Πατερικές αναφορές στο ΙΩΝΑΣ 1:4

Αλλά απλώς τολμήσατε να επινοήσετε δικούς σας τρόπους και να ισχυριστείτε ότι το πνεύμα για το οποίο αναφέρεται ότι κτίζεται, αυτό είναι το Άγιο Πνεύμα, μολονότι θα μπορούσατε να διδαχθείτε ακόμη και από λόγιους άνδρες σχετικά με τη διαφορά των πνευμάτων. Διότι γίνεται λόγος και για το πνεύμα του ανθρώπου, όπως ψάλλει ο Δαβίδ: «Τη νύχτα συλλογιζόμουν μέσα στην καρδιά μου, και ερευνούσε το πνεύμα μου.» Ο δε Βαρούχ προσευχόμενος λέγει: «Ψυχή που βρίσκεται σε στενοχώρια και πνεύμα που έχει αποκάμει κράζει προς εσένα.» Και στην ωδή των τριών παίδων: «Ευλογείτε, πνεύματα» και «ψυχές των δικαίων, τον Κύριο.» Ο δε Απόστολος γράφει: «Το ίδιο το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας, ότι είμαστε τέκνα Θεού. Εάν δε είμαστε τέκνα, είμαστε και κληρονόμοι·» και πάλι: «Κανείς δεν γνωρίζει τα του ανθρώπου παρά μόνο το πνεύμα του ανθρώπου που βρίσκεται μέσα του.» Και στην προς Θεσσαλονικείς επιστολή, προσευχόμενος, λέγει: «Ολόκληρο το πνεύμα σας, και η ψυχή, και το σώμα, ας διατηρηθεί άμεμπτο κατά την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Γίνεται επίσης λόγος και για πνεύματα ανέμων, όπως στη Γένεση: «Και επέφερε ο Θεός πνεύμα πάνω στη γη, και κόπασε το νερό·» και στον Ιωνά: «Και ο Κύριος ξεσήκωσε πνεύμα στη θάλασσα, και ξέσπασε μεγάλος κλύδωνας στη θάλασσα· και το πλοίο κινδύνευε να συντριβεί.» Και στον εκατοστό έκτο ψαλμό έχει γραφτεί: «Είπε, και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας, και υψώθηκαν τα κύματά της.»

Και αυτός βέβαια ευχαριστώντας έλεγε: «Άρα, λοιπόν, εγώ ο ίδιος με τον νου μου δουλεύω στον νόμο του Θεού, ενώ με τη σάρκα μου στον νόμο της αμαρτίας. Επομένως, καμία καταδίκη δεν υπάρχει τώρα για εκείνους που βρίσκονται εν Χριστώ Ιησού. Διότι ο νόμος του πνεύματος της ζωής εν Χριστώ Ιησού με ελευθέρωσε από τον νόμο της αμαρτίας». Ο δε Φίλιππος, θέλοντας να στρέψει τον ευνούχο από το γράμμα στο πνεύμα, έλεγε: «Άραγε καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;». Στο βιβλίο των Αριθμών μαρτυρείται ότι τέτοιο πνεύμα είχε και ο Χάλεβ, καθώς ο Θεός λέει: «Ο δε δούλος μου Χάλεβ, επειδή βρέθηκε μέσα του διαφορετικό πνεύμα και με ακολούθησε, θα τον εισαγάγω στη γη στην οποία εισήλθε εκεί». Διότι, επειδή αυτός μίλησε με διαφορετικό φρόνημα από το δικό τους, έγινε ευάρεστος στον Θεό. Τέτοια καρδιά προέτρεψε ο Θεός τον λαό να αποκτήσει, λέγοντας μέσω του Ιεζεκιήλ: «Αποκτήστε νέα καρδιά και νέο πνεύμα». Εφόσον, λοιπόν, έτσι έχουν τα πράγματα και καταδεικνύεται τόσο μεγάλη διαφορά όσον αφορά τα πνεύματα, θα ήσασταν σε καλύτερη θέση εάν, όταν ακούτε για πνεύμα που κτίζεται, σκεφτόσασταν ένα από τα προαναφερθέντα, όπως ήταν εκείνο για το οποίο έχει γραφτεί στον Ησαΐα: «Συμμάχησε η Αράμ με τον Εφραΐμ, και ταράχθηκε η ψυχή του, και η ψυχή του λαού του, με τον ίδιο τρόπο που σαλεύεται το δέντρο στο δάσος από το πνεύμα». Τέτοιο ήταν και «το πνεύμα που ξεσήκωσε ο Κύριος στη θάλασσα» εξαιτίας του Ιωνά.

Και αυτός μεν ευχαριστώντας έλεγε: «Άρα λοιπόν, εγώ ο ίδιος με τον νου δουλεύω στον νόμο του Θεού, ενώ με τη σάρκα στον νόμο της αμαρτίας· επομένως, δεν υπάρχει τώρα κανένα κατάκριμα για όσους βρίσκονται εν Χριστώ Ιησού. Διότι ο νόμος του πνεύματος της ζωής εν Χριστώ Ιησού με ελευθέρωσε από τον νόμο της αμαρτίας». Ο δε Φίλιππος, θέλοντας να στρέψει τον ευνούχο από το γράμμα στο πνεύμα, έλεγε: «Άραγε καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;» Ότι τέτοιο πνεύμα είχε, μαρτυρείται και για τον Χάλεβ στο βιβλίο των Αριθμών, όταν ο Θεός λέει: «Τον δε δούλο μου τον Χάλεβ, επειδή υπήρξε διαφορετικό πνεύμα μέσα του και με ακολούθησε, θα τον εισαγάγω στη γη στην οποία εισήλθε εκεί». Διότι αυτός, μιλώντας με διαφορετικό τρόπο σκέψης σε σχέση με εκείνους, έγινε ευάρεστος στον Θεό. Τέτοια καρδιά προέτρεψε ο Θεός τον λαό να αποκτήσει, λέγοντας διά του Ιεζεκιήλ: «Φτιάξτε για τους εαυτούς σας καινούργια καρδιά και καινούργιο πνεύμα». Αφού λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, και αποδεικνύεται τόσο μεγάλη διαφορά γύρω από τα πνεύματα, θα ήταν καλύτερο, όταν ακούτε για κτιστό πνεύμα, να έχετε στον νου σας ένα από τα προαναφερθέντα, όπως ήταν αυτό για το οποίο έχει γραφτεί στον Ησαΐα: «Συμμάχησε ο Αράμ με τον Εφραίμ, και ταράχθηκε η ψυχή του, καθώς και η ψυχή του λαού του, με τον ίδιο τρόπο που σαλεύεται το δέντρο στο δάσος από το πνεύμα». Τέτοιο ήταν και το «πνεύμα που ξεσήκωσε ο Κύριος στη θάλασσα» για τον Ιωνά.

