Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 7:5

Διότι βέβαια ο μακάριος Μωυσής (μιας και φθάσαμε πλέον και στις Κυριακές Γραφές) δεν γνωρίζει άραγε να ονομάζει σώμα αυτό που βλέπουμε; Αναφερόμενος σε εκείνον που άγγιξε κάτι ακάθαρτο, λέγει στους κανόνες περί καθαρμών: «και θα πλύνει τα ιμάτιά του και θα λούσει το σώμα του με νερό και θα παραμείνει ακάθαρτος έως το βράδυ». Και τι να πούμε για τον Ιώβ; Δεν γνωρίζει και αυτός να αποκαλεί σώμα αυτό που νεκρώνεται, λέγοντας: «μολύνεται το σώμα μου μέσα στη σήψη των σκωλήκων»; Αλλά και ο Σολομών αναφέρει ότι «σε κακόβουλη ψυχή δεν πρόκειται να εισέλθει η σοφία, ούτε θα κατοικήσει σε σώμα υποδουλωμένο στην αμαρτία». Και στο βιβλίο του Δανιήλ, για τους μάρτυρες λέγεται: «η φωτιά δεν κυρίευσε το σώμα τους, και ούτε μία τρίχα της κεφαλής τους δεν κάηκε». Και ο Κύριος λέγει στο Ευαγγέλιο: «Γι' αυτό σας λέω· μην μεριμνάτε για το τι θα φάτε ή τι θα ντυθείτε. Δεν αξίζει η ψυχή περισσότερο από την τροφή και το σώμα περισσότερο από το ένδυμα;» Αλλά και ο Απόστολος, λέγοντας «ας μην βασιλεύει λοιπόν η αμαρτία στο θνητό σας σώμα», αποδεικνύει ότι αναγνωρίζει ως σώμα αυτό ακριβώς που περιβαλλόμαστε, και πάλι: «αν όμως το πνεύμα Εκείνου που ανέστησε τον Ιησού κατοικεί μέσα σας, Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό εκ νεκρών θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα», και πάλι: «εάν πει το πόδι: επειδή δεν είμαι χέρι, δεν ανήκω στο σώμα, δεν σημαίνει εξαιτίας αυτού ότι δεν ανήκει στο σώμα», και πάλι: «και μην έχοντας κλονιστεί στην πίστη, ο Αβραάμ δεν έλαβε υπόψη του το δικό του νεκρωμένο σώμα».

«Διότι λιώνω», λέει, «τους βώλους του χώματος, ξύνοντας τον ιχώρα». Οι σάρκες του γεννούσαν ιχώρες και σκουλήκια, και αυτό γινόταν αδιάκοπα. Βλέπεις πώς ο καθένας μας παραλύει ακούγοντας αυτά; Και αν είναι ανυπόφορο να τα ακούει κανείς, είναι άραγε ανεκτό να τα βλέπει; Και αν το να τα βλέπεις είναι ανυπόφορο, πόσο μάλλον το να τα υπομένεις. Αλλά όμως ο δίκαιος τα υπέφερε, και όχι για δύο ή τρεις ημέρες, αλλά για πολύ καιρό, και δεν αμάρτησε, ούτε καν με τα χείλη του. Ποια παρόμοια ασθένεια έχεις να μου αναφέρεις, που να προκαλεί τόσους πολλούς πόνους; Διότι δεν ήταν αυτό χειρότερο από ακρωτηριασμό; «Διότι νιώθω ως δυσωδία», λέει, «την τροφή μου». Και όχι μόνο αυτό, αλλά ούτε εκείνο που για τους άλλους αποτελεί ανάπαυση, δηλαδή η νύχτα και ο ύπνος, του έφερνε κάποια παρηγοριά, αλλά ήταν σκληρότερο από κάθε βασανιστήριο. Και άκουσέ τον να λέει: «Γιατί με φοβίζεις με ενύπνια, και με τρομοκρατείς με οράματα; Αν γίνει πρωί, λέω: Πότε θα έρθει το βράδυ;» Και πάσχοντας τέτοια δεινά δεν γόγγυσε. Και το φοβερό δεν ήταν μόνο αυτό, αλλά και η κακή γνώμη των πολλών· διότι εξαιτίας αυτών που έπασχε, τον θεωρούσαν πλέον ένοχο για μύρια κακά. Αυτό άλλωστε του έλεγαν και οι φίλοι του: «Δεν τιμωρήθηκες αντάξια για τα όσα αμάρτησες».

