Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 1:6

Και παρακάλεσε βέβαια να παρέλθει το ποτήριο· διότι αυτά είναι γεγραμμένα. Αλλά θα ήθελα πάλι να μου απαντήσετε· διότι είναι ανάγκη να αντιτάσσουμε το ίδιο επιχείρημα απέναντι σε καθετί που προβάλλεται από εσάς. Εάν μεν αυτός που ομιλεί είναι απλός άνθρωπος, ας κλαίει και ας φοβάται τον θάνατο, ως άνθρωπος· εάν όμως είναι ο Λόγος εν σαρκί (διότι δεν πρέπει να οκνούμε να επαναλαμβάνουμε πάντοτε τα ίδια), ποιον είχε να φοβηθεί, όντας Θεός; Ή γιατί φοβόταν τον θάνατο, ενώ ο ίδιος είναι η ζωή, και λυτρώνει άλλους από τον θάνατο; Ή πώς, ενώ έλεγε «Μη φοβάστε αυτόν που αποκτείνει το σώμα», ο ίδιος φοβόταν; Και πώς εκείνος που έλεγε στον Αβραάμ «Μη φοβάσαι, διότι εγώ είμαι μαζί σου», και που ενθάρρυνε τον Μωυσή εναντίον του Φαραώ, και έλεγε στον γιο του Ναυή «Να είσαι ισχυρός και ανδρείος», ο ίδιος δειλίαζε μπροστά στον Ηρώδη και τον Πιλάτο;

Πώς λοιπόν Αυτός που έλεγε στον Αβραάμ: «Μη φοβάσαι, διότι εγώ είμαι μαζί σου», και που ενθάρρυνε τον Μωυσή απέναντι στον Φαραώ, και έλεγε στον γιο του Ναυή: «Να είσαι ισχυρός και ανδρείος», ο ίδιος δειλίαζε μπροστά στον Ηρώδη και τον Πόντιο; Έπειτα, ενώ γινόταν βοηθός στους άλλους ώστε να μη φοβούνται —διότι αναφέρει: «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος»— ο ίδιος φοβόταν θνητούς ανθρώπους ηγεμόνες, και, ενώ ήλθε εναντίον του θανάτου, δειλίαζε μπροστά στον θάνατο; Και πώς να μην είναι άτοπο και ασεβές να λέγεται ότι δειλιάζει τον άδη Αυτός, μπροστά στον οποίο «οι πυλωροί του άδη, βλέποντάς τον, κατατρόμαξαν»; Εάν δε, σύμφωνα με εσάς, ο Λόγος δειλίαζε, γιατί, ενώ μιλούσε από πολύ πριν για την επιβουλή των Ιουδαίων, δεν έφευγε, αλλά και όταν τον αναζητούσαν έλεγε «Εγώ είμαι»; Διότι είχε τη δύναμη και να μην πεθάνει, λέγοντας: «Έχω την εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι, και κανείς δεν την αφαιρεί από εμένα».

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Χαίρε εν Κυρίω, δούλε του Θεού και ιερουργέ των αγίων μυστηρίων. Γνωρίζεις ότι ο άγιος Απόστολος Παύλος γράφοντας έλεγε: «Αδελφοί, ο καθένας στην κατάσταση στην οποία κλήθηκε, σε αυτήν ας παραμένει ενώπιον του Θεού.» Και εγώ πιστεύω ότι με το θέλημα του Θεού έγινες και δεν είσαι μισθωτός, αλλά ποιμένας. Μη θελήσεις λοιπόν να αποχωρήσεις, για να μην Τον παροργίσεις, διότι ο Ίδιος είπε: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα λόγια μου όμως δεν θα παρέλθουν.» Μη δειλιάσεις λοιπόν, διότι είναι γραμμένο ότι μετά τον θάνατο του Μωυσή, όταν ο Ιησούς του Ναυή φοβήθηκε να εισαγάγει τον λαό στη γη της επαγγελίας, του είπε ο άγγελος: «Να έχεις θάρρος και δύναμη, μη φοβάσαι, διότι όπως ήμουν με τον Μωυσή, έτσι θα είμαι και μαζί σου.» Και από εμένα λοιπόν τον ταλαίπωρο άκουσε τον ίδιο λόγο: «Να έχεις θάρρος και δύναμη εν Κυρίω.» Ο ίδιος ρώτησε τον άλλο Γέροντα: Ποιους πρέπει, Πάτερ, να χειροτονούμε κληρικούς ή ποιον βίο πρέπει να έχουν αυτοί;

