Πατερικές αναφορές στο ΙΩΒ 9:4

Αλλά ίσως πει κάποιος από τους δίψυχους: ο Κύριος γνωρίζει τα της αδυναμίας μου και συμπονά την αδυναμία μου. Αλίμονο, αλίμονο! Ποιος δεν θα θρηνήσει γι' αυτά; Διότι στο έργο του Κυρίου προφασιζόμαστε αδυναμία, ενώ για τις έριδες, τις φατρίες και για το να πράττουμε τα πονηρά είμαστε δυνατοί. Γιατί εξαπατάς τον εαυτό σου νομίζοντας ότι εμπαίζεις τον Θεό; Μη σπέρνεις κακά, και δεν θα θερίσεις κακά. Άκουσε εκείνον που λέει: ποιος σκλήρυνε τον εαυτό του εναντίον Του και άντεξε;

Μίμημα αγγέλων είναι ο μοναχός πάνω στην αγαθή γη, ο οποίος δεν πληγώθηκε από το βέλος της ηδονής. Μη βιαστείς, μοναχέ, μέσα στην υπερηφάνεια, για να μην υποστείς φοβερή πτώση. Γίνε μιμητής, μοναχέ, της ταπεινοφροσύνης του Παύλου, ώστε να γίνεις και συγκληρονόμος των Αγίων. Μιμήσου τον τελώνη, μοναχέ, για να μην κατακριθείς μαζί με τον Φαρισαίο. Επίλεξε την πραότητα του Μωυσή, μοναχέ, ώστε την καρδιά σου που είναι σκληρή σαν βράχος να τη μετατρέψει ο Θεός σε λίμνες υδάτων. Μετά από αυτά θα πεις, αφού αποκτήσεις πείρα: Πόσο καλό πράγμα είναι η πραότητα! Σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε. Μη φανείς σκληρός, μοναχέ· να θυμάσαι ότι κανείς που έγινε σκληρός δεν άντεξε. Μην εγκαταλείψεις τον Άβελ, μοναχέ, και προσκολληθείς στον υπερήφανο Κάιν, και γίνεις συμμέτοχος των δικών του τιμωριών. Μάθε πόσο καλό είναι η ταπεινοφροσύνη, και αυτήν επίλεξε για τον εαυτό σου· διότι σε ανεβάζει προς τον ουρανό. Αγαθός μισθός σε περιμένει, μοναχέ, για την ταπεινοφροσύνη, η βασιλεία των ουρανών· αυτήν να μην την παραμελήσεις.

Και πριν από αυτό, εισάγει τον Μελχισεδέκ, για τον οποίο λέει ότι υπήρξε «ιερέας του Θεού του Υψίστου», να ευλογεί τον Αβραάμ κάπως έτσι: «Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη». Θα έβρισκε δε κανείς και τον Ενώχ και τον Νώε να έχουν δικαιωθεί και να έχουν ευαρεστήσει τον Θεό με τον ίδιο τρόπο όπως ο Αβραάμ. Αλλά και ο Ιώβ μαρτυρείται πριν από τα χρόνια του Μωυσή ως «άνθρωπος δίκαιος, αληθινός, άμεμπτος, θεοσεβής, ο οποίος απέχει από κάθε πονηρό πράγμα»· ο οποίος, αφού υπέστη τη δοκιμασία της ευσέβειάς του προς τον Θεό των όλων μέσω της μαζικής απώλειας των υπαρχόντων του, άφησε το μέγιστο υπόδειγμα ευσεβούς τρόπου ζωής και στους μεταγενεστέρους του, αναφωνώντας εκείνον τον φιλοσοφημένο λόγο: «Γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα απέλθω· ο Κύριος έδωσε, ο Κύριος αφαίρεσε· όπως φάνηκε καλό στον Κύριο, έτσι και έγινε. Ας είναι ευλογημένο το όνομα του Κυρίου». Και σεβόμενος τον Κύριο των πάντων, άρθρωνε αυτά τα λόγια, τα οποία στη συνέχεια ο ίδιος διασαφηνίζει λέγοντας: «Διότι είναι σοφός στη διάνοια, κραταιός και μέγας, αυτός που σείει την οικουμένη εκ θεμελίων, και οι στύλοι της σαλεύονται, αυτός που προστάζει τον ήλιο, και δεν ανατέλλει, και κατασφραγίζει τα άστρα, αυτός που μόνος του άπλωσε τον ουρανό».

