Πατερικές αναφορές στο ΙΩΝΑΣ 1:5

Ο Ιησούς εστάλη για να κηρύξει μετάνοια, εστάλη και ο Ιωνάς. Αλλά ο μεν έφυγε, αγνοώντας αυτό που επρόκειτο να συμβεί, ενώ ο δε προσήλθε εκουσίως για τη μετάνοια της σωτηρίας. Ο Ιωνάς κοιμόταν στο πλοίο και ροχάλιζε ενώ η θάλασσα βρισκόταν σε τρικυμία, ενώ όταν ο Ιησούς κοιμόταν, κατά θεία οικονομία σηκώθηκε η θάλασσα, ώστε να γίνει γνωστή στη συνέχεια η δύναμη Εκείνου που κοιμόταν. Σε εκείνον έλεγαν: «Τι κοιμάσαι τόσο βαριά; Σήκω, επικαλέσου τον Θεό σου, για να μας διασώσει ο Θεός». Εδώ λένε στον Δεσπότη: «Κύριε, σώσε μας». Εκεί είπαν: «Επικαλέσου τον Θεό σου», και εδώ: «Σώσε». Αλλά εκείνος μεν λέει: «Σηκώστε με και ρίξτε με στη θάλασσα, και θα κοπάσει η θάλασσα για εσάς». Εδώ όμως Αυτός επιτίμησε τους ανέμους και τη θάλασσα, και έγινε μεγάλη γαλήνη. Και εκείνος μεν ρίφθηκε στην κοιλιά του κήτους, ενώ Αυτός κατήλθε εκουσίως εκεί όπου βρίσκεται το νοητό κήτος του θανάτου. Κατήλθε δε εκουσίως, για να εξεμέσει ο θάνατος όσους είχε καταπιεί, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Θα τους γλιτώσω από το χέρι του άδη, και θα τους λυτρώσω από το χέρι του θανάτου».

Κεφάλαιο 69. Τον καιρό του πειρασμού φανερώνεται η δοκιμασία του πιστού· δεν πρέπει όμως να χάνουμε το θάρρος μας τον καιρό του πειρασμού, αλλά να αγρυπνούμε με προσευχές και αγαθοεργίες. Όπως ακριβώς εκείνοι που ταξιδεύουν στη θάλασσα επαγρυπνούν όταν ξεσπάσει σφοδρή τρικυμία και μένουν εξαιρετικά άγρυπνοι και επικαλούνται τον Κύριο, όπως [λέει] είναι γραμμένο στον προφήτη Ιωνά: και το πλοίο κινδύνευε να συντριβεί, και φοβήθηκαν οι ναυτικοί και φώναζε ο καθένας προς τον θεό του και έριχναν τα σκεύη που υπήρχαν στο πλοίο στη θάλασσα. Αυτό αποτελεί παράδειγμα για την αποταγή των γήινων πραγμάτων. Διότι πρέπει να περιφρονούμε όλα τα κοσμικά πράγματα και να επιδιώκουμε μόνο την αιώνια ζωή· και όταν μας συμβεί κάποια δύσκολη περίσταση να μην απελπιζόμαστε. Βλέπουμε γάρ τον Προφήτη, ακόμη και όταν βρισκόταν στην κοιλιά του κήτους, να μην απελπίζεται για τη σωτηρία του, αλλά να προσεύχεται και να λέει: Φώναξα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε. Από την κοιλιά του άδη κραύγασα, άκουσες τη φωνή μου. Με έριξες στα βάθη, στην καρδιά της θάλασσας· διότι ο Κύριος δεν παραβλέπει αυτούς που τον επικαλούνται με αλήθεια. Γι' αυτό και εμείς, όταν συμβεί θλίψη, ας καταφεύγουμε στον Κύριο, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε. Διότι η θάλασσα δεν είναι πάντοτε γαλήνια· και δεν είναι δυνατόν να διαπλεύσουμε τον παρόντα βίο χωρίς πειρασμό.

Έριξαν, λέει, τα πράγματα που βρίσκονταν στο πλοίο στη θάλασσα· το πλοίο όμως δεν ελαφρυνόταν. Διότι όλο το φορτίο παρέμενε ακόμη μέσα, το σώμα του προφήτη, το βαρύ φορτίο, όχι λόγω της φύσεως του σώματος, αλλά λόγω του βάρους της αμαρτίας· διότι τίποτε δεν είναι τόσο βαρύ και δυσβάστακτο, όσο η αμαρτία και η παρακοή. Γι' αυτό και ο Ζαχαρίας την απεικόνισε με μορφή μολύβδου. Ο δε Δαβίδ, περιγράφοντας τη φύση της, έλεγε: «Οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου, σαν βαρύ φορτίο βάρυναν επάνω μου». Και ο Χριστός αναφωνούσε προς εκείνους που είχαν ζήσει με πολλές αμαρτίες: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Αυτή (η αμαρτία), λοιπόν, βάραινε τότε και το πλοίο και επρόκειτο να το βυθίσει· ο δε Ιωνάς κοιμόταν και ροχάλιζε.