Εκπλήσσονται όλοι οι άνθρωποι με τον Ιώβ; Και πολύ δικαιολογημένα· διότι υπήρξε μεγάλος αθλητής, που μπορούσε να εξισωθεί με τον ίδιο τον Παύλο, για την υπομονή του, για την καθαρότητα του βίου του, για τη μαρτυρία του Θεού, για την καρτερική εκείνη μάχη, για τη θαυμαστή νίκη μετά τη μάχη. Αλλά ο Παύλος δεν διήγε τη ζωή του αγωνιζόμενος κατ' αυτόν τον τρόπο για πολλούς μήνες, αλλά για πολλά έτη· όχι λιώνοντας τους σβώλους της γης με τα υγρά των πληγών του και καθήμενος πάνω στην κοπριά, αλλά πέφτοντας συνεχώς μέσα στο ίδιο το νοητό στόμα του λέοντα, και παλεύοντας με μύριους πειρασμούς, στάθηκε πιο στερεός από κάθε πέτρα· ονειδιζόμενος όχι από τρεις ή τέσσερις φίλους, αλλά από όλους τους άπιστους ψευδαδέλφους, φτυόμενος, λοιδορούμενος.

Αυτό όμως δεν το λέει για όλους, αλλά για τον εαυτό του. 7,3β 〈Νύχτες δε οδυνών μου έχουν δοθεί.〉 7,4α 〈Εάν κοιμηθώ, πάλι λέω: πότε θα ξημερώσει;〉 4β 〈Και μόλις σηκωθώ, πάλι λέω: πότε θα βραδιάσει;〉 4γ 〈Διότι γεμίζω από οδύνες από το βράδυ μέχρι το πρωί.〉 7,5α 〈Μολύνεται δε το σώμα μου μέσα στη σήψη των σκουληκιών,〉 5β 〈και λιώνω βώλους χώματος, καθώς ξύνω το πύον μου.〉 «Επειδή τόπος δοκιμασίας», λέει, «είναι ο βίος του ανθρώπου πάνω στη γη, έτσι κι εγώ υπέμεινα μάταιους μήνες.» Μάταιους γιατί; Επειδή ταλαιπωρήθηκα και ανταμοιβή δεν έλαβα, επειδή βρίσκομαι μέσα σε συμφορές και δεν έχω κανένα αίσιο τέλος, παλεύοντας με τόση φλόγωση και ιδρώτα. Νύχτες, λέει, οδυνών μου έχουν δοθεί. Το χειρότερο από αυτό: παντού ένιωθε δυσφορία. «Ούτε το φως της ημέρας με παρηγορεί ούτε η ανάπαυση της νύχτας. Κάθε στιγμή είναι για μένα φορτική, αναζητώ μόνο την απαλλαγή από τα παρόντα δεινά.» Πράγμα που χαρακτηρίζει όσους δυσφορούν. Έπειτα αναφέρει τη συμφορά: και λιώνω βώλους χώματος, καθώς ξύνω το πύον μου. Διότι, όπως μου φαίνεται, δεν ταλαιπωρούνταν πλέον χρησιμοποιώντας όστρακο, αλλά με χώμα πια το έκανε αυτό. 7,6α 〈Ο δε βίος μου είναι πιο γρήγορος και από δρομέα,〉 6β 〈και χάθηκε μέσα σε μάταιη ελπίδα.〉 Επειδή λέει: «Υπόμεινε τον Κύριο και αυτός θα σε ανταμείψει», εκείνος αποκρίνεται: «Τίποτα δεν μου έχει απομείνει πλέον από τη ζωή, τόσο γρήγορα παρέρχομαι πριν καν φανώ, τόσο λίγος είναι ο χρόνος μας.»

«Διότι», λέει, «λιώνω τους σβώλους του χώματος, ξύνοντάς τους από το πύον». Αν και εκείνα μεν ήταν όλα κατορθώματα, ενώ αυτά ήταν όλα παθήματα· ωστόσο αυτά τον ανέδειξαν λαμπρότερο από εκείνα. Διότι αυτό ακριβώς ήταν γι' αυτόν το πιο πικρό μέρος της μάχης, και απαιτούσε μεγαλύτερη ανδρεία, πιο εύρωστη ψυχή, υψηλότερη διάνοια και περισσότερη αγάπη προς τον Θεό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν συνέβαιναν εκείνα, αν και με αναίδεια και με μεγάλη θρασύτητα, ο διάβολος ωστόσο αντέλεγε λέγοντας: «Μήπως ο Ιώβ σέβεται τον Κύριο χωρίς αντάλλαγμα;» Όταν όμως συνέβησαν αυτά, αναχώρησε κρύβοντας το πρόσωπό του από ντροπή, στρέφοντας τα νώτα, χωρίς να έχει ούτε καν τη σκιά κάποιας αναίσχυντης αντιλογίας να προβάλει. «Καθώς δε είχε περάσει πολύς χρόνος, του είπε η γυναίκα του: Μέχρι πότε θα υπομένεις, λέγοντας: Ιδού, αναμένω λίγο χρόνο ακόμη, προσμένοντας την ελπίδα της σωτηρίας μου;» Αυτός όμως, καθώς ο αγώνας του προχωρούσε περαιτέρω, στεφανώνεται πάλι με άλλους στεφάνους από τα λόγια που απηύθυνε προς τη γυναίκα του. Διότι μόνο η γυναίκα του είχε απομείνει πλέον, αφού του είχαν αφανιστεί τα πάντα, και τα παιδιά, και τα κτήματα, και το ίδιο του το σώμα, και μάλιστα του απέμεινε για δοκιμασία και επιβουλή· γι' αυτό ο διάβολος δεν την αφάνισε μαζί με τα παιδιά, ούτε ζήτησε τη σφαγή της, επειδή προσδοκούσε ότι θα του συντελούσε τα μέγιστα στην επιβουλή του κατά του αγίου τούτου· γι' αυτό ακριβώς, σαν ένα μέγιστο όπλο, του την άφησε.

