Πατερικές αναφορές στο ΙΩΗΛ 4:2

Τον Ματθαίο, βέβαια, τον σήκωσε μέσα από τα ίδια τα εργαστήρια της πλεονεξίας, διατάζοντάς τον να τον ακολουθήσει. Προσκάλεσε δε, κατά τη δική του βούληση, εκείνους που ήταν φυσικό να γίνουν οι ικανότεροι στο να φέρουν εις πέρας, και μάλιστα με μεγάλη δυναμικότητα, το θέλημά του, αν και άρπαξε τον προδότη ο εφευρέτης και πατέρας της ανομίας. <Διότι ιδού εγώ εκείνες τις ημέρες, και εκείνον τον καιρό, όταν θα επιστρέψω την αιχμαλωσία του Ιούδα και της Ιερουσαλήμ, και θα συνάξω όλα τα έθνη και θα τα κατεβάσω στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ, και θα κριθώ μαζί τους εκεί υπέρ του λαού μου και της κληρονομίας μου του Ισραήλ, οι οποίοι διασκορπίστηκαν στα έθνη, και διαμοίρασαν τη γη μου, και έβαλαν κλήρους για τον λαό μου, και έδωσαν τα αγόρια σε πόρνες, και πουλούσαν τα κορίτσια για κρασί και έπιναν.> Μετά την απόσχιση των δέκα φυλών από τη βασιλεία του Ροβοάμ, και τη διαίρεση αυτών και ολόκληρου του Ισραήλ στον Εφραίμ και στον Ιούδα, εμφανίστηκαν οι μακάριοι προφήτες. Μίλησαν δε για τα όσα αφορούσαν και τους δύο, ενώ η όλη βασιλεία τους παρατεινόταν μέχρι τους καιρούς της αιχμαλωσίας. Και μετά την επιστροφή από εκεί στα Ιεροσόλυμα, και την επάνοδο που έγινε ανά περιόδους, προφήτευσαν για τον Ισραήλ ο Αγγαίος και ο Ζαχαρίας, καθώς και ο Μαλαχίας. Φαίνεται δε ότι και ο Έσδρας προανήγγειλε μερικά από όσα έγιναν εκείνο τον καιρό και στην εποχή του.

Και συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί για να βγουν και να παραταχθούν στην Ιερουσαλήμ. «Και προς τον Κύριο, τον Θεό μας», λέει, «προσευχηθήκαμε, και τοποθετήσαμε φρουρούς απέναντί τους ημέρα και νύχτα εξαιτίας τους». Και είπε ο Ιούδας: «Συνετρίβη η ισχύς των εχθρών, και πολύ πλήθος». Και ενώ σε αυτά έχει αποσιωπηθεί η αναφορά στην κοιλάδα, μας το επαναφέρει ο λόγος της παράδοσης. Είναι δε αξιόπιστη η προφητεία, η οποία μας κατονομάζει και τον ίδιο τον τόπο του πολέμου. Λέμε λοιπόν ότι υπενθυμίζει αυτήν την ιστορία, όταν λέει ότι θα συγκεντρώσει όλα τα έθνη στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ. Είναι δε φανερό ότι δεν θα τα φέρει παρά τη θέλησή τους, αλλά επειδή επιθυμούν να έρθουν δεν θα τα εμποδίσει. Και θα κριθεί απέναντί τους σχετικά με τον Ισραήλ και τη δική Του κληρονομιά, την οποία διαμοίρασαν μεταξύ τους λεηλατώντας ίσως ό,τι απέμεινε από τους Βαβυλώνιους, και επιτιθέμενοι από κοινού στον καιρό της ταλαιπωρίας, και χαρίζοντας τα αγόρια σε πόρνες, και εκδίδοντας τα κορίτσια σε ασυνήθιστη πορνεία, και σαν να τα εμπορεύονταν για να εξυπηρετήσουν τις ακολασίες των άλλων, συλλέγοντας έπειτα τους μισθούς από αυτές τις πράξεις για απολαύσεις και μεθύσια.

Αλλά αυτό θα πέσει στο κεφάλι σας· διότι θα λογοδοτήσετε σε εμένα, ο οποίος θα έλθω σε κρίση μαζί σας στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ. Τους κατηγορεί δε, επειδή άρπαξαν τα εκλεκτά αντικείμενα του ναού και σύλησαν τα χρυσά σκεύη, και τα αφιέρωσαν προς τιμήν των δικών τους θεών. Αυτό το πράγμα είναι ανυπόφορο και πικρό, και απολύτως ικανό να λυπήσει βαθιά τον Θεό. Διότι είπε: «Τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον, ούτε τις αρετές μου στα γλυπτά». Διότι, τι άλλο θα μπορούσε να σημαίνει το να στολίζουν τους ναούς των ειδώλων με τα θεία αφιερώματα, παρά ότι σχεδόν κραυγάζουν και λένε ότι ο μεν Θεός των όλων έρχεται σε δεύτερη μοίρα, ενώ αυτά έχουν την υπεροχή και γνωρίζουν πώς να σώζουν τους δικούς τους προσκυνητές; Και δεν σας είναι αρκετό, λέγει, για την ασέβειά σας το να απογυμνώσετε τον ναό μου από τα θεία αφιερώματα, αλλά επιπλέον πουλήσατε τους υιούς του Ιούδα και τους υιούς του Ισραήλ στους υιούς των Ελλήνων. Είναι δε πιθανό να συνέβη κάτι τέτοιο, ώστε να μεταφερθούν ορισμένοι από τον Ισραήλ στις χώρες των εθνών, καθώς τους πουλούσαν είτε οι Τύριοι ίσως, είτε και άλλοι, οι οποίοι είχαν ως κύρια ενασχόληση το εμπόριο και ως επάγγελμα τη φιλοκέρδεια.

