Πατερικές αναφορές στο ΙΩΝΑΣ 3:7

Αν δεν είχαν νηστεύσει μαζί με τους Νινευίτες ακόμη και τα άλογα ζώα, δεν θα είχαν διαφύγει την απειλή της καταστροφής. Ποιων τα σώματα έπεσαν νεκρά στην έρημο; Δεν ήταν εκείνων που επιζητούσαν την κρεατοφαγία; Εκείνοι, όσο μεν αρκούνταν στο μάννα και στο νερό από την πέτρα, νικούσαν τους Αιγυπτίους, οδοιπορούσαν μέσα από τη θάλασσα· δεν υπήρχε ασθενής ανάμεσα στις φυλές τους· επειδή όμως θυμήθηκαν τα κρέατα των λεβήτων και στράφηκαν με τις επιθυμίες τους προς την Αίγυπτο, δεν είδαν τη Γη της Επαγγελίας.

Ο Μωυσής, λαμβάνοντας τη δεύτερη νομοθεσία, είχε ανάγκη και από δεύτερη νηστεία. Και οι Νινευίτες, εάν δεν νήστευαν μαζί τους και τα άλογα ζώα, δεν θα απέφευγαν την απειλή της καταστροφής. Μεγάλο αγαθό για τους ανθρώπους είναι η νηστεία, η οποία ανακάλεσε απόφαση του Θεού. Κηρύχθηκε στη Νινευή καταστροφή εντός τριών ημερών· και η επιστροφή προς τον Θεό νίκησε την καταστροφή· διότι η απειλή της καταστροφής άρθηκε εξαιτίας της επιστροφής.

Διότι οι αλλόγλωσσοι και αυτοί που μιλούν με ακατάληπτη γλώσσα και είναι υπερόπτες στα λόγια, δηλαδή οι Νινευίτες, τίμησαν το θεϊκό άγγελμα και προχώρησαν στη δέουσα μετάνοια χωρίς καθυστέρηση· αντίθετα, ο φιλόνικος Ισραήλ δεν τίμησε, όπως είπα, ούτε καν τον ίδιο τον Δεσπότη του νόμου και των προφητών. «Και έφτασε ο λόγος στον βασιλιά της Νινευή, και σηκώθηκε από τον θρόνο του, και αφαίρεσε τη στολή του, και ντύθηκε με σάκο, και κάθισε πάνω σε στάχτη· και κηρύχθηκε και ειπώθηκε στη Νινευή από τον βασιλιά και τους μεγιστάνες του λέγοντας: Οι άνθρωποι και τα κτήνη, τα βόδια και τα πρόβατα, ας μην γευτούν τίποτα, ούτε να βοσκήσουν, και νερό να μην πιουν. Και ντύθηκαν με σάκους οι άνθρωποι και τα κτήνη, και αναβόησαν προς τον Θεό εκτενώς, και απομακρύνθηκε ο καθένας από την πονηρή του οδό και από την αδικία που υπήρχε στα χέρια τους, λέγοντας: Ποιος ξέρει αν μετανοήσει ο Θεός και αποστρέψει από μας την οργή του θυμού του, ώστε να μην καταστραφούμε;» Εντείνει πάρα πολύ τον έπαινο για την ευπείθειά τους, και θαυμάζει σε μέγιστο βαθμό την ετοιμότητα προς υπακοή όσων κλήθηκαν σε μετάνοια.

Αντιπαράθεσε λόγο με λόγο και ρήμα με ρήμα, και θα βρεις τα λόγια της μετάνοιας να ερμηνεύονται στον Χριστό. Εκείνος υποσχόταν να ανορθώσει, και αυτή απειλούσε να καταστρέψει, εάν δεν μετανοούσε. Δεν θα απειλούσε η μετάνοια, εάν δεν είχε θλιβεί η Νινευή· ούτε θα ανόρθωνε ο Χριστός την πόλη των αμαρτωλών, εάν δεν είχε μετανοήσει. Ο Χριστός ανασταίνει εναγκαλιζόμενος τη μετάνοια, και από τη δική Του ανάσταση αποδεικνύει ότι η μετάνοια καθίσταται για κάθε άνθρωπο η αιτία για την ανάσταση προς την ευσέβεια.

