Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 5:13

Απόκριση του Ιωάννη: Το να φυλάει κανείς την καρδιά του σημαίνει να διατηρεί τον νου του νηφάλιο και καθαρό από εκείνον που τον πολεμά. Αρχικά, ο λογισμός του εμφανίζεται με περιφρόνηση, και όταν ο εχθρός δει την περιφρόνηση, επιτίθεται για να φέρει τον πόλεμο. Και αν θέλεις να μάθεις αν αυτός που φαίνεται φίλος είναι εχθρός, κάνε προσευχή και ρώτησέ τον: Είσαι δικός μας ή από τους αντιπάλους; Και θα σου αποκριθεί την αλήθεια. Η προδοσία, λοιπόν, προέρχεται από την αμέλεια. Μην τους αντιμιλάς όμως, διότι αυτό ακριβώς επιθυμούν και δεν πρόκειται να σταματήσουν, αλλά κατάφυγε στον Θεό εναντίον τους, ρίχνοντας μπροστά Του την αδυναμία σου, και Εκείνος μπορεί όχι μόνο να τους αποστομώσει, αλλά και να τους καταργήσει.

Έχει γραφτεί λοιπόν: «Και συνέβη, όταν ο Ιησούς βρισκόταν στην Ιεριχώ, να σηκώσει τα μάτια του και να δει έναν άνθρωπο να στέκεται απέναντί του, και η ρομφαία του ήταν τραβηγμένη στο χέρι του. Και πλησιάζοντας ο Ιησούς είπε: "Είσαι δικός μας ή με τους εχθρούς;" Και του απάντησε: "Εγώ είμαι ο αρχιστράτηγος της δυνάμεως του Κυρίου· τώρα μόλις έφτασα". Και ο Ιησούς έπεσε με το πρόσωπο στη γη και του είπε: "Δέσποτα, τι προστάζεις τον δούλο σου;" Και είπε ο αρχιστράτηγος του Κυρίου προς τον Ιησού: "Λύσε το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι ο τόπος στον οποίο στέκεσαι είναι τόπος άγιος"». Εδώ λοιπόν θα παρατηρήσεις, από τα ίδια αυτά λόγια, ότι αυτός δεν είναι άλλος από εκείνον που είχε αποκαλυφθεί και στον Μωυσή, διότι ακριβώς με τα ίδια λόγια και για αυτήν την περίπτωση λέει η Γραφή: «Όταν δε είδε ο Κύριος ότι πλησιάζει για να δει, τον κάλεσε ο Κύριος μέσα από τη βάτο λέγοντας: "Μωυσή, Μωυσή". Και εκείνος απάντησε: "Τι είναι;" Και του είπε: "Μην πλησιάσεις εδώ· λύσε το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι ο τόπος πάνω στον οποίο στέκεσαι είναι γη αγία". Και του είπε: "Εγώ είμαι ο Θεός του πατέρα σου, ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ"».

Ψ. Από το βιβλίο του Ιησού (του Ναυή). ΙΖ΄. Και συνέβη, όταν ο Ιησούς βρισκόταν στην Ιεριχώ, σηκώνοντας το βλέμμα του είδε έναν άνθρωπο να στέκεται απέναντί του, και η ρομφαία του ήταν γυμνωμένη στο χέρι του. Και αφού τον πλησίασε ο Ιησούς, του είπε: «Δικός μας είσαι ή από τους αντιπάλους μας;» Και εκείνος του είπε: «Εγώ, ως αρχιστράτηγος της δυνάμεως του Κυρίου, ήλθα τώρα».

