Πατερικές αναφορές στο ΙΩΗΛ 2:22

Επειδή όμως φανερώθηκε σε εμάς ο Εμμανουήλ, φωνάζοντας και λέγοντας: «Εγώ είμαι το άνθος της πεδιάδας, το κρίνο των κοιλάδων», τότε πια, αφού κληθήκαμε σε μέθεξη της δικής του ευωδίας, καταδικάσαμε τη δυσωδία εκείνου. <Έχε θάρρος γη, χαίρε και ευφραίνου, διότι ο Κύριος μεγαλούργησε. Έχετε θάρρος ζώα του κάμπου, διότι βλάστησαν οι πεδιάδες της ερήμου, διότι το δέντρο έφερε τον καρπό του, η άμπελος και η συκιά έδωσαν τη δύναμή τους. Και εσείς, τέκνα της Σιών, να χαίρεστε και να ευφραίνεστε για τον Κύριο τον Θεό σας, διότι σας έδωσε τροφές εις δικαιοσύνην, και θα ρίξει σε εσάς πρώιμη και όψιμη βροχή, όπως και πρωτύτερα, και θα γεμίσουν τα αλώνια με σιτάρι, και θα ξεχειλίσουν τα πατητήρια από κρασί και λάδι.> Αποτελεί συνήθεια των αγίων προφητών, από τα μερικά και για λίγους αγαθά, να αναγάγουν τον λόγο στα καθολικά και γενικότερα· αυτά δε είναι τα όσα παρέχονται δια του Χριστού. Εκεί λοιπόν προχωρά πάλι ο λόγος μας. Διότι πότε δόθηκε το δικαίωμα να έχει θάρρος η γη; Και πότε πάλι μεγαλούργησε ο Κύριος ενεργώντας σε εμάς; Παρά μόνο όταν ο Λόγος, όντας Θεός, έγινε άνθρωπος, προκειμένου, κατακλύζοντας την υφήλιο με τα άνωθεν αγαθά, να γίνει για όσους πιστεύουν σε αυτόν «ως ποταμός ειρήνης, ως χείμαρρος» τρυφής, ως πρώιμος και όψιμος υετός, και ως χορηγός κάθε νοητής ευκαρπίας.

Τότε ακριβώς, λοιπόν, ακόμη και για τους πλέον ασύνετους, οι οποίοι και ονομάζονται «κτήνη του πεδίου», φύτρωσε κάποια νοητή χλόη, δηλαδή ο λόγος των διδασκόντων. Τότε βλάστησαν τα πεδία της ερήμου. Και «έρημο» μεν ονομάζει την Εκκλησία, σύμφωνα με το λεχθέν γι' αυτήν από τους προφήτες: «Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει ως κρίνο». «Πεδία» δε αυτής θα μπορούσαν να είναι οι ηγέτες των λαών και όσοι γνωρίζουν να παιδαγωγούν, οι οποίοι μέσω των θείων και εξ ουρανού χαρισμάτων διαθέτουν τον νου τους τρόπον τινά να αναβλύζει και να είναι περίτεχνα στολισμένος με άνθη, να αποπνέει ευωδία με τα άνθη των δογμάτων, και να είναι στεφανωμένος σαν από νεοφανή χλόη. Αυτοί τρέφουν τον νου όσων έχουν αποκτήνωθεί, ώστε να ανέλθουν και αυτοί σε ανθρωποπρεπή σύνεση. Είπε δε ότι «και το δέντρο έβγαλε τον καρπό του», και ότι η άμπελος και η συκιά απέδωσαν τη δική τους δύναμη, υπονοώντας, νομίζω, τον στερεό λόγο των διδασκόντων, στον οποίο ενυπάρχει αφενός η γλυκύτητα και, αφετέρου, η ιδιότητα να ευφραίνει, παρομοιάζοντάς τον με τους καρπούς της συκιάς και της αμπέλου.

Θα ταίριαζε βεβαίως και πολύ εύλογα, σε εκείνους μεν που είναι ακόμη πιο παχύνοοι και έχουν κτηνοπρεπή νωθρότητα, να παρέχεται η πιο χαμηλή διδασκαλία, αυτή που ως προς το είδος και τη δύναμη είναι σαν το χορτάρι που φυτρώνει σε αυτούς που διδάσκουν τα στοιχειώδη, ενώ σε εκείνους που είναι ήδη τέλειοι να προσφέρεται ο καρπός που νοείται σε μεγάλο ύψος και έχει ανθίσει σαν σε ωραία δέντρα, αυτός δηλαδή που αφορά την αγία και ομοούσιο Τριάδα, ή της ηθικής παιδείας που βρίσκεται στο ύψος των θεωρημάτων. Γι' αυτό λοιπόν εκείνους τους ονομάζει κτήνη, ενώ τους πιο τέλειους τέκνα της Σιών, στους οποίους και παραγγέλλει να ευφραίνονται στον Κύριο τον Θεό τους. Διότι όλη η χαρά μας είναι ο Χριστός, από τον οποίο και διά του οποίου προέρχεται κάθε πλήρωμα αγαθών και η πλούσια χορηγία των ουράνιων χαρισμάτων σε εκείνους που τον αγαπούν, η οποία νοείται σαν σε πρώιμους και όψιμους καρπούς, σαν σε σιτάρι που γεμίζει το αλώνι, σαν σε κρασί που ξεχειλίζει από το πατητήρι και σαν σε λάδι που αναβλύζει. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ως προς τον τρόπο της μυστικής εκπλήρωσης είναι αληθινή η υπόσχεση.