Το δε «διακρίνω» σημαίνει ότι θα είμαι δυνατός Κριτής, επιβάλλοντας ποινές και καταδίκες σε εκείνους που λεηλάτησαν μεν τη γη μου και μοίρασαν με κλήρο τον Ισραήλ, και έδωσαν τα αγοράκια σε πόρνες, ενώ πούλησαν τα κοριτσάκια και τα ήπιαν σαν κρασί.

Κωά (Α΄ Βασ. 10, 28). Πλησίον της Αιγύπτου. Καρχηδών (Ησ. 23, 1). Αναφέρεται από τον Ησαΐα στο όραμα περί της Τύρου, και από τον Ιεζεκιήλ, στο κείμενο του οποίου στα εβραϊκά απαντά ως Θαρσείς. Κοιλάδα του Ιωσαφάτ (Ιωήλ 3, 2). Βρίσκεται μεταξύ της Ιερουσαλήμ και του Όρους των Ελαιών.

«Δεν υπάρχει όμοιος» Διότι ποιος θεοφόρος ή δίκαιος εξισώνεται με την αγαθότητα του Θεού, ή ποιος θεός είναι σαν τον Θεό μας, επειδή δεν παρέβλεψε τον άνθρωπο που έπεσε; «Και δεν υπάρχει» Διότι ποιος θα εξιχνιάσει τα έργα Του ή ποιος είναι ικανός να διηγηθεί (να εξηγήσει) τα μεγαλεία Του (του Θεού); «Όλα τα έθνη» Πού; Στην κοιλάδα του κλαυθμώνος. Διότι έτσι είναι γραμμένο: και θα συνάξω όλα τα έθνη στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ. «Και θα προσκυνήσουν» Διότι τότε όλα τα έθνη θα υποταχθούν στον Θεό, θεωρώντας τη δόξα Του. «Διότι εσύ είσαι μέγας» Διότι ποιος θα είναι ικανός τότε να ατενίσει εκείνη την ημέρα, κατά την οποία όλοι θα αναβράζουν από φόβο και τρόμο; «Οδήγησέ με» Σε αυτόν τον αιώνα, λέει ο άνθρωπος, οδήγησέ με στην οδό της αλήθειας, για να βρω τότε παρρησία ενώπιόν Σου, Θεέ μου. «Ας ευφρανθεί» Διότι τίποτα δεν είναι ανώτερο από εκείνη την ευφροσύνη, του να έχει κανείς πάντοτε τον φόβο του Θεού. «Θα εξομολογηθώ» Ο πρωτόπλαστος άνθρωπος ευχαριστεί τον Θεό, ώστε αφού σωθεί να ανακαινιστεί. «Και θα δοξάσω» Και σε τούτο και στον μέλλοντα αιώνα οι δίκαιοι θα σωθούν (θα δοξάσουν το όνομα του Κυρίου). «Ότι το έλεος» Ο άνθρωπος λέει, ότι έτσι πεσμένο που ήμουν δεν με παρέβλεψες, αλλά με ελέησες ως Θεός. «Και με έσωσες» Όταν κατήλθε στον άδη, ο Χριστός ελευθέρωσε την ψυχή του Αδάμ, η οποία κρατούνταν για πολύ χρόνο. «Ο Θεός» Διότι οι δαίμονες επαναστάτησαν κατά του ανθρώπου, όπως οι Ιουδαίοι κατά του Χριστού.

Ας δούμε όμως τι λέει συγκαλυμμένα και ο θείος Ιωήλ: «Και κατά την ημέρα εκείνη θα σταλάξουν τα όρη γλυκασμό, και οι βουνοί θα αναβλύσουν γάλα, και όλες οι πηγές του Ιούδα θα αναβλύσουν ύδατα, και πηγή θα εξέλθει από τον οίκο του Κυρίου και θα ποτίσει τον χείμαρρο των σχοίνων». Πρέπει λοιπόν να εξετάσουμε για ποια ημέρα λέει ότι θα γίνουν αυτά. Και για να υποδείξουμε σαφέστερα την ημέρα, ας φέρουμε στο μέσο το προηγούμενο προφητικό χωρίο και ας δείξουμε φανερά, με τη βοήθεια του Θεού, για ποια λέει ότι «κατά την ημέρα εκείνη θα σταλάξουν τα όρη γλυκασμό» και τα εξής. «Ήχοι», λέει, «αντήχησαν στην κοιλάδα της δίκης». Οι «ήχοι» είναι οι οχλαγωγίες των Ιουδαίων, όταν συγκρότησαν το πονηρό συνέδριο εναντίον του Χριστού. Το «εγγύς είναι η ημέρα του Κυρίου» σημαίνει το πάθος του Κυρίου διά του σταυρού· διότι οι ήχοι του συνεδρίου και η ημέρα του πάθους του Κυρίου είναι κοντά. «Κοιλάδα» είναι η κοιλάδα του κλαυθμώνος, η οποία ονομάζεται και «κοιλάδα του Ιωσαφάτ» και «κοιλάδα της δίκης». Ποιας δίκης; «Διότι εκεί θα καθίσω», λέει, «για να κρίνω όλα τα έθνη ολόγυρα»· επειδή πολλές φορές και ο Χριστός κάθισε εκεί και θα καθίσει πάλι κατά τη θεοπρεπή Του δεύτερη παρουσία για να κρίνει και να διαχωρίσει όλα τα έθνη και «θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του», και γι' αυτό έχει ονομαστεί «κοιλάδα της δίκης». «