Πρώτος λοιπόν καταγράφεται ο Λάμεχ ότι απέφυγε την άνωθεν τιμωρία μέσω της μετάνοιας και της λύπης για τα αμαρτήματα. Έπειτα από αυτόν οι Νινευίτες, ολόκληρες πόλεις και πλήθος αναρίθμητο. Αυτοί μάλιστα όχι μόνο αμάρτησαν, αλλά και, αφού δέχτηκαν από τον Θεό την απόφαση της καταδίκης τους, βρήκαν το θάρρος να την ανατρέψουν μέσω της μετάνοιας και της λυπηρής κατάνυξης που ενυπάρχει σε αυτήν.

Διότι άκουσαν τον Ιωνά και πίστεψαν σε αυτόν που διαλαλούσε τη θεία απόφαση, «ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί»· και αφού άκουσαν και πίστεψαν, δεν έριξαν τους εαυτούς τους στο πονηρό βάραθρο της απελπισίας, ούτε έβαλαν τον λίθο της πώρωσης στις καρδιές τους· αλλά λέγοντας στον εαυτό τους και αναμεταξύ τους, «ποιος ξέρει, μήπως ο Κύριος αλλάξει γνώμη και μας σπλαχνιστεί και δεν χαθούμε;», αποστράφηκε ο καθένας τον πονηρό του δρόμο και την αδικία που βρισκόταν στα χέρια του, και κηρύσσουν νηστεία και ντύνονται με σάκους, από τον μικρό μέχρι τον μεγάλο εξ αυτών, ώστε και ο βασιλιάς καθόταν μαζί τους μετανοώντας πάνω σε σάκο και στάχτη, και τα νήπια να μη θηλάζουν, διότι οι μητέρες, όπως φαίνεται, από το σφοδρό πένθος ξέχασαν και τα βρέφη που θήλαζαν, όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός, «ξέχασα να φάω τον άρτο μου από τη φωνή του στεναγμού μου», και τα κτήνη να μη βόσκουν, διότι και αυτά, καθώς φαίνεται, οι βουκόλοι και οι ποιμένες τα άφησαν κλεισμένα στα μαντριά και τους στάβλους, όντας οι ίδιοι δεσμευμένοι από τη σφοδρή κατάνυξη.

Ποιος ασπάστηκε τη νηστεία και δεν δοξάστηκε; Ποιος την τήρησε και δεν μεγαλύνθηκε; Ποιος διαφύλαξε τους θεσμούς της και δεν μακαρίστηκε; Ποιος την απέκτησε και δεν νίκησε τους πειρασμούς; Ποιος άκουσε τις υποσχέσεις της και δεν τιμήθηκε, όχι μόνο από τους ανθρώπους, αλλά και διασώθηκε από την οργή και την αγανάκτηση του Θεού; Δεν οπλίστηκε με αυτήν ο Αχαάβ και σώθηκε από τη θεήλατη οργή, αυτός που είχε παραδοθεί ως βορά στα όρνεα και στα θηρία, και στου οποίου το αίμα, όπως αναφέρεται, θα λούζονταν οι πόρνες; Μέσω αυτής απαλλάχθηκε από τον θανάσιμο κίνδυνο, και η νηστεία αποδείχθηκε ισχυρότερη και από προφήτη; Δεν την τήρησαν οι Νινευίτες, άνθρωποι και κτήνη, και γλίτωσαν από την τριήμερη απειλή, καθιστώντας τον λόγο του προφήτη Ιωνά ανενεργό; Δεν την τήρησαν οι Προφήτες και έγιναν μέτοχοι θεωριών και οπτασιών του παντοκράτορα Θεού, και προείδαν και προφήτευσαν τα μέλλοντα σαν να ήταν παρόντα; Δεν οπλίστηκαν με αυτήν και οι Απόστολοι, και παντού σε ολόκληρη τη γη διέδραμε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους; Δεν την ενστερνίστηκαν και οι Μάρτυρες, και κατέρριψαν ναούς, βωμούς και τις κνίσες των ειδώλων, και δεν υπολόγισαν καθόλου τον θυμό των τυράννων;