Αν τον Μωυσή τον έκανε πιο θαρραλέο εναντίον του Φαραώ, και στον Ιησού του Ναυή λέει: «Έχε δύναμη και ανδρεία», πώς ο ίδιος θα μπορούσε να καταληφθεί από δειλία, ή πώς φοβήθηκε ανθρώπους, αυτός που συμβουλεύει τους άλλους να μην φοβούνται, και τους πείθει να αναφωνούν: «Ο Κύριος είναι βοηθός μου, δεν θα φοβηθώ· τι θα μου κάνει άνθρωπος;»; Πώς, εξάλλου, αυτός που ήρθε γι' αυτόν ακριβώς τον σκοπό, για να θανατώσει τον θάνατο, ο ίδιος φοβόταν αυτόν εναντίον του οποίου ήρθε;

Ή ποιος τον επικαλέστηκε και τον περιφρόνησε; Διότι ο Κύριος είναι οικτίρμων και ελεήμων, συγχωρεί αμαρτίες και σώζει σε καιρό θλίψης. Ο φόβος, επομένως, του Θεού είναι πύργος ισχύος απέναντι στον εχθρό. Μην καταρρίψεις λοιπόν τον πύργο, και δεν θα αλωθείς. Αλλά να έχεις την προσοχή σου στραμμένη στον Φιλάνθρωπο, βοώντας μαζί με τον Προφήτη προς την αγαθότητά του: Επί σε, Κύριε, ήλπισα, ας μην ντροπιαστώ στον αιώνα. Σύμφωνα με τη δικαιοσύνη σου, λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με. Κλίνε προς εμένα το αυτί σου, σπεύσε να με γλιτώσεις· γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής και οίκος καταφυγής για να με σώσεις. Διότι εσύ είσαι το στήριγμά μου και το καταφύγιό μου, και ένεκα του ονόματός σου θα με οδηγήσεις και θα με διαθρέψεις. Θα με βγάλεις από αυτή την παγίδα που μου έκρυψαν, διότι εσύ είσαι ο υπερασπιστής μου, Κύριε. Στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου· με λύτρωσες, Κύριε, ο Θεός της αλήθειας. Έτσι ώστε να πει και Εκείνος σε εμάς αυτό που είναι γραμμένο ως εξής: Εγώ θα είμαι μαζί σου, και δεν θα σε εγκαταλείψω, ούτε θα σε περιφρονήσω. Έχε δύναμη και ανδρεία. Και πάλι λέει: Μην τους φοβηθείς, ούτε να δειλιάσεις μπροστά τους, διότι εγώ είμαι μαζί σου, λέει ο Κύριος, για να σε ελευθερώνω.

Σχετικά με αυτά, το γραπτό κείμενο περί αυτού παραθέτει κατά λέξη τη συνέχεια της ιστορίας κάπως έτσι: «Όταν πια τελείωσε την προσευχή, αφού μνημόνευσε τους πάντες και όσους είχαν ποτέ συναναστραφεί μαζί του, μικρούς και μεγάλους, ενδόξους και ασήμους, καθώς και όλη την καθολική εκκλησία σε ολόκληρη την οικουμένη, όταν έφτασε η ώρα της αναχώρησης, τον έβαλαν να καθίσει πάνω σε ένα γαϊδούρι και τον οδήγησαν στην πόλη, ενώ ήταν Μεγάλο Σάββατο. Τον συνάντησε δε ο ειρήναρχος Ηρώδης και ο πατέρας του, ο Νικήτης· οι οποίοι, αφού τον μετέφεραν στο όχημά τους, προσπαθούσαν να τον πείσουν, καθισμένοι δίπλα του και λέγοντας: Τι κακό υπάρχει, αλήθεια, στο να πεις: "Κύριος είναι ο Καίσαρας", και να προσφέρεις θυσία και να σωθείς; Αυτός στην αρχή δεν αποκρίθηκε, επειδή όμως εκείνοι επέμεναν, είπε: Δεν πρόκειται να πράξω αυτό που με συμβουλεύετε. Αυτοί τότε, αφού απέτυχαν να τον πείσουν, του έλεγαν σκληρά λόγια και τον κατέβαζαν κάτω με τέτοια βιασύνη, ώστε καθώς κατέβαινε από το όχημα να γδάρει την κνήμη του· αλλά, χωρίς να γυρίσει πίσω, σαν να μην είχε πάθει τίποτα, πορευόταν πρόθυμα και βιαστικά, οδηγούμενος προς το στάδιο. Επειδή δε υπήρχε τόσο μεγάλος θόρυβος μέσα στο στάδιο ώστε να μην είναι δυνατόν να ακουστεί τίποτα από τους πολλούς, την ώρα που ο Πολύκαρπος εισερχόταν στο στάδιο ακούστηκε μια φωνή από τον ουρανό: Να έχεις δύναμη, Πολύκαρπε, και να φανείς ανδρείος. Και αυτόν που μίλησε δεν τον είδε κανείς, τη φωνή όμως την άκουσαν πολλοί από τους δικούς μας. Όταν, λοιπόν, αυτός προσήχθη, ξέσπασε μεγάλος θόρυβος από όσους άκουσαν ότι ο Πολύκαρπος είχε συλληφθεί.»