Ακούγοντας αυτά ο Ιωνάς, κατέβηκε στην Ιόππη για να φύγει στη Θαρσείς, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου. Πού φεύγεις, άνθρωπε; Τον Δεσπότη προσπαθείς να αποφύγεις, πες μου; Περίμενε, λοιπόν, λίγο και από τα ίδια τα γεγονότα θα μάθεις ότι δεν θα μπορέσεις να ξεφύγεις ούτε από τα χέρια της δούλης θάλασσας. Διότι μόλις επιβιβάστηκε στο πλοίο αυτός, εκείνη ξεσήκωσε τα κύματα και υψωνόταν σε μεγάλο ύψος. Και όπως ακριβώς μια πιστή υπηρέτρια, όταν βρίσκει κάποιον φυγάδα σύνδουλό της, ο οποίος έχει κλέψει κάτι από τα υπάρχοντα του κυρίου τους, δεν σταματά να προκαλεί μύρια προβλήματα σε εκείνους που τον υποδέχθηκαν, μέχρις ότου τον πάρει και φύγει· έτσι ακριβώς και η θάλασσα, αφού βρήκε και αναγνώρισε τον δικό της σύνδουλο, δημιουργεί μύρια προβλήματα στους ναύτες, προκαλώντας ταραχή και βουίζοντας, χωρίς να τον σέρνει σε δικαστήριο, αλλά απειλώντας να καταποντίσει το σκάφος αύτανδρο, εάν δεν της παραδώσουν τον ομόδουλό της. Ενώ συνέβαιναν αυτά, έριξαν, λέει, τα σκεύη στη θάλασσα· το πλοίο όμως δεν ελαφρυνόταν. Διότι όλο το φορτίο παρέμενε ακόμη μέσα, το σώμα του προφήτη, το βαρύ φορτίο, όχι εξαιτίας της φύσεως του σώματος, αλλά εξαιτίας του βάρους της αμαρτίας. Επειδή τίποτε δεν είναι τόσο βαρύ και δυσβάστακτο όσο η αμαρτία και η παρακοή.

«Ένα νυχθήμερο πέρασα στον βυθό». Νύχτα ονομάζει την παραμονή στη σκοτεινή πλάνη πριν από την παρουσία του Σωτήρα· ημέρα δε ονομάζει τη διαγωγή στο φωτεινό βάπτισμα μετά την παρουσία του Χριστού. Επειδή, λοιπόν, όλη η ανθρωπότητα, όπως είπαμε, κλυδωνιζόταν από την κακία του διαβόλου, βλέποντάς το αυτό ο Λόγος του Θεού, ερχόμενος σε τούτον τον βίο, εισέρχεται στην κοιλιά του πλοίου της Παρθένου Μαρίας· την εικόνα του οποίου βρήκαμε να έχει προτυπωθεί στον προφήτη Ιωνά. Διότι στέλνεται ο Ιωνάς στη Νινευή, έρχεται ο Χριστός σε τούτον τον βίο· απέρχεται ο Ιωνάς στο πλοίο, και στο κοίλο του πλοίου κοιμάται, και ο Λόγος του Θεού επί εννέα μήνες στην κοιλιά της Παρθένου Μαρίας σχεδόν κοιμόταν, παραμένοντας σιωπηλός προς τους ανθρώπους. Τότε μάλλον ξεσηκωνόταν ο διαβολικός χειμώνας της κακίας, όπως και στην περίπτωση του Ιωνά· αλλά όταν ρίχθηκε ο Ιωνάς στο πέλαγος, δηλαδή όταν ο Ιησούς προήλθε από την κοιλιά της Παρθένου σε τούτον τον βίο, κάθε αντίθετος άνεμος φιμωνόταν, και μέχρι να φθάσει στο κήτος, δηλαδή στον Άδη, πολλά σημεία και τέρατα επιτελούσε διαπλέοντας τούτον τον βίο. Ήλθε ο Ιωνάς στο κήτος, και Αυτός στον Άδη ήλθε· τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, ίδιες με αυτές του Ιωνά, πέρασε μέσα στον Άδη.