Εξαιτίας του ρητού «κανείς ποτέ δεν έχει δει τον Θεό», ίσως κάποιος υποθέσει ότι η παρούσα φράση είναι αντίθετη προς τον σωτηριώδη λόγο, επειδή υποθέτει ως ορατό εκείνον που από τη φύση του είναι αόρατος. Αλλά, εάν και αυτά τα εκλάβεις ότι αναφέρονται στον Λόγο του Θεού, ο οποίος «πολυμερώς και πολυτρόπως» εμφανίστηκε «στους πατέρες», παρόμοια με όσα έχουμε ήδη αποδείξει, τότε δεν θα φανεί πλέον ότι περιπίπτεις σε αντιφάσεις. Διδάσκει ότι ο Θεός του Ισραήλ που οράται εδώ είναι ακριβώς εκείνος, ο οποίος εμφανίστηκε και στον Ισραήλ, όταν πάλαιβε μαζί του ως άνθρωπος, και ο οποίος πρώτος μετέβαλε το όνομά του από Ιακώβ σε Ισραήλ λέγοντας: «διότι αναδείχθηκες ισχυρός ενώπιον του Θεού», τότε που, έχοντας αντιληφθεί τη θεία του δύναμη, «ο Ιακώβ ονόμασε τον τόπο εκείνο Είδος Θεού», λέγοντας «επειδή είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου»· τον οποίο ήδη, στον κατάλληλο χρόνο, έχουμε αποδείξει ότι δεν είναι άλλος από τον Λόγο του Θεού. 〈Από τον Ιησού του Ναυή〉. «Και συνέβη, ενώ ο Ιησούς βρισκόταν στην Ιεριχώ, σήκωσε τα μάτια του και βλέπει έναν άνθρωπο να στέκεται απέναντί του, έχοντας γυμνωμένη τη ρομφαία στο χέρι του. Και ο Ιησούς τον πλησίασε και είπε: Είσαι δικός μας ή από τους εχθρούς μας; Και εκείνος του είπε: Εγώ είμαι ο αρχιστράτηγος της δύναμης του Κυρίου και μόλις τώρα ήρθα. Και ο Ιησούς έπεσε με το πρόσωπο στη γη και του είπε: Δέσποτα, τι προστάζεις τον δούλο σου;»

Στον μεν Αβραάμ, λοιπόν, όταν εμφανίστηκε δίπλα στη δρυ με ανθρώπινη μορφή, παρουσίασε τον εαυτό του με σχήμα γαλήνιο και ειρηνικό, προαναγγέλλοντας από τότε τη σωτήρια παρουσία του στους ανθρώπους. Στον Ιακώβ, επειδή ως ασκητής και αγωνιστής επρόκειτο να παλέψει ενάντια σε εχθρούς και να αγωνιστεί, εμφανίστηκε σαν άνθρωπος. Στον Μωυσή δε και στον λαό προηγούνταν με μορφή νεφέλης και φωτιάς, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ταυτόχρονα φοβερό και επισκιασμένο. Και επειδή ο διάδοχος του Μωυσή, ο Ιησούς, επρόκειτο να παραταχθεί απέναντι σε εχθρούς, τους παλαιούς κατοίκους της γης των Παλαιστινίων, έθνη αλλόφυλα και ασεβέστατα, εύλογα εμφανίζεται με ρομφαία γυμνωμένη και ακονισμένη εναντίον των εχθρών, δείχνοντας σχεδόν με την όψη του ότι επρόκειτο ο ίδιος με αόρατη ρομφαία και με ένθεη δύναμη να καταδιώξει τους ασεβείς, συστρατευόμενος και συναγωνιζόμενος με τους δικούς του. Γι' αυτό και στην κατάλληλη στιγμή ανακήρυξε τον εαυτό του «Αρχιστράτηγο του Κυρίου». 〈Από τον Ιώβ〉. «Είπε δε ο Κύριος στον Ιώβ μέσα από θύελλα και νεφέλες: Πού ήσουν όταν εγώ θεμελίωνα τη γη; Ανάγγειλέ μου, αν έχεις σύνεση. Ποιος έθεσε τα μέτρα της, αν το γνωρίζεις;» Και στη συνέχεια: «Όταν γεννήθηκαν», λέει, «τα άστρα, με δοξολόγησαν με δυνατή φωνή όλοι οι άγγελοί μου· έφραξα δε τη θάλασσα με πύλες», και στη συνέχεια: «Ή μήπως επί των ημερών σου διέταξα το πρωινό φως, και ο εωσφόρος αντίκρισε τη δική του τάξη;» Και πάλι: «Ή μήπως εσύ πήρες πηλό από τη γη και έπλασες ζωντανό ον, και το έθεσες πάνω στη γη προικισμένο με λαλιά;»

