Πατερικές αναφορές στο ΙΩΝΑΣ 4:9

Και αυτή μεν απροσδόκητα ξηραίνεται· ο δε καύσωνας πλήττει σφοδρά, και ρίπτει θερμή ακτινοβολία σε αυτόν που δυσφορεί, βρίσκοντάς τον στερημένο από σκιά, πράγμα που ενέτεινε προπάντων τη δυσθυμία του. Είχε δε ήδη φτάσει σε τέτοιο σημείο μικροψυχίας, ώστε να κάνει τον ίδιο τον θάνατο εξαιρετικά επιθυμητό. <Και είπε ο Κύριος προς τον Ιωνά: Μήπως λυπήθηκες εσύ πάρα πολύ για την κολοκυνθιά; Και εκείνος είπε: Λυπήθηκα πάρα πολύ, έως θανάτου.> Παρατήρησε λοιπόν πάλι τον Θεό των όλων, ο οποίος από άμετρη φιλανθρωπία σχεδόν χαριεντίζεται με τις ιδίως άκακες ψυχές των αγίων, μην υστερώντας σε τίποτα από τη φιλοστοργία των πατέρων. Διότι η κολοκυνθιά προσφέρει τη σκιά της, και ο Προφήτης χαίρεται πάρα πολύ με αυτήν· έπειτα όμως, κατ' οικονομίαν, το σκουλήκι την καταστρέφει, και ο καύσωνας πλήττει, αναδεικνύοντας τη σκιά ως κάτι το απολύτως χρησιμότατο και αναγκαίο για την ανακούφισή του, ώστε να λυπηθεί περισσότερο, έχοντας στερηθεί κάτι το τόσο καλό· και έπειτα, έχοντας λυπηθεί για κάτι μικρό, και μάλιστα τόσο δεινά, εννοώ για την κολοκυνθιά, να μην κατηγορεί πλέον τη θεία φιλανθρωπία, επειδή επέλεξε να δείξει ευσπλαχνία και ημερότητα στην πιο επιφανή από τις πόλεις, η οποία ήταν γεμάτη από αναρίθμητο πλήθος κατοίκων. Τον ρωτά λοιπόν με σοφία εάν λυπήθηκε πάρα πολύ, και μάλιστα για ένα λαχανικό.

γ΄. Δεύτερη προσταγή προς τον Ιωνά για κήρυγμα· και πορεία στη Νινευή και κήρυγμα· στο οποίο πείστηκαν οι Νινευίτες και οδηγήθηκαν σε μετάνοια, μπροστά στην οποία ο Θεός κάμφθηκε και ανέστειλε την απειλή. δ΄. Δέηση του Ιωνά προς τον Θεό, έξοδος από την πόλη, κατασκευή σκηνής, και βλάστηση και φθορά της κολοκυθιάς· και ο διάλογος του Θεού με τον προφήτη, ότι δεν λυπήθηκε τη Νινευή χωρίς λόγο.

Αλλά ας μη ρίχνουμε τα άγια στους σκύλους. Ας αποβληθούν από τον κατάλογό μας οι άπιστοι Ιουδαίοι. Έπειτα, ενώ η κολοκυθιά τού προσέφερε σκιά, ο Θεός πρόσταξε πάλι ένα σκουλήκι το πρωί, το οποίο χτύπησε την κολοκυθιά, και εκείνη αμέσως ξεράθηκε. Δες, Ιουδαίε, και μην απιστείς, όταν ο Θεός κατεργάζεται κάτι το μέγιστο. Μέσα σε μία νύχτα δημιουργήθηκε, και μέσα σε μία νύχτα καταστράφηκε. Έπειτα, όταν ξεράθηκε η κολοκυθιά, ο Ιωνάς δυσανασχετούσε και οδυρόταν, και η ψυχή του παρέλυε από απελπισία, καθώς λυπόταν για την κολοκυθιά, και έλεγε: «Είναι καλύτερο για μένα να πεθάνω παρά να ζω». Σε αυτόν προσήλθε ο πάνσοφος Θεός και τον παρηγόρησε λέγοντας: «Στενοχωρήθηκες εσύ τόσο πολύ για την κολοκυθιά;» Και ο Ιωνάς είπε: «Στενοχωρήθηκα πάρα πολύ, μέχρι θανάτου». Και πάλι του είπε ο Θεός: «Εσύ λυπήθηκες για την κολοκυθιά, για την οποία δεν κόπιασες ούτε την ανέθρεψες, η οποία μέσα σε μία νύχτα γεννήθηκε και μέσα σε μία νύχτα χάθηκε· εγώ, λοιπόν, δεν θα λυπηθώ τη Νινευή, τη μεγάλη πόλη, στην οποία κατοικούν περισσότερες από δώδεκα μυριάδες ανθρώπων, οι οποίοι δεν γνωρίζουν, λόγω του πλήθους των κατοίκων, να ξεχωρίσουν το δεξί από το αριστερό, καθώς και τόσα πολλά κτήνη;» Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Εγώ, λέει, είμαι φιλάνθρωπος, και δεν επιθυμώ να καταστρέψω τα έργα των χεριών μου, τα οποία δημιούργησα με αγάπη. Γι' αυτόν τον λόγο απείλησα με καταστροφή και θάνατο, όχι επειδή ήθελα να θανατώσω, αλλά για να παρακινήσω σε μετάνοια.

Η κολοκυθιά που μαράθηκε λύπησε σφόδρα τον προφήτη σου, εξαιτίας της οποίας έμαθε να θλίβεται παράλογα για τη διάψευση της προφητείας· από αυτή τη λύπη λύτρωσέ με, πολυέλεε, ώστε να χαίρομαι με τις αποφάσεις σου. Εσύ, Σωτήρα, πορευόμενος προς το εκούσιο πάθος, έλεγες στους μαθητές σου, «η ψυχή μου είναι περίλυπη έως θανάτου», παρακαλώντας να αποφύγεις το ποτήριο του θανάτου σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση.