Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 8:2

«Και θα γίνω, λέει, πνεύμα ψευδές στο στόμα των προφητών», λέγεται δε ότι υπάρχει «πνεύμα κατανύξεως» και «πνεύμα δειλίας» και «πνεύμα Πύθωνος» και «πνεύμα πορνείας» και «πνεύμα καταιγίδας» και «πνεύμα πολυρρήμον» και «πνεύμα ασθενείας» και «πνεύμα ακάθαρτον» και «πνεύμα κωφόν» και «πνεῦμα άλαλον» και «πνεύμα μογγιλάλον» και «πνεύμα χαλεπόν λίαν», το οποίο ονομάζεται λεγεών, και «τα πνευματικά της πονηρίας». Είναι δε άπειρα τα λόγια περί πνευμάτων που γνωρίζουν οι σοφοί. Αλλά όπως ακριβώς οι πολλοί είναι υιοί κατά θέση (κατά χάριν) ή κατά κλήση, και όχι κατά την αλήθεια (κατά φύση), εξαιτίας του ότι έχουν αρχή και τέλος με αμαρτητικό τρόπο, έτσι και τα περισσότερα πνεύματα είναι κατά θέση ή κατά κλήση, έστω και αν είναι αμαρτητικά· το δε Άγιο Πνεύμα μόνο ονομάζεται Πνεύμα του Πατρός και του Υιού, «Πνεύμα αληθείας» και «Πνεύμα Θεού» και «Πνεύμα Χριστού» και «Πνεύμα χάριτος».

Λέγεται δε ότι υπάρχει «πνεύμα κατανύξεως», «πνεύμα δειλίας», και «πνεύμα Πύθωνος» και «πνεύμα πορνείας» και «πνεύμα καταιγίδος» και «πνεύμα πολυρρήμον» και «πνεύμα ασθενείας» και «πνεύμα ακάθαρτο» και «πνεύμα κωφό και πνεύμα άλαλο» και «πνεύμα μογιλάλο» και «πνεύμα εξαιρετικά σκληρό, το οποίο καλείται λεγεών», και τα «πνευματικά της πονηρίας». Άπειρα δε είναι τα λόγια των σοφών περί των πνευμάτων. Αλλά, όπως ακριβώς οι πολλοί είναι υιοί κατά θέσιν ή κατά κλήσιν, και όχι αληθινά, επειδή έχουν αρχή και τέλος αμαρτητικώς, έτσι και τα πνεύματα είναι πάρα πολλά κατά θέσιν ή κατά κλήσιν, έστω κι αν είναι αμαρτητικά, το δε Άγιο Πνεύμα μόνο ονομάζεται από τον Πατέρα και τον Υιό «Πνεύμα αληθείας» και Πνεύμα Θεού και Πνεύμα Χριστού και Πνεύμα χάριτος.

δηλαδή: «Τόσο γρήγορα θα χαθώ; Γιατί δεν ξέχασες έναν άνθρωπο τόσο ευτελή;» 8,1 ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΔΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΒΑΛΔΑΔ Ο ΣΑΥΧΙΤΗΣ ΛΕΕΙ: 8,2a 〈έως πότε θα τα λες αυτά;〉 2,b 〈πολύλογο πνεύμα βγαίνει από το στόμα σου.〉 8,3a 〈μήπως ο Κύριος θα αδικήσει όταν κρίνει;〉 3b 〈ή μήπως Αυτός που τα δημιούργησε όλα θα διαστρέψει το δίκαιο;〉 Άραγε είπε τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή «πάσχω άδικα»; Βλέπεις πώς πουθενά δεν κατανοούν τον σκοπό του δικαίου; Διότι πουθενά δεν είπε κάτι τέτοιο, αλλά κατέφυγε στην ασθένεια της φύσεως, λέγοντας: «Μήπως είμαι θάλασσα ή δράκοντας; Μήπως η δύναμή μου είναι δύναμη λίθων; Διότι, ποια είναι η ζωή μου; Επειδή δεν θα ζήσω αιώνια, για να δείξω μακροθυμία». Επιπλέον, ομολογεί και τα αμαρτήματά του: «Γιατί», λέει, «δεν λησμόνησες την ανομία μου, έστω κι αν όχι για χάρη μου, αλλά για τον εαυτό Σου; Εάν εγώ αμάρτησα, τι μπορώ να Σου κάνω;». Όπως ακριβώς ένας φτωχός, που δεν έχει τίποτα και τα έχει καταναλώσει όλα, θα έλεγε στον δανειστή του: «Τι μπορώ να σου κάνω; Διότι εγώ δεν μπορώ πλέον να σου τα επιστρέψω». Έπειτα τον κατηγορεί και για φλυαρία, αγνοώντας ότι σε όσους βρίσκονται σε μεγάλη οδύνη, το να μιλούν φέρνει κάποια παρηγοριά, όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος: «Θα μιλήσω βρισκόμενος σε ανάγκη του πνεύματός μου». Αλλά όμως, «και αυτά», λέει, «γι' αυτό τον λόγο τα εξέφρασα, επειδή το απαιτούσε η ανάγκη, γι' αυτό ζήτησα τον θάνατο». Αυτός όμως, που δεν τολμούσε ούτε αυτόν (τον θάνατο) να ζητήσει να έλθει, εάν δεν το απαιτούσε η ανάγκη, δες πόση ευλάβεια επιδεικνύει, ώστε ο λόγος του δεν είναι άστοχος.

Έπειτα διηγείται πάλι τη δική του συμφορά, πόσο μεγάλη και παράδοξη είναι, καθώς και το ολιγόχρονο του βίου και το ότι μετά από αυτό δεν υπάρχει καμία ελπίδα· διότι εξαιτίας αυτού καθίσταται μεγάλη. 11,1 ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΔΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΣΩΦΑΡ Ο ΜΙΝΑΙΟΣ ΛΕΓΕΙ: 11,2α 〈Εκείνος που λέγει πολλά, δεν θα ακούσει και την απάντηση;〉 Ιδού, και αυτός τον κατηγορεί για φλυαρία. Διότι εκείνος μεν λέγει: «πνεύμα πολυλογίας βγαίνει από το στόμα σου», αυτός δε: «εκείνος που λέγει πολλά, δεν θα ακούσει και την απάντηση;» 11,2β 〈Και ο εύγλωττος νομίζει ότι είναι δίκαιος;〉 «Μήπως», λέγει, «επειδή μπορείς να μιλάς, είσαι κιόλας δίκαιος;» Έπειτα αναφέρεται στη φύση λέγοντας: 11,2γ 〈Ευλογημένος ο γεννημένος από γυναίκα ολιγόβιος.〉 «Εφόσον είσαι γιος γυναίκας», λέγει, «πώς λοιπόν είσαι δίκαιος;» 11,3α 〈Μη χρησιμοποιείς πολλά λόγια.〉 «Μην πολυμιλείς», λέγει. 11,3β 〈Ή μήπως δεν υπάρχει κάποιος να σου απαντήσει;〉 Ή λέγει το εξής: «Μήπως τάχα δεν υπάρχει κάποιος να σου απαντήσει;», δηλαδή «εμείς», ή «δεν υπάρχει άλλος που να γνωρίζει τα κακά σου παρά μόνον ο Θεός, ο οποίος, εάν ήθελε να σε ελέγξει, θα είχες ήδη χαθεί». Δες πώς, ενώ πουθενά δεν λέγει ο Ιώβ ότι πάσχει αδίκως και ότι δεν έχει αμαρτήματα, αυτοί του προσάπτουν κάτι τέτοιο. 11,4α 〈Μη λέγεις, λοιπόν, ότι είμαι καθαρός στα έργα〉 4β 〈και άμεμπτος ενώπιόν Του.〉 Πώς; Και όμως ο ίδιος έχει πει: «Γνωρίζω αληθινά ότι δεν υπάρχει θνητός καθαρός ενώπιον του Κυρίου».

Έπειτα, σχετικά με τη γνώση του Θεού αναφέρει ότι τα γνωρίζει όλα: 34,21a «Διότι αυτός», λέει, «επιβλέπει όλους τους ανθρώπους», 21b «και τίποτα από όσα πράττουν δεν του μένει κρυφό», 34,22 «ούτε υπάρχει τόπος για να κρυφτούν αυτοί που πράττουν την ανομία». 34,23b «Διότι ο Κύριος επιβλέπει τα πάντα», 34,24a «αυτός που κατανοεί τα ανεξιχνίαστα», 24b «τα ένδοξα και τα εξαίσια, τα οποία είναι αναρίθμητα». 34,25a «Γνωρίζοντας τα έργα τους», 25b «θα φέρει τη νύχτα και θα ταπεινωθούν». Εσύ όμως παρατήρησε, πώς πουθενά δεν καταφέρεται εναντίον του Ιώβ όπως εκείνοι, αλλά λέει ότι ο Θεός είναι δίκαιος, και δεν του λέει ότι «άρπαξες περιουσίες ορφανών και χηρών», πόσο επιτιμητικός είναι, και όχι κατηγορητικός. Έπειτα, μετά από πολλά, λέει: 34,35a «Ιώβ, δεν μίλησες με σύνεση», 35b «και τα λόγια σου δεν έχουν γνώση». Αυτό είναι ήπιο και δείγμα επιείκειας, ενώ εκείνοι λένε: «Μέχρι πότε θα βγαίνει πνεύμα πολυλογίας από το στόμα σου;» 34,36a «Όμως μάθε, Ιώβ», 36b «να μη δώσεις πλέον απάντηση όπως οι άφρονες», 34,37a «για να μην προσθέσουμε», λέει, «στις αμαρτίες μας·» 37b «και θα βαρύνει πάνω μας ανομία» 37c «εάν λέμε πολλά λόγια ενώπιον του Κυρίου». Δεν είπε: «παράνομα» ούτε «ασεβή», αλλά «πολλά», δείχνοντας ότι δεν πρέπει κανείς να αντιλέγει με πολλά λόγια στον Θεό.

Μετά τον Ελιφάζ, λαμβάνοντας τον λόγο δεύτερος ο Βαλδάδ ο Σαυχεώτης, λέει προς τον Ιώβ: Μέχρι πότε θα τα λες αυτά; Άνεμος ορμητικός είναι τα πολλά λόγια του στόματός σου. Μήπως ο Κύριος θα αδικήσει κρίνοντας; Ή ο Δημιουργός των πάντων δεν θα αποδώσει το δίκαιο; Σχετικά με το ρητό: Όπως ακριβώς δεν θάλλει ο πάπυρος χωρίς νερό, ούτε υψώνεται το βούτομο χωρίς πότισμα· διότι, ενώ βρίσκεται ακόμη στη ρίζα του, δεν πρόκειται να θεριστεί. Πριν καν κοπεί κάθε άλλο χόρτο, αυτό ξηραίνεται· έτσι θα είναι το τέλος όλων εκείνων που λησμονούν τον Θεό.