Διότι, εάν κάποιος εξέλαμβανε την κατ' οικονομίαν εμφάνιση του Μονογενούς Υιού του Θεού διά της σαρκός ως αφορμή για την κατασκευή ενός έτερου υιού, αυτός, απαριθμώντας όλες τις θεοφάνειες που έγιναν στους αγίους, τόσο εκείνες πριν από την κατά σάρκα φανέρωση του Μονογενούς Υιού του Θεού όσο και αυτές που έγιναν πάλι αργότερα στους αξίους, θα κατέληγε να κατασκευάσει ένα πλήθος υιών, ανάλογα με τον αριθμό των θεϊκών εμφανίσεων. Έτσι, γι' αυτόν θα ήταν ένας υιός αυτός που αποκαλύφθηκε στον Αβραάμ, και έτερος αυτός που εμφανίστηκε στον Ισαάκ· και άλλος αυτός που συμπαραστάθηκε στον Ιακώβ· και άλλος αυτός που φάνηκε στον Μωυσή σε διάφορες εμφανίσεις: μέσα στο φως, στον γνόφο, στον στύλο της νεφέλης, στην ενώπιος ενωπίω όραση, στα οπίσθια μέρη. Άλλος πάλι υιός θα ήταν αυτός που παρατάχθηκε στο πλευρό του διαδόχου του Μωυσή· και αυτός που αποκαλύφθηκε στον Ιώβ μέσα από τη λαίλαπα· και αυτός που φάνηκε στον Ησαΐα πάνω στον υψηλό θρόνο· και αυτός που περιγράφηκε στον λόγο του Ιεζεκιήλ με ανθρώπινο σχήμα· και έπειτα από αυτά, αυτός που καταύγασε σαν αστραπή μέσα στο φως τον Παύλο· και πριν από αυτό, αυτός που φάνηκε πάνω στο όρος στον Πέτρο και τη συνοδεία του μέσα σε υψηλότερη δόξα. Εάν όμως αυτό είναι άτοπο και παντελώς ασεβές, το να καταμερίζει δηλαδή κανείς τις ποικίλες θεοφάνειες του Μονογενούς σε έναν αριθμό πολλών υιών, εξίσου άτοπο είναι και το να καθιστά κανείς την διά της σαρκός εμφάνιση αφορμή για την κατασκευή ενός έτερου υιού.

Στη σύναξη των αρχαγγέλων. Πρέπει να εγκωμιάζουμε τους αγγέλους. Διότι και αυτοί, υμνώντας τον Δημιουργό, τον καθιστούν ίλεω και ευμενή προς τους ανθρώπους. Και εννοώ τους αγγέλους, τους δικούς μας συμμάχους, εκείνους που εκστρατεύουν εναντίον των αντίπαλων δυνάμεων, ένας εκ των οποίων είναι ο αρχάγγελος Μιχαήλ, ο οποίος αφενός αντιτάχθηκε στον διάβολο για το σώμα του Μωυσή, και αφετέρου αντιστάθηκε στον άρχοντα των Περσών υπέρ της ελευθερίας του λαού. Σε αυτούς ανήκει εκείνος που ανέκοψε την πορεία της όνου και εμπόδισε την άτοπη μανία του Βαλαάμ· και επειδή ο μάντης δεν κατανοούσε τα όσα συνέβαιναν, η φωνή του άλογου ζώου συνέτισε τον λογικό άνθρωπο. Σε αυτούς ανήκει εκείνος που έσυρε το ξίφος του και προέτρεψε τον Ιησού του Ναυή να συμπλακεί με τους εχθρούς. Σε αυτούς ανήκει εκείνος που πάταξε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες Ασσυρίους μέσα σε μία νύχτα και ένωσε τον θάνατο με τον ύπνο των βαρβάρων. Σε αυτούς ανήκει εκείνος που μετέφερε τον προφήτη Αμβακούμ με εναέριο άλμα, για να προσφέρει τροφή στον προφήτη Δανιήλ ανάμεσα στα νηστικά λιοντάρια.