Αν ο Θεός πει χίλιους λόγους για να μας καταδικάσει, ούτε σε έναν δεν μπορούμε να αντισταθούμε, αλλά με χίλια δίκαια επιχειρήματα μας υπερνικά. 〈Διότι είναι σοφός στη διάνοια, ισχυρός και μέγας.〉 Και δικαίως· διότι, επειδή είναι σοφός, παρέχει αναρίθμητες ευεργεσίες. Εάν όμως απιστείς, άνθρωπε, έλα να εξετάσουμε το ζήτημα: αν πει χίλιους λόγους, ούτε σε έναν δεν μπορούμε να αντιμιλήσουμε. Δες τα λόγια της φιλοσοφίας. Διότι, επειδή έλεγε αυτός: «ο δίκαιος θα βρίσκεται μέσα σε αγαθά», λέει: «ποιος δίκαιος; Διότι πού θα βρεθεί κάποιος δίκαιος ενώπιον του Θεού;» {Ούτε απέναντι σε έναν λόγο Του από τους χίλιους.} Αυτό ακριβώς έλεγε και ο προφήτης: «κανένας ζωντανός δεν θα δικαιωθεί ενώπιόν σου». Και πάλι: «εάν παρατηρήσεις τις αμαρτίες, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί;» Και δες, πώς παίρνει θάρρος στον λόγο του: όποιον άνθρωπο θέλεις, λέει, φέρε στο μέσο, είτε από την Παλαιά είτε από την Καινή Διαθήκη, θέλεις τον Παύλο, με τον οποίο κανείς δεν θα μπορούσε να συγκριθεί, που αποτελεί το ύψιστο μέτρο της αρετής; Αυτόν τον δημιούργησε από την ανυπαρξία, αφού δημιουργήθηκε του έδωσε νόμο, για χάρη του έφτιαξε τον ουρανό. Ή μάλλον, ας το εξετάσουμε αυτό γενικότερα: δημιούργησε την ανθρώπινη φύση. Για ποιο λόγο; Μόνο από αγαθότητα. Και τα άλλα, τα υπόλοιπα: τον κόσμο για χάρη του, όλα τα άλλα για χάρη του. Του έδωσε εντολή, την παρέβη· πάλι του έδωσε νόμο, πάλι τον παρέβη· πάλι έστειλε τον Υιό, πάλι παρήκουσε· πάλι του έδωσε τη μετάνοια, πάλι παρήκουσε· πάλι τον απείλησε με τη γέεννα, πάλι παρήκουσε. Και παρ' όλα αυτά, ήθελε να τον σώσει.