Και ο μέγας Ηλίας επέδειξε νηστεία τόσων ημερών, και αφού διέφυγε την τυραννία του θανάτου και ανελήφθη με πύρινο άρμα σαν στον ουρανό, ούτε και μέχρι σήμερα έχει λάβει πείρα θανάτου. Και ο ανήρ των επιθυμιών, αφού επέδειξε νηστεία πολλών ημερών, αξιώθηκε με αυτόν τον τρόπο εκείνης της θαυμαστής οπτασίας· αυτός που και τον θυμό των λεόντων χαλιναγώγησε και τον μετέβαλε σε πραότητα προβάτων, χωρίς να αλλάξει τη φύση τους, αλλά, ενώ παρέμενε η θηριωδία, μετέβαλε τη διάθεσή τους. Αυτήν χρησιμοποιώντας και οι Νινευίτες, ανακάλεσαν την απόφαση του Δεσπότη, αφού υποχρέωσαν, μαζί με τους ανθρώπους, και το γένος των άλογων ζώων να επιδείξει αυτή τη νηστεία· και έτσι, αφού ο καθένας απομακρύνθηκε από τα πονηρά του έργα, προσέλκυσαν τη φιλανθρωπία του Δεσπότη των πάντων. Και γιατί περιστρέφομαι ακόμη γύρω από τους δούλους (διότι έχουμε να απαριθμήσουμε και πολλούς άλλους, που και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη διακρίθηκαν μέσω αυτής), ενώ πρέπει να έλθω στον κοινό Δεσπότη όλων μας; Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού και ο ίδιος επέδειξε νηστεία σαράντα ημερών, έτσι άρχισε την πάλη με τον διάβολο, δίνοντας σε όλους μας το υπόδειγμα, ώστε μέσω αυτής να εξοπλιζόμαστε και, αφού λάβουμε τη δύναμη που προέρχεται από αυτήν, να παρατασσόμαστε με αυτόν τον τρόπο στη μάχη εναντίον του.

Ηγείται της μετανοίας ο ίδιος, ώστε να καταστήσει ολόκληρη την πόλη πιο πρόθυμη. Διότι, ποιος θα επεδείκνυε πλέον ραθυμία, βλέποντας τον ίδιο τον βασιλιά να αγωνίζεται υπέρ της σωτηρίας; Τα τραύματα της πορφύρας τα θεραπεύει με τον σάκο· τις αμαρτίες του θρόνου τις ξεπλένει καθόμενος πάνω στη στάχτη· τη νόσο της υπερηφάνειας τη γιατρεύει με την ταπεινότητα του σχήματος· με τη νηστεία θεραπεύει τις πληγές της καλοπέρασης· και αφού τα απέδειξε αυτά με τα έργα, παρακινεί τους πάντες, μέσω κηρύγματος, στον ίδιο ζήλο. Διότι διακηρύχθηκε, λέγει, από τον βασιλιά: «Οι άνθρωποι και τα κτήνη, τα βόδια και τα πρόβατα να μη γευθούν τίποτε, ούτε να βοσκήσουν, και νερό να μην πιουν». Πρωτοφανής νομοθεσία βασιλιά· ως ιατρός επιβάλλει ασιτία στους ασθενείς· μάλλον δε, ο τρυφηλός νομοθέτης μιμείται τις αποστολικές διδασκαλίες της ευσεβούς νηστείας, και προστάζει τα άλογα ζώα να συμμετάσχουν σε αυτήν μαζί με τους ανθρώπους, ελκύοντας τον Θεό σε μεγαλύτερο οίκτο μέσω της αναμάρτητης φύσης τους.