Ας προσέξουμε να μην κατασπαταλήσουμε τον βίο μας χωρίς να το καταλάβουμε, μέσα σε γλέντια, μεθύσια, θορύβους και χορούς· γιατί τότε, αναζητώντας τη θύρα της μετανοίας σαν να βρισκόμαστε στο σκοτάδι της νύχτας, δεν θα τη βρούμε. Μάλλον όμως θα τη βρούμε, καθώς ο Δεσπότης μάς καλεί και λέει: «Εγώ είμαι η θύρα των προβάτων». Διότι οφείλουμε να εγκωμιάζουμε τους αγγέλους· αυτοί, υμνώντας τον Δημιουργό, τον καθιστούν ίλεω και ευμενή προς τους ανθρώπους. Και όταν λέω αγγέλους, εννοώ τους δικούς μας συμμάχους, αυτούς που εκστρατεύουν εναντίον των εχθρικών δυνάμεων. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται ο αρχάγγελος Μιχαήλ, ο οποίος αντιτάχθηκε στον διάβολο για το σώμα του Μωυσή, και αντιστάθηκε στον άρχοντα των Περσών υπερασπιζόμενος την ελευθερία του λαού. Σε αυτούς ανήκει και εκείνος που άλλαξε την πορεία της όνου και εμπόδισε τον Βαλαάμ από την άτοπη μαντεία, και επειδή ο μάντης δεν κατανοούσε τι συνέβαινε, με τη φωνή του άλογου ζώου συνέτισε το λογικό ον. Μεταξύ τους είναι αυτός που, έχοντας γυμνώσει το ξίφος του, προέτρεπε τον Ιησού του Ναυή να συμπλακεί με τους εχθρούς. Ανάμεσά τους είναι εκείνος που πάταξε τις ογδόντα πέντε χιλιάδες των Ασσυρίων μέσα σε μία νύχτα και ένωσε τον θάνατο με τον ύπνο των βαρβάρων. Σε αυτούς ανήκει και εκείνος που με ένα εναέριο άλμα μετέφερε τον προφήτη Αμβακούμ, προκειμένου να προσφέρει τροφή στον προφήτη Δανιήλ, ο οποίος βρισκόταν ανάμεσα στα νηστικά λιοντάρια.

Ο Αβραάμ δεν είδε τη φύση του Θεού («διότι τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ»), αλλά την εικόνα του Θεού, και προσπίπτοντας προσκύνησε. Ο Ιησούς του Ναυή δεν είδε τη φύση ενός αγγέλου, αλλά μια εικόνα (διότι η φύση του αγγέλου δεν οράται με σωματικούς οφθαλμούς), και προσπίπτοντας προσκύνησε· ομοίως και ο Δανιήλ (διότι ο άγγελος δεν είναι Θεός, αλλά κτίσμα, δούλος και παραστάτης του Θεού), τον προσκύνησε όχι ως Θεό, αλλά ως παραστάτη και λειτουργό του Θεού. Κι εγώ να μην κατασκευάσω εικόνα των φίλων του Χριστού και να μην προσκυνήσω, όχι ως θεούς, αλλά ως εικόνες των φίλων του Θεού; Διότι ούτε ο Ιησούς ούτε ο Δανιήλ προσκύνησαν τους αγγέλους που τους εμφανίστηκαν ως θεούς, ούτε εγώ προσκυνώ την εικόνα ως Θεό, αλλά μέσω της εικόνας και των αγίων αναπέμπω την προσκύνηση και την τιμή στον Θεό, για χάρη του οποίου σέβομαι και τιμώ τους φίλους Του. Ο Θεός δεν ενώθηκε με τη φύση των αγγέλων, αλλά ενώθηκε με τη φύση των ανθρώπων. Ο Θεός δεν έγινε άγγελος, αλλά ο Θεός έγινε εκ φύσεως και αληθινά άνθρωπος. «Διότι βεβαίως δεν αναλαμβάνει αγγέλους, αλλά αναλαμβάνει το σπέρμα του Αβραάμ.» Δεν έγινε η φύση των αγγέλων Υιός του Θεού καθ' υπόστασιν, αλλά η φύση του ανθρώπου έγινε Υιός του Θεού καθ' υπόστασιν.