«Γι' αυτό πρόλαβα να φύγω στην Θαρσείς, διότι γνώριζα ότι εσύ είσαι ελεήμων και οικτίρμων, μακρόθυμος και πολυέλεος και μετανοείς για τις τιμωρίες. Και τώρα, Δέσποτα Κύριε, πάρε την ψυχή μου από εμένα, διότι είναι προτιμότερο για εμένα να πεθάνω παρά να ζω.» Διότι, ως προφήτης, δεν αγνοούσε την κατάληξη της αποστολής του. Φοβόταν, όμως, μήπως, αν τα κηρύγματά του δεν εκπληρώνονταν, οι Νινευίτες αγνοούσαν την αγαθότητα του Θεού που τους σπλαχνίστηκε, και στρέφονταν εναντίον του και τον σκότωναν ως φλύαρο, απατεώνα και ψευδοπροφήτη, θεωρώντας ότι τους έπεισε να ταλαιπωρηθούν άδικα. Επειδή το βαρβαρικό στοιχείο είναι πάντοτε επιρρεπές στην οργή και εξοργίζεται πάρα πολύ εύκολα, ακόμη και αν δεν έχει εύλογη αφορμή για τη μανία του. <Και ο Κύριος ξεσήκωσε μεγάλο άνεμο στη θάλασσα, και έγινε μεγάλη τρικυμία στη θάλασσα, και το πλοίο κινδύνευε να συντριβεί. Και φοβήθηκαν οι ναυτικοί και φώναζε ο καθένας στον θεό του, και πέταξαν τα σκεύη που υπήρχαν στο πλοίο στη θάλασσα για να το ελαφρύνουν.> Η τρικυμία, λοιπόν, εγείρεται εναντίον του πλοίου, κατά θεία οικονομία και καθώς ο Θεός αναταράσσει τη θάλασσα με άγριες ριπές ανέμων. Ο τρόμος κυριεύει τους ναυτικούς και ήδη μιλούσαν για το τέλος τους, καθώς το εμπορικό πλοίο, όπως ήταν φυσικό, έτριζε και σχεδόν απειλούσε πλέον ότι επρόκειτο να συντριβεί.

Κεφάλαιο 69. Τον καιρό του πειρασμού φανερώνεται η δοκιμασία του πιστού· δεν πρέπει όμως να χάνουμε το θάρρος μας τον καιρό του πειρασμού, αλλά να αγρυπνούμε με προσευχές και αγαθοεργίες. Όπως ακριβώς εκείνοι που ταξιδεύουν στη θάλασσα επαγρυπνούν όταν ξεσπάσει σφοδρή τρικυμία και μένουν εξαιρετικά άγρυπνοι και επικαλούνται τον Κύριο, όπως [λέει] είναι γραμμένο στον προφήτη Ιωνά: και το πλοίο κινδύνευε να συντριβεί, και φοβήθηκαν οι ναυτικοί και φώναζε ο καθένας προς τον θεό του και έριχναν τα σκεύη που υπήρχαν στο πλοίο στη θάλασσα. Αυτό αποτελεί παράδειγμα για την αποταγή των γήινων πραγμάτων. Διότι πρέπει να περιφρονούμε όλα τα κοσμικά πράγματα και να επιδιώκουμε μόνο την αιώνια ζωή· και όταν μας συμβεί κάποια δύσκολη περίσταση να μην απελπιζόμαστε. Βλέπουμε γάρ τον Προφήτη, ακόμη και όταν βρισκόταν στην κοιλιά του κήτους, να μην απελπίζεται για τη σωτηρία του, αλλά να προσεύχεται και να λέει: Φώναξα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε. Από την κοιλιά του άδη κραύγασα, άκουσες τη φωνή μου. Με έριξες στα βάθη, στην καρδιά της θάλασσας· διότι ο Κύριος δεν παραβλέπει αυτούς που τον επικαλούνται με αλήθεια. Γι' αυτό και εμείς, όταν συμβεί θλίψη, ας καταφεύγουμε στον Κύριο, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε. Διότι η θάλασσα δεν είναι πάντοτε γαλήνια· και δεν είναι δυνατόν να διαπλεύσουμε τον παρόντα βίο χωρίς πειρασμό.

Πνεύμα είναι και η συνείδηση που έχει συζευχθεί με την ψυχή· όπως το: «διότι ποιος γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά το πνεύμα που είναι μέσα του;». Πνεύμα είναι και η διάνοια, όπως αυτό που ειπώθηκε από τον απόστολο για την παρθένο: «ώστε να είναι άγια στο σώμα και στο πνεύμα»· λέγεται όμως πνεύμα και ο άνεμος, όπως το: «και έφερε ο Θεός πνεύμα πάνω στη γη, και κόπασε το νερό». «Και σήκωσε ο Κύριος μεγάλο πνεύμα στη θάλασσα». «Και με τον τρόπο που το δέντρο στο δάσος σαλεύεται από το πνεύμα».