Πατερικές αναφορές στο ΙΩΗΛ 4:10

Διότι, όπως είπε ο μακάριος Δαβίδ: «Αναβαίνοντας στα ύψη, αιχμαλώτισες αιχμαλωσία, έλαβες δώρα για τους ανθρώπους». <Διακηρύξτε τα αυτά ανάμεσα στα έθνη, αγιάστε πόλεμο, ξεσηκώστε τους μαχητές, προσέλθετε και ανεβείτε όλοι οι πολεμιστές, μετατρέψτε τα άροτρά σας σε ρομφαίες και τα δρέπανά σας σε λόγχες· ο αδύναμος ας λέει: "Έχω δύναμη". Συναθροιστείτε και εισέλθετε όλα τα έθνη από παντού και συγκεντρωθείτε εκεί· ο πράος ας γίνει μαχητής. Ας ξεσηκωθούν, και ας αναβούν όλα τα έθνη στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ, διότι εκεί θα καθίσω για να κρίνω όλα τα γύρω έθνη.> Αφού απείλησε τα έθνη με αντίστροφες συμφορές και με τιμωρία ίση με τα ανόσια έργα τους, στρέφει πλέον τον λόγο προς τους δικούς του προσκυνητές, τους οποίους προστάζει να μην είναι καθόλου δειλοί και άνανδροι, αλλά αντίθετα να είναι γενναίοι, και σχεδόν να χρησιμοποιήσουν ένα διαπρύσιο κήρυγμα, και να συγκεντρώσουν τώρα τα έθνη για μάχη, και να σπεύσουν να τα διεγείρουν σε αυτήν, ακόμη και αν τυχόν εκείνα προτιμούσαν να επιλέξουν μια ήρεμη και ειρηνική ζωή. Και αυτό το έκανε αποδεικνύοντάς τους εξαιρετικά τολμηρούς, και πείθοντάς τους να έχουν θάρρος σε αυτόν, ότι δηλαδή θα αναδειχθούν ανώτεροι από τους εχθρούς τους, εφόσον εκείνος τους υπερασπίζεται. Αυτά λοιπόν, λέει, διακηρύξτε ανάμεσα στα έθνη και αγιάστε πόλεμο. Και τι σημαίνει άραγε πάλι το «αγιάστε»;

Αφιερώστε τα σε εμένα κατά κάποιον τρόπο, διότι εγώ θα είμαι ο πολεμιστής, και προς δική μου δόξα θα γίνει αυτό που θα συμβεί. Διότι θα πεθάνουν εκείνοι που απέδωσαν τη δόξα μου σε ξύλα και λίθους. Καθετί δε που λέγεται ότι αγιάζεται, προσφέρεται πάντοτε προς δόξαν του Θεού. Γι' αυτό λέει: αγιάστε πόλεμο, ξεσηκώστε τους μαχητές, και μάλιστα αναφωνήστε, λέει, πλησιάστε όλοι οι πολεμιστές άνδρες. Ας αφήσει ο γεωργός τις πιο αγαπημένες του φροντίδες και ασχολίες, ας μετατρέψει το άροτρο σε ρομφαία και το δρεπάνι σε λόγχες. Διότι δεν είναι καιρός για γεωργία, αλλά για να λογοδοτήσουν στον ατιμασμένο Θεό. Εάν πάλι κάποιος είναι αδύναμος, λέει, ας μην προφασιστεί την ανανδρία του, αλλά ας πει ψέματα και αυτός, αν θέλει, και ας πει ότι έχει δύναμη. Διότι δεν πρέπει να βρίσκεται μακριά από τα όπλα. Συγκεντρωθείτε, λοιπόν, όλοι, λέει, όσοι βρίσκεστε γύρω από την Ιουδαία, και ο πράος ας γίνει μαχητής, δηλαδή, ακόμα και αν κάποιος είναι από τους ειρηνικούς, ας γίνει και αυτός μαχητής. Είναι σαν να έλεγε ότι δεν εξαιρείται απολύτως κανένας, είτε είναι γεωργός, είτε είναι δειλός και άνανδρος (διότι αυτός είναι ο αδύναμος), ακόμα και αν είναι πράος και απρόθυμος για πόλεμο, ας προετοιμαστεί για μάχη. Διότι δεν θα εξαιρέσω κανέναν, αλλά θα κρίνω τους πάντες στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ.

Για εμάς όμως, που έχουμε συνηθίσει να ευδοκιμούμε εν Χριστώ μέσω της πίστεως, ο πόλεμος δεν στρέφεται προς αίμα και σάρκα, αλλά ούτε και αποτελεί η υπόθεση αυτή επίδειξη σωματικής ρώμης. «Διότι τα όπλα της στρατείας μας δεν είναι σαρκικά», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου· απεναντίας, εναντίον εκείνων ακριβώς που στο παρελθόν μας είχαν κυριεύσει, και εναντίον κάθε πάθους που υπάρχει μέσα μας, διεξάγεται ιερός και άγιος πόλεμος. Ας σημάνει λοιπόν η νοητή σάλπιγγα, δηλαδή το διαπρύσιο κήρυγμα της αγίας και θεόπνευστης Γραφής· και ας παρακινήσει μεν προς ισχυρότατο σθένος τον ικανό και εμπειροπόλεμο· ας διακηρύξει δε ότι αρμόζει να μένει μακριά από τη δειλία· διότι κάπως έτσι σαφώς λέει ο Θεός διά της φωνής του προφήτου: «Κηρύξτε αυτά στα έθνη· αγιάστε πόλεμο, εξεγείρετε τους μαχητές· πλησιάστε και ανεβείτε, όλοι οι άνδρες πολεμιστές· σφυρηλατήστε τα άροτρά σας σε ρομφαίες, και τα δρέπανά σας σε λόγχες. Ο αδύναμος ας λέει: Εγώ είμαι ισχυρός.» Ακούς πώς ονόμασε άγια τη μάχη, και δεν επιτρέπει να κυριαρχεί η άδοξη και άνανδρη αδυναμία, γνωρίζοντας ότι οι κατηγορίες της ανανδρίας ξεπλένονται δύσκολα από όσους τις έχουν υποστεί; Τι άραγε να θέλει να μας επισημάνει πάλι ο προφητικός λόγος, προτρέποντας εντόνως ότι πρέπει να μετατρέπουμε τα μεν άροτρα σε ρομφαίες, τα δε δρέπανα σε λόγχες; Εμπρός, ας το εξετάσουμε. «