ΙΑ΄. Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, για να σε φυλάξει στον δρόμο, ώστε να σε εισαγάγει στη γη την οποία σου ετοίμασα. Πρόσεχέ τον και εισάκουέ τον, μην απειθείς σε αυτόν, διότι δεν πρόκειται να σε συγχωρήσει· επειδή το όνομά μου βρίσκεται επάνω του. Αυτά, μαζί με τα υπόλοιπα προστάγματα, παραγγέλλει ο Κύριος στον λαό. Εάν, λοιπόν, μετά τον θάνατο του Μωυσή δεν συμπαρευρισκόταν στον λαό ο ίδιος ο Κύριος που του ομιλούσε στην έρημο, αλλά κάποιος άγγελος προηγείτο αυτών, δεν θα υπήρχε κανένα ζήτημα προς έρευνα στα χωρία αυτά. Επειδή όμως από την ιστορία φαίνεται ότι και μετά τον θάνατο του Μωυσή ο ίδιος ο Κύριος αποκαλύπτεται στον Ιησού του Ναυή και αναφέρει σαφώς στις προς αυτόν αποκαλύψεις, ότι όπως ακριβώς ήμουν με τον Μωυσή, έτσι θα είμαι και μαζί σου, και δεν θα σε εγκαταλείψω, ούτε θα σε παραβλέψω. Να έχεις δύναμη και να δείχνεις ανδρεία· διότι εσύ θα διαμοιράσεις σε αυτόν τον λαό τη γη, την οποία ορκίστηκα στους πατέρες σας να τους δώσω· και σε ολόκληρη τη Γραφή πουθενά δεν φαίνεται άγγελος να συμπαρίσταται ή να ομιλεί στον Ιησού, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που και στον Μωυσή δηλώνεται με το Τετραγράμματο, ο οποίος νομίζω ότι είναι ο ίδιος με εκείνον που με μορφή άνδρα εμφανίστηκε μόνο μία φορά στον Ιησού. Διότι, όπως ακριβώς αναγράφεται ότι εμφανίστηκε στον Αβραάμ και στον Ιακώβ, έτσι και τώρα, προκειμένου να διδάξει τον θεράποντά του να μην τον θεωρεί ως τον πρώτο και αγένητο Θεό, αποκαλύπτεται ως αρχιστράτηγος της δυνάμεως Εκείνου.

Εάν λοιπόν, σε όλο το βιβλίο του Ιησού πουθενά δεν αναφέρεται ότι παρίσταται άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος, ο οποίος φανερώνεται σε όλη τη νομοθεσία που δόθηκε μέσω του Μωυσή· μαρτυρεί εξάλλου σαφώς η Γραφή λέγοντας: «Και ήταν ο Κύριος μαζί με τον Ιησού»· για ποιον άραγε θα μπορούσε να ειπωθεί: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, για να σε οδηγήσει στη γη την οποία σου ετοίμασα;» Φαίνεται λοιπόν ότι διά μέσου αυτών των λόγων δεν υποδηλώνει κανέναν άλλον παρά τον ίδιο τον Ιησού. Διότι αυτός εισήγαγε τον λαό στη γη της επαγγελίας, όπως ακριβώς φανερώνουν και τα λόγια του Θεού προς αυτόν όταν λέει: «Να είσαι ισχυρός και ανδρείος· διότι εσύ θα διαμοιράσεις στον λαό τούτο τη γη, για την οποία ορκίστηκα στους πατέρες σας γι' αυτόν». Επομένως, δίνει εκ των προτέρων εντολή στον λαό λέγοντας: «Πρόσεχέ τον και εισάκουσέ τον· μην τον παρακούσεις». Και δεν πρέπει να απορεί κανείς εάν τον ονόμασε άγγελο, επειδή με αυτή την προσωνυμία αποκαλεί και τον Ιωάννη η προφητεία που λέει: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα κατασκευάσει την οδό μου μπροστά σου». Εάν λοιπόν τα προαναφερθέντα αναφέρονται συνολικά στον Ιησού του Ναυή, δες πώς λέει γι' αυτόν ο Κύριος: «διότι το όνομά μου έχει επικληθεί επάνω του». Και ποιο άραγε άλλο όνομα, παρά το ίδιο το όνομα «Ιησούς»;