Και ιδού, ας αντικρίσει ο διάβολος ένα καινοφανές θέαμα: κτήνη να συνεισφέρουν στη δικαίωση των ανθρώπων και να νηστεύουν υπέρ της σωτηρίας των κυρίων τους. Οι άνθρωποι, τα βόδια και τα κτήνη ας μη γευτούν τίποτα, ούτε να βοσκήσουν. Ο βασιλιάς, απορρίπτοντας τα σύμβολα της εξουσίας, ανέλαβε την τάξη των ιερέων. Στεκόταν δημηγορώντας και διδάσκοντας τους Νινευίτες να φιλοσοφούν. Φοβερά, έλεγε, ω φίλοι, είναι τα κακά που μας περιστοιχίζουν. Εμείς που υποτάξαμε ολόκληρη την οικουμένη, καταστρεφόμαστε με θεϊκή απόφαση ως πονηροί, και ενώ βασιλεύουμε σε όλους τους ανθρώπους, καταδικαστήκαμε σε έναν πρωτόγνωρο τρόπο θανάτου ως οι πιο φαύλοι από όλους, και ενώ καλοτυχιστήκαμε περισσότερο από όλους τους άλλους, θα φανεί πως είμαστε οι πιο άθλιοι από όλους, και θα γίνουμε μύθος και διήγημα σε όλη την ανθρωπότητα, αφού η προηγούμενη λαμπρότητά μας δεν επιτρέπει να μείνουν κρυφά τα δεινά μας. Έχοντας νικήσει σε πολλούς πολέμους, ω Νινευίτες, ας αγωνιστούμε τώρα γενναιότερα υπέρ της δικής μας σωτηρίας. Διότι παλαιότερα πράτταμε τα πάντα για να γίνουμε κύριοι άλλων· τώρα όμως, το έπαθλό μας είναι να μην καταστραφούμε ολοσχερώς μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά μας.

Διότι μην κοιτάζεις ότι ο χρόνος είναι βραχύς, αλλά αναλογίσου εκείνο, ότι ο Δεσπότης είναι φιλάνθρωπος· επειδή και οι Νινευίτες μέσα σε τρεις ημέρες απέκρουσαν τόσο μεγάλη οργή, και σε τίποτα δεν τους εμπόδισε η στενότητα του χρόνου, αλλά υπερίσχυσε η προθυμία της ψυχής, η οποία, με την αρωγή της φιλανθρωπίας του Δεσπότη, στάθηκε ικανή να τα κατορθώσει όλα.

Αμαρτήσαμε αναπολόγητα, δεν είμαστε άξιοι να παρακαλέσουμε για τους εαυτούς μας και να εκλιπαρήσουμε τον Θεό· και για τον λόγο αυτόν βάλαμε τα κτήνη και τα βόδια και τα πρόβατα να προσκυνούν και να λιτανεύουν τον Θεό. Ω, ισχύ της μετάνοιας! Ω, δύναμη της εξομολόγησης! Η μετάνοια στήριξε την πόλη, αναιρώντας την απόφαση του Θεού.