«Πάρε θάρρος, γη, χαίρε και ευφραίνου, διότι ο Κύριος έκανε μεγάλα έργα. Πάρτε θάρρος, ζώα του αγρού, διότι βλάστησαν οι πεδιάδες της ερήμου. Διότι το δέντρο έδωσε τον καρπό του, η άμπελος, η συκιά και η ροδιά έδωσαν τη δύναμή τους. Και εσείς, παιδιά της Σιών, χαίρετε και ευφραίνεσθε για τον Κύριο τον Θεό σας, διότι σας έδωσε τροφές για τη δικαίωσή σας, και θα βρέξει για σας πρώιμη και όψιμη βροχή, όπως και πριν. Και θα γεμίσουν τα αλώνια από σιτάρι, και θα ξεχειλίσουν τα πατητήρια από κρασί και λάδι. Και θα σας ανταποδώσω για τα χρόνια που κατέφαγε η ακρίδα, και ο βρούχος, και η ερυσίβη, και η κάμπια. Και θα φάτε, και θα χορτάσετε, και θα αινέσετε το όνομα του Κυρίου του Θεού σας, για τα θαυμαστά έργα που έκανε σε σας.» Μην αμφιβάλλεις, λοιπόν, άνθρωπε, και μη συλλογίζεσαι μέσα σου, ότι αν τον πλησιάσεις με μετάνοια, δεν θα σου προσφέρει απλόχερα το έλεος. Έχεις και τώρα έναν διόλου ευκαταφρόνητο αρραβώνα της ελπίδας για την οποία προσεύχεσαι, έχεις ήδη το ενέχυρο της φιλανθρωπίας του· ιδού, με ποτάμια νάματα κατέκλυσε όλη τη γη, ιδού, χαρίζει ακόμη και σε αυτούς που αμαρτάνουν μια πιο πλουσιοπάροχη απόλαυση από τη συνηθισμένη παροχή του.

Θα εξαποστείλει τον λόγο του και θα τα λιώσει. Θα φυσήξει το πνεύμα του και θα ρεύσουν τα ύδατα. Τότε η γη, λαμβάνοντας την ευωδία της θεωρίας, θα ντυθεί την ευπρέπειά της με πρόσταγμα του Θεού, και σαν σκεύος κατάλιθο και χρυσόπαστο θα τέρπει τους θεατές. Και τα μεν πτηνά, πετώντας, παράγουν μελωδικό ήχο, ευφραινόμενα από τη λαμπρότητα του αέρα, ενώ τα τετράποδα μαζί με τα μικρά τους σκιρτούν, διότι βλάστησαν οι πεδιάδες της ερήμου, και οι ποιμένες αγαλλιούντες χαίρονται για τις δωρεές του Κυρίου. Οι ποταμοί, αντί για την τραχύτητα και την άτακτη ορμή των υδάτων, ρέοντας ήσυχα ευφραίνουν τα υδρόβια πλάσματα, και τα ψάρια σκιρτούν στη λάμψη του ήλιου. Τα δέντρα, αντί για τη γύμνια των φύλλων, ντύνονται τη δική τους ανθοφορία, φουντώνουν με τα φύλλα τους κατά την καρποφορία. Τα όρη και οι λόφοι και οι κοιλάδες και όλη η γη ανθοφορώντας κηρύττουν τη δόξα του Κυρίου, διότι την καταστόλισε με κοσμήματα σαν νύφη.

Χαίρετε εν Κυρίω τω Θεώ σας, διότι βλάστησε η έρημος, η στείρα έδωσε τον καρπό της. Ο Ιωακείμ και η Άννα, ως νοητά όρη, έσταξαν γλυκασμό. Ευφραίνου, μακαρία Άννα, διότι γέννησες θήλυ· διότι αυτό το θήλυ είναι Μητέρα Θεού, πύλη φωτός, πύλη ζωής, και θα εξαλείψει το κατάκριμα των γυναικών. Το πρόσωπο αυτού του θήλεος θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού.

Και δες πώς τώρα, παρά την τόση μεγάλη κακία μας, στέλνει βροχές πολύ συχνές και ειρηνικές· και επισκέφθηκε τη γη και την πότισε άφθονα, κατά τον θείο Δαβίδ, ώστε οι πεδιάδες της ερήμου να δώσουν βοσκή στα κτήνη, όπως λέει ο Ιωήλ, και το δέντρο και η άμπελος και η συκιά ομοίως τον καρπό τους, και σε εμάς ωσαύτως «τροφές για δικαιοσύνη», όχι για να αδικούμε τρεφόμενοι, αλλά για να πράττουμε το δίκαιο καθώς τρεφόμαστε, και θα γίνουν για εμάς «τροφές για δικαιοσύνη», όπως φαίνεται καλό στον Θεό· διότι για αυτόν τον λόγο μας ρίχνει «βροχή πρώιμη και όψιμη, όπως προηγουμένως» είπα, επειδή επιθυμεί, νομίζω, ως αγαθός, να γεμίσει τα αλώνια με σιτάρι και τα πατητήρια με «κρασί και λάδι». Γιατί τα προσφέρει αυτά στην ανθρωπότητα ο πλούσιος σε ελέη και φιλάνθρωπος; Μήπως αγάπησε τις προαναφερθείσες ανόσιες πράξεις, εννοώ δηλαδή τους φόνους και τους δόλους και τις συχνές και άπειρες κλοπές και πλεονεξίες, και μας επισκέφθηκε;