Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 8:21

Εάν πάλι ο Ιώβ λέει: «Το αληθινό στόμα θα το γεμίσει με γέλιο», για ποιο στόμα κάνει λόγο; Με ποιο στόμα, όμως, φώναζε ο Μωυσής, όταν άκουγε: «Τι φωνάζεις προς εμένα;» Και ποιος δεν γνωρίζει ότι ο Θεός ακούει ακόμη και αυτούς που σιωπούν, όταν κραυγάζουν με αλάλητους στεναγμούς; Για ποια γαστέρα μιλάει ο προφήτης όταν λέει: «Από τον φόβο σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και νιώσαμε ωδίνες, και γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας πάνω στη γη;» Όπως, λοιπόν, λέγεται ότι η ψυχή έχει και γαστέρα, και στόμα, και οφθαλμούς, και ώτα, και όλα τα άλλα μέλη του σώματος, και όμως δεν συντίθεται από μέλη· έτσι, όταν ακούς να αποδίδεται στον Θεό, τον αληθινά ασώματο, στόμα ή γαστέρα, μην αντιλαμβάνεσαι σύνθεση, αλλά (να εκλαμβάνεις) ως γαστέρα το γεννητικό γνώρισμα, ως στόμα το διδακτικό, ως οφθαλμούς το κατανοητικό, και ως ώτα το ακουστικό.

Για το γέλιο είπα ότι είναι παραφροσύνη· και: «Όπως ο θόρυβος των αγκαθιών κάτω από τον λέβητα, έτσι είναι το γέλιο των αφρόνων». Και ο Κύριος φαίνεται μεν ότι υπέμεινε τα αναγκαία πάθη της σάρκας, και όσα αποτελούν μαρτυρία αρετής, όπως τον κόπο και το έλεος προς τους θλιβομένους· πουθενά όμως δεν χρησιμοποίησε το γέλιο, όπως προκύπτει από την ιστορία των Ευαγγελίων, αλλά μάλιστα ταλανίζει όσους κυριεύονται από αυτό. Ας μην μας παραπλανά όμως η ομωνυμία του γέλιου. Διότι είναι σύνηθες στην Αγία Γραφή να ονομάζεται πολλές φορές «γέλιο» η χαρά της ψυχής και η φαιδρή διάθεση για τα αγαθά, όπως λέει η Σάρρα: «Γέλιο μου προκάλεσε ο Θεός»· και το: «Μακάριοι όσοι κλαίτε τώρα, διότι θα γελάσετε»· αλλά και αυτό που αναφέρεται στον Ιώβ: «Θα γεμίσει με γέλιο το στόμα του αληθινού». Διότι όλοι αυτοί οι όροι έχουν χρησιμοποιηθεί με την έννοια της ιλαρότητας για την κατά ψυχήν αγαλλίαση.