Διότι πολλές γυναίκες διέσωσαν πολλούς από τον θάνατο και από κινδύνους: όπως η Σάρρα διέσωσε τον Αβραάμ από τα χέρια του Αβιμέλεχ, επινοώντας το τέχνασμα ότι είναι αδελφός της· όπως η Ρεβέκκα τον υιό της Ιακώβ από τα χέρια του αδελφού του Ησαύ, συμβουλεύοντάς του τη φυγή· όπως η Ραχήλ διέσωσε τον πατέρα της από την ειδωλολατρία, κλέβοντας τα άψυχα είδωλα, διότι δεν τα έκλεψε για κανέναν άλλο λόγο παρά για να γλιτώσει τον πατέρα της από την ειδωλολατρία· όπως η Ραάβ η πόρνη διέσωσε τους κατασκόπους από τα χέρια των αλλοφύλων, κατακρύβοντάς τους μέσα στη λινοκαλάμη· όπως η Μελχόλ τον Δαβίδ από τα χέρια του Σαούλ, αποκαλύπτοντάς του το μυστικό σχέδιο· όπως η Αβιγαία διέσωσε τον Νάβαλ από τον θάνατο, πέφτοντας ικετευτικά στα πόδια του Δαβίδ· όπως η μητέρα του Μωυσή το νήπιο από τα χέρια του Φαραώ, τοποθετώντας το μέσα στο καλάθι· όπως η Μάρθα και η Μαρία τον αδελφό τους Λάζαρο από τον άδη, κλαίγοντας μπροστά στον Κύριο· όπως οι χήρες διέσωσαν την Ταβιθά από τον θάνατο, παρακαλώντας θερμά τον Πέτρο· όπως η πίστη διέσωσε την αιμορροούσα και η νηστεία τους Νινευίτες.

Ή αγνοείς ότι με την αμετρία του κορεσμού τρέφεις και παχαίνεις για τον εαυτό σου τον βασανιστικό σκώληκα; Διότι ποιος, ζώντας με άφθονη τροφή και συνεχή τρυφή, αξιώθηκε να δεχθεί κάποια μετοχή πνευματικού χαρίσματος; Ο Μωυσής, όταν λάμβανε τη δεύτερη νομοθεσία, χρειάστηκε και δεύτερη νηστεία. Οι Νινευίτες, αν δεν νήστευαν μαζί τους και τα άλογα ζώα, δεν θα είχαν αποφύγει την απειλή της καταστροφής. Ποιών τα σώματα έπεσαν νεκρά στην έρημο; Δεν ήταν εκείνων που επιθυμούσαν την κρεοφαγία; Εκείνοι, όσο μεν αρκούνταν στο μάννα και στο νερό που έβγαινε από τον βράχο, νικούσαν τους Αιγυπτίους, διέβαιναν μέσα από τη θάλασσα, και δεν υπήρχε άρρωστος στις φυλές τους· όταν όμως θυμήθηκαν τα κρέατα και τους λέβητες, και επέστρεψαν νοερά στην Αίγυπτο με τις επιθυμίες τους, δεν αντίκρισαν τη γη της επαγγελίας. Δεν σε φοβίζει αυτό το παράδειγμα; Δεν φρίττεις με τη λαιμαργία, μήπως τυχόν και σε αποκλείσει από τα αγαθά που ελπίζεις; Αλλά ούτε και ο σοφός Δανιήλ θα έβλεπε τις οπτασίες, αν η νηστεία δεν είχε καταστήσει πιο διαυγή την ψυχή του. Διότι από την παχιά τροφή αναπέμπονται αιθαλώδεις αναθυμιάσεις, οι οποίες, δίκην πυκνού νέφους, ανακόπτουν τις ελλάμψεις που έρχονται στον νου από το Άγιο Πνεύμα.

Ας δούμε λοιπόν πώς νήστεψαν οι Νινευίτες, και πώς απαλλάχθηκαν από εκείνη την οργή. Οι άνθρωποι, και τα κτήνη, και τα πρόβατα, και τα βόδια να μην τραφούν, λέει. Τι λες, πες μου; Και τα άλογα ζώα νηστεύουν; Και οι ίπποι και οι ημίονοι περιβάλλονται με σάκκο; Ναι, λέει.

