντας φοβερές όψεις μέσα στη νύχτα και υπομένοντας αφόρητο φόβο, μεγάλη ταραχή και κατάπληξη.

«Εάν κοιμηθώ, λέγω, πότε θα γίνει ημέρα; Και εάν σηκωθώ, πάλι λέγω, πότε θα έλθει η εσπέρα; Και γεμίζω από οδύνες.» «Οι ημέρες μου παρήλθαν με πάταγο. Προσκάλεσα τον θάνατο να είναι πατέρας μου.» «Ομόθυμα ήλθαν οι δοκιμασίες εναντίον μου.» «Εγκαταλείφθηκα από όλους, χάθηκα, και έγινα άστεγος.» «Τώρα με περιγέλασαν οι πιο ασήμαντοι. Τώρα με νουθετούν με τη σειρά τους αυτοί τους οποίους δεν θεώρησα άξιους ούτε για τους ποιμενικούς σκύλους μου.» «Οι αδελφοί μου απομακρύνθηκαν από εμένα. Προτίμησαν να γνωρίζουν τους ξένους παρά εμένα. Και οι φίλοι μου έγιναν ανελέητοι.»