Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 1:2

Όπως ακριβώς μετά τον θάνατο του Μωυσή ανέλαβε την ηγεσία ο Ιησούς του Ναυή· έτσι και μετά το τέλος του γράμματος του νόμου, ο Ιησούς Χριστός ανέλαβε την ηγεσία του νέου λαού· και όπως με πέτρινα μαχαίρια, έτσι και με τον στερεό λόγο των εντολών Του περιέτεμε τη σχέση του λαού αυτού με τα αισθητά, και τον προετοίμασε να διασχίσει το ρευστό και άστατο του παρόντος βίου χωρίς να βραχεί, δηλαδή χωρίς να εμπλακεί σε αυτόν· φέροντας πάνω στους ώμους των αρετών την κιβωτό· εννοώ δηλαδή τη γνώση που είναι δεκτική των θείων μυστηρίων.

Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού. Για ποιον λόγο ο Θεός άλλαξε το όνομά του, και ενώ ήταν Σαύλος τον ονόμασε Παύλο; Για να μην υστερεί ούτε ως προς αυτό από τους αποστόλους, αλλά ό,τι εξαιρετικό είχε ο κορυφαίος των μαθητών, αυτό να το αποκτήσει και ο ίδιος, και να λάβει αφορμή για μεγαλύτερη οικειότητα. Δεν ονόμασε δε τον εαυτό του απλώς δούλο του Χριστού· διότι υπάρχουν πολλοί τρόποι δουλείας: ένας είναι αυτός που προέρχεται από τη δημιουργία, σύμφωνα με τον οποίο λέει ότι «Τα σύμπαντα είναι δούλα σου», και σύμφωνα με τον οποίο λέει: «Ο δούλος μου Ναβουχοδονόσορ»· διότι το δημιούργημα είναι δούλος εκείνου που το δημιούργησε. Άλλος τρόπος είναι αυτός που προέρχεται από την πίστη, για την οποία λέει: «Ας είναι η χάρη στον Θεό, διότι υπήρξατε δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από τα βάθη της καρδιάς σας στον τύπο διδασκαλίας στον οποίο παραδοθήκατε, και, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη». Άλλος τρόπος είναι αυτός που προέρχεται από τον ενάρετο βίο (την πολιτεία), σύμφωνα με τον οποίο λέει: «Ο Μωυσής ο θεράπων μου πέθανε»· καίτοι όλοι οι Ιουδαίοι ήταν θεράποντες, όμως κατεξοχήν ήταν ο Μωυσής, ο οποίος έλαμπε με την πολιτεία του. Επειδή λοιπόν κατά όλους τους τρόπους της δουλείας ήταν δούλος ο Παύλος, τοποθετεί αυτό αντί για το μέγιστο αξίωμα, λέγοντας: «Δούλος του Ιησού Χριστού»· και προβάλλει τα ονόματα της θείας οικονομίας, ανεβαίνοντας από τα κάτω προς τα πάνω. Διότι φέρνοντας το όνομα Ιησούς ήλθε ο άγγελος από τους ουρανούς, όταν Εκείνος γεννιόταν από την Παρθένο· και Χριστός ονομάζεται από το ότι χρίσθηκε, γεγονός που και αυτό αναφερόταν στη σάρκα. Και με ποιο έλαιο, λέγει, χρίσθηκε;

Δεν διέταξε να σβηστεί το καμίνι, αλλά τι; Τους κάλεσε να εξέλθουν. Είδες θαύμα μεγάλο και παράδοξο. Εκείνο που γνώριζε προπάντων ότι θα τον τιμήσει, με αυτό τον προσφώνησε. Τίποτε δεν είναι ίσο με αυτήν την ευγένεια. Διότι, άκουσε τον Θεό που λέει: Ο Μωυσής, ο θεράποντάς μου, έχει πεθάνει.

Πρόσεξε πώς ενεργεί, ώστε η αρχή και η αφορμή των αγώνων να λάβει την αιτία της από τον αντίδικο. Και όπως ακριβώς κάποιος που έχει έναν γενναίο αθλητή, επιθυμεί μεν να συμπλακεί εκείνος με τους αντιπάλους, δεν επιθυμεί όμως να δώσει ο ίδιος την αφορμή, για να μη φανεί ότι είναι φιλόδοξος, αλλά επιθυμεί να φτάσουν οι ίδιοι στο σημείο αυτό και να τον προκαλέσουν, ώστε τα μεν της νίκης να γίνουν λαμπρά, τα δε της ήττας να είναι γι' αυτούς περισσότερο αισχρά, έτσι ακριβώς ενεργεί και ο Θεός. «Πρόσεξες», λέγει, «με τη διάνοιά σου τον θεράποντά μου, τον Ιώβ;» Διότι σε ποιον άλλον στρέφει περισσότερο την προσοχή του ο διάβολος; Προς ποιον τρέφει φθόνο; «Κατά του θεράποντός μου», λέγει, «του Ιώβ». Αρκεί αυτό ως απόδειξη της αρετής του. Άκουσέ Τον να λέγει και αλλού: «Ο Μωυσής, ο θεράπων μου, ετελεύτησε» και πάλι αλλού: «Θυμήσου», λέγει, «τον δούλο σου Ισαάκ». Διότι αυτό ακριβώς τον ερέθισε αμέσως, το ότι δηλαδή ονομάζεται θεράπων Του. Είναι σχεδόν σαν να τον ονειδίζει και να θέλει να τον μεταφέρει στο αντίθετο (σκεπτικό): «Και εσύ ήσουν θεράπων πριν από αυτό, και εσύ ήσουν ασώματος, όμως αυτός έχει σώμα, αυτός βρίσκεται πάνω στη γη, ενώ εσύ στον ουρανό». Αυτό είναι που λέγει ο Παύλος: «Αγγέλους θα κρίνουμε, πόσο μάλλον τα βιωτικά». «Πρόσεξες ότι δεν υπάρχει όμοιός του πάνω στη γη;» Από εδώ μαθαίνουμε ότι αυτό κυρίως τον οδήγησε σε φθόνο, το να μη βρίσκει δηλαδή κανέναν όμοιό του. Γιατί πειράζεσαι; Γιατί παροξύνεσαι; Η σύγκρισή του γίνεται με άνθρωπο.

Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε το «Ενώπιον του Κυρίου», θέλοντας να φανερώσει τούτο: «Ω Κύριε, εγώ είμαι δούλος σου, εγώ είμαι δούλος σου, και υιός της δούλης σου». Δεν αναφέρεται στην κοινή δουλεία, αλλά σε εκείνη που πηγάζει από πολλή προθυμία και στοργή, καθώς φλέγεται από τον πόθο, πράγμα που αποτελεί τον μέγιστο στέφανο και είναι λαμπρότερο από κάθε διάδημα. Γι' αυτό άλλωστε και ο Θεός το θέτει ως τον μέγιστο έπαινο, λέγοντας: «Ο Μωυσής ο θεράπων μου ετελεύτησε».

ΣΤΗΝ ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. «Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός Απόστολος». Τρεις είναι οι τρόποι της δουλείας: ο ένας είναι ο κατά τη δημιουργία, σύμφωνα με αυτό που λέει, ότι «Τα σύμπαντα είναι δούλα σου». Ο δεύτερος είναι αυτός που προέρχεται από την πίστη, σύμφωνα με το ρητό: «Αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτία, υποδουλωθήκατε στη δικαιοσύνη». Ο τρίτος είναι αυτός που προέρχεται από την πολιτεία (τον ενάρετο βίο), σύμφωνα με το ρητό: «Ο Μωυσής, ο υπηρέτης μου, πέθανε».