Και τι έπραξαν οι Νινευίτες; Ήλθε σε αυτούς ο προφήτης, ανέγνωσε την απόφαση σαν βασιλική επιστολή που επέβαλλε τιμωρία, και φώναζε λέγοντας: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί». Τα άκουσαν αυτά εκείνοι και δεν δυσπίστησαν, ούτε τα περιφρόνησαν, αλλά αμέσως όλοι έσπευσαν στη νηστεία, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, και ούτε η φύση των άλογων ζώων έμεινε αμέτοχη από αυτήν τη λειτουργία· παντού σάκκος, παντού στάχτη, παντού θρήνος και οιμωγές. Διότι και αυτός ακόμη που φορούσε το διάδημα, αφού κατέβηκε από τον βασιλικό θρόνο, έστρωσε κάτω σάκκο και πασπαλίστηκε με στάχτη· και μπορούσε κανείς να δει ένα θέαμα φοβερό και παράδοξο, την πορφύρα να υποσκελίζεται από τον σάκκο.

Ας δούμε λοιπόν πώς νήστεψαν οι Νινευίτες και πώς απαλλάχθηκαν από εκείνη την οργή. Οι άνθρωποι και τα κτήνη και τα πρόβατα και τα βόδια ας μην τραφούν, λέγει. Τι λέγεις, πες μου; Νηστεύουν και τα άλογα ζώα, και οι ίπποι και οι ημίονοι περιβάλλονται με σάκκο;

Διότι δεν υπήρχε πλέον καμία υλική βαρύτητα στο σώμα, εφόσον η νηστεία το είχε καταστήσει πνευματικό. Παρομοίως και οι Νινευίτες, αφού νήστευσαν, απέκρουσαν τον θάνατο· διότι, αφού προσκαρτέρησαν εντατικά στη νηστεία επί τρεις ημέρες και μετέτρεψαν μέσα σε λίγες ημέρες την αιώνια καταδίκη τους, άφησαν αιώνιο έπαινο στον κόσμο. Βλέπετε, αγαπητοί, πόσο μεγάλη ισχύ έχει η νηστεία, όταν επιτελείται μαζί με προσευχή και καλά έργα. Διότι η νηστεία και η δέηση διασώζουν από τον θάνατο· η δικαιοσύνη, όμως, είναι ανώτερη και από τα δύο. Η νηστεία είναι και αναίρεση του θανάτου και απολύτρωση από την οργή· η νηστεία είναι κάθαρση της διανοίας, σύντροφος της εγκράτειας, γυμναστήριο της ευσέβειας, ζυγός της δικαιοσύνης. Γνωρίζει η νηστεία να καθιστά πλούσιο τον φτωχό· διότι δεν του επιτρέπει να δαπανά άσκοπα, προσφέροντάς του την αυτάρκεια του μέτρου· γνωρίζει να καθιστά και τον πλούσιο καλό οικονόμο των δικών του χρημάτων, μη επιτρέποντάς του να τα κατασπαταλά αδίστακτα· γνωρίζει η νηστεία να συγκρατεί και την ορμή της νεότητας. Διδάσκει να βάζουμε χαλινό στις τροφές, μας περιβάλλει με εγκράτεια, και μας καθοδηγεί σοφά προς την ευσέβεια και τη σωφροσύνη. Γνωρίζει να κάνει και τους πρεσβυτέρους πιο σοφούς, και να διαφυλάττει καθαρό το μάτι της διανοίας. Η νηστεία διατηρεί και το σώμα πιο υγιές· διότι, καθώς δεν βαρύνεται από τα φαγητά, δεν συσσωρεύει την ύλη των ασθενειών, αλλά, επειδή ξαλαφρώνει από τις τροφές, γίνεται εύρωστο για να υποδεχθεί τα πνευματικά χαρίσματα.

Διότι, αφού νήστεψε σαράντα ημέρες, κατέπαυσε την οργή εναντίον του λαού. Οι Νινευίτες, αφού νήστεψαν για τρεις ημέρες, διέσωσαν την πολυάνθρωπη πόλη. Η νηστεία είναι μίμηση των αγγέλων. Η νηστεία ανέβασε τους ανθρώπους στους ουρανούς, και τους προετοίμασε να πολιτεύονται μαζί με τους αγγέλους, και τους δώρισε την ανάπαυση μαζί με τους μάρτυρες.

«Και πίστεψαν οι άνδρες της Νινευή», λέει, «στον Θεό, και κήρυξαν νηστεία και ντύθηκαν με σάκους από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερό τους. Και έφτασε η είδηση στον βασιλιά της Νινευή, ο οποίος σηκώθηκε από τον θρόνο του, έβγαλε από πάνω του τη στολή του, ντύθηκε με σάκο και κάθισε πάνω σε στάχτη. Και διακηρύχθηκε και αναγγέλθηκε στη Νινευή εκ μέρους του βασιλιά και των μεγιστάνων του τα εξής: οι άνθρωποι και τα κτήνη, τα βόδια και τα πρόβατα να μη γευτούν τίποτα, ούτε να βοσκήσουν, και νερό να μην πιουν». Βασιλιάς της φύσης, όπως ανέφερα, είναι ο νόμος της φύσης· άρχοντές του δε τυγχάνουν το λογικό, το θυμικό και το επιθυμητικό. Άνθρωποι αυτής της πόλης, δηλαδή της φύσης, σύμφωνα με μία προσέγγιση, είναι εκείνοι που σφάλλουν ως προς το λογικό και κατέχουν εσφαλμένη γνώση για τον Θεό και τα θεία· κτήνη δε είναι εκείνοι που αμαρτάνουν ως προς το επιθυμητικό και σηκώνουν το φορτίο της ηδονής μέσω των σωματικών παθών· βόδια είναι εκείνοι που αναλώνουν κάθε κίνηση του θυμικού τους για την απόκτηση των γήινων αγαθών· διότι λένε πως το αίμα του βοδιού, όταν πίνεται, επιφέρει αμέσως τον θάνατο σε αυτόν που το πίνει, και το αίμα αποτελεί ολοφάνερα σύμβολο του θυμού. Πρόβατα, εξάλλου, λένε ότι είναι, τα οποία μάλιστα είναι κατακριτέα, εκείνοι που ανόητα και ακολουθώντας μόνο τις αισθήσεις, βόσκουν προς δημιουργία πάθους, σαν να ήταν χορτάρι, τη θεωρία των ορατών πραγμάτων.

Διότι αντιλαμβανόμαστε ότι όλα αυτά αναφέρονται με επιλήψιμο τρόπο σε αυτό το χωρίο της Γραφής, μέχρις ότου ο Λόγος, αναλαμβάνοντάς τα, τα μεταβάλει προς το καλύτερο. Γι' αυτό ο λόγος προσθέτει σε αυτά λέγοντας «ας μην γευθούν τίποτε, ούτε να βοσκήσουν, και νερό ας μην πιουν», εμποδίζοντας δηλαδή τις προηγούμενες αιτίες που συγκροτούσαν τα πάθη για καθένα από τα αναφερθέντα. Και αφού αυτές αναιρεθούν, αποδεικνύοντας τη μεταβολή προς το καλύτερο εκείνων που κάποτε ήταν εγκλωβισμένοι στις κακές συνήθειες, επιφέρει: «και ντύθηκαν με σάκους οι άνθρωποι και τα κτήνη, και αναβόησαν προς τον Κύριο τον Θεό εκτενώς· και αποστράφηκε ο καθένας από την πονηρή του οδό και από την αδικία που υπήρχε στα χέρια τους».