«Το σώμα μου μολύνεται μέσα στη σήψη των σκουληκιών· και λιώνω σβώλους χώματος ξύνοντας το πύον.» Με το να πει, «Λιώνω σβώλους χώματος», δηλώνει ότι, όπως νομίζω, επειδή είχε ταλαιπωρηθεί δεν ξυνόταν πλέον με όστρακο, αλλά από εκεί και πέρα το έκανε αυτό με το χώμα. Μέσα από όλα αυτά, βέβαια, διδάσκει τους φίλους του και για την καρτερία, και για να αποβάλουν την αντίληψη ότι πάσχει εξαιτίας αμαρτιών, προκειμένου από την υπερβολή των πόνων να κατανοήσουν ότι δεν είναι τόσο φαύλος, ώστε να υποφέρει τέτοια δεινά. Διότι έπρεπε αυτοί να αναλογιστούν τη δική τους κατάσταση, και έτσι να κατανοήσουν τα όσα συνέβαιναν στον Ιώβ. Διότι οι ακατάπαυστοι πόνοι, το πύον και τα σκουλήκια, αναδείκνυαν ταυτόχρονα την καρτερία και την ανδρεία του. «Ο δε βίος μου είναι ελαφρύτερος από τη λαλιά. [Οι υπόλοιποι μεταφραστές το απέδωσαν, "από δρομέα".] Και χάθηκε μέσα σε κενή ελπίδα. [Ο δε Σύμμαχος, "οι ημέρες μου αναλώθηκαν, χωρίς να υπάρχει ελπίδα".]» Ίσως δε η φράση «Ο βίος μου είναι ελαφρύτερος από τη λαλιά» μπορεί να υποδηλώνει το πρόσκαιρο του βίου, ότι δηλαδή δεν είναι σταθερός, αλλά διαλύεται, όπως ακριβώς η λαλιά.

Πότε έλαμψε περισσότερο; Όταν από το κούρεμα των προβάτων του ζεστάθηκαν οι ώμοι των γυμνών, ή όταν, ακούγοντας ότι έπεσε φωτιά από τον ουρανό και κατέφαγε το κοπάδι μαζί με τους βοσκούς, δεν θορυβήθηκε ούτε ταράχθηκε, αλλά υπέμεινε με πραότητα τη συμφορά; Πότε υπήρξε σπουδαιότερος; Όταν χρησιμοποιούσε την υγεία του σώματός του για την προστασία των αδικουμένων, συντρίβοντας τα σαγόνια των αδίκων και αρπάζοντας τα κλοπιμαία μέσα από τα δόντια τους, ή όταν έβλεπε αυτό το ίδιο το σώμα, το όπλο των αδικουμένων, να κατατρώγεται από τα σκουλήκια, και, καθισμένος πάνω στην κοπριά, το έξυνε ο ίδιος παίρνοντας ένα όστρακο; Διότι, όπως λέει, «λιώνω σβώλους χώματος ξύνοντας το πύον μου». Και όμως, ενώ εκείνα ήταν όλα κατορθώματα, τούτα εδώ ήταν παθήματα· παρ' όλα αυτά, τούτα τον ανέδειξαν λαμπρότερο από εκείνα. Διότι, όταν γίνονταν εκείνα, ο διάβολος, έστω και με υπερβολική αναισχυντία και θράσος, έφερε αντίρρηση λέγοντας: «Μήπως ο Ιώβ σέβεται δωρεάν τον Θεό;» Όταν όμως συνέβαιναν τούτα, αποχώρησε ντροπιασμένος στρέφοντας τα νώτα του, μη έχοντας να προβάλει ούτε καν τη σκιά κάποιας αναιδούς αντίρρησης.