Εκείνος δε είπε: «Γιατί ρωτάς για το όνομά μου; Διότι αυτό είναι θαυμαστό». Και ο Ιησούς του Ναυή, όταν είδε άγγελο του Θεού να κρατά γυμνωμένη ρομφαία, πήρε την εντολή να λύσει το υπόδημα των ποδιών του. Και πάλι, άγγελος του Θεού παρουσιάστηκε στην Εφραθά στον Γεδεών, τον γιο του Ιωάς, όταν οι Μαδιανίτες είχαν υπερισχύσει των υιών του Ισραήλ, «και του είπε: Ο Κύριος είναι μαζί σου, δυνατός εν ισχύι, και θα κατατροπώσεις τους Μαδιανίτες σαν να ήταν ένας άνθρωπος. Και ο Γεδεών εισήλθε και έπραξε», όπως του είχε μιλήσει ο άγγελος του Κυρίου, «και τα έφερε έξω σε αυτόν κάτω από τη δρυ και προσκύνησε. Και του είπε ο άγγελος του Κυρίου: Πάρε τα κρέατα και τους άζυμους άρτους και θέσε τα πάνω σε εκείνη την πέτρα, και έκανε έτσι. Και άπλωσε ο άγγελος του Κυρίου το άκρο της ράβδου που είχε στο χέρι του και άγγιξε τις θυσίες, και άναψε πυρ από την πέτρα και κατέφαγε όλη την θυσία, και ο άγγελος εξαφανίστηκε από τα μάτια τους. Και είδε ο Γεδεών ότι είναι άγγελος του Κυρίου, και είπε ο Γεδεών: Αλίμονό μου, Κύριε, Κύριε, διότι είδα τον άγγελο του Κυρίου πρόσωπο με πρόσωπο. Και του είπε ο Κύριος: Ειρήνη σε σένα, μη φοβάσαι, δεν θα πεθάνεις».

10. Ας παραλείψουμε να αναφέρουμε τον λόγο που εκφωνήθηκε μέσω αγγέλων μετά από εκείνα, καθώς και αν έχει οικονομηθεί κάτι παρόμοιο με αυτά. Έτσι, στον γιο του Ναυή, επειδή τον απασχολούσαν οι πόλεμοι και η μάχη παρατασσόταν εναντίον των αλλοφύλων, ο θείος άγγελος που εμφανίστηκε, φανερώθηκε με ανθρώπινη μορφή, μοιάζοντας με οπλίτη, και επιδεικνύοντας το χέρι του οπλισμένο με μάχαιρα. Γι' αυτό και βλέποντάς τον ως οπλίτη, και ευρισκόμενος σε αμηχανία μπροστά στο ασυνήθιστο θέαμα, τον ρωτούσε ποιος άραγε να είναι, αν ανήκε στους δικούς του ανθρώπους ή στους εχθρούς. Εκείνος δε, δήλωσε ότι είναι αρχιστράτηγος της δυνάμεως του Κυρίου. Επίσης, από τους θείους προφήτες κάποιος λέει ότι έχει δει τον ίδιο τον Κύριο της δόξης, και τα Σεραφείμ να στέκονται ολόγυρά Του.