Αν όμως, ερμηνεύοντας τη Νινευή σε σχέση με τον καθένα ξεχωριστά, πούμε ότι η μεγάλη πόλη είναι η ψυχή του καθενός, προς την οποία, επειδή παρανομεί, αποστέλλεται ο λόγος του Θεού για να κηρύξει μετάνοια που οδηγεί στη ζωή· και ως βασιλιά αυτής εννοήσουμε τον νου, ως άρχοντες τις έμφυτες δυνάμεις, ως ανθρώπους τους εμπαθείς λογισμούς, ως κτήνη τα κινήματα του σώματος σύμφωνα με την επιθυμία, ως βόδια τις πλεονεκτικές κινήσεις ως προς τα υλικά αγαθά σύμφωνα με τον θυμό, και ως πρόβατα τα κινήματα της αίσθησης που αντιλαμβάνονται τα αισθητά χωρίς τη συμμετοχή της διάνοιας. Και (εννοήσουμε ότι) ο βασιλιάς νους, σαν από κάποιον θρόνο, σηκώνεται από την προηγούμενη έξη της άγνοιας, και, σαν στολή, αποβάλλει την ψευδή άποψη για τα όντα, και, σαν σάκο, ντύνεται τη μετάνοια για όσα κακώς φρόνησε, και κάθεται πάνω στη στάχτη της έξης της πνευματικής πτωχείας, και προστάζει στους ανθρώπους, τα κτήνη, τα βόδια και τα πρόβατα να νηστέψουν από την τροφή της κακίας και από την πόση της άγνοιας, δηλαδή να απόσχουν από τις κακές πράξεις και από την πλανεμένη θεώρηση μέσω των αισθήσεων, και να ντυθούν με σάκους, δηλαδή με την έξη που νεκρώνει τα παρά φύση πάθη και καλλιεργεί τις κατά φύση αρετές και γνώσεις, και να αναβοήσουν εκτενώς προς τον Θεό, δηλαδή να εξομολογηθούν με ένταση τα προηγούμενα και να εξιλεώσουν με την ταπείνωση Εκείνον που έχει τη δύναμη να συγχωρήσει τα παρελθόντα, και να ζητήσουν, για την ενέργεια και τη διαφύλαξη των ανώτερων αγαθών, άτρεπτη δύναμη της προαίρεσης από Εκείνον που πρόθυμα τη δωρίζει σε όσους τη ζητούν, και να αποτρέψουν τη διάνοια από την προηγούμενη πλάνη, σαν από πονηρό δρόμο, και να αποβάλουν την έξη που επινοεί την κακία από τις πρακτικές δυνάμεις της ψυχής.

Είναι φωνή άλογων ζώων που αναζητούν βοσκή· διότι διέταξα να τηρήσουν νηστεία από κοινού και οι άνθρωποι και όλα τα κτήνη, έως ότου συμφιλιωθείς μαζί μας. Εάν εγώ ο βασιλιάς παρανόμησα, εμένα μόνο τιμώρησε και τους πάντες ελέησε· εάν όμως όλοι αμαρτήσαμε, άκουσε τις φωνές όλων, τα μουγκρητά των βοδιών και των προβάτων και τις ικεσίες των ανθρώπων· ας φτάσει έγκαιρα μόνο το νεύμα σου, και κάθε συμφορά διαλύεται· δεν δειλιάζουμε από φόβο, εάν δεχθείς από εμάς τη μετάνοια.

Έσωσας τους Νινευίτες, φιλάνθρωπε Κύριε, που παλαιότερα μετανόησαν με κλαυθμό και νηστεία, ως εύσπλαχνος· σπλαχνίσου και εμάς με το έλεός σου, που αδυνατούμε δι' έργων να σε ομολογήσουμε. Εσύ που παρέμεινες άφθαρτη μετά τον τόκο, πανάμωμε, σε παρακαλούμε, αγνή, λύτρωσε από τη φθορά τους δούλους σου, οι οποίοι με πίστη ψάλλουν με ομόνοια ψυχής: Ευλογείτε, όλα τα έργα του Κυρίου, τον Κύριο.