Θέλεις να εξετάσουμε τον ίδιο τον Παύλο; Άκουσέ τον να λέει: «αλλά ελεήθηκα, επειδή ενήργησα από άγνοια, ευρισκόμενος σε απιστία». Έπειτα, μετά από αυτό, μετά την κλήση του, μαρτύρησε πόσης σπουδής και πρόνοιας απολαμβάνει. Μάλλον όμως, γιατί τα λέμε αυτά; Διότι δεν είναι δυνατόν να ειπωθούν. Στη συνέχεια, για να μην επεκταθεί λεπτομερώς σε όσα ειπώθηκαν, το επιβεβαιώνει γενικά και λέει: «Ποιος, έχοντας γίνει σκληρός απέναντί Του, άντεξε;» Τόσο ισχυρός είναι. Έπειτα επιβεβαιώνει τον λόγο μέσα από την πείρα: «Μεγάλος είναι ο Θεός», λέει, «ένα τίποτα είναι ο άνθρωπος». Και πρόσεξε πόσο υψηλά ομιλεί: «Αυτός που παλαιώνει», λέει, «τα όρη, και δεν το καταλαβαίνουν». «Παλαιώνει τα όρη ανεπαίσθητα», λέει, όπως ακριβώς έλεγε και ο Δαβίδ: «Αυτός που αγγίζει τα όρη και βγάζουν καπνό». Εδώ κάνει λόγο για τη δύναμή Του, ότι μπορεί τα πάντα, για την τιμωρητική Του δύναμη. Επιβεβαίωσε γι' Αυτόν τη δικαιοσύνη, μαρτυρεί γι' Αυτόν και τη δύναμη: «Αυτός που τα καταστρέφει», λέει, «με οργή, αυτός που σείει την υφήλιο συθέμελα, και οι στύλοι της σαλεύονται. Αυτός που λέει», λέει, «στον ήλιο να μην ανατείλει, και δεν ανατέλλει, και σφραγίζει τα άστρα». Βλέπεις πόση δύναμη και πρόνοια μαρτυρεί γι' Αυτόν; Όχι με την έννοια ότι ο ήλιος ακούει, αλλά φανερώνοντας το μεγαλείο της εξουσίας Του, δηλαδή ότι το ίδιο πράττει και στα άστρα.

Και αυτό καταδεικνύει τον δημιουργό πάλι: 9,8a «εκείνος που άπλωσε τον ουρανό μόνος του». Όπως ακριβώς λέει και ο Ησαΐας. 9,8b «και περπατά πάνω στη θάλασσα σαν σε έδαφος». Εδώ υπάρχει και κάποια προφητεία. 9,9 «αυτός που δημιουργεί την Πλειάδα και τον Έσπερο και τα ταμεία του νότου», 9,10a «αυτός που επιτελεί μεγάλα και ανεξιχνίαστα», 10b «ένδοξα και εξαίσια, τα οποία δεν έχουν αριθμό». Πράγματα τα οποία εμείς δεν γνωρίζουμε. Δεν είναι ολοφάνερο ότι κανείς δεν θα μπορέσει να αντισταθεί σε έναν τέτοιον, στον τόσο σοφό και δίκαιο; Πρόσεξε, πουθενά δεν κάνει λόγο για την ουσία Του, αλλά για τις ενέργειές Του. Έπειτα αναφέρεται στο ότι είναι αόρατος: 9,11a «εάν περάσει από πάνω μου, δεν πρόκειται να Τον δω», 11b «και εάν με προσπεράσει, δεν θα Τον καταλάβω καθόλου». 9,12a «εάν αφαιρέσει κάτι, ποιος θα Τον αποτρέψει;» 12b «ή ποιος θα Του πει: τι έκανες;» 9,13a «διότι Αυτός έχει αποστρέψει την οργή». Και είναι δυνατός και δεν έχει κανέναν όμοιό Του. 9,13b «από Αυτόν δε καθυποτάχθηκαν τα κήτη που βρίσκονται κάτω από τον ουρανό». Ώστε να μην υπερβαίνουν, λέει, τους δικούς τους τόπους, ώστε να μην ορθώνονται † βλέποντας τη θάλασσα όντας στη μέση †. Εύλογα αναφέρεται στα κήτη και μέσα από αυτά περιγράφει τη δύναμή Του. 9,4b «ποιος», λέει, «έγινε σκληρός απέναντί Του και άντεξε;» Τουτέστιν: να Του αντισταθεί και να Τον βλασφημήσει, ώστε το γνωρίζει αυτό και δεν θα τα υφίστατο αυτά ο ίδιος, επομένως, έστω και αν παραχωρηθεί για λίγο, δεν θα αντέξει.