Διότι δεν ζούσε αγωνιζόμενος κατ' αυτόν τον τρόπο για πολλούς μήνες, αλλά για πολλά χρόνια· όχι λιώνοντας τους σβόλους της γης ξύνοντας το πύον του, αλλά πέφτοντας συνεχώς στο ίδιο το νοητό στόμα του λέοντος, και παλεύοντας με μύριους πειρασμούς, και ονειδιζόμενος όχι από τρεις ή τέσσερις φίλους, αλλά από όλους τους απίστους, δεχόμενος εμπτυσμούς, λοιδορούμενος, και υπομένοντας μύριες νιφάδες πειρασμών, και έχοντας το σώμα του καταπονημένο πότε από μαστίγια και πότε από λιθοβολισμούς, και λιώνοντας από τον αδιάκοπο λιμό και το ψύχος. Αλλά ήταν μεγάλη η φιλοξενία του Ιώβ; Ούτε εμείς θα φέρουμε αντίρρηση σε αυτό, όμως θα τη βρούμε τόσο κατώτερη από εκείνη του Παύλου, όσο απέχει το σώμα από την ψυχή.

Όλοι οι άνθρωποι εκπλήσσονται με τον Ιώβ, και πολύ δικαιολογημένα· διότι υπήρξε μεγάλος αθλητής, ικανός να ατενίσει ισάξια ακόμη και τον ίδιο τον Παύλο λόγω της υπομονής του, λόγω της καθαρότητας του βίου του, λόγω της μαρτυρίας του Θεού, λόγω της καρτερικής εκείνης μάχης, λόγω της θαυμαστής νίκης μετά τη μάχη. Όμως ο Παύλος δεν πέρασε αγωνιζόμενος κατ' αυτόν τον τρόπο για πολλούς μήνες, αλλά για πολλά έτη· όχι μουσκεύοντας τους σβώλους του χώματος καθώς έξυνε το πύον από τις πληγές του, αλλά πέφτοντας συνεχώς μέσα στο ίδιο το νοητό στόμα του λέοντος και, παλεύοντας με μύριους πειρασμούς, στάθηκε πιο στερεός από κάθε βράχο· δεχόμενος ονειδισμούς όχι από τρεις ή τέσσερις φίλους, αλλά από όλους τους άπιστους ψευδαδέλφους, εμπτυόμενος και λοιδορούμενος.

Πότε ήταν σπουδαιότερος; Όταν χρησιμοποιούσε την υγεία του σώματός του για την προστασία των αδικουμένων, συντρίβοντας τα σαγόνια των αδίκων και αρπάζοντας μέσα από τα δόντια τους τα αρπάγματα, και γινόμενος καταφύγιο για αυτούς; Ή όταν έβλεπε το σώμα του, το οποίο αποτελούσε το όπλο των αδικουμένων, να κατατρώγεται από τα σκουλήκια και, καθήμενος πάνω στην κοπριά, το έξυνε ο ίδιος παίρνοντας ένα όστρακο; Διότι λέει: «Διαλύω τους σβώλους του χώματος, ξύνοντας το πύον μου». Αν και όλα εκείνα ήταν κατορθώματα, ενώ τούτα ήταν όλα παθήματα, ωστόσο αυτά τον ανέδειξαν λαμπρότερο από εκείνα. Διότι αυτό ακριβώς ήταν το πιο πικρό μέρος της μάχης και απαιτούσε μεγαλύτερη ανδρεία, πιο ρωμαλέα ψυχή, πιο φιλοσοφημένη διάνοια και βαθύτερη αγάπη προς τον Θεό.

Πότε ήταν σπουδαιότερος; Όταν κατείχε την υγεία του σώματός του ή όταν τη χρησιμοποιούσε για την προστασία των αδικουμένων, συντρίβοντας τις σιαγόνες των αδίκων και αρπάζοντας μέσα από τα δόντια τους τα λάφυρα και γινόταν λιμάνι γι' αυτούς, ή όταν έβλεπε το ίδιο του το σώμα, το όπλο των αδικουμένων, να κατατρώγεται από τα σκουλήκια και, καθήμενος πάνω στην κοπριά, ο ίδιος το έξυνε παίρνοντας ένα κεραμίδι; Διότι, όπως λέει, «λιώνω τους σβώλους του χώματος ξύνοντας το πύον». Αν και εκείνα βέβαια ήταν κατορθώματα, ενώ αυτά ήταν παθήματα, ωστόσο αυτά τον ανέδειξαν λαμπρότερο από εκείνα. Διότι αυτό ακριβώς ήταν το πιο σκληρό μέρος της μάχης και απαιτούσε μεγαλύτερη ανδρεία και πιο ρωμαλέα ψυχή και υψηλότερη διάνοια και μεγαλύτερη αγάπη προς τον Θεό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν συνέβαιναν εκείνα, αν και με τρόπο αναίσχυντο και εντελώς ληστρικό, ωστόσο ο διάβολος έφερε αντίρρηση λέγοντας: «Μήπως δωρεάν σέβεται ο Ιώβ τον Θεό;»