Επομένως, ούτε πρέπει να θεωρείται ως κάτι το ανόσιο το να υπερασπίζεται κάποιος τον εαυτό του και να σπεύδει να στρέψει εναντίον εκείνου που του επιτίθεται τον θάνατο που προέρχεται από αυτόν, ούτε πρέπει να αφήνεται ατιμώρητος εκείνος που επιτίθεται με ξίφος και σκοτώνει τον ομογενή του, αλλά καθένας που έχει κακές προθέσεις ας κρίνεται ως εχθρός, και αυτός που πρόκειται να αφαιρέσει ζωή ας πέσει νεκρός. Και σε εμάς, αναμφίβολα, ακόμη και το Θείο θα μας χρωστάει χάρη, εάν αποδιώξουμε από τούτο το ιερό τους μιαιφόνους, ή εάν αντισταθούμε σε αυτούς που, όπως βλέπετε, χάσκουν ενάντια στα άγια και επιθυμούν διακαώς να τα λεηλατήσουν. Διότι, αν δεν ήταν έτσι και διέκριναν ανάμεσα στο βέβηλο και το ιερό, προ πολλού θα είχαν εγκαταλείψει την ορμή τους στο εσωτερικό των προνάων, θεωρώντας ότι έχουν ήδη τη νίκη. Αυτοί, όμως, είναι τόσο αναιδέστατοι, ώστε όχι μόνο φαντάζονται να λαφυραγωγήσουν τα δικά μας, αλλά και τα του Θεού επιδιώκουν οι ανόητοι να οικειοποιηθούν. Αλλά, μα Εκείνον που καρφώθηκε στον σταυρό και μα τούτη τη λόγχη, δεν πρόκειται ποτέ να καταφέρουν να φέρουν εις πέρας τα εγχειρήματά τους, επειδή τα αφιερωμένα στον Θεό θα διαφυλαχθούν ανέγγιχτα από μιαρές χείρες, και εμείς θα παραμείνουμε αλεηλάτητοι.» Αφού χρησιμοποίησε αυτά και παρόμοια λόγια, κατέβηκε ο ίδιος στον πρόναο, όπου ο λόγος αναφέρει ότι στεκόταν με γυμνωμένη ρομφαία ο αρχιστράτηγος των άνω και θείων ταγμάτων Μιχαήλ, και οι υπόλοιποι τον ακολουθούσαν ως αρχηγό, όλοι τους ασπιδοφόροι και σαν πραγματικοί χάλκινοι ανδριάντες.

Δεν είναι, λοιπόν, μόνο γι' αυτά άξιος συντριβής ο ασύνετος και συνεπώς εχθρός του εαυτού του Νεεμάν, αλλά και επειδή, βλέποντάς σε, τον αγγελόμορφο αυτοκράτορα, με γυμνωμένη ρομφαία και φέροντα μακρύτατο δίκοπο ξίφος, όμοια με εκείνον τον αρχιστράτηγο της θείας δυνάμεως που εμφανίστηκε παλιά στον Ιησού του Ναυή, ενώ όφειλε να σου αποδώσει δουλοπρεπέστερη προσκύνηση και, λύνοντας το υπόδημα της σατραπείας του και προστρέχοντας γυμνός χωρίς την εξουσία των Δαλματών, να αγγίξει τα ωραία σου πόδια και λούζοντάς τα με θερμά δάκρυα να αναφωνήσει περίπαθα «τι προστάζεις τον οικέτη σου;», εκείνος δεν έπραξε τίποτα τέτοιο, αλλά, βαδίζοντας κατευθείαν προς τον θάνατο ή έχοντας χάσει τα λογικά του από την απροσδόκητη εμφάνισή σου εναντίον του, συμπεριφερόταν σαν να έπασχε κάποιος άλλος, και φανερώνοντας την κακοήθεια των δούλων, μόλις έμαθε ότι εσύ, ο δεσπότης, έρχεσαι εναντίον του, παραμερίζοντας τα πάντα, τράπηκε ολοκληρωτικά σε φυγή, πληττόμενος από τη συνείδησή του και φοβούμενος μήπως, εάν συλληφθεί, τιμωρηθεί για όσα κακά με θράσος διέπραξε εναντίον του δεσπότη του. Γι' αυτό και ο ίδιος, απομακρυνόμενος από το πρόσωπό σου έφυγε δραπέτης, και μολονότι στρατοπεδεύει στις πλέον έρημες περιοχές, ούτε και έτσι δεν παρηγορείται με χρηστές ελπίδες, αλλά προσδοκώντας και εκεί την επικείμενη καταδίωξη και ανακάλυψή του, βασανίζεται από το εσωτερικό του κριτήριο.