Διότι τα άροτρα και τα δρέπανα, οι ρομφαίες και οι λόγχες, τα μεν πρώτα θα ήταν τα πιο απαραίτητα εργαλεία για τις γεωργικές εργασίες, ενώ τα δεύτερα ταιριάζουν στις ανάγκες του πολέμου. Άραγε λοιπόν θα πούμε το εξής, ότι ο νόμος μάς απομακρύνει από την ήρεμη και φιλόπονη ζωή, και προστάζει να προτιμήσουμε την άγρια και φιλοπόλεμη από αυτήν την σεβαστή; Ωστόσο, πώς δεν είναι παράλογο να σκεφτόμαστε κάτι τέτοιο; Διότι αυτό, νομίζω, είναι ανοησία, ενώ ο λόγος της Γραφής είναι αλάνθαστος. Διότι ο νόμος του Θεού μάς διαπαιδαγωγεί προς οτιδήποτε είναι θαυμαστό, και καθόλου δεν θα μας οδηγούσε στο να επιλέξουμε να πράττουμε το κακό. Επομένως, ας εξετάσουμε, αν θέλετε, τι άραγε σημαίνει το «να μετατρέπεται το μεν άροτρο σε ρομφαία, το δε δρέπανο σε λόγχη». Φαίνεται λοιπόν ότι ο νόμος μάς υποδεικνύει με κομψό τρόπο πως είναι πλέον καιρός, όσοι έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ και αγιαστεί εν Πνεύματι, και έχουν αναλάβει τον πόλεμο κατά των παθών και της αμαρτίας, να μην χρονοτριβούν προσκολλημένοι στις γήινες μέριμνες, με αποτέλεσμα να φαίνονται βραδείς στην εκπλήρωση των ανώτερων και πρεπόντων καθηκόντων· αλλά, αντίθετα, να μεταστρέψουν, τρόπον τινά, τον κόπο που κατέβαλαν για εκείνα προς την κατόρθωση της αρετής, και, εάν πρέπει να επιτύχουν τη νίκη μέσα από μάχη, να κατατροπώσουν τα πάθη που βρίσκονται μέσα τους, να αναδεικνύονται ανώτεροι από κάθε οκνηρία και να περιβάλλονται με την πνευματική πανοπλία.

Η δε άποψη που εισάγει τους Ιουδαίους αντί των μαθητών υποστηρίζει ότι τα λόγια αυτά αποτελούν προφητεία για τη δεύτερη κατάσταση ενάντια σε όλο το έθνος, η οποία και πραγματοποιήθηκε όταν ο Ουεσπασιανός και ο Τίτος ξεκίνησαν την πολιορκία της πόλεως των Ιεροσολύμων, οι οποίοι, αφού την υπέταξαν με τον νόμο του πολέμου, κατέστησαν το ιουδαϊκό έθνος έργο της μάχαιρας. Διότι τότε ακριβώς, όσοι είχαν κινητή περιουσία και όσα άλλα ήταν εύκολο να μεταφερθούν, παίρνοντάς τα έτρεχαν μακριά από την πατρίδα τους μητρόπολη προς τις πόλεις πέραν της Ιουδαίας. Όσοι όμως, αντίθετα, ήταν βαρυφορτωμένοι με πλούτο ή εμποδίζονταν με κάποιους άλλους τρόπους, αυτοί, επειδή ήταν αναγκασμένοι να παραμείνουν στην πόλη, εξωθούνταν στο να αγοράζουν ξίφη και μαχαίρια και τις άλλες πολεμικές πανοπλίες, καθώς ο πόλεμος τους εξανάγκαζε στην πράξη αυτή ακόμη και αν δεν το ήθελαν. Και αυτό ακριβώς, αυτό είναι που προφήτευσε το δεσποτικό στόμα: «Τώρα όμως εκείνος που έχει πουγγί ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο, και εκείνος που δεν έχει, θα πουλήσει τα ιμάτιά του και θα αγοράσει μάχαιρα». Αυτό, εξάλλου, είχε προδηλωθεί άνωθεν και με χρησμούς, όταν το θείο προανήγγειλε: «Σφυρηλατήστε τα άροτρά σας σε ρομφαίες και τα δρέπανά σας σε ακόντια». Έτσι λοιπόν ισχυρίζονται ότι σε καμία περίπτωση δεν έρχεται σε αντίφαση το «να μην έχετε ζώνη ούτε υποδήματα ούτε σακίδιο» με το «τώρα όμως εκείνος που έχει πουγγί ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο· και εκείνος που δεν έχει, θα πουλήσει το ιμάτιό του και θα αγοράσει μάχαιρα».