Διότι αυτοί που είπαν, «έχε την ελπίδα σου στον Θεό», αυτοί οι ίδιοι λένε ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα. 8,21a 〈Το στόμα δε των αληθινών ανθρώπων,〉 λέγει, 〈θα το γεμίσει με γέλιο〉 21b 〈και τα χείλη τους με αγαλλίαση.〉 8,22a 〈Ενώ οι εχθροί τους θα ντυθούν με αισχύνη,〉 22b 〈και η κατοικία του ασεβούς δεν θα υπάρχει πια.〉 Πράγμα που συνέβη και στην περίπτωση του Ιώβ. Από πόσα τραύματα δεν είναι χειρότερο, από πόση αρρώστια, από πόσο μαρασμό, το να ακούει κανείς ότι είναι ασεβής, ότι είναι γεμάτος από αναρίθμητα κακά, και ότι, αν δεν ήταν τέτοιος, δεν θα τα πάθαινε αυτά; Καλή βέβαια η παρηγοριά! 9,1 ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ ΔΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ Ο ΙΩΒ ΛΕΓΕΙ: 9,2a 〈Στ' αλήθεια γνωρίζω ότι έτσι είναι.〉 Πόση φιλοσοφία κρύβουν αυτά τα λόγια. «Γνωρίζω», λέγει, «ότι οι μεν ασεβείς καταστρέφονται, ενώ οι δίκαιοι όχι». Βλέπεις πώς πουθενά δεν καταλογίζει αδικία στον Θεό; «Στ' αλήθεια γνωρίζω», λέγει, «ότι έτσι είναι», και μάλιστα με τη συνείδησή του να συγκατατίθεται στα λεγόμενα. 9,2b 〈Διότι πώς είναι δυνατόν ένας θνητός να είναι δίκαιος ενώπιον του Θεού;〉 Όχι μόνο ως προς αυτό, αλλά και ως προς τον σκοπό του 〈δεν〉 απολογείται. Διότι ο μεν ένας έλεγε ότι ο δίκαιος σώζεται, ενώ ο αμαρτωλός θα καταστραφεί, αυτός όμως λέγει: «Γνωρίζω ότι εξαιτίας των αμαρτιών μου τα πάσχω αυτά» — βλέπεις φιλοσοφία; βλέπεις πώς δεν είναι αλαζόνας; — «και γνωρίζω καλά ότι είναι μεγάλη η απόσταση ανάμεσα σε εμένα και στον Θεό». 9,3a 〈Διότι εάν θελήσει να κριθεί μαζί του,〉 3b 〈δεν πρόκειται να τον εισακούσει,〉 3c 〈ώστε να μην μπορεί να αντιλέξει ούτε σε έναν από τους χίλιους λόγους του.〉 Βλέπεις, πόσος πλούτος δικαιοσύνης υπάρχει;

Να γελάσεις, αλλά να μην περιγελάσεις· διότι άλλο πράγμα είναι το επιπόλαιο γέλιο, και άλλο το ωφέλιμο. Και για να βεβαιωθείς ότι δεν ψεύδομαι λέγοντας αυτά, λάβε την απόδειξη από τις ίδιες τις θείες Γραφές. Διότι για εκείνον που γελά επιπόλαια, άκουσε τη Σοφία που λέει: «Ο άφρων πράττει το κακό γελώντας»· ενώ για εκείνον που γελά συνετά και ωφέλιμα, άκουσε τον Ιώβ που λέει: «Δεν θα λάβει κανένα δώρο από τον ασεβή, ενώ το αληθινό στόμα θα το γεμίσει με γέλιο». Πολύ σωστά, λοιπόν, έλεγε ο Εκκλησιαστής: «Υπάρχει καιρός για κλάμα και καιρός για γέλιο». Καιρός να κλάψουμε για την αμαρτία, και καιρός να ευφρανθούμε για τη δικαιοσύνη· διότι «δίκαιος είναι ο Κύριος, και αγάπησε τη δικαιοσύνη». Καιρός να διαρρήξουμε την έχθρα, και καιρός να συνάψουμε την αγάπη· υπακούοντας στον μακάριο Παύλο που λέει: «Ο ήλιος ας μη δύει επάνω στον θυμό σας». Καιρός να ξεριζώσουμε την ασέβεια, και καιρός να φυτέψουμε την ευσέβεια. Όλα αυτά τα φανέρωνε και ο Κύριός μας στον προφήτη Ιερεμία, όταν αναφερόμενος στη γεμάτη αγκάθια χώρα των Ιουδαίων, του έλεγε: «Ιδού, σε εγκαθιστώ σήμερα για να ξεριζώνεις και να φυτεύεις, να κατασκάπτεις και να ανοικοδομείς»· να ξεριζώνεις την πολυθεΐα, και να φυτεύεις τη μοναρχία του Θεού· να κατασκάπτεις και να ανοικοδομείς· να κατασκάπτεις τα ειδωλολατρικά σεβάσματα, και να ανοικοδομείς τους ευκτήριους οίκους των μαρτύρων.