Στον ένατο λόγο, μετά από κάποια σύνθεση προοιμίου στο οποίο αναφέρει ότι ο Ιησούς του Ναυή, ρωτώντας τον αρχιστράτηγο «Δικός μας είσαι ή από τους εχθρούς;», δεν έκανε την ερώτηση για να μάθει αν είναι κάποιος από τους αισθητούς εχθρούς, αλλά από τους νοητούς. Διότι πολλά του υποδείκνυαν ότι δεν ανήκε ούτε στην παράταξη εκείνων, ούτε όμως ήταν και κάποιος από τη δική του στρατιά: αφενός η αιφνίδια εμφάνισή του, και το ότι κανείς από τους εχθρούς δεν θα τολμούσε ούτε να διασχίσει το μέσο του εχθρικού στρατοπέδου ούτε να παρουσιαστεί ενώπιον του στρατηγού, αλλά και το ότι, παρότι τόλμησε αυτά, δεν προέβη σε απολύτως καμία εχθρική ενέργεια. Εξάλλου, δεν θα ταίριαζε στον πιο σοφό από τους στρατηγούς να μην γνωρίζει ποια είναι η μορφή και η εξάρτυση των ομοφύλων του, και ποια των αλλοφύλων· αντίθετα, γνώριζε μεν ότι η μορφή που παρουσιάστηκε ήταν κάποιο από τα νοερά πνεύματα, ζητούσε όμως να μάθει αν αυτό που εμφανίστηκε ανήκε στην αντίπαλη δύναμη ή στη δύναμη που υπερασπίζεται τον Ισραήλ.

Αν λοιπόν σιωπήσω και δεν ομιλήσω για την τόση δόξα που παρέσχε στους ανθρώπους ο Θεός, κατακρίνομαι ως άδικος· γι' αυτό παράσχε μου λόγο, Λόγε, εσύ που άνοιξες το στόμα της όνου για να μιλήσει, ώστε να εξαγγείλω τα αγαθά που και παλαιότερα και τώρα προσέφερες, ορίζοντας αγίους αγγέλους για να σώζουν τους ανθρώπους, ως εύσπλαχνος. Διότι και στον Ιησού του Ναυή κάποτε, όταν πολεμούσε τους εχθρούς, εσύ κατέπεμψες τον αρχιστράτηγο των ασωμάτων δυνάμεων.

Τότε, ο ασώματος, θωρακισμένος με όπλα, απηύθυνε λόγια στον πολέμαρχο σχετικά με τον Ισραήλ. Μόλις ο Ιησούς τον είδε να στέκεται μπροστά του, τον ρώτησε λέγοντας τα εξής: «Είσαι δικός μας ή από τους εχθρούς; Διευκρίνισέ το». Εκείνος αμέσως αποκρίθηκε: «Είμαι ο Αρχιστράτηγος του Θεού Σαβαώθ. Βγάλε τα υποδήματά σου, όπως προστάζω εγώ, που στάλθηκα από τον Θεό, ο αρχιστράτηγος των ασωμάτων».

Εσύ λοιπόν, στρατιώτη του Χριστού, μην αγνοείς τα σχέδιά του, ούτε τις μηχανορραφίες του. Αν επιθυμείς τη ζωή, αναζήτησε το φως, διότι αυτό είναι ο Θεός και η εντολή του. Βγάλε λοιπόν συμπέρασμα από την κατάσταση της ίδιας σου της ψυχής, ποιος είναι αυτός που σε πλησιάζει: δικός μας ή